Rüzgâr Yükü Hesaplama
Hızlı Cevap
Rüzgâr yükü hesaplama, binaların yatay yükler altında güvenli tasarımı için zorunlu bir hesaplamadır. TS 498 veya TS EN 1991-1-4 (Eurocode 1-4) standartlarına göre bölgesel referans rüzgâr hızı, topografya katsayısı ve arazi sınıfı kullanılarak hız basıncı qp(z) hesaplanır. Bu basınç, yapının aero-dinamik şekline göre cp katsayıları ile çarpılarak yüzey basıncı elde edilir.
Hesaplayıcı
TS 498: İç Anadolu=22-26, kıyı=28-32, Karadeniz=30+
I=deniz, II=açık, III=şehir dışı, IV=şehir merkezi
Sonuçlar
Tasarım Rüzgâr Hızı
28.0
m/s
Referans Hız Basıncı
490
N/m²
Maruziyet Katsayısı ce(z)
2.21
-
Tepe Hız Basıncı qp(z)
1085
N/m²
Dış Yüzey Basıncı (We)
0.87
kN/m²
Kullanılan Formül
vb = cdir × cseason × vb,0 qb = 0.5 × ρ × vb² qp(z) = ce(z) × qb We = qp × cpe
Kaynak: TS 498 / Eurocode 1-4
Formül Türetme ve Yöntem
Yönetmelik Dayanağı
- TS EN 1991-1-4
Bölüm 4 (rüzgâr hızı ve hız basıncı)
Temel rüzgâr hızı vb, tepe hız basıncı qp(z) ve maruziyet katsayısı ce(z).
- TS EN 1991-1-4
Bölüm 5–7 (basınç katsayıları)
Dış/iç basınç katsayıları cpe, cpi ve yüzey basıncı We.
- TS 498
Rüzgâr yükleri
Türkiye için bölgesel referans rüzgâr hızı ve basitleştirilmiş yük değerleri.
Adım Adım Nasıl Kullanılır?
- 1
Referans hız seçin
TS 498 Ek A haritasından konumunuzun referans rüzgâr hızı vb,0'ı alın. Tipik Türkiye değerleri 22-32 m/s arası.
- 2
Arazi sınıfı
Bina konumuna göre I-IV arası seçim: I=deniz, II=açık arazi, III=şehir dışı, IV=şehir merkezi. Arazi pürüzlülüğü arttıkça ce azalır.
- 3
Basınç katsayısı cpe
Eurocode 1-4 Tablo 7.1: Düz duvar rüzgâra dönük yüz cpe=+0.8, yan yüzler -0.5, arka yüz -0.7 civarı.
- 4
Yüzey basıncı
We değeri kN/m² cinsinden rüzgâr yönüne doğru dikey yükü verir; taşıyıcı sistem boyutlandırmasında kullanılır.
Çözümlü Örnek
Örnek: İstanbul 5 katlı ofis (H=15m), vb0=28 m/s, arazi III. vb=28 m/s. qb=0.5×1.25×784=490 N/m². ce(15)≈2.0×(15/10)^0.25≈2.22. qp=1088 N/m². cpe=0.8 (rüzgâra dönük) → We=0.87 kN/m².
Parametrelerin Sonuca Etkisi
| vb,0 (Referans hız) | Karesel etki: hız basıncı qb ∝ vb². Hız %20 artarsa basınç yaklaşık %44 artar. |
| Yükseklik (z) | ce(z) yükseklikle artar; yüksek yapılarda tepe hız basıncı büyür. |
| Arazi sınıfı | Pürüzlülük arttıkça (şehir merkezi, IV) ce azalır; açık arazi/deniz (I–II) ce büyüktür. |
| cpe (Basınç katsayısı) | İşaret ve büyüklük yüzeye göre değişir: rüzgâra dönük (+) itme, arka/yan ve çatı (−) emme. |
| ρ (Hava yoğunluğu) | Doğrusal etki; standart 1,25 kg/m³, yükseklik/sıcaklıkla küçük değişir. |
Yaygın Hatalar
- ⚠Referans hız vb,0'ı yanlış arazi/yükseklik temelinde almak (standart: 10 m, II. sınıf, 10 dk ortalama).
- ⚠İç basınç katsayısı cpi'yi ihmal edip net basıncı eksik hesaplamak (açıklıklı yapılarda kritik).
- ⚠Emme (negatif) basınçları gözardı etmek — çatı kenarı ve köşelerde kalkma/sökülme riski.
- ⚠TS 498 ile Eurocode 1-4'ü karşılaştırmadan tek yöntemle yetinmek.
- ⚠Yapısal faktör cscd'yi narin/yüksek/dinamik yapılarda atlamak.