Başlangıç
Başlangıç
Harita ve ölçme için temel kavramlar, terminoloji ve referans tablolar.
Harita ve ölçme; arazi yüksekliklerinin, konumlarının ve yapı aplikasyonunun yüksek doğrulukla belirlenmesini kapsar. Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği (BÖHHBÜY), Tapu Kadastro Genel…
Seviyenize göre önerilen makale sırası — temelden ileri düzeye doğru ilerleyin.
Harita ve ölçme için temel kavramlar, terminoloji ve referans tablolar.
Harita ve ölçme çekirdek hesap yöntemleri ve standart uygulamaları.
Harita ve ölçme ileri konular, özel problemler ve karar/kontrol süreçleri.
10 makale gösteriliyor
Alet yüksekliği yöntemiyle kota hesabını, yer eğriliği ve refraksiyon düzeltmesini verir; kapanma hatasını ve hata dağıtımını toleranslarla birlikte uygular.
Grid, radyal ve İHA yöntemleriyle plankote alımını karşılaştırır; TIN ve GRID modellerinden hacim hesabı, kesit çıkarma ve izohips üretimini gösterir.
Referans noktalarından bina akslarını ve kazı sınır çizgisini araziye aktarma adımlarını verir; toleransları, ölçü kontrolünü ve aplikasyon belgesini gösterir.
Kutupsal, dik koordinat ve GNSS-RTK aplikasyon yöntemlerini karşılaştırıp yapı eksenlerinin araziye aktarımını gösterir; kontrol ölçüsü ve hata kaynaklarını işler.
İHA, LiDAR, GNSS ve uydu verisiyle DEM üretimini karşılaştırır; yer kontrol noktası tesisini, TIN ile GRID farkını ve kesitle kübaj hesabını örneklerle bağlar.
Kadastro sisteminin koordinat ve pafta düzenini tanıtıp ölçme yöntemleriyle alan hesaplarını verir; ifraz, tevhit ve yola terki tescile kadar izler.
Statik ve RTK ölçmenin oturum süresi, baz uzunluğu ve doğruluk farklarını verir; kod-faz ölçmesini ve ortometrik yüksekliğe geçişi saha notlarıyla açıklar.
Yersel tarayıcıların mesafe ölçüm prensiplerini ve cihaz sınıflarını tanıtır; planlama, saha ölçmesi ve registration ile scan-to-BIM akışını verir.
GSD, bindirme ve uçuş yüksekliği seçimini harita ölçeğiyle ilişkilendirir; YKN dağılımını, ASPRS doğruluk değerlendirmesini ve uçuş izinlerini kapsar.
ED50, WGS84, ITRF ve TUREF datumlarının farkını açıklayıp dönüşümü uygular; UTM ile 3 derecelik dilim seçimini ve epok dönüşümünü örneklerle gösterir.
Kutupsal, dik koordinat ve GNSS-RTK aplikasyon yöntemlerini karşılaştırıp yapı eksenlerinin araziye aktarımını gösterir; kontrol ölçüsü ve hata kaynaklarını işler.
Referans noktalarından bina akslarını ve kazı sınır çizgisini araziye aktarma adımlarını verir; toleransları, ölçü kontrolünü ve aplikasyon belgesini gösterir.
İHA, LiDAR, GNSS ve uydu verisiyle DEM üretimini karşılaştırır; yer kontrol noktası tesisini, TIN ile GRID farkını ve kesitle kübaj hesabını örneklerle bağlar.
Statik ve RTK ölçmenin oturum süresi, baz uzunluğu ve doğruluk farklarını verir; kod-faz ölçmesini ve ortometrik yüksekliğe geçişi saha notlarıyla açıklar.
GSD, bindirme ve uçuş yüksekliği seçimini harita ölçeğiyle ilişkilendirir; YKN dağılımını, ASPRS doğruluk değerlendirmesini ve uçuş izinlerini kapsar.
Türkiye'de büyük ölçekli harita, plankote ve yapı aplikasyonu ölçümleri Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği (BÖHHBÜY, R.G. 26 Haziran 2018, Sayı 30460) hükümlerine göre yapılır. Geometrik nivelmanla yükseklik belirleme işlerinde ise TS EN 12911 standardı esas alınır. Ayrıca yapı ruhsatı aşamasındaki plankote ve kot tutanakları 3194 sayılı İmar Kanunu Madde 22 kapsamında düzenlenir.
Yatay konum için TUREF (Türkiye Ulusal Referans Çerçevesi) ve 3 derece dilimli Transversal Mercator (TUREF/ITM) projeksiyonu kullanılır. Yükseklikler ise Antalya ortalama deniz seviyesine dayanan TUDKA99 ortometrik yükseklik datumuna bağlanır. Bu zorunluluklar BÖHHBÜY 2018 ve TKGM genelgeleriyle düzenlenmiştir; eski ED50 verileri proje öncesi mutlaka TUREF'e dönüştürülmelidir.
En kritik kontrol, bina aksının ve kazı çizgisinin ruhsata esas plankote koordinatlarıyla birebir örtüştüğünün arazide doğrulanmasıdır. Aplikasyondan sonra aplike edilen noktalar bağımsız bir ölçüyle (örneğin köşegen mesafe ve açı kontrolü) tekrar denetlenmeli, kapanma toleransı içinde kalmalıdır. Yükseklik (kot) aplikasyonunda ise nivelman hattının kapanma hatası BÖHHBÜY toleranslarını aşmamalıdır.
Geometrik nivelman en hassas yöntemdir ve uygun koşullarda ±1 mm – ±1 cm/km doğruluk verir. Her alet kurulumunda geri ve ileri mira mesafelerini eşit tutmak (yaklaşık 2 m içinde) kollimasyon hatasını neredeyse tamamen yok eder. Ölçüm kapalı bir döngüde bağlanır, kapanma hatası tolerans sınırı içindeyse mesafeye orantılı olarak noktalara dağıtılır.
Hacim hesabı için arazinin sayısal yükseklik modeli (DTM) gerekir; bina ve ağaçları içeren DSM kullanılırsa sonuç yanlış çıkar. Veri klasik nivelman/totalstation ölçümü, GNSS RTK veya İHA fotogrametrisiyle toplanabilir; İHA ile çalışırken homojen dağılmış en az 4-6 yer kontrol noktası (YKN) konumlandırılmalıdır. Düzgün kesitli kanal ve yol işlerinde prizmatoid yöntemi en düşük hata payını (<%1) verir.