Zaman Tanım Alanında Analiz: Deprem Kaydı Seçimi
En az on bir kayıt kuralını, Mw-uzaklık-Vs30 ölçütlerini ve basit ile spektral ölçeklemeyi uygular; yakın fay etkisi ve RotD spektrumlarını tanıtır.
Yapıdan Editör Kurulu · Yapıdan Ekibi · teknik kontrol kaydı (tarih belirtilmedi)Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyorAyrıntılar
- Hazırlayan
- Yapıdan Editör Kurulu
- Teknik/Editoryal kontrol
- Yapıdan Ekibi · teknik kontrol kaydı (tarih belirtilmedi)
- İçerik sürümü
- 3.0
- Kaynak durumu
- Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyor
Kaynak durumu: Birincil/resmî kaynak doğrulaması bekliyor. Teknik karar öncesinde resmî kaynakla teyit edilmelidir.
Sorumluluk/kapsam: Bu içerik genel bilgilendirme ve editoryal kaynak kontrolü amacıyla hazırlanır; proje, saha veya uygulama kararı için yetkili mühendis/kurum değerlendirmesinin yerine geçmez.
Zaman tanım alanında analiz (ZTA), yapıya etkiyen deprem ivme kayıtlarının adım adım sayısal entegrasyonu ile dinamik tepkinin hesaplanması yöntemidir. TBDY 2018 Madde 2.5, bu analiz için kullanılacak kayıtların en az 11 adet olmasını, seçim kriterlerinin (Mw, fay uzaklığı, kaynak mekanizması, Vs30) sağlanmasını ve basit ölçekleme ya da spektral uyum yöntemiyle ölçeklenmesini zorunlu kılmaktadır.
ZTA gereken durumlar (BYS≥6, izolatörlü, doğrusal olmayan) → kayıt türü → min 11 kayıt çifti (TBDY 2018) → seçim kriterleri (Mw, R, Vs30, mekanizma) → spektral ölçekleme…
Ayrıntılı açıklamayı göster
ZTA gereken durumlar (BYS≥6, izolatörlü, doğrusal olmayan) → kayıt türü → min 11 kayıt çifti (TBDY 2018) → seçim kriterleri (Mw, R, Vs30, mekanizma) → spektral ölçekleme (0.2T-1.5T, ortalama ≥ hedef %90) → çift bileşen → doğrusal/doğrusal olmayan analiz → 11+ kayıt ortalama yanıt.
Deprem ivme-zaman kaydı (PGA, kuvvetli hareket); spektrum ölçekleme (hedef spektrum vs 11 kayıt vs ortalama, 0.2T-1.5T aralığı); kayıt seçim kriterleri (M, R, Vs30,…
Ayrıntılı açıklamayı göster
Deprem ivme-zaman kaydı (PGA, kuvvetli hareket); spektrum ölçekleme (hedef spektrum vs 11 kayıt vs ortalama, 0.2T-1.5T aralığı); kayıt seçim kriterleri (M, R, Vs30, mekanizma); çift bileşen SRSS; AFAD/PEER/ESM veritabanları.
Analiz Türleri ve Zorunluluk Koşulları
| Analiz Türü | Kısaltma | Temel Özellik | TBDY 2018 Maddesi |
|---|---|---|---|
| Lineer Zaman Tanım Alanı | LZTA | Lineer elastik sistem | Md. 4.8 |
| Doğrusal Olmayan ZTA | DOZTA | Malzeme + geometri nonlineerliği | Md. 5.7 |
| Mod Toplama ile ZTA | MTZTA | Modal superposition + zaman serisi | Md. 4.8.3 |
TBDY 2018 Md. 4.8.1 ve 5.7 uyarınca ZTA aşağıdaki durumlarda zorunlu veya tercih edilen yöntemdir:
- BYS = 1 () ve DTS = 1, 1a, 2, 2a — Lineer dinamik analiz yetersiz
- Deprem yalıtımlı binalar — TBDY 2018 Bölüm 14 gereği doğrusal olmayan ZTA zorunlu
- Doğrusal olmayan performans değerlendirmesi — TBDY 2018 Bölüm 5.7
- Köprü, tünel, baraj gibi özel yapılar
Saha Notu: İstanbul, Kocaeli, İzmir gibi birinci deprem tehlike bölgesindeki yüksek binalarda () DOZTA artık standart analiz haline gelmiştir. İstanbul'daki AYS-1 binalarının büyük çoğunluğu için DOZTA raporları hazırlanmaktadır.
Türkiye'ye Özgü Sismik Bağlam
Türkiye'de Önemli Aktif Fay Kuşakları:
| Fay Sistemi | Uzunluk | Fay Tipi | Kayma Hızı | Tarihi Büyük Deprem |
|---|---|---|---|---|
| Kuzey Anadolu Fayı (KAF) | ~1200 km | Sağ yanal doğrultu | 20–27 mm/yıl | 1999 Kocaeli Mw 7.4 |
| Doğu Anadolu Fayı (DAF) | ~550 km | Sol yanal doğrultu | 6–10 mm/yıl | 2023 Kahramanmaraş Mw 7.8 |
| Ege Genişleme Bölgesi | — | Normal faylanma | 40–60 mm/yıl | 2020 İzmir Mw 7.0 |
Saha Notu: AFAD'ın TADAS sistemi (tadas.afad.gov.tr), 2023 Kahramanmaraş depremine ait 1g'yi aşan PGA kayıtlarını içermektedir. Türkiye'deki projelerde yerel kayıtlara öncelik verilmesi, TBDY 2018 Md. 2.5.1.1 gereğidir.
Kayıt Seçimi ve Ölçekleme Akışı
Hesap Yöntemi — Adım Adım Uygulama
Adım 1: Tasarım Spektrumu Belirleme
Hedef spektrum TBDY 2018 Md. 2.3'e göre hesaplanır:
Köşe periyotları:
Adım 2: Kayıt Sayısı Kuralı
TBDY 2018 Md. 2.5.1.3:
| Hesap Boyutu | Min. Kayıt Sayısı | Aynı Depremden | Sonuç Kuralı |
|---|---|---|---|
| 1D ve 2D hesap | En az 11 kayıt | ≤ 3 kayıt | Ortalama değer |
| 3D hesap | En az 11 kayıt takımı | ≤ 3 takım | Ortalama değer |
Not: TBDY 2018, önceki yönetmelik (DBYBHY 2007 (mülga, yerine TBDY 2018)) ile kıyaslandığında kayıt sayısını 3'ten 11'e çıkarmıştır. Eurocode 8 (TS EN 1998-1:2007) 7 kayıt ile ortalama almayı mümkün kılarken TBDY 2018 daha muhafazakâr bir yaklaşım benimsemiştir.
Adım 3: Kayıt Seçim Kriterleri (TBDY 2018 Md. 2.5.1.1)
a) Deprem Büyüklüğü (Mw): Türkiye için tipik tasarım depremi büyüklükleri Mw 6,5–8,0 aralığında.
b) Fay Uzaklığı (R): Hazard disaggregation analizi ile en olası (Mw, R) çiftleri belirlenmeli.
c) Kaynak Mekanizması: Normal, ters veya doğrultu atımlı — proje sahasındaki hâkim fay mekanizması ile uyumlu.
d) Yerel Zemin Uyumu (Vs30): Kayıt istasyonu Vs30'u ile proje sahası benzer sınıfta olmalı (tercihen ±1 zemin sınıfı tolerans).
e) Güçlü Yer Hareketi Süresi: Beklenen güçlü yer hareketi süresine yakın kayıtlar önceliklendirilmeli.
Dikkat: Deprem tehlikesi ayrıştırma (PSHA disaggregation) yöntemi uygulanması önerilir. BKS-1 yapılarında (hastane, büyük okul) bu adım İstanbul Büyükşehir Belediyesi yapı ruhsatı şartnameleri kapsamında zorunludur.
Adım 4: Basit Ölçekleme (TBDY 2018 Md. 2.5.2)
3D hesap için SRSS bileşke spektrumu:
Tüm kayıtların ortalaması, aralığında:
Ölçek faktörü sınırları:
Dikkat: Her iki yatay bileşene aynı ölçek katsayısı uygulanmalıdır. Farklı katsayı uygulamak, gerçek depremin enerji dengesini bozar.
Adım 5: Spektral Uyum Yöntemi (TBDY 2018 Md. 2.5.3)
Spektral uyum (spectral matching), ivme zaman serisinin frekans içeriği modifiye edilerek kayıt spektrumunun hedef spektruma yakınlaştırılmasıdır.
Yaygın Kullanılan Yazılımlar:
| Yazılım | Kurum | Algoritma | Ücretsiz |
|---|---|---|---|
| SeismoMatch | SeismoSoft (İtalya) | Wavelet (Hancock 2006) | Evet (akademik) |
| RspMatch2005 | Abrahamson (EPRI) | Wavelet (Abrahamson 1992) | Evet |
| REXEL | RELUIS / İtalya | Kayıt seçimi + ölçekleme | Evet |
| ProtaStructure | Prota Yazılım (TR) | TBDY 2018 uyumlu | Ticari |
| ideCAD | IDS (TR) | TBDY 2018 entegre | Ticari |
Yakın Fay Etkisi (Near-Fault)
İleri Yönlülük ve Hız Darbesi
Fay kırılmasının sahaya doğru ilerlemesi (forward directivity), fay-normal yönünde yüksek genlikli ve uzun periyotlu hız darbesi (velocity pulse) oluşturur. Bu etki özellikle R < 20 km sahalarda belirgindir.
Hız darbesi periyodu ile deprem büyüklüğü ilişkisi:
Bu ilişkiye göre:
- Mw 6,5 → –1,2 s
- Mw 7,0 → –2,0 s
- Mw 7,5–8,0 → –5,0 s (2023 Kahramanmaraş gibi)
Dikkat: 2023 Kahramanmaraş depremlerinde (Mw 7,8 + 7,6) birden fazla istasyonda 1,5 m/s'yi aşan zirve yer hızı (PGV) kaydedilmiştir. KAF güzergâhındaki İstanbul projeleri için de benzer senaryolar geçerlidir. Bu tür sahalar için kayıt setinin en az yarısının pulse-like nitelikte olması önerilir.
RotD50 ve RotD100 Spektrumları
| Tanım | Fiziksel Anlam | Kullanıldığı Standart | SRSS ile İlişkisi |
|---|---|---|---|
| RotD50 | Ortalama yatay şiddet (median) | NGA-West2 GMPE'leri | |
| RotD100 | Maksimum yatay şiddet | ASCE 7-22 Bölüm 11 | RotD50 |
| SRSS | Bileşke enerji | TBDY 2018 Md. 2.5.2 | Tanım gereği |
Not: TBDY 2018, hedef spektrum olarak SRSS baz alır. ASCE 7-22 ise RotD100 bazlı maksimum yön spektrumunu esas alır. ASCE 7-22 uygulanıyorsa ölçekleme faktörü yaklaşık 1,2–1,4 artar.
Deprem Kaydı Veri Tabanları
| Veri Tabanı | Kurum | Web Adresi | İçerik |
|---|---|---|---|
| AFAD TADAS | AFAD Türkiye | tadas.afad.gov.tr | Türkiye yerli kayıtları; TBDY 2018 uyumlu |
| AFAD TDTH | AFAD Türkiye | tdth.afad.gov.tr | İnteraktif tehlike haritası |
| PEER NGA-West2 | PEER (ABD) | ngawest2.berkeley.edu | 21.000+ kayıt, meta-veri zengin |
| ESM (European Strong Motion) | INGV/ORFEUS (AB) | esm-db.eu | Avrupa + Yakın Doğu kayıtları |
| KIK-net / K-NET | NIED (Japonya) | kyoshin.bosai.go.jp | Derinlik profili kayıtları |
Örnek Problemler
Problem 1: Ankara ZB Zemin — Tasarım Spektral İvmeleri
Veri: Ankara–Çankaya, ZB zemin, , , ,
Çözüm:
Sonuç: Ankara ZB zeminde düşük spektral ivmeler elde edilir; kayıt seçiminde buna uygun Mw 5,5–7,0 aralığı tercih edilmelidir.
Problem 2: İzmir ZD Zemin — SRSS Ölçekleme Kontrolü
Veri: 12 katlı bina, İzmir Bayraklı, ZD zemin. , , , . . Bir kayıt takımında için ,
Çözüm:
Adım 1 — Spektral ivme katsayıları:
Adım 2 — T = 1,20 s için tasarım ivmesi:
Adım 3 — Ölçekleme koşul değeri:
Adım 4 — SRSS bileşke:
Kontrol:
Ölçek faktörü = → Sınır aşılmıyor.
Problem 3: İstanbul ZE Zemin — 30 Katlı Yüksek Bina (DOZTA)
Veri: İstanbul Avcılar, ZE zemin, , , , . ,
Çözüm:
Adım 1 — Spektral ivme katsayıları:
Adım 2 — Ölçekleme periyot aralığı:
Adım 3 — T = 2,60 s için tasarım ivmesi:
Adım 4 — Ortalama SRSS koşul değeri:
Adım 5 — Yakın fay değerlendirmesi:
Avcılar için KAF segmentine mesafe R ≈ 12–20 km → Yakın fay bölgesi.
Mw 7,4 senaryosu için beklenen hız darbesi periyodu:
Bu değer yapı periyoduna () yakındır. Seçilen 11 kayıt takımının en az 5–6 tanesinin pulse-like nitelikte olması önerilir.
Sonuç:
- Ölçekleme aralığı: [0,52 s, 3,90 s]
- T = 2,60 s'de SRSS koşulu: 11 kaydın ortalaması ≥ 0,417 g
- 30 katlı BYS-1 yapısı için DOZTA zorunludur (TBDY 2018 Md. 5.7)
- Yakın fay etkisi nedeniyle pulse-like kayıtlar sete dahil edilmeli
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Açıklama | Madde |
|---|---|---|
| Yetersiz kayıt sayısı | DBYBHY 2007 (mülga, yerine TBDY 2018)'nin 3 kayıt kuralını TBDY 2018'e taşımak | TBDY 2018 Md. 2.5.1.3 |
| Ölçek faktörü ihlali | kayıtların analiz setinde bırakılması | TBDY 2018 Md. 2.5.2 |
| Yanlış bileşen ölçeklemesi | H1 ve H2 bileşenlerine farklı ölçek katsayısı uygulamak | TBDY 2018 Md. 2.5.2 |
| Kaynak çeşitliliği eksikliği | Aynı depremden 4+ kayıt almak | TBDY 2018 Md. 2.5.1.3 |
| Yakın fay ihmali | R < 20 km sahada pulse-like kayıt dahil etmemek | Mühendislik pratiği |
| Zemin uyumsuzluğu | Vs30'u çok farklı istasyondan kayıt almak | TBDY 2018 Md. 2.5.1.1 |
| Periyot aralığı hatası | – yerine sabit aralık kullanmak | TBDY 2018 Md. 2.5.2 |
| Hedef spektrum yanlışlığı | DD-1/DD-2 veya zemin sınıfı hatalı alınması | TBDY 2018 Md. 2.3 |
Önemli Güvenlik Uyarısı: Yönetmelik tarihleri tek başına bir yapının güvenli, ruhsata uygun veya güçlendirmeye elverişli olduğunu göstermez. Deprem hesabı, kayıt seçimi, performans değerlendirmesi ve nihai uygunluk denetimi yetkili inşaat/statik mühendisinin sorumluluğundadır.
Yapıdan Editör Kurulu editöryel kaynak kontrolü: Bu bölümdeki tarihler ve kapsam açıklamaları yalnızca aşağıdaki resmî kayıtlarla karşılaştırılmıştır. Güncelleme tarihi: 18 Ağustos 2026.
Deprem Yönetmeliği Ne Zaman Değişti?
“Deprem yönetmeliği ne zaman değişti?” sorusunun iki ayrı tarihi vardır: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, 18 Mart 2018 tarihli ve 30364 sayılı Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlandı; 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girdi [1][2][3]. Bu tarihte 2007 tarihli Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı [4].
Dolayısıyla bir projede yalnızca “2018 yönetmeliği” ifadesine bakmak yeterli değildir. Yayım tarihi 18 Mart 2018, uygulamanın başlangıç tarihi ise 1 Ocak 2019’dur [1][3].
| Aşama | Tarih | Proje açısından anlamı |
|---|---|---|
| TBDY 2018’in yayımlanması | 18 Mart 2018 | Yönetmelik 30364 sayılı Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlandı [1][2][3]. |
| TBDY 2018’in yürürlüğe girmesi | 1 Ocak 2019 | Yeni deprem tasarım çerçevesinin uygulama dönemi başladı [1][3]. |
| Uygulama esasları tebliği | 17 Temmuz 2019 | Ruhsat, tadilat, kat ilavesi ve güçlendirme işlemlerindeki geçiş tereddütleri açıklığa kavuşturuldu [4]. |
| Afet sonrası hasar tespiti düzenlemesi | 22 Haziran 2025 | Afet sonrası bina hasar tespitine ilişkin ayrı bir yönetmelik yayımlandı; bu düzenleme TBDY’nin deprem tasarım hükümleriyle aynı konu değildir [1][6]. |
2025 Düzenlemesi TBDY’nin Yeni Sürümü mü?
Hayır. 22 Haziran 2025 tarihli Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yönetmeliği, adından ve kapsamından anlaşılacağı üzere afet sonrasında yapılacak hasar tespitini düzenler [6]. TBDY 2018 ise binaların deprem etkisi altında tasarımı ile mevcut binaların değerlendirilmesi ve güçlendirilmesine ilişkin teknik hükümleri içerir [1][2].
Bu nedenle “2025’te deprem yönetmeliği değişti” ifadesi tek başına yanıltıcı olabilir. 2025 tarihli metin, deprem kaydı seçimi veya zaman tanım alanında analiz hükümlerinin yerini alan yeni bir TBDY sürümü olarak değerlendirilmemelidir [1][6].
Önceki Sürümden Temel Farklar
TBDY 2018’e geçiş yalnızca yönetmeliğin tarihinin değiştirilmesi değildir. AFAD’ın yürürlük açıklamasına göre önceki düzenlemeler deprem bölgesi ve zemin özelliklerine bağlı asgari tasarım koşulları getirirken, 2018 güncellemesi kapsamlı bir hazırlık ve çalışma sürecinin ardından yayımlanmıştır [3].
Yeni dönemde deprem tehlikesi, eski bölge derecelerine dayalı tekil kabuller yerine Türkiye Deprem Tehlike Haritası üzerinden konuma özgü verilerle ilişkilendirilir [1][5]. Zaman tanım alanında analizde kullanılacak hedef spektrumun belirlenmesi de bu konuma ve yerel zemin koşullarına bağlı deprem tehlikesi tanımından etkilenir [1][5].
| Kontrol konusu | Önceki dönem | TBDY 2018 dönemi |
|---|---|---|
| Yürürlükteki ana metin | Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik [4] | Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği [1][2] |
| Deprem tehlikesinin coğrafi tanımı | Önceki yönetmeliğin deprem bölgesi yaklaşımı [3] | Türkiye Deprem Tehlike Haritası ile konuma özgü tehlike verileri [1][5] |
| Zaman tanım alanında hesap | Önceki yönetmelik hükümlerine bağlı uygulama | Kayıt seçimi, ölçekleme ve analiz koşulları TBDY 2018 Bölüm 2 kapsamında ele alınır [1]. |
| Mevcut bina işlemleri | İlk ruhsat ve işlem tarihine göre önceki hükümler gündeme gelebilir [4]. | Hangi metnin esas alınacağı ruhsat, tadilat, kat ilavesi veya güçlendirme işleminin niteliğiyle birlikte incelenir [4]. |
Zaman Tanım Alanında Analize Etkisi
TBDY 2018’de deprem yer hareketinin tanımlanması Bölüm 2’de, zaman tanım alanında kullanılacak kayıtların seçimi ve ölçeklenmesi ise Madde 2.5 altında düzenlenir [1]. Bu nedenle eski bir analiz dosyasındaki kayıt setini yalnızca yazılım modeline aktararak güncel bir TBDY 2018 hesabı elde edildiği kabul edilemez.
Proje koordinatından alınan deprem tehlikesi verileri, yerel zemin sınıfı ve ilgili deprem yer hareketi düzeyi birlikte değerlendirilerek hedef spektrum oluşturulur [1][5]. Kayıtların bu hedefle uyumu da TBDY 2018 Madde 2.5 hükümlerine göre kontrol edilir [1].
Tarih Kontrolünden Önce Yapılacak Üçlü Ayrım
Bir analiz dosyasının hangi düzenleme çerçevesinde ele alınacağını belirlerken üç tarih birbirine karıştırılmamalıdır:
- Yönetmeliğin yayımlandığı tarih: 18 Mart 2018 [1][2][3].
- Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih: 1 Ocak 2019 [1][3].
- Yapının ilk ruhsatı ile sonraki tadilat, kat ilavesi, kullanım değişikliği veya güçlendirme başvurusunun tarihi [4].
Bu ayrım özellikle mevcut binalarda önemlidir. İçişleri Bakanlığının 17 Temmuz 2019 tarihli açıklamasında; güçlendirme, kat ilavesi, esaslı tadilat ve ruhsat süresi içindeki bazı işlemler bakımından ilk ruhsat tarihinde geçerli yönetmelik hükümlerinin esas alınacağı durumlar belirtilmiştir [4].
Geçiş Hükümlerini Okuma Rehberi
Geçiş değerlendirmesi yalnızca “bina 2019’dan önce mi yapıldı?” sorusuyla tamamlanmaz. İlk ruhsat tarihi, ruhsatın geçerlilik durumu ve talep edilen işlemin türü birlikte incelenir [4].
| İşlem veya soru | Öncelikle kontrol edilecek kayıt | Kontrolün amacı |
|---|---|---|
| Yeni bina tasarımı | TBDY 2018 ve konsolide mevzuat kaydı [1][2] | Yürürlükteki tasarım hükümlerini belirlemek |
| Eski binanın performans değerlendirmesi | TBDY 2018 ile uygulama esasları tebliği [1][4] | Teknik değerlendirme hükümleriyle geçiş durumunu birlikte incelemek |
| Güçlendirme veya esaslı tadilat | Uygulama esasları tebliği [4] | İlk ruhsat tarihindeki hükümlerin dikkate alındığı durumu belirlemek |
| Deprem tehlikesi verisi | Türkiye Deprem Tehlike Haritası [5] | Proje konumuna ait tehlike parametrelerini edinmek |
| Afet sonrasında resmî hasar tespiti | Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yönetmeliği [6] | Tasarım hesabından farklı olan hasar tespit sürecini değerlendirmek |
Eski Bir ZTA Dosyası İçin Güncellik Kontrolü
Arşivdeki zaman tanım alanı analizinin güncel projede kullanılabilirliği araştırılırken aşağıdaki kayıtlar dosyada açıkça gösterilmelidir:
- Projenin koordinatı ve Türkiye Deprem Tehlike Haritası verisinin alındığı tarih [5].
- Kullanılan TBDY sürümü ile ilgili bölüm ve madde numaraları [1][2].
- Yapının ilk ruhsat tarihi ve incelenen işlemin yeni tasarım, tadilat, kat ilavesi, performans değerlendirmesi veya güçlendirme olup olmadığı [4].
- Deprem kayıtlarının hedef spektrumunun yürürlükteki tehlike ve zemin tanımıyla ilişkilendirilmesi [1][5].
- Afet sonrası hasar tespit raporu bulunuyorsa bunun tasarım veya performans hesabıyla aynı belge olarak değerlendirilmemesi [1][6].
Sık Sorulan Sorular
Deprem yönetmeliği 2018’de mi, 2019’da mı değişti?
Her iki tarih farklı bir aşamayı ifade eder. TBDY 2018, 18 Mart 2018’de yayımlandı ve 1 Ocak 2019’da yürürlüğe girdi [1][2][3].
2007 deprem yönetmeliği ne zaman yürürlükten kalktı?
Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik, TBDY 2018’in yürürlüğe girmesiyle birlikte yürürlükten kaldırıldı [4]. Uygulamanın başlangıç tarihi 1 Ocak 2019’dur [3][4].
2019’dan önce ruhsat alan her bina TBDY 2018’e göre yeniden hesaplanır mı?
Bu sonuç yalnız bina yaşına bakılarak verilemez. İçişleri Bakanlığının uygulama esasları açıklamasına göre ilk ruhsat tarihi, ruhsat süresi ve güçlendirme, kat ilavesi veya esaslı tadilat gibi işlemin türü birlikte değerlendirilir [4].
2025 hasar tespiti yönetmeliği deprem hesabını değiştirdi mi?
Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yönetmeliği, afet sonrasındaki hasar tespit sürecine ilişkindir [6]. TBDY 2018’deki bina tasarımı ve zaman tanım alanında analiz hükümleri ayrı teknik kapsamda yer alır [1].
Türkiye Deprem Tehlike Haritası neden önemlidir?
Harita, proje konumuna ait deprem tehlikesi verilerinin belirlenmesinde kullanılan resmî kaynaktır [5]. TBDY 2018 kapsamında hedef spektrum ve deprem yer hareketi tanımı, konum ile yerel zemin bilgileri birlikte değerlendirilerek oluşturulur [1][5].
Eski deprem kayıtları yeni projede doğrudan kullanılabilir mi?
Bir kaydın eski olması tek başına kabul veya ret ölçütü değildir. Kayıt seçimi ve ölçekleme işlemi, güncel proje konumu için belirlenen hedef spektrum ile TBDY 2018 Madde 2.5 koşulları üzerinden yeniden kontrol edilir [1][5].
İlgili Hesaplama Araçları
deprem yönetmeliği ne zaman değişti — Ek Kaynaklar
- TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (R.G.: 18.03.2018) — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — https://webdosya.csb.gov.tr/db/yapiisleri/icerikler/tbdy_2018-20210506174126.pdf
- TBDY 2018 — Konsolide Mevzuat Kaydı (R.G.: 18.03.2018 / 30364 Mükerrer) — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24468&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği — AFAD Yürürlük Bilgisi (R.G.: 18.03.2018 / 30364 Mükerrer) — Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı — https://www.afad.gov.tr/turkiye-bina-deprem-yonetmeligi
- TBDY Uygulama Esasları ve Yürürlük Bilgisi (TBDY uygulama esasları tebliği) — T.C. İçişleri Bakanlığı — https://www.icisleri.gov.tr/turkiye-bina-deprem-yonetmeligi-uygulama-esaslarini-iceren-teblig-resm-gazetede-yayimlanarak-yururluge-girdi
- Deprem Tehlike Haritası Yönetmeliği (R.G.: 22.01.2018) — Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı — https://tdth.afad.gov.tr/
- Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yönetmeliği (R.G.: 22.06.2025) — Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/06/20250622-1.htm
Kaynakça
- İlgili Türk Standartları (TS) ve Avrupa Normları (EN)
- TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
- İlgili ders kitapları ve teknik kaynaklar
Not: Bu makale eğitim amaçlıdır. Projelerde güncel yönetmelik ve standartlara başvurunuz.
Kaynaklar
- TBDY 2018 — AFAD / T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180318M1-2.htm
- TS 500:2000 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
İlgili Hesaplama Araçları
Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:
Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.
Zaman Tanım Alanında Analiz: Deprem Kaydı Seçimi — Sıkça Sorulan Sorular
Zaman tanım alanında analiz için kaç adet deprem kaydı gereklidir?
Basit ölçeklemede ölçek faktörü sınırları nelerdir?
Zaman tanım alanında analiz hangi yapılarda zorunludur?
Yakın fay bölgesinde kayıt seçimi nasıl yapılmalıdır?
Türkiye'deki deprem kaydı veri tabanlarına nasıl erişilir?
Kaynaklar, sürüm ve alıntılamaAkademik ve mesleki kullanım için atıf ayrıntılarını açın.
Bilgi Portalı (2026). Zaman Tanım Alanında Analiz: Deprem Kaydı Seçimi. Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/dp/zaman-tanim-alaninda-analiz-deprem-kaydi-secimi