Yük kombinasyonu hesaplama, tasarımda dikkate alınacak kalıcı (G), hareketli (Q), deprem (E) ve rüzgâr (W) yüklerinin TS 498 ve TBDY 2018'e göre kombine edilmesidir.
Hesaplayıcı
Sonuçlar
1.4G + 1.6Q
220.0
kN
1.0G + 1.0Q + 1.0E
180.0
kN
1.0G + 1.0Q + 1.0W
165.0
kN
0.9G + 1.0E (devrilme)
120.0
kN
0.9G + 1.0W
105.0
kN
En Kritik Kombinasyon
220.0
kN
⚠️ Bu araç ön hesap amaçlıdır. Proje hesabı olarak kullanılamaz; sonuçlar sorumlu mühendis tarafından doğrulanmalıdır.
Yük Kombinasyonu Hesaplama (TS 498) Nedir?
Yük kombinasyonu hesaplama, tasarımda dikkate alınacak kalıcı (G), hareketli (Q), deprem (E) ve rüzgâr (W) yüklerinin TS 498 ve TBDY 2018'e göre kombine edilmesidir. En olumsuz kombinasyon tasarımda kullanılır. Bu araç, sık kullanılan kombinasyonları hesaplar.
Taşıyıcı eleman tasarımı, yüklerin en olumsuz birleşimini (kombinasyon) esas alır. Yük ve dayanım katsayılı tasarımda (LRFD) katsayılar yükün belirsizliğini yansıtır.
Düşey (yerçekimi) kombinasyonu: 1,4G + 1,6Q. Kalıcı yük G daha kesin olduğundan katsayısı (1,4) hareketli yük Q'dan (1,6) küçüktür.
Deprem kombinasyonları: G + Q + E ve devrilme/kalkma kontrolü için 0,9G + E. Deprem etkisi E zaten tasarım düzeyinde tanımlandığından katsayısı 1,0'dır. TBDY 2018'de deprem analizine giren kütle G + nQ ile bulunur (n: hareketli yük katılım katsayısı; konutta ~0,3). Devrilme, çekme ve kayma kontrollerinde kalıcı yükün stabilize edici etkisi 0,9G ile alınır (yanlış taraftan güvenli).
Rüzgâr kombinasyonları: G + Q + W ve 0,9G + W. Şiddetli deprem ve rüzgâr aynı anda dikkate alınmaz (eşzamanlılık olasılığı düşük).
Her eleman için tüm kombinasyonlar çözümlenir; eksenel kuvvet, moment ve kesme için en kritik değerle boyutlandırma yapılır. Bu araç sık kullanılan kombinasyonların sonuçlarını ve en kritik olanı verir.
Yönetmelik Dayanağı
TS 498
Yük katsayıları ve kombinasyonlar
Kalıcı (G) ve hareketli (Q) yük tanımları; 1,4G + 1,6Q yerçekimi kombinasyonu.
TBDY 2018
Bölüm 4 (deprem etkisinin yük birleşimi)
Deprem etkisinin diğer yüklerle birleştirilmesi ve hareketli yük katılımı.
TS 498
Hareketli yük değerleri
Kullanım amacına göre Q (konut ~2, ofis ~3,5, toplanma ~5 kN/m²).
Adım Adım Nasıl Kullanılır?
1
Kalıcı yükler
G: yapı öz ağırlığı, duvar, döşeme, kaplama. Zaman içinde değişmeyen tüm yükler.
2
Hareketli yükler
Q: TS 498'e göre kullanım yüküne bağlı (konut 2 kN/m², ofis 3 kN/m², yoğun-toplanma 5 kN/m²).
Her eleman için en olumsuz kombinasyonla boyutlandırma yapılır. Devrilme gibi kayma kontrollerinde 0.9G kombinasyonu kritik olabilir.
Çözümlü Örnek
Örnek: G=100, Q=50, E=30, W=15 kN. Komb1=1.4×100+1.6×50=220 kN. Komb2=180, Komb3=165. En kritik=220 (statik). Deprem dahil en kritik=180.
Parametrelerin Sonuca Etkisi
G (Kalıcı yük)
Tüm kombinasyonlarda yer alır; yerçekiminde 1,4 katsayı, devrilmede 0,9 (stabilize edici).
Q (Hareketli yük)
Yerçekiminde 1,6 katsayı (en yüksek belirsizlik); deprem kütlesine kısmen (~0,3) katılır.
E (Deprem yükü)
Katsayısı 1,0 (tasarım düzeyinde). Genelde yatay yük kritik kombinasyonu belirler.
W (Rüzgâr yükü)
Deprem ile birlikte değil, ayrı kombinasyonda. Hafif/yüksek/geniş açıklıklı yapılarda kritik olabilir.
Yaygın Hatalar
⚠Deprem ve rüzgârı aynı kombinasyonda birleştirmek (eşzamanlı dikkate alınmaz).
⚠Devrilme/kalkma kontrolünde 1,0G veya 1,4G kullanmak — stabilize edici yük 0,9G alınmalı.
⚠Deprem kütlesini tam G + Q ile hesaplamak; hareketli yük katılım katsayısı (n ≈ 0,3) uygulanmalı.
⚠Yalnızca 1,4G + 1,6Q'yu kontrol edip deprem kombinasyonlarını atlamak.
⚠Hareketli yük Q'yu TS 498 kullanım sınıfına bakmadan sabit almak.
Sık Sorulan Sorular
Neden 1.4G + 1.6Q?
Limit durum tasarımında kalıcı yüklerin belirsizliği daha az olduğundan 1.4, hareketli yük daha değişken olduğundan 1.6 katsayısı kullanılır.
Deprem ve rüzgâr birlikte olur mu?
Hayır. Şiddetli deprem ve rüzgârın aynı anda olma olasılığı düşük olduğundan kombinasyonlarda biri ya da diğeri dikkate alınır.
0.9G neden düşürülür?
Devrilme, yüzücü (uplift) gibi kontroller için kalıcı yük stabilize edici. Minimumda alınması yanlış taraftan güvenli tasarım sağlar.
Her eleman için tüm kombinasyonlar mı?
Evet. Analiz sonucunda her eleman için min/max eksenel, moment ve kesme değerleri her kombinasyon için üretilir; boyutlandırmada en kritik değer kullanılır.
