Başlangıç
Başlangıç
Yapısal analiz için temel kavramlar, terminoloji ve referans tablolar.
Yapısal analiz, bir yapının dış etkiler (kalıcı, hareketli, kar, rüzgar, deprem, sıcaklık) altında iç kuvvet, gerilme, şekildeğiştirme ve reaksiyon dağılımını belirleme sürecidir. Analiz adımları: yükleme modeli,…
Seviyenize göre önerilen makale sırası — temelden ileri düzeye doğru ilerleyin.
Yapısal analiz için temel kavramlar, terminoloji ve referans tablolar.
Yapısal analiz çekirdek hesap yöntemleri ve standart uygulamaları.
Yapısal analiz ileri konular, özel problemler ve karar/kontrol süreçleri.
15 makale gösteriliyor
Kalıcı, hareketli ve çevresel yüklerin ayrımı ile kısmi güvenlik katsayılarının mantığı; GKD-KKD formülleri ve TBDY 2018 depremli birleşimlerin kurulumu.
Döşemeden zemine kadar her kademede hangi büyüklüğün hangi elemana geçtiği izlenir; süreklilik ilkesi, yedekli yük yolu ve kesilen taşıyıcı gibi tipik hatalar.
45° bölme çizgileriyle üçgen ve trapez alanların ayrılması, eşdeğer yayılı yüke dönüştürme; kolon etki alanı, azaltma katsayıları ve kümülatif kat yükü.
Kiriş, kafes ve çerçeve için ayrı hiperstatiklik derecesi belirleme yolları; kuvvet, açı-yerdeğiştirme ve Cross yöntemleri ile mesnet reaksiyon tabloları.
Dağıtım ve taşıma faktörlerinin çıkarılışı, ankastre uç momenti tablosu ve dengeleme çevrimleri; sürekli kiriş ile konsollu no-sway çerçeve çözümleri verilir.
Türkiye kar bölgeleri ve rakıma göre zemin kar yükünü; çatı şekil, maruziyet ve termal katsayılarıyla çözümlü örnekler üzerinden hesaplayın.
Temel rüzgar hızından tepe hız basıncına ve dış-iç basınç katsayılarına adım zinciri; arazi kategorisi seçimi ve düz çatı bölgeleri örneklerle gösterilir.
Hareketli yük tablosunda A–H kullanım kategorilerini, yayılı ve tekil yükleri; alan ve kat azaltma katsayıları ile yük kombinasyonlarını inceleyin.
Deprem dışı ve depremli birleşimlerin numaralanmış listesi, 6.10a/6.10b alternatifi ve KKD sehim sınırları; düşey deprem etkisi ve seçim akış diyagramı.
2B çerçeve elemanının yerel rijitlik matrisinden global montaja ve sınır koşullarına; ankastre uç kuvvetleri, P-Delta rijitliği ve modal analiz örneklenir.
Şekil fonksiyonundan eleman rijitlik matrisine formülasyon; çubuk, kabuk ve katı eleman seçimi, ağ bağımsızlık testi ve TBDY 2018 diyafram modelleme kuralları.
İzostatik ve hiperstatik sistemlerde sıcaklık etkisinin neden farklı sonuç verdiği; kuruma ve otogenik rötre, gradyan momenti ve dilatasyon derzi aralıkları.
Patlama yükü (blast load) ve darbe yükü (impact load), yapılara anlık veya çok kısa süreli etki eden dinamik yüklerdir.
TBDY 2018, Eurocode 8 ve ASCE 7-22 ampirik periyot formüllerinin karşılaştırması; C_u üst sınırı, Rayleigh ve özvektör yöntemleriyle analitik periyot kontrolü.
TBDY 2018 Tablo 4.2 katsayılarının eleman bazında listesi ve eksenel yük oranına bağlı kolon değeri; ACI 318-19 kıyası ve ETABS property modifier girişi.
45° bölme çizgileriyle üçgen ve trapez alanların ayrılması, eşdeğer yayılı yüke dönüştürme; kolon etki alanı, azaltma katsayıları ve kümülatif kat yükü.
TBDY 2018 Tablo 4.2 katsayılarının eleman bazında listesi ve eksenel yük oranına bağlı kolon değeri; ACI 318-19 kıyası ve ETABS property modifier girişi.
Hareketli yük tablosunda A–H kullanım kategorilerini, yayılı ve tekil yükleri; alan ve kat azaltma katsayıları ile yük kombinasyonlarını inceleyin.
Türkiye kar bölgeleri ve rakıma göre zemin kar yükünü; çatı şekil, maruziyet ve termal katsayılarıyla çözümlü örnekler üzerinden hesaplayın.
2B çerçeve elemanının yerel rijitlik matrisinden global montaja ve sınır koşullarına; ankastre uç kuvvetleri, P-Delta rijitliği ve modal analiz örneklenir.
Türkiye'de yapısal analizde yük kombinasyonları ve güvenlik formatı TS EN 1990 (Eurocode 0) ile belirlenir; kar, rüzgar ve sıcaklık gibi etkiler TS EN 1991 serisinden alınır. Betonarme elemanların taşıma gücü ve kesit hesabı TS 500'e, deprem etkileri ve sismik analiz kuralları ise TBDY 2018'e göre yapılır. Deprem hesabında yük birleşimleri TBDY 2018 ile TS EN 1990'ın birlikte kullanılması gerekir.
Taşıma gücü (yıkılma) sınır durumunda kalıcı ve hareketli yükler, TS EN 1990'daki kısmi güvenlik katsayıları (örneğin sabit yük için 1,35; hareketli yük için 1,5) ve ψ birleşim katsayıları ile çarpılarak en elverişsiz kombinasyon aranır. Deprem durumunda ise TBDY 2018 uyarınca G + Q kombinasyonuna deprem etkisi (E) eklenir ve düşey deprem bileşeni de dikkate alınır. Her eleman için moment, kesme ve eksenel kuvvetin maksimum olduğu farklı kombinasyonlar ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Statik belirli sistemlerde iç kuvvetler yalnızca denge denklemleriyle bulunabilirken, statik belirsiz sistemlerde uyum (süreklilik) koşulları ve eleman rijitlikleri de hesaba girer. Belirsiz sistemler yük yollarının yedekliliği sayesinde daha güvenli davranır ancak mesnet çökmesi, sıcaklık ve rötre gibi şekildeğiştirme kaynaklı etkilere karşı ek iç kuvvet üretir. Bu nedenle TBDY 2018 kapsamındaki süneklik ve yeniden dağılım hesaplarında sistemin belirsizlik derecesi doğru tanımlanmalıdır.
Betonarme elemanlarda kesit çatladıktan sonra rijitlik düştüğü için brüt kesit rijitliği yerine etkin (çatlamış kesit) rijitlik kullanılır. TBDY 2018, kolon, kiriş ve perde gibi elemanlar için EI_eff/EI_brüt oranlarını (örneğin kirişlerde 0,35, kolonlarda eksenel yük düzeyine bağlı değerler) tablo halinde verir. Deprem hesabında bu etkin rijitliklerin kullanılması, yapı periyodunun ve göreli kat ötelemelerinin gerçeğe yakın hesaplanması için zorunludur.
Yapı periyodu, deprem yükünün büyüklüğünü doğrudan etkilediği için sismik analizin temel parametresidir. Ön tasarımda TBDY 2018'deki bina yüksekliğine bağlı ampirik formüllerle tahmin edilir, ancak nihai hesapta modal analizden elde edilen analitik periyot kullanılır. Yönetmelik, analitik periyodun ampirik değerin belirli bir katını (üst sınırını) aşmamasını şart koşar; bu sınır, yapay olarak uzayan periyot nedeniyle deprem kuvvetinin gerçekçi olmayan biçimde küçülmesini önler.