2026 Deprem Tebliği İddiaları: Perde ve Kat Ötelemesi
Resmî kaynak doğrulaması bekleyen 2026 uygulama tebliği iddialarını, perde koşulu taslaklarını ve yürürlük belirsizliğini TBDY 2018 bağlamında özetler.
Yapıdan Editörlüğü · Yapıdan Ekibi · teknik kontrol kaydı (tarih belirtilmedi)Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyorAyrıntılar
- Hazırlayan
- Yapıdan Editörlüğü
- Teknik/Editoryal kontrol
- Yapıdan Ekibi · teknik kontrol kaydı (tarih belirtilmedi)
- İçerik sürümü
- 1.0
- Kaynak durumu
- Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyor
Kaynak durumu: Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyor. Teknik karar öncesinde resmî kaynakla teyit edilmelidir.
Sorumluluk/kapsam: Bu içerik genel bilgilendirme ve editoryal kaynak kontrolü amacıyla hazırlanır; proje, saha veya uygulama kararı için yetkili mühendis/kurum değerlendirmesinin yerine geçmez.
Özet
TBDY 2018, 18/3/2018 tarihli ve 30364 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 1/1/2019'da yürürlüğe girmiştir. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden sonra hazırlanan ve betonarme binaların yatay yük davranışına yönelik yeni esaslar içeren Uygulama Esaslarına İlişkin Tebliğ taslağı (AFAD kaşeli, 5 Eylül 2025 tarihli) teknik camiada paylaşılmıştır. Bu sayfanın kaynak durumu needs_primary_source düzeyindedir: 23 Eylül 2026 itibarıyla taslağın Resmî Gazete kaydına ulaşılamamıştır ve Mevzuat Bilgi Sistemi'nde bu konuda 2019 tebliği yer almaktadır. Bu nedenle aşağıdaki perde alanı, kolon oranı, eksenel yük ve göreli kat ötelemesi maddeleri bağlayıcı hüküm değil, dolaşımdaki taslağın özeti olarak okunmalıdır. Proje, ruhsat veya uygulama kararı öncesinde güncel resmî metin mutlaka kontrol edilmelidir.
Resmî Kaynak Doğrulaması Bekliyor: Bu içerik, birincil resmî yayın teyidi tamamlanana kadar “taslak iddia / ikincil kaynak özeti” niteliğindedir. Buradaki hiçbir formül, tarih veya geçiş hükmü tek başına uygulama talimatı sayılmamalıdır.
1. Tebliğin Kimliği ve Yürürlük Durumu
Dolaşımdaki taslağın başlığı "Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Kapsamında Yapılacak Binalarla İlgili Uygulama Esaslarına İlişkin Tebliğ" şeklindedir. Metinden okunabilen bilgiler:
- Metin İçişleri Bakanlığı (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) başlıklıdır ve AFAD kaşeli, 5 Eylül 2025 tarihli bir taslak olarak dolaşmaktadır; taranmış kopyası Statik Programlar sitesinde yayımlanmıştır.
- Yürürlük hedefi 1 Mart 2026 olarak anılmaktadır; fiilî yürürlük durumu resmî kaynakla doğrulanmalıdır.
- Taslağın 7. maddesi, 17/7/2019 tarihli ve 30834 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Uygulama Esaslarına Dair Tebliğ"i yürürlükten kaldırır. TBDY 2018'i kaldırmaz; 6. maddesinde yeni yapılacak betonarme binalar için TBDY hükümleriyle birlikte uygulanacak ek esaslar getirir.
Taslak akış (resmî yayım doğrulanmadı): BYS ≤ 6 ve N > 1 kontrolü → her iki doğrultuda perde → perde alan oranı → birleşik kolon+perde oranı →…
Ayrıntılı açıklamayı göster
Taslak akış (resmî yayım doğrulanmadı): BYS ≤ 6 ve N > 1 kontrolü → her iki doğrultuda perde → perde alan oranı → birleşik kolon+perde oranı → perde uç bölgesi sargısı → kolon en/boy ≤ 1,5 ve eksenel yük sınırları → göreli kat ötelemesi ≤ 0,01 → her doğrultuda en az 2 sürekli çerçeve. Görseldeki 25 cm perde kalınlığı taslakta yer almaz; bu değer TBDY 2018 Madde 7.6.1.2'deki alt sınırdır.
Yürürlük Uyarısı (Resmî Kaynak Doğrulaması Bekliyor): 23 Eylül 2026 itibarıyla taslağın Resmî Gazete'de yayımlandığına dair bir kayda ulaşılamamıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi'nde bu konuda yer alan metin, taslağın kaldırmayı öngördüğü 17/7/2019 tarihli ve 30834 sayılı tebliğdir. Bazı teknik siteler tebliği yürürlükte kabul ederken, taslağın kopyasını yayımlayan Statik Programlar sayfası tebliğin 1 Mart 2026'da yürürlüğe girmediğini not etmiştir. Bu nedenle her proje öncesinde Resmî Gazete, Mevzuat.gov.tr ve AFAD üzerinden güncel yürürlük durumu doğrulanmalıdır.
2. Kapsam — Hangi Binalar Etkileniyor?
Taslağın 6(1)(a) bendine göre perde zorunluluğu, aşağıdaki koşulları birlikte sağlayan binaları kapsar:
Tablo: Taslak metnin perde zorunluluğu kapsamı
| Ölçüt | Taslak Kapsam Koşulu |
|---|---|
| Bina Yükseklik Sınıfı | BYS ≤ 6 (TBDY Tablo 3.3: DTS = 1, 1a, 2, 2a için HN > 10,5 m; DTS = 3, 3a, 4, 4a için HN > 17,5 m) |
| Kat sayısı | N > 1 (N: temel üstünden itibaren toplam kat sayısı; dört taraftan rijit bodrum perdeleriyle çevrili katlar sayılmaz) |
| Taşıyıcı malzeme | Yerinde dökme veya önüretimli betonarme; TBDY Bölüm 14'e göre tasarlanan yalıtımlı binalar hariç |
| Doğrultu | Planda her iki dik doğrultu |
| BYS > 6 veya N = 1 | Perde zorunluluğu yok; her katta Denk.(2) kolon (ve varsa perde) alan oranı aranır |
Saha Notu: TBDY Tablo 3.3'e göre BYS ≤ 6 sınıfı, DTS = 1, 1a, 2, 2a binalarda HN > 10,5 m olan binaları kapsar; 3 m kat yüksekliğiyle bu yaklaşık dört ve daha fazla katlı binalar demektir. Taslak resmîleşirse etkisi yüksek binalarla sınırlı kalmaz, orta yükseklikteki apartman projelerini de ilgilendirir. Daha alçak (BYS > 6) veya tek katlı binalarda taslak perde istemez, yalnız Denk.(2) alan oranını arar.
3. Betonarme Perde Zorunluluğu ve Oran Formülleri
Taslağın 6(1)(a) bendine göre kapsamdaki binalarda her iki doğrultuda betonarme perde bulunur ve perdeler her katta Denk.(1)'i her iki doğrultuda ayrı ayrı sağlar. Bir kattaki perde enkesit alanı üst kattakinden küçük olamaz; toplam alan hesabında yalnız ilgili doğrultudaki perde ve perde kolları sayılır, açılı yerleşen perdelerde doğrultu bileşeni alınır. Birincil resmî metin doğrulanmadığı için aşağıdaki iki formül bağlayıcı hüküm değil, dolaşımdaki taslak metnin aktarımıdır.
Perde alan oranı iddiası (yalnızca perdeler dikkate alınarak), her kat için:
Birleşik kolon + perde oranı iddiası, her kat için:
Buradaki simgeler:
- : katında göz önüne alınan doğrultuda çalışan perde veya perde kolu enkesit alanlarının toplamı
- : katındaki tüm kolonların enkesit alanlarının toplamı (her iki doğrultu için aynı değer)
- : katının plan alanı
- : temel üstünden itibaren toplam kat sayısı (dört taraftan rijit bodrum perdeleriyle çevrili katlar hariç)
- : kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısı (bkz. tasarım spektrumu)
Mühendislik Yorumu: Taslak formüllerin ile çarpılması, deprem tehlikesi yüksek bölgelerde (büyük ) daha fazla perde alanı öngörebilir. Yani aynı bina, İstanbul/İzmir gibi yüksek tehlikeli bir konumda Anadolu'nun düşük tehlikeli bir noktasına göre daha fazla perde gerektirebilir. Bu yorum, resmî metin doğrulanana kadar tasarım felsefesi çıkarımı olarak değerlendirilmelidir.
4. Perde Kalınlığı ve Uç Bölge Detaylandırma
Sol: her iki doğrultuda perde yerleşimi (taslak, BYS ≤ 6). Orta: perde kesiti ve uç bölgede kapalı etriye + çiroz sargısı…
Ayrıntılı açıklamayı göster
Sol: her iki doğrultuda perde yerleşimi (taslak, BYS ≤ 6). Orta: perde kesiti ve uç bölgede kapalı etriye + çiroz sargısı (taslak); 25 cm alt sınır taslaktan değil TBDY 2018 Madde 7.6.1.2'den gelir. Sağ: karşılaştırma şematiktir; TBDY 2018 göreli öteleme sınırı λ ve κ katsayılarıyla 0,008κ veya 0,016κ olarak tanımlandığından '0,016 yerine 0,01' gösterimi doğrudan karşılaştırma değildir (bkz. Bölüm 6).
Perde elemanları için ikincil kaynaklarda aktarılan, resmî doğrulama bekleyen detaylandırma iddiaları:
- Perde kalınlığı: Dolaşımdaki taslak metinde ayrı bir perde kalınlığı kuralı yer almaz. İkincil kaynaklarda taslağa atfedilen 25 cm değeri yürürlükteki TBDY 2018'de zaten bulunur: perde gövde kalınlığı kat yüksekliğinin 1/16'sından ve 250 mm'den küçük olamaz (Madde 7.6.1.2(a)); taşıyıcı sistemi perdelerden oluşan ve Denk.(7.14) koşullarını sağlayan binalarda alt sınır en yüksek katın 1/20'si ve 200 mm'dir (Madde 7.6.1.3).
- Uç bölge sargısı: Taslağın 6(1)(a)(2) alt bendine göre, TBDY Bölüm 7'deki donatı koşulları sağlanmak şartıyla perde uç bölgelerinde beton en az iki adet kapalı etriye ve her doğrultuda en fazla bir çiroz ile sargılanır; etriyeler en dışta bir kapalı etriye içinde iç etriyeler olacak biçimde düzenlenir. Aynı kural 6(1)(c)(3) alt bendiyle kolon sarılma bölgelerine de uygulanır.
- Sargı donatısı iddiası, perdenin basınç bölgesinde sünek davranışı desteklemeyi hedefleyen bir taslak yaklaşım olarak okunmalıdır.
Dikkat: Taslak metin kendi esaslarını TBDY hükümlerinin yerine değil, onlarla birlikte uygulanacak ek koşullar olarak yazar (Madde 6(1): "Yönetmelik hükümleri ile aşağıdaki esaslar uygulanır"). Resmî yayım doğrulanmadıkça uygulamada esas alınacak metin TBDY 2018 Bölüm 7'deki perde kurallarıdır. Ayrıntı için SDY perde koşulları rehberine bakınız.
5. Kolon Geometrisi ve Eksenel Yük Sınırları
Taslak tebliğ iddiasının, kolon davranışını daha öngörülebilir kılmak için iki önemli sınır öngördüğü aktarılmaktadır:
- Kolon en/boy oranı: Taslağın 6(1)(c)(1) alt bendine göre tüm kolonlarda uzun kenarın kısa kenara oranı 1,5'ten büyük olamaz; kısa kenarı 30 cm olan kolonda uzun kenar en çok 45 cm olur. TBDY 2018'de ise dikdörtgen kolonun en küçük kesit boyutu 300 mm'dir (Madde 7.3.1.1); uzun kenarı kalınlığının en az altı katı olan düşey elemanlar perde sayılır (Madde 7.6.1.2).
- Eksenel yük sınırları (taslak ve yürürlükteki TBDY 2018):
Tablo: Kolon ve perde için eksenel yük üst sınırları: taslak ve TBDY 2018
| Eleman | Taslak üst sınır | TBDY 2018 (yürürlükte) |
|---|---|---|
| Kolon | (Madde 6(1)(c)(2)) | (Madde 7.3.1.2) |
| Perde | (Madde 6(1)(a)(1)) | (Madde 7.6.1.1) |
Burada , G + Q + E ortak etkisi altında (TS 498 hareketli yük azaltma katsayıları dikkate alınarak) hesaplanan eksenel basınç kuvvetlerinin en büyüğü, beton karakteristik basınç dayanımı, ise eleman enkesit alanıdır (perdede boşluklar çıkarıldıktan sonra kalan net alan). Taslak, TBDY'deki katsayıyı kolonda 0,40'tan 0,35'e, perdede 0,35'ten 0,25'e indirir; aynı eksenel yük için daha büyük kesit gerekir. Amacın kolon ve perdelerde gevrek basınç göçmesi yerine sünek davranışı desteklemek olduğu yorumlanmaktadır.
Pratik Etki: Bu sınırlar resmîleşirse, özellikle alt katlardaki yüklü kolonlarda kesit büyütme veya beton sınıfını yükseltme ihtiyacı doğabilir. Bu nedenle konu, uygulama kararı değil, erken tasarım koordinasyonu için risk başlığı olarak izlenmelidir.
6. Göreli Kat Ötelemesi Sınırı
Taslağın 6(1)(d) bendine göre tüm binalarda, TBDY 4.9.1'e göre DD-2 deprem etkisi altında hesaplanan etkin göreli kat öteleme oranlarının kat içindeki en büyük değeri 0,01'i geçemez:
- : . katın etkin göreli ötelemesi
- : . katın yüksekliği
Taslakta bu sınırın başka değerleri de vardır: dolgu duvarlarını hasardan koruyan ve deneyle belgelenmiş bağlantılar bulunan betonarme binalarda 0,015; deprem yükünün tamamını moment aktaran çelik veya önüretimli betonarme çerçevelerin taşıdığı binalarda 0,0175; BKS = 1 binalarda bu oranlar 0,75 ile çarpılır (0,01 için 0,0075). Taşıyıcı sistemi perdelerden oluşan ve taslağın Denk.(3) koşulunu sağlayan binalarda etkin kat ötelemesi yerine en üst kat yer değiştirmesinin bina yüksekliğine oranı kullanılır. Yürürlükteki TBDY 2018 Madde 4.9.1.3 ise λ·δi,max/hi ≤ 0,008κ (gevrek dolgu çerçeveye bitişik) veya ≤ 0,016κ (esnek derzli ya da bağımsız dolgu) koşulunu arar; λ, DD-3 ve DD-2 elastik tasarım spektral ivmelerinin oranı, κ ise betonarmede 1, çelikte 0,5'tir (Madde 4.9.1.4). Taslak sınırı λ katsayısı içermediğinden, yeni kuralın belirli bir binada daha sıkı olup olmadığı o binanın λ değerine ve dolgu detayına bağlıdır. Daha sıkı bir öteleme sınırı yatay rijitlik artışı gerektirebilir ve bu da perde kullanımını teşvik edebilir. Yürürlükteki TBDY 2018 kontrolünün ayrıntıları için göreli kat ötelemesi kontrolü rehberine bakınız.
7. Sürekli Çerçeve Koşulu
Taslağın 6(1)(ç) bendi, deprem yüklerinin perdelerle birlikte moment aktaran çerçevelerle ya da yalnız moment aktaran çerçevelerle taşındığı tüm binalarda, planın her iki doğrultusunda, kolon ve perdeleri aks kesişimlerinde bulunan ve kat planı boyunca devam eden sürekli çerçeve ister: sayıları toplam aks sayısının %50'sinden ve ikiden az olamaz. Kolonlar TBDY Bölüm 7'ye göre tasarlanan kirişlerle iki doğrultuda bağlanır; kolon veya perde merkezinden kiriş merkezine yatay dış merkezlik, kirişin birleştiği eleman yüzü genişliğinin 1/3'ünü aşamaz. Bu koşul resmîleşirse yatay yüklerin temele aktarımı ve burulma davranışının kontrolü açısından ek bir tasarım kontrolü anlamına gelir.
8. Geçiş Hükümleri
Dolaşımdaki taslakta 1 Mart 2026 öncesi ruhsatlı projeler, ruhsat tadilatı, kat ilavesi veya tip proje için ayrı bir geçiş maddesi yoktur; ikincil kaynaklarda bu başlıklarla aktarılan geçiş tablosu taslak metinde karşılık bulmaz. Taslakta ve yürürlükteki 2019 tebliğinde yer alan uygulama esasları şöyledir:
Tablo: Ruhsat başvurularında uygulanacak hükümler
| Metin | Düzenlediği durumlar |
|---|---|
| 17/7/2019 tebliği (yürürlükte), Madde 4 | 1/1/2019'dan sonra yapılan yeni bina, bina kullanım sınıfı değişikliği veya esaslı tadilat ve eksik katlı yapılarda kat ilavesi başvurularında TBDY geçerlidir. Ruhsat süresi içinde tamamlanamayan binaların yine ruhsat süresi içindeki esaslı tadilat başvurularında (kat ilaveleri hariç) ilk ruhsat tarihindeki yönetmelik hükümleri uygulanır. |
| 2026 taslağı, Madde 4 ve 6 | Yeni bina, bina kullanım sınıfı değişikliği veya esaslı tadilat ve taşıyıcı sistemi tamamlanmamış hükümsüz ruhsatlı binaların yeniden ruhsat başvurularında TBDY geçerlidir; Madde 4(2)'de sayılan bazı ruhsat yenileme ve yeniden ruhsat başvurularında mülga 2007 yönetmeliği uygulanır. Perde ve kolon esasları (Madde 6) yalnız yeni yapılacak bina ve bina türü yapılar içindir. |
Saha Notu: Devam eden projeler için ruhsat tarihi önemli olabilir; ancak 1 Mart 2026, tadilat, kat ilavesi ve tip proje gibi geçiş başlıkları resmî metin doğrulanmadan kesin uygulama kuralı gibi yorumlanmamalıdır.
9. Hesap Örneği — BYS ≤ 6 Bina İçin Perde Oran Kontrolü
Veriler: 5 katlı () yerinde dökme betonarme bina, tipik kat alanı , kısa periyot tasarım spektral ivme ve bina konut (BKS = 3) olarak kabul edilir. Kat yüksekliği 3,0 m kabul edilirse m olur. ve BKS = 3 (konut) için DTS = 1'dir; TBDY Tablo 3.3'e göre DTS = 1 ve 10,5 m < ≤ 17,5 m olduğundan BYS = 6'dır. Bina taslağın perde koşulu kapsamındadır (BYS ≤ 6, N > 1).
Adım 1 — Taslak iddiaya göre gerekli perde alan oranı:
Adım 2 — Taslak iddiaya göre gerekli toplam perde alanı:
Yani taslak formül esas alınırsa, her katta ve her doğrultuda toplam 3,0 m² perde enkesit alanı gerekir. TBDY 2018 Madde 7.6.1.2'deki 250 mm alt kalınlıkla (3,0 m kat yüksekliğinin 1/16'sı 187,5 mm olduğundan 250 mm belirleyicidir) bu, doğrultu başına yaklaşık 12 m toplam perde uzunluğu anlamına gelir ().
Adım 3 — Taslak iddiaya göre birleşik kolon + perde oranı kontrolü:
Perdeler 3,0 m² kabul edildiğinde, Denk.(2)'ye göre kolonların toplam enkesit alanı en az 1,5 m² olmalıdır (; kolonlar her iki doğrultu için aynen sayılır). Bu örnek, taslak formüller resmîleşirse orta yükseklikteki tipik bir binada bile kayda değer perde alanı gerekebileceğini gösterir.
Önemli: Yukarıdaki değerler dolaşımdaki taslak formüllere dayalı örnek hesaptır. değeri konuma ve yerel zemin sınıfına göre değişir. Türkiye Deprem Tehlike Haritaları, 22/01/2018 tarihli ve 2018/11275 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulmuş olup haritalara tdth.afad.gov.tr adresinden erişilir (TBDY 2018 Madde 2.1.2); gerçek projede koordinata göre bu sistemden alınan değer kullanılmalı ve nihai kontrol yetkili mühendis tarafından güncel resmî metin üzerinden yapılmalıdır.
10. Mühendis Kontrol Listesi
- Resmî Gazete / Mevzuat.gov.tr / AFAD üzerinde tebliğ metni ve yürürlük kaydı doğrulandı mı?
- Doğrulanmış resmî metin varsa bina BYS ≤ 6 ve N > 1 kapsamına giriyor mu? (Betonarme, yerinde dökme/önüretimli)
- Her iki doğrultuda betonarme perde koşulu yalnızca resmî metinle teyit edildikten sonra projeye işlendi mi?
- Perde alan oranı formülü resmî metindeki haliyle doğrulandı mı?
- Birleşik kolon+perde oranı koşulu resmî metindeki haliyle kontrol edildi mi?
- Perde gövde kalınlığı TBDY 2018 Madde 7.6.1.2'ye göre (≥ 250 mm ve ≥ kat yüksekliği/16) kontrol edildi, uç bölge sargı donatısı koşulu (taslak Madde 6(1)(a)(2)) resmî metinle teyit edildi mi?
- Kolon uzun/kısa kenar oranı ≤ 1,5 eşiği resmî metinle teyit edildi mi?
- Kolon eksenel yükü ≤ 0,35·fck·Ac, perde ≤ 0,25·fck·Ac iddiaları resmî metinle teyit edildi mi?
- Etkin göreli kat ötelemesi δi/hi ≤ 0,01 iddiası resmî metinle teyit edildi mi?
- Her doğrultuda, aks sayısının %50'sinden ve ikiden az olmamak üzere sürekli çerçeve koşulu (taslak Madde 6(1)(ç)) resmî metinle teyit edildi mi?
Önemli Güvenlik Uyarısı: Deprem yönetmeliği tebliği hakkındaki haber, taslak veya yorumlar tek başına proje kriteri değildir. Taşıyıcı sistem seçimi, deprem hesabı, uygulama projesi ve mevzuata uygunluk denetimi yetkili inşaat/statik mühendisi sorumluluğundadır. İşlem tarihinde yürürlükte bulunan resmî metinler esas alınmalıdır [1–6].
Editöryel kaynak kontrolü: Yapıdan Editör Kurulu, aşağıdaki açıklamaları yalnız listelenen resmî kaynakların kimliği, yürürlük bilgisi ve kapsamı üzerinden kontrol etmiştir; bağımsız teknik proje incelemesi veya uzman onayı yapılmamıştır.
Güncelleme tarihi: 23 Temmuz 2026
“Tebliğ” ve “Yönetmelik” Ayrımı Neden Önemli?
“Deprem yönetmeliği tebliği” ifadesi aramada tek bir belgeyi çağrıştırsa da doğrulanmış kaynak paketi birbiriyle ilişkili farklı düzenleyici metinleri içerir. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, 18 Mart 2018 tarihli ve 30364 sayılı Mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girmiş ana teknik düzenlemedir [1–3]. İçişleri Bakanlığının 17 Temmuz 2019'da duyurduğu uygulama esasları tebliği (Resmî Gazete sayı 30834) ise ruhsat başvurularında hangi deprem yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağını düzenleyen ayrı bir metindir [4]; 2026 taslağı bu tebliği kaldırıp yerine perde ve kolon esasları da içeren yeni bir tebliğ koymayı öngörür.
Bu ayrım, bir tebliğ hükmünün doğrudan TBDY maddesiymiş gibi aktarılmasını önler. Türkiye Deprem Tehlike Haritaları, 22/01/2018 tarihli ve 2018/11275 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulmuş olup deprem tehlike verilerinin resmî kaynağıdır [5]; Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik ise afet sonrasındaki hasar tespiti sürecini düzenleyen farklı bir mevzuat alanındadır [6].
| Resmî metin | Düzenlediği alan | Proje dosyasında nasıl ele alınmalı? |
|---|---|---|
| Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği | Binaların deprem etkisi altında tasarım ve değerlendirme çerçevesi [1–3] | Hesap ve detay kararları ilgili TBDY hükmüyle eşleştirilmeli |
| TBDY uygulama esasları tebliği (17/7/2019, R.G. 30834) | Ruhsat başvurularında TBDY'nin uygulanacağı durumlar [4] | Başvurunun türüne göre ilgili madde kaydedilmeli; 2026 taslağı resmî yayım doğrulanmadan kullanılmamalı |
| Türkiye Deprem Tehlike Haritası ve Parametre Değerleri Hakkında Karar (BKK 2018/11275) | Türkiye Deprem Tehlike Haritaları'nın yürürlüğe konulması [5] | Konuma bağlı tehlike verisi resmî harita sistemi (tdth.afad.gov.tr) üzerinden alınmalı |
| Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik (R.G. 22.06.2025, 32934) | Afet sonrasında gözlemsel yöntemlerle bina hasar tespiti [6] | Yeni bina tasarım hesabının yerine geçirilmemeli |
2026 İddiaları İçin Bağlayıcılık Kontrolü
Perde alanı, perde kalınlığı, kolon boyut oranı, eksenel yük sınırı veya göreli kat ötelemesi hakkında dolaşıma giren bir sayı; resmî metindeki başlık, kapsam, madde ve yürürlük hükmüyle doğrulanmadıkça bağlayıcı proje kriteri olarak kabul edilmemelidir. Doğrulanmış kaynaklar arasında TBDY 2018’in tam metni ve konsolide mevzuat kaydı [1–2], AFAD’ın yürürlük sayfası [3] ve İçişleri Bakanlığının 17/7/2019 tarihli uygulama esasları tebliğine ilişkin resmî duyurusu bulunmaktadır [4]; 2026 taslağının resmî yayım kaydı bu kaynaklar arasında yoktur.
Bir iddianın teknik projeye aktarılmasından önce şu dört soruya aynı dosya içinde yanıt verilmesi uygun olur:
- İddia hangi resmî belgenin hangi maddesine dayanıyor?
- Belgenin Resmî Gazete tarihi ve sayısı doğrulanabiliyor mu?
- Yürürlük tarihi, geçiş hükmü veya mevcut projelere ilişkin istisna bulunuyor mu?
- İddia, yönetmelik hükmü mü; uygulama tebliği açıklaması mı; yoksa ikincil bir yorum mu?
| Karşılaşılan ifade | Aranacak resmî dayanak | Doğrulama yoksa yaklaşım |
|---|---|---|
| “Her binada perde kullanılacak” | TBDY veya uygulama tebliğinin kapsamı belirli açık hükmü [1, 2, 4] | Genel ve bağlayıcı kural gibi kullanılmamalı |
| “Minimum perde kalınlığı değişti” | Yayımlanmış metindeki madde, tablo ve yürürlük hükmü [1, 2, 4] | Yürürlükteki TBDY 2018 Madde 7.6.1.2 (≥ 250 mm ve ≥ kat yüksekliği/16) esas alınmalı; dolaşımdaki taslakta ayrı kalınlık kuralı yok |
| “Göreli kat ötelemesi sınırı yenilendi” | TBDY değişikliği ya da açık tebliğ maddesi [1–4] | Yürürlükteki sınır TBDY 2018 Madde 4.9.1.3'tür; taslaktaki 0,01 proje girdisine dönüştürülmemeli |
| “Yeni harita değeri kullanılacak” | Türkiye Deprem Tehlike Haritaları (BKK 2018/11275) ve resmî harita sistemi [5] | Haber veya ekran görüntüsü veri kaynağı sayılmamalı |
| “Hasar tespit sonucu tasarım uygunluğunu gösterir” | Hasar tespiti yönetmeliğinin (R.G. 22.06.2025) kapsamı [6] | Hasar tespiti ile mühendislik performans değerlendirmesi karıştırılmamalı |
Proje Sürecinde Kaynak Dondurma Kaydı
Tasarım ekibinin yalnız belge adını yazması, sonradan hangi sürümün kullanıldığını belirlemeye yetmeyebilir. Hesap raporunda mevzuatın adıyla birlikte Resmî Gazete tarihi ve sayısı, erişilen resmî URL, erişim tarihi ve kullanılan madde numarası kaydedilebilir. TBDY için tam metin [1], konsolide mevzuat kaydı [2] ve AFAD yürürlük bilgisi [3] birlikte kontrol edilebilir.
Uygulama esasları tebliğiyle ilişkilendirilen bir karar varsa, bu kararın dayanağı Resmî Gazete'de yayımlanmış tebliğ metninden (bugün için 17/7/2019 tarihli ve 30834 sayılı tebliğ) izlenebilmelidir [4]. Konuma bağlı deprem tehlike verilerinin kayıt altına alınmasında AFAD’ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası sistemi kullanılmalıdır [5].
| Kayıt alanı | Yazılacak bilgi | Kontrol amacı |
|---|---|---|
| Belge kimliği | Tam ad, tarih ve Resmî Gazete sayısı | Benzer adlı metinleri ayırmak |
| Madde bağlantısı | Bölüm, madde, bent veya tablo numarası | Teknik kararın dayanağını göstermek |
| Yürürlük bilgisi | Yürürlük tarihi ve varsa geçiş hükmü | Projenin hangi rejime tabi olduğunu belirlemek |
| Resmî erişim | Mevzuat, bakanlık veya AFAD URL’si | Kaynağın sonradan yeniden denetlenebilmesi |
| Proje etkisi | Değişen hesap, pafta veya detay | Revizyon kapsamını izlemek |
Hasar Tespiti ile Deprem Performansı Aynı İşlem Değildir
Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik (22 Haziran 2025 tarihli ve 32934 sayılı Resmî Gazete), bina ve bina türü yapıların afet nedeniyle gördüğü hasarın gözlemsel yöntemler ve veriler kullanılarak tespit edilmesine dair usul ve esasları belirler [6]. Bu işlem, yeni bina deprem tasarımı veya mevcut binanın TBDY kapsamında mühendislik performans değerlendirmesiyle aynı amaçta değerlendirilmemelidir [1, 2, 6].
Bir binaya ilişkin afet sonrası hasar tespit kaydı bulunması, tek başına taşıyıcı sistem kapasitesi, güçlendirme gereksinimi veya gelecekteki deprem performansı hakkında proje kararı oluşturmaz. Bu tür kararların kapsamı ve hesap yöntemi, işlem tarihinde yürürlükteki TBDY hükümleri ve yetkili mühendislik incelemesi üzerinden belirlenmelidir [1–3].
Uygulamada Revizyon Tetikleyicileri
Yeni veya değiştirilmiş bir resmî hüküm proje kapsamına giriyorsa yalnız hesap modelini güncellemek yeterli olmayabilir. Değişikliğin niteliğine göre taşıyıcı sistem şeması, perde ve kolon geometrileri, göreli kat ötelemesi kontrolleri, temel sistemi, mimari koordinasyon ve uygulama paftaları birlikte yeniden değerlendirilebilir; kullanılacak teknik ölçüt ilgili TBDY veya tebliğ maddesine bağlanmalıdır [1, 2, 4].
Ruhsat, ihale veya uygulama aşamasındaki bir proje için geçiş kararı ise haber başlığına göre verilemez. İlgili düzenlemenin kapsam, yürürlük ve geçiş hükümleri ile yetkili idarenin proje özelindeki işlemleri birlikte kontrol edilmelidir [2–4].
Sık Sorulan Sorular
2026 deprem yönetmeliği tebliği yayımlandı mı?
Bu yazının güncellendiği 23 Eylül 2026 itibarıyla dolaşımdaki 2026 taslağının Resmî Gazete kaydına ulaşılamamıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi'nde bu konuda yer alan metin, 17 Temmuz 2019 tarihli ve 30834 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan uygulama esasları tebliğidir; İçişleri Bakanlığının "yayımlanarak yürürlüğe girdi" duyurusu da bu 2019 tebliğine aittir [4]. Taslağın kopyasını yayımlayan Statik Programlar sayfası, tebliğin 1 Mart 2026'da yürürlüğe girmediğini not etmiştir. Proje kararı almadan önce Resmî Gazete'nin ilgili sayısından teyit edin; internette bu tebliğe atfedilen her perde, kolon veya kat ötelemesi iddiası ayrıca madde düzeyinde doğrulanmalıdır.
Uygulama tebliği TBDY 2018’in yerine mi geçti?
TBDY 2018, 18 Mart 2018 tarihli ve 30364 sayılı Mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girmiş ana yönetmeliktir [1–3]. 17 Temmuz 2019 tarihli uygulama esasları tebliği, TBDY kapsamındaki binaların ruhsatlandırma usul ve esaslarını düzenler [4]. Dolaşımdaki 2026 taslağı da TBDY'yi kaldırmaz; kendi esaslarını TBDY hükümleriyle birlikte uygulanacak ek koşullar olarak yazar ve 2019 tebliğini yürürlükten kaldırmayı öngörür.
Her yeni binada betonarme perde kullanılması gerekiyor mu?
Böyle bir genelleme ancak bina kapsamını ve taşıyıcı sistem koşullarını açıkça belirleyen resmî maddeyle kurulabilir. Yürürlükteki TBDY 2018 Tablo 4.1, deprem etkilerinin tamamının süneklik düzeyi yüksek betonarme çerçevelerle karşılandığı sistemlere (A11) BYS ≥ 3 binalarda izin verir; dolaşımdaki taslak ise perdeyi BYS ≤ 6 ve N > 1 olan, yalıtımlı olmayan betonarme binalarda ister. Proje kararı verilirken TBDY’nin ilgili taşıyıcı sistem hükümleri ve varsa uygulama tebliğinin açık maddesi birlikte kontrol edilmelidir [1, 2, 4].
Kat ötelemesi sınırlarının değiştiği nasıl doğrulanır?
Önce iddia edilen sayının yayımlanmış metindeki madde, denklem veya tablo karşılığı bulunmalıdır. Ardından hükmün yürürlük tarihi ve proje kapsamı konsolide mevzuat kaydı ile resmî duyurudan kontrol edilmelidir [2–4].
Türkiye Deprem Tehlike Haritası bir uygulama tebliği midir?
Hayır. Türkiye Deprem Tehlike Haritaları, 22/01/2018 tarihli ve 2018/11275 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulmuştur ve haritalara tdth.afad.gov.tr adresinden erişilir (TBDY 2018 Madde 2.1.2) [1, 5]. TBDY hesabında kullanılan konuma bağlı tehlike verileri bu resmî sistemden alınmalıdır [1, 5].
Afet sonrası hasar tespiti, binanın depreme dayanıklı olduğunu gösterir mi?
Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik, afet sonrasındaki hasar tespitinin gözlemsel yöntemlerle yapılmasına dair usul ve esasları düzenler [6]. Hasar tespiti, TBDY kapsamında gerçekleştirilen mühendislik performans değerlendirmesinin yerine geçmez [1, 2, 6].
Devam eden projelerde hangi metin esas alınır?
Projenin tabi olduğu düzenleme; ilgili resmî metnin kapsamı, yürürlük tarihi, geçiş hükümleri ve yetkili idarenin işlemleri birlikte incelenerek belirlenir [2–4]. Yalnız proje başlangıç tarihi veya kamuya yansıyan bir haber başlığı yeterli kabul edilmemelidir.
İlgili Hesaplama Araçları
deprem yönetmeliği tebliği — Ek Kaynaklar
- TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (R.G.: 18.03.2018) — ÇŞİB — TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (webdosya.csb.gov.tr)
- TBDY 2018 — Konsolide Mevzuat Kaydı (R.G.: 18.03.2018 / 30364 (Mükerrer)) — ÇŞİB — TBDY 2018 — Konsolide Mevzuat Kaydı (mevzuat.gov.tr)
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği — AFAD Yürürlük Bilgisi (R.G.: 18.03.2018 / 30364 (Mükerrer)) — AFAD — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği — AFAD Yürürlük Bilgisi (afad.gov.tr)
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Kapsamında Yapılacak Binalarla İlgili Uygulama Esaslarına Dair Tebliğ (R.G.: 17.07.2019 / 30834) — T.C. İçişleri Bakanlığı (AFAD) — İçişleri Bakanlığı duyurusu (icisleri.gov.tr) · Resmî Gazete metni (resmigazete.gov.tr)
- Türkiye Deprem Tehlike Haritası ve Parametre Değerleri Hakkında Karar (BKK 2018/11275; R.G.: 18.03.2018 / 30364 (Mükerrer)) — AFAD — AFAD — Türkiye Deprem Tehlike Haritası (tdth.afad.gov.tr)
- Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik (R.G.: 22.06.2025 / 32934) — T.C. İçişleri Bakanlığı (AFAD) — Resmî Gazete (resmigazete.gov.tr)
- Dolaşımdaki taslak: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Kapsamında Yapılacak Binalarla İlgili Uygulama Esaslarına İlişkin Tebliğ (AFAD kaşeli, 05.09.2025; resmî yayım değildir) — Taslak PDF (statikprogramlar.com)
Kaynaklar
- AFAD — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği sayfası: AFAD (afad.gov.tr)
- Mevzuat.gov.tr — TBDY 2018: Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî Gazete: Resmî Gazete (resmigazete.gov.tr)
- Teknik camia değerlendirmeleri (hüküm teyidi için karşılaştırmalı okundu): Statik Programlar, İnşaat Hesabı, Çelik Yücel, Etriye, Medeniyet Mühendisleri.
Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve resmî kaynak doğrulaması bekleyen taslak iddiaları özetler; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel resmî yönetmelik ve yayımlanmış tebliğ metinleri ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Tebliğin yürürlük durumu ve teknik hükümleri, tasarımdan önce Resmî Gazete ve Mevzuat.gov.tr üzerinden doğrulanmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller kamuya yansıyan bilgilere dayanır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili Hesaplama Araçları
Bu konuyla bağlantılı ücretsiz mühendislik hesaplama araçları:
2026 Deprem Tebliği İddiaları: Perde ve Kat Ötelemesi — Sıkça Sorulan Sorular
1 Mart 2026 deprem yönetmeliği tebliği nedir?
Hangi binalarda betonarme perde zorunlu oluyor?
Göreli kat ötelemesi sınırı nasıl değişti?
1 Mart 2026'dan önce ruhsat almış projeler etkilenir mi?
Kolon en/boy oranı kuralı ne anlama geliyor?
Kaynaklar, sürüm ve alıntılamaAkademik ve mesleki kullanım için atıf ayrıntılarını açın.
yapidan-editorial (2026). 2026 Deprem Tebliği İddiaları: Perde ve Kat Ötelemesi. Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/dp/1-mart-2026-deprem-yonetmeligi-uygulama-tebligi
Kaynak seçimi, standart atıfları ve güncelleme yaklaşımı için Yapıdan Kaynak Politikası’nı inceleyin.