DP-019Orta

SDY ve SDS Karşılaştırması: Süneklik Düzeyi Seçimi

Süneklik düzeyi yüksek ve sınırlı sistemleri R katsayısı, DTS ve yükseklik kısıtları açısından karşılaştırır; detaylandırma ile kapasite tasarımı farkını verir.

Son güncelleme: 26 Eyl 2026

•

11 dk okuma

Yapıdan Editörlüğü · Yapıdan Ekibi · teknik kontrol kaydı (tarih belirtilmedi)Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyorAyrıntılar

Hazırlayan: Yapıdan Editörlüğü
Teknik/Editoryal kontrol: Yapıdan Ekibi · teknik kontrol kaydı (tarih belirtilmedi)
İçerik sürümü: 3.0
Kaynak durumu: Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyor

Kaynak durumu: Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyor. Teknik karar öncesinde resmî kaynakla teyit edilmelidir.

Sorumluluk/kapsam: Bu içerik genel bilgilendirme ve editoryal kaynak kontrolü amacıyla hazırlanır; proje, saha veya uygulama kararı için yetkili mühendis/kurum değerlendirmesinin yerine geçmez.

TBDY 2018, betonarme binaların yatay yük taşıyıcı sistemlerini üç sınıfa ayırır: Süneklik Düzeyi Yüksek (SDY), Süneklik Düzeyi Sınırlı (SDS) ve süneklik düzeyi sınırlı çerçevelerin süneklik düzeyi yüksek perdelerle birlikte kullanıldığı süneklik düzeyi karma sistemler (TBDY 2018 Madde 7.2.1). Bu yazı SDY ile SDS'yi karşılaştırır. Seçim; deprem tasarım sınıfı (DTS), bina yükseklik sınıfı (BYS) ve maliyet dengesine göre yapılır. Yanlış süneklik seçimi hem güvenlik açıklarına hem de gereksiz maliyete neden olur.

Temel Kavramlar: Süneklik ve Taşıma Gücü Azaltma Katsayısı

Süneklik Tanımı

Süneklik, bir yapısal elemanın veya sistemin hasar görmeden önce ne kadar plastik şekil değiştirebildiğinin ölçüsüdür. TBDY 2018 bağlamında:

μ = \frac{δ _{u}}{δ _{y}}

Burada $δ_{u}$ nihai deplasman, $δ_{y}$ akma deplasmanıdır. TBDY 2018'de süneklik düzeyinin tasarıma etkisi, Tablo 4.1'deki taşıyıcı sistem davranış katsayısı $R$ ve dayanım fazlalığı katsayısı $D$ ile yansıtılır.

R Katsayısı (Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı)

$R$ , dayanım fazlalığı katsayısı $D$ ve bina önem katsayısı $I$ ile birlikte deprem yükü azaltma katsayısı $R_{a} (T)$ 'yi oluşturur; azaltılmış tasarım spektral ivmesi $S_{a R} (T) = S_{a e} (T) / R_{a} (T)$ 'dir (TBDY 2018 Denklem 4.8):

R_{a} (T) = \frac{R}{I} (T > T_{B}), R_{a} (T) = D + (\frac{R}{I} - D) \frac{T}{T _{B}} (T \leq T_{B})

Burada $S_{a e} (T)$ DD-2 elastik tasarım spektral ivmesi, $I$ bina önem katsayısıdır (TBDY 2018 Denklem 4.1); $I$ büyüdükçe $R_{a}$ küçülür ve tasarım kuvveti artar.

R, Ω ve Cd katsayılarını gösteren yanal kuvvet-deformasyon ilişkisi diyagramı; elastik ve tasarım kuvvet seviyeleri — Yanal kuvvet-deformasyon diyagramı: R, Cd ve Ω katsayılarının fiziksel anlamı

DP-019 SDY ve SDS karşılaştırma akış diyagramı — iki sütun, karar kriterleri (sismik tehlike, yükseklik, maliyet) ve karşılaştırma tablosu — **Şekil 1.1 — DP-019 SDY vs SDS Süneklik Düzeyi Seçimi**
Süneklik düzeyi yüksek (SDY) ve sınırlı (SDS) sistemlerin karşılaştırması. Görseldeki 'DC1/DC3' sınıfları TBDY 2018'de yoktur; betonarmede SDY sistemlerde R = 6–8…
Ayrıntılı açıklamayı göster
**Şekil 1.1 — DP-019 SDY vs SDS Süneklik Düzeyi Seçimi**
Süneklik düzeyi yüksek (SDY) ve sınırlı (SDS) sistemlerin karşılaştırması. Görseldeki 'DC1/DC3' sınıfları TBDY 2018'de yoktur; betonarmede SDY sistemlerde R = 6–8 (A11–A15), SDS sistemlerde R = 4'tür (A31–A33). 'DTS=1-2 → SDY zorunlu' ifadesi de eksiktir: SDS sistemler DTS = 1a, 2a, 3a ve 4a binalarda kullanılamaz (Madde 4.3.4.1(a)); DTS = 1 ve 2 binalarda BYS ≥ 6 koşuluyla A32/A33 kullanılabilir, A31 yalnız DTS = 3 ve 4'te kullanılır (Madde 4.3.4.3).

DP-019 SDY vs SDS detay karşılaştırma — iki kolon kesiti (SDY 12Φ20 sık etriye Φ10/100, SDS 8Φ20 seyrek Φ8/200), histerezik davranış, tasarım yükü karşılaştırma, detay tablosu — **Şekil 1.2 — SDY vs SDS Detay + Histerezik Davranış**
SDY ve SDS kolon kesitleri, histerezik çevrim (SDY geniş ve dolgun, SDS dar) ve tasarım yükü karşılaştırması. Görseldeki SDS kolon etriye aralığı (200 mm), TBDY 2018…
Ayrıntılı açıklamayı göster
**Şekil 1.2 — SDY vs SDS Detay + Histerezik Davranış**
SDY ve SDS kolon kesitleri, histerezik çevrim (SDY geniş ve dolgun, SDS dar) ve tasarım yükü karşılaştırması. Görseldeki SDS kolon etriye aralığı (200 mm), TBDY 2018 sarılma bölgesi sınırını aşar: SDS'de en küçük kesit boyutunun 1/3'ü, 8φ ve 150 mm'nin küçüğü (Madde 7.7.4.1), SDY'de 1/3, 6φ ve 150 mm'nin küçüğü (Madde 7.3.4.1) uygulanır; görseldeki Vt/W oranları (%12/%24) örnek değerlerdir.

R Katsayısı Karşılaştırması (TBDY 2018 Tablo 4.1)

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 1: R Katsayısı Karşılaştırması (TBDY 2018 Tablo 4.1)
Taşıyıcı Sistem Türü	SDY	SDS
Betonarme çerçeve	R = 8 (A11)	R = 4 (A31)
Betonarme çerçeve + boşluksuz perde	R = 7 (A15)	R = 4 (A33)
Betonarme çerçeve + bağ kirişli perde	R = 8 (A14)	— (SDS'de bağ kirişli perde tanımlı değil)
Yalnız boşluksuz betonarme perde	R = 6 (A13)	R = 4 (A32)
Yalnız bağ kirişli betonarme perde	R = 7 (A12)	—
Çelik moment aktaran çerçeve	R = 8 (C11)	R = 4 (C31)
Çelik merkezi çaprazlı çerçeve	R = 5 (C13)	R = 3 (C32)

Daha yüksek R katsayısı → daha küçük tasarım kuvveti → daha ekonomik sistem, ancak çok daha sıkı detaylandırma zorunluluğu.

Kullanım Kısıtlamaları

DTS Kısıtlamaları (Deprem Tasarım Sınıfı)

TBDY 2018 Madde 4.3.4.1(a) gereği:

DTS = 1a, 2a, 3a ve 4a olarak sınıflandırılan binalarda süneklik düzeyi sınırlı (SDS) taşıyıcı sistemler kullanılamaz.

Bu sınırlamalar şu anlama gelir:

'a' ile biten sınıflar yalnız bina kullanım sınıfı BKS = 1 olan binalar (hastane, okul vb.) içindir; bu binalarda $S_{D S}$ ne olursa olsun SDS sistem kullanılamaz (Tablo 3.2, Madde 4.3.4.1(a))
DTS = 1a ve 2a ( $S_{D S} \geq 0, 50$ ) olan ve BYS ≤ 6 olan binalarda süneklik düzeyi karma sistemler de kullanılamaz (Madde 4.3.4.1(b))
BKS = 2 ve 3 binalarda tamamı SDS çerçeveden oluşan sistem (A31) yalnız DTS = 3 ve 4'te ( $S_{D S} < 0, 50$ ) kullanılabilir; SDS perdeli sistemler (A32, A33) BYS ≥ 6 koşuluyla DTS = 1–4 binalarda kullanılabilir (Madde 4.3.4.3, Tablo 4.1)

BYS Yükseklik Kısıtlamaları (TBDY 2018 Tablo 3.3)

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 2: İzin Verilen Bina Yükseklik Sınıfları ve En Büyük Yükseklik (TBDY 2018 Tablo 4.1, Tablo 3.3)
Sistem	İzin verilen BYS	DTS = 1, 1a, 2, 2a'da en büyük $H_{N}$	DTS = 3, 3a, 4, 4a'da en büyük $H_{N}$
SDY çerçeve (A11)	BYS ≥ 3	56 m	70 m (DTS 3, 3a), 91 m (DTS 4, 4a)
SDY perdeli ya da çerçeve + perde (A12–A15)	BYS ≥ 2	70 m	91 m (DTS 3, 3a), 105 m (DTS 4, 4a)
SDS perdeli ya da çerçeve + perde (A32, A33)	BYS ≥ 6; DTS = 1a–4a binalarda kullanılamaz	17,5 m	28 m
SDS çerçeve (A31)	BYS ≥ 7; yalnız DTS = 3 ve 4	kullanılamaz	17,5 m

BYS = 1 olan yüksek binaların taşıyıcı sistemleri ve hesap esasları TBDY 2018 Bölüm 13'te tanımlanmıştır (Madde 4.3.1.1).

Detaylandırma Farkları

Kolon Sarılma Bölgesi

SDY Kolon (TBDY 2018 Madde 7.3.4.1, Şekil 7.3):

l_{c} \geq max (\frac{ℓ _{n}}{6}, 1, 5 b_{mak s}, 500 mm)

Burada $ℓ_{n}$ kolon serbest yüksekliği, $b_{mak s}$ en büyük kesit boyutudur.

Etriye aralığı sarılma bölgesinde:

50 mm \leq s \leq min (\frac{b _{min}}{3}, 6 ϕ_{L}, 150 mm)

SDS Kolon (TBDY 2018 Madde 7.7.4.1): Sarılma bölgesi uzunluğu SDY ile aynıdır. Etriye aralığı sarılma bölgesinde:

s \leq min (\frac{b _{min}}{3}, 8 ϕ_{L}, 150 mm)

TBDY 2018 Şekil 7.3 kolon sarılma bölgesi teknik çizimi: sarılma bölgesi uzunluğu, etriye aralığı ve kesit detayları — TBDY 2018 Şekil 7.3 — SDY kolon sarılma bölgesi ve etriye düzeni

3B kolon enkesit modeli: kırmızı etriyelerle sıkı sarılma düzeni ve boyuna donatı çubukları — SDY kolon sarılma bölgesi etriye düzeni 3B görünüm

TBDY 2018 Şekil 7.3 SDY kolon detaylandırma: sarılma bölgesi, orta bölge ve kiriş-kolon birleşim bölgesi boyutları — SDY kolon tam detay çizimi (TBDY 2018 Şekil 7.3): sarılma, orta ve birleşim bölgeleri

Kiriş Sarılma Bölgesi

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 3: Kiriş Sarılma Bölgesi
Parametre	SDY Kiriş	SDS Kiriş
Sarılma uzunluğu $l_{0}$	$2 h$ (Madde 7.4.4)	$2 h$ (Madde 7.8.4)
Etriye aralığı sarılmada	$min (d /4, 8 ϕ_{L}, 150 mm)$	$min (h /4, 8 ϕ_{L}, 200 mm)$
Mesnette min. çekme donatısı oranı	$ρ \geq 0, 8 f_{c t d} / f_{y d}$ (Denklem 7.8)	Aynı (Madde 7.8.2)

Şantiyede kiriş-kolon düğüm noktasına etriye montajı; kırmızı oklar ETRİYE konumlarını gösteriyor — Gerçek şantiyede kiriş-kolon birleşiminde etriye montajı

Güçlü Kolon — Zayıf Kiriş Koşulu

SDY'de zorunlu (TBDY 2018 Madde 7.3.5.1, Denklem 7.3); süneklik düzeyi sınırlı kolonlara ilişkin Madde 7.7'de bu koşul yer almaz:

(M_{r a} + M_{r \overset{u}{¨}}) \geq 1, 2 (M_{r i} + M_{r j})

Burada $M_{r a}$ , $M_{r \overset{u}{¨}}$ düğüm noktasına birleşen kolonların, $M_{r i}$ , $M_{r j}$ kirişlerin kolon yüzündeki taşıma gücü momentleridir. Koşulun bazı düğüm noktalarında sağlanamamasına, katta Denklem 7.4 ( $α_{i} \geq 0, 70$ ) sağlanırsa izin verilir (Madde 7.3.6.1). Koşul, plastik mafsalların kolonlar yerine kirişlerde oluşmasını amaçlar.

Plastik mafsal konumları diyagramı: kiriş mekanizması (doğru) ve kolon mekanizması (yanlış) karşılaştırması — Plastik mafsal mekanizmaları: kiriş (SDY hedefi) ve kolon mekanizması karşılaştırması

Kiriş plastik eğrilik dağılımı teknik çizimi: φB eşdeğer plastik eğrilik ve lp plastik mafsal uzunluğu — Kiriş plastik eğrilik dağılımı ve plastik mafsal uzunluğu lp

Perde Donatı Koşulları

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 4: Perde Donatı Koşulları
Parametre	SDY Perde	SDS Perde
Min. gövde donatı oranı	$ρ \geq 0, 0025$ (Madde 7.6.3.1)	$ρ \geq 0, 0025$ (Madde 7.10 → 7.6.3.1)
Uç bölge	$H_{w} / ℓ_{w} > 2, 0$ olan perdelerin iki ucunda (Madde 7.6.2.1)	Aynı (Madde 7.10)
Tasarım kesme kuvveti	$V_{e} = β_{v} \frac{( M _{p} ) _{t}}{( M _{d} ) _{t}} V_{d}$ (Madde 7.6.6.3)	$V_{e} = D V_{d}$ (Madde 7.10)
Min. perde kalınlığı (gövde)	Kat yüksekliğinin 1/16'sı ve 250 mm (Madde 7.6.1.2)	Aynı (Madde 7.10)

Betonarme perde gövde donatı teknik çizimi: yatay ve düşey donatı düzeni kırmızı çubuklar — Perde gövde donatı yerleşimi teknik çizimi

Kapasite Tasarımı Farkı

SDY: Kapasite Kesme Kuvveti (Zorunlu)

SDY kirişlerde tasarım kesme kuvveti $V_{e}$ , kapasite momentlerinden hesaplanır:

V_{e} = V_{d y} \pm \frac{M _{p i} + M _{p j}}{ℓ _{n}}

Kiriş uçlarındaki moment kapasiteleri $M_{p i} \approx 1, 4 M_{r i}$ ve $M_{p j} \approx 1, 4 M_{r j}$ alınabilir (Madde 7.4.5.1, Denklem 7.9).

SDY kolonlarda ise:

V_{e} = \frac{M _{a} + M _{\overset{u}{¨}}}{ℓ _{n}}

Burada $ℓ_{n}$ kolon serbest boyu, $M_{a}$ ve $M_{\overset{u}{¨}}$ kolon alt ve üst uçlarındaki momentlerdir (Madde 7.3.7.1, Denklem 7.5).

SDS: D ile Büyütülmüş Kesme Kuvveti

SDS kolon ve kirişlerde enine donatı, düşey yükler ile dayanım fazlalığı katsayısı $D$ ile artırılmış deprem etkilerinin ortak etkisinden bulunan $V_{d}$ 'ye göre hesaplanır (Madde 7.7.5.1, 7.8.5.1); SDS perdelerde tasarım kesme kuvveti $V_{e} = D V_{d}$ alınır (Madde 7.10).

Genel Karşılaştırma Tablosu

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 5: Genel Karşılaştırma Tablosu
Kriter	SDY	SDS
R katsayısı (çerçeve)	8	4
Min. tasarım kuvveti	Düşük	Yüksek (≈ 2×)
DTS kısıtı	Yok (Tablo 4.1 BYS sınırları geçerli)	DTS = 1a, 2a, 3a, 4a binalarda kullanılamaz; A31 yalnız DTS = 3, 4
En büyük yükseklik (DTS = 1, 2)	56 m (çerçeve, A11); 70 m (perdeli, A12–A15)	17,5 m (A32, A33); A31 kullanılamaz
Güçlü kolon koşulu	Zorunlu (Madde 7.3.5.1)	Madde 7.7'de yok
Kolon/kiriş tasarım kesme kuvveti	Kapasite momentlerinden $V_{e}$ (Madde 7.3.7, 7.4.5)	$D$ ile artırılmış depremle $V_{d}$ (Madde 7.7.5.1, 7.8.5.1)
Kolon sarılma aralığı üst sınırı	$min (b_{min} /3, 6 ϕ_{L}, 150 mm)$	$min (b_{min} /3, 8 ϕ_{L}, 150 mm)$
Kiriş sarılma uzunluğu	2h	2h
Perde gövde donatısı	%0,25	%0,25
İşçilik/donatı maliyeti	Yüksek	Düşük
Deprem performansı	Yüksek	Orta

Örnek Problemler

Problem 1: DTS = 2, BYS = 4 — Sistem Seçimi

Veri: $S_{D S} = 0, 65$ , $S_{D 1} = 0, 30$ , bina yüksekliği $H_{N} = 42$ m, BKS = 2 ( $I = 1, 2$ )

Çözüm:

Adım 1 — DTS belirleme:

TBDY 2018 Tablo 3.2: $0, 50 \leq S_{D S} = 0, 65 < 0, 75$ → BKS = 2 için DTS = 2 (BKS = 1 olsaydı DTS = 2a olurdu).

Adım 2 — BYS ve sistem kısıtları:

Tablo 3.3: DTS = 2 için $28 < H_{N} = 42 \leq 42$ m → BYS = 4. Süneklik düzeyi sınırlı sistemlerden A31 yalnız DTS = 3 ve 4'te kullanılabilir (Madde 4.3.4.3); A32 ve A33 için BYS ≥ 6 gerekir (Tablo 4.1). Bu nedenle bu binada SDS sistem kullanılamaz:

\Rightarrow SDY sistem se \overset{c}{¸} ilir

BKS = 2 olduğundan Madde 4.3.4.1(b) uygulanmaz; BYS ≥ 4 koşulunu sağlayan süneklik düzeyi karma sistemler (A21, A22) de seçilebilir.

Adım 3 — R katsayısı (SDY çerçeve + boşluksuz perde, A15): $R = 7$ , $D = 2, 5$

Sonuç: $T > T_{B}$ için $R_{a} = R / I = 7/1, 2 = 5, 83$ → $V_{d} = V_{e} /5, 83$ (TBDY 2018 Denklem 4.1a).

Problem 2: DTS = 4, BYS = 6 — SDS Kullanılabilir mi?

Veri: $S_{D S} = 0, 20$ , $S_{D 1} = 0, 10$ , bina yüksekliği = 22 m (BYS = 6), BKS = 2 ( $I = 1, 2$ )

Çözüm:

Adım 1 — DTS belirleme:

$S_{D S} = 0, 20 < 0, 33$ → BKS = 2 için DTS = 4 (Tablo 3.2; DTS yalnız $S_{D S}$ ve BKS'ye bağlıdır)

Adım 2 — DTS = 4 kısıtı:

DTS = 4 olan binada Madde 4.3.4.1(a) kısıtı yoktur (bu kısıt yalnız DTS = 1a, 2a, 3a ve 4a binalar içindir); tamamı SDS çerçeveli sistem (A31) de DTS = 4'te kullanılabilir (Madde 4.3.4.3).

Adım 3 — BYS kısıtı:

TBDY Tablo 4.1: süneklik düzeyi sınırlı sistemlerde izin verilen sınıf A32 ve A33 için BYS ≥ 6, A31 için BYS ≥ 7'dir. DTS = 4 için Tablo 3.3'e göre bina yüksekliği 22 m → 17,5 < 22 ≤ 28 m → BYS = 6; bu nedenle A32/A33 kullanılabilir, A31 kullanılamaz.

BYS = 6 \geq 6 \Rightarrow A32/A33 (SDS perdeli) KULLANILAB \dot{I} L \dot{I} R

Adım 4 — R katsayısı karşılaştırması:

SDY çerçeve + perde (A15): $R = 7$ → $R_{a} = 7/1, 2 = 5, 83$ → $V_{d} = V_{e} /5, 83$
SDS çerçeve + perde (A33): $R = 4$ → $R_{a} = 4/1, 2 = 3, 33$ → $V_{d} = V_{e} /3, 33$

Yani $T > T_{B}$ için SDS ile yaklaşık 1,75 kat daha büyük tasarım kuvveti gerekir ( $7/4 = 1, 75$ ).

Maliyet değerlendirmesi: Küçük ve alçak yapılarda SDS avantajlı olabilir.

Problem 3: SDY Kolon Sarılma Bölgesi Hesabı

Veri: Kolon boyutları $b_{k} = 500 mm$ , $h_{k} = 600 mm$ , kat yüksekliği $H_{k} = 3, 20 m$ , boyuna donatı $ϕ_{L} = 20 mm$ ; kolon serbest yüksekliği yaklaşık $ℓ_{n} = 3200$ mm alınmıştır (örnek kabul)

Çözüm:

SDY sarılma bölgesi uzunluğu (Madde 7.3.4.1):

l_{c} = max (\frac{3200}{6}, 1, 5 \times 600, 500) = max (533, 900, 500) = 900 mm

SDY sarılma bölgesi etriye aralığı:

s \leq min (\frac{500}{3}, 150, 6 \times 20) = min (167, 150, 120) = 120 mm

SDS sarılma bölgesi uzunluğu: SDY ile aynıdır, $l_{c} = 900$ mm (Madde 7.7.4.1).

SDS sarılma bölgesi etriye aralığı (Madde 7.7.4.1):

s \leq min (\frac{500}{3}, 8 \times 20, 150) = min (167, 160, 150) = 150 mm

Karşılaştırma: Aynı kolonda SDY için s = 120 mm, SDS için s = 150 mm. SDY'de sarılma bölgesindeki etriye sayısı yaklaşık %25 daha fazla ( $150/120 = 1, 25$ ).

Sık Yapılan Hatalar

Hata 1: DTS hesabı yapmadan SDS seçmek

SDS sistem seçmeden önce binanın DTS'si (Tablo 3.2) ve BYS'si (Tablo 3.3) belirlenmelidir: BKS = 1 binalarda SDS sistem hiç kullanılamaz (Madde 4.3.4.1(a)); BKS = 2 ve 3 binalarda $S_{D S} \geq 0, 50$ ise (DTS = 1, 2) tamamı SDS çerçeveli sistem (A31) kullanılamaz (Madde 4.3.4.3). Sismik harita (TDTH) kontrolü atlanmamalı.

Hata 2: SDS ile SDY formüllerini karıştırmak

SDY kolon ve kirişlerde tasarım kesme kuvveti kapasite momentlerinden ( $V_{e}$ ; Madde 7.3.7, 7.4.5), SDS kolon ve kirişlerde $D$ ile artırılmış deprem etkisinden ( $V_{d}$ ; Madde 7.7.5.1, 7.8.5.1) hesaplanır; SDS perdelerde ise $V_{e} = D V_{d}$ alınır (Madde 7.10). Bu fark gözden kaçarsa ya aşırı muhafazakâr ya da yetersiz tasarım çıkar.

Hata 3: Yükseklik sınırını aşmak

Süneklik düzeyi sınırlı sistemlerde izin verilen sınıf Tablo 4.1'de verilir: A32 ve A33 için BYS ≥ 6, A31 için BYS ≥ 7. DTS = 1 ve 2 bölgelerinde BYS ≥ 6, $H_{N}$ ≤ 17,5 m demektir; tamamı SDS çerçeveden oluşan sistemler (A31) ise yalnız DTS = 3 ve 4'te kullanılabilir (Madde 4.3.4.3).

Hata 4: Perde sistemi için R katsayısını yanlış seçmek

SDY'de yalnız boşluksuz perdeli sistem için R = 6 (A13), yalnız bağ kirişli perdeli sistem için R = 7 (A12); çerçeve + boşluksuz perde için R = 7 (A15), çerçeve + bağ kirişli perde için R = 8'dir (A14). Bu fark toplam tasarım kuvvetini etkiler.

Hata 5: Güçlü kolon koşulunu SDS'e uygulamak

Denklem 7.3'teki güçlü kolon koşulu süneklik düzeyi yüksek sistemler içindir ve Madde 7.3.6.1'deki istisnalar dışında her düğüm noktasında sağlanır; süneklik düzeyi sınırlı kolonlara ilişkin Madde 7.7'de bu koşul yer almaz.

Kaynaklar

TBDY 2018 — AFAD / T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Resmî Gazete — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (18.03.2018)
TS 500:2000 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)

Not: Bu makale eğitim amaçlıdır. Projelerde güncel yönetmelik ve standartlara başvurunuz.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.

Etiketler (9)

SDY SDS süneklik TBDY 2018 R katsayısı DTS BYS detaylandırma sarılma bölgesi

SDY ve SDS Karşılaştırması: Süneklik Düzeyi Seçimi — Sıkça Sorulan Sorular

SDY ve SDS arasındaki temel R katsayısı farkı nedir?

TBDY 2018 Tablo 4.1'e göre betonarme çerçeve sistemlerde SDY için R = 8 (A11), SDS için R = 4'tür (A31). Daha yüksek R katsayısı tasarım kuvvetini düşürür; ancak SDY'de çok daha sıkı detaylandırma zorunluluğu doğar.

Hangi DTS bölgelerinde SDS kullanımı yasaktır?

TBDY 2018 Madde 4.3.4.1(a) uyarınca DTS = 1a, 2a, 3a ve 4a olarak sınıflandırılan binalarda süneklik düzeyi sınırlı taşıyıcı sistemler kullanılamaz; 'a' ile biten sınıflar bölgeyi değil, bina kullanım sınıfı BKS = 1 olan binaları (hastane, okul vb.) gösterir (Tablo 3.2). Bu binalarda DTS = 1a veya 2a ve BYS ≤ 6 ise süneklik düzeyi karma sistemler de kullanılamaz (Madde 4.3.4.1(b)); tamamı SDS çerçeveden oluşan sistem (A31) ise yalnız DTS = 3 ve 4 binalarda kullanılabilir (Madde 4.3.4.3).

SDY ve SDS kolon sarılma bölgesi etriye aralığı farkı nedir?

Sarılma bölgesinde etriye aralığı SDY kolonda en küçük kesit boyutunun 1/3'ünü, boyuna donatı çapının 6 katını ve 150 mm'yi (TBDY 2018 Madde 7.3.4.1(a)), SDS kolonda en küçük kesit boyutunun 1/3'ünü, boyuna donatı çapının 8 katını ve 150 mm'yi (Madde 7.7.4.1) aşamaz. Sarılma bölgesi uzunluğu (kolon serbest yüksekliğinin 1/6'sı, en büyük kesit boyutunun 1,5 katı ve 500 mm'nin büyüğü) iki düzeyde aynıdır. Örneğin 500 mm genişlikli, φ20 boyuna donatılı kolonda sınır SDY'de 120 mm, SDS'de 150 mm'dir; SDY'de sarılma bölgesinde yaklaşık %25 daha fazla etriye gerekir.

Güçlü kolon — zayıf kiriş koşulu SDS'de uygulanır mı?

Hayır. TBDY 2018 Madde 7.3.5.1'deki (Mra + Mrü) ≥ 1,2·(Mri + Mrj) koşulu süneklik düzeyi yüksek kolonlar için tanımlanmıştır; süneklik düzeyi sınırlı kolonlara ilişkin Madde 7.7'de bu koşul yer almaz. SDS kolon ve kirişlerde enine donatı, düşey yükler ile D ile artırılmış deprem etkilerinden bulunan Vd'ye göre hesaplanır (Madde 7.7.5.1, 7.8.5.1).

DTS = 4 bölgesinde SDS ile kaç metreye kadar bina yapılabilir?

TBDY 2018 Tablo 4.1'de süneklik düzeyi sınırlı sistemlerin izin verilen bina yükseklik sınıfı A31 (çerçeve) için BYS ≥ 7, A32 (perde) ve A33 (çerçeve + perde) için BYS ≥ 6'dır. Tablo 3.3'e göre DTS = 4 binada BYS = 6 en fazla 28 m, BYS = 7 en fazla 17,5 m yüksekliğe karşılık gelir; yani DTS = 4 binada A32/A33 ile 28 m'ye, A31 ile 17,5 m'ye kadar çıkılabilir.

Kaynaklar, sürüm ve alıntılamaAkademik ve mesleki kullanım için atıf ayrıntılarını açın.

yapidan (2026). SDY ve SDS Karşılaştırması: Süneklik Düzeyi Seçimi. Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/dp/sdy-sds-karsilastirmasi-suneklik-duzeyi-secimi

Seçilen format: APA

Kaynak seçimi, standart atıfları ve güncelleme yaklaşımı için Yapıdan Kaynak Politikası’nı inceleyin.

←Önceki MakaleSDY Perde Koşulları (TBDY 2018)Sonraki Makale→Sıvılaşma Potansiyeli Değerlendirmesi: SPT ve CPT Yöntemleri

DP-019Orta

SDY ve SDS Karşılaştırması: Süneklik Düzeyi Seçimi

Süneklik düzeyi yüksek ve sınırlı sistemleri R katsayısı, DTS ve yükseklik kısıtları açısından karşılaştırır; detaylandırma ile kapasite tasarımı farkını verir.

Son güncelleme: 26 Eyl 2026

•

11 dk okuma

Yapıdan Editörlüğü · Yapıdan Ekibi · teknik kontrol kaydı (tarih belirtilmedi)Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyorAyrıntılar

Hazırlayan: Yapıdan Editörlüğü
Teknik/Editoryal kontrol: Yapıdan Ekibi · teknik kontrol kaydı (tarih belirtilmedi)
İçerik sürümü: 3.0
Kaynak durumu: Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyor

Kaynak durumu: Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyor. Teknik karar öncesinde resmî kaynakla teyit edilmelidir.