Ana içeriğe geç
Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı
Yönetmelik HesaplarıTBDY 2018

Deprem Tasarım Sınıfı (DTS) Hesaplama

Hızlı Cevap

Deprem Tasarım Sınıfı (DTS) hesaplama, TBDY 2018 Madde 3.3'e göre binanın deprem etkisine maruz kalacağı tasarım kategorisini belirler. SDS (kısa periyod spektral ivme) ve Bina Kullanım Sınıfı (BKS) üzerinden DTS-1, DTS-1a, DTS-2, DTS-2a, DTS-3, DTS-3a, DTS-4, DTS-4a sınıfları belirlenir. Bu araç, girilen değerlere göre doğru DTS'yi ve geçerli tasarım koşullarını verir.

Hazırlayan: Yapıdan Mühendislik EkibiGüncellendi: Teknik dayanak: TBDY 20183 kaynağı incele

Hesaplayıcı

1=Hastane/İtfaiye, 2=Okul/Yurt, 3=Konut/Ofis

Sonuçlar

DTS Numarası (1-4)

1

-

Yükseklik Sınıflaması (a/standart)

1=DTS-X, 2=DTS-Xa

1

Min Süneklik Düzeyi

1=Sınırlı, 2=Normal, 3=Yüksek

3

Önerilen R (BA çerçeve)

8

-

Bina Önem Katsayısı

1.0

-

⚠️ Bu araç ön hesap amaçlıdır. Proje hesabı olarak kullanılamaz; sonuçlar sorumlu mühendis tarafından doğrulanmalıdır.

Kullanılan Formül

DTS = f(SDS, BKS) — TBDY 2018 Tablo 3.2

Kaynak: TBDY 2018

Formül Türetme ve Yöntem

Deprem Tasarım Sınıfı (DTS), bir binanın deprem tasarımındaki kategorisini belirler ve uygulanacak analiz yöntemi, süneklik düzeyi ile detaylandırma kurallarını yönlendirir. DTS, TBDY 2018 Tablo 3.2'de iki girdiyle belirlenir: (1) kısa periyot tasarım spektral ivmesi SDS ve (2) Bina Kullanım Sınıfı (BKS). Genel eğilim: SDS büyüdükçe (yüksek deprem tehlikesi) DTS numarası küçülür (DTS-1 en zorlu); yüksek önemli binalar (BKS=1, hastane/itfaiye) daha düşük SDS'te bile daha zorlu sınıfa girer. Bu araçtaki yaklaşım: DTS numarası SDS aralıklarıyla (SDS ≥ 0,75 → DTS-1; 0,50–0,75 → DTS-2; 0,33–0,50 → DTS-3; < 0,33 → DTS-4), önem katsayısı I ise BKS ile (BKS-1 → 1,5; BKS-2 → 1,2; BKS-3 → 1,0) belirlenir. Önemli not: Tam Tablo 3.2, BKS ve SDS'i birlikte çapraz değerlendirir; özellikle BKS-1/2 binalarda DTS bir kademe daha zorlu olabilir. Ayrıca bina yüksekliğine göre 'a' soneki (ör. DTS-1a) ek düzensizlik kontrolleri getirir. Kesin sınıf için TBDY 2018 Tablo 3.2 ile doğrulama yapılmalıdır. DTS, izin verilen deprem hesabı yöntemini (Bölüm 4.6) ve taşıyıcı sistem süneklik düzeyini belirler.

Yönetmelik Dayanağı

  • TBDY 2018

    Madde 3.3 / Tablo 3.2

    Deprem Tasarım Sınıfı'nın SDS ve Bina Kullanım Sınıfı'na göre belirlenmesi.

  • TBDY 2018

    Tablo 3.1

    Bina Kullanım Sınıfları (BKS) ve Önem Katsayısı I.

  • TBDY 2018

    Bölüm 4.6

    DTS ve bina yükseklik sınıfına göre izin verilen deprem hesabı yöntemi.

  • AFAD TDTH

    Türkiye Deprem Tehlike Haritası

    SDS değeri için parsel koordinatından spektral ivme sorgusu.

Adım Adım Nasıl Kullanılır?

  1. 1

    SDS değeri

    AFAD TDTH portalından parselin koordinatlarına göre SDS değeri (kısa periyod tasarım spektral ivmesi) alınır.

  2. 2

    Bina sınıfı

    BKS-1: Hastane, itfaiye, afet yönetim. BKS-2: Okul, yurt, müze. BKS-3: Konut, ofis.

  3. 3

    DTS tayin

    Tablo 3.2'ye göre DTS sınıfı belirlenir. Düşük DTS daha sıkı tasarım gerektirir.

  4. 4

    Süneklik seçimi

    DTS-1 için yüksek süneklik zorunlu. DTS-4'te sınırlı süneklik yeterli.

Çözümlü Örnek

Örnek: İstanbul Beşiktaş konut, SDS=0.75, BKS=3. DTS=1 (yüksek sismik). I=1.0. Yüksek süneklik düzeyi gerekli (ρ=2, R=8 önerilir).

Parametrelerin Sonuca Etkisi

SDS (Spektral ivme)Büyüdükçe DTS numarası küçülür (daha zorlu sınıf); süneklik ve detaylandırma talepleri artar.
BKS (Bina Kullanım Sınıfı)Önem katsayısı I'yı belirler (BKS-1 → 1,5) ve DTS'yi daha zorlu kademeye çekebilir.

Yaygın Hatalar

  • ⚠DTS'yi yalnızca SDS ile belirleyip BKS etkisini (özellikle hastane/okul) atlamak.
  • ⚠Bina yüksekliğine göre 'a' sınıflamasını (DTS-Xa) ve ek düzensizlik kontrollerini gözardı etmek.
  • ⚠Düşük DTS'yi 'kolay tasarım' sanmak — DTS-1 en sıkı koşulları (yüksek süneklik) gerektirir.
  • ⚠SDS yerine harita değeri SS'i kullanmak (zemin sınıfı düzeltmesi atlanır).

Sık Sorulan Sorular

DTS ne demek?
Deprem Tasarım Sınıfı. TBDY 2018'in getirdiği kavram. Binanın deprem kuvveti ve önem derecesine göre tasarım zorluğunu belirler.
DTS-1 vs DTS-4 farkı?
DTS-1: yüksek deprem, yüksek önem — en sıkı koşullar, yüksek süneklik zorunlu. DTS-4: düşük deprem — sınırlı süneklik kabul edilir.
DTS-1a ne demek?
'a' soneki, bina yüksekliği 28m'yi aşan yapılar için kullanılır. Ek geometrik düzensizlik kontrolleri gerektirir.
R katsayısı DTS'ye göre nasıl değişir?
R: yapı davranış katsayısı. Süneklik düzeyine bağlı: sınırlı R=3-4, normal R=5-6, yüksek R=8. Yüksek R daha düşük deprem yükü demek.

Kaynaklar ve Referanslar

İlgili Hesaplamalar

→

Deprem Yükü Hesaplama (TBDY 2018)

Deprem Mühendisliği

→

Bina Periyodu Hesaplama

Deprem Mühendisliği

→

Emsal ve TAKS Hesaplama

Yönetmelik Hesapları

→

Yük Kombinasyonu Hesaplama (TS 498)

Yönetmelik Hesapları

Ücretsiz · Kayıt gerektirmez. Bu araç ön tasarım ve bilgilendirme amaçlıdır; nihai hesap, boyutlandırma ve uygulama yetkili inşaat mühendisi denetiminde, güncel yönetmelik ve proje koşullarına göre yapılmalıdır.