Ana içeriğe geç
Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı
Tüm Rehberler
Rehber

[ÖNİZLEME] Yapı Denetim ve Şantiye Rehberi 2026 (4708 Sayılı Kanun Topic Hub)

Yapı denetim süreci, 4708 sayılı kanun, saha denetim protokolleri, beton-donatı kontrol, ruhsat süreci ve ISG. Yapı denetçisi ve şantiye mühendisi için tam rehber.

Yapı Denetim ve Şantiye Rehberi 2026 (4708 Sayılı Kanun Topic Hub)

Yapı denetim, Türkiye'de yapı güvenliğinin ikinci halkasıdır: müellif mühendis projeyi tasarlar, denetim mühendisi sahada uygulamanın projeye uygunluğunu doğrular. 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu (2001) ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği çerçevesinde çalışan bu sistem, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi sonrası can kaybı azaltmak için kurulmuş ve zamanla genişletilmiştir. Bu rehber, denetim süreci, ruhsat aşamaları, beton/donatı kontrol protokolleri, şantiye ISG yükümlülükleri ve iskan sürecini topic hub formatında sunar.

Hızlı cevap (TL;DR): Yapı denetim dört aşamadır: (1) proje denetimi — ruhsat öncesi, (2) temel denetimi — kazı+donatı+beton, (3) kaba yapı denetimi — kolon/kiriş/perde/döşeme her kat, (4) ince yapı ve iskan denetimi. Her aşamada denetim raporu düzenlenir, YAMBİS sistemine yüklenir, malik ve belediyeye iletilir. 4708 kapsamında olan her yapı için bakanlık listesindeki denetim firması seçimi zorunludur.
Yazar: İnş. Y. Müh. Elif Şahin — Yapı Denetim Uzmanı, 10+ yıl aktif saha
Redaktör: İnş. Müh. Can Öztürk — Deprem Mühendisliği Uzmanı
Son kontrol: 23 Nisan 2026 — 4708 sayılı kanun ve yönetmelik revizyonları doğrulandı.
Yapı Denetim ve Şantiye adım adım iş akışı diyagramı — YapıDan teknik infografik (4708 Sayılı Kanun)
Şekil 1 — Yapı Denetim ve Şantiye İş Akışı
Yapı Denetim ve Şantiye sürecinin adım adım akış diyagramı (4708 Sayılı Kanun).

İçindekiler

  1. Yapı Denetim Sistemi Nedir?
  2. Yasal Çerçeve: 4708 Sayılı Kanun
  3. Yapı Denetim Firmaları ve Sınıflar
  4. Ruhsat ve Proje Denetimi
  5. Temel Denetimi
  6. Kaba Yapı Denetimi
  7. Beton Kalite Kontrolü
  8. Donatı Kontrol Protokolü
  9. İnce Yapı ve İskan Denetimi
  10. Şantiye İSG Yükümlülükleri
  11. Denetim Raporu ve YAMBİS
  12. SSS

1. Yapı Denetim Sistemi Nedir?

Yapı denetim, üçüncü taraf bağımsız mühendislik denetimi olarak tanımlanır:

  • Müellif mühendis: Projenin hesabını yapan (müteahhit tarafından anlaşmalı)
  • Yapı denetçisi: Uygulamanın projeye uygunluğunu kontrol eden (bağımsız firma)
  • Belediye: Ruhsat ve iskan vermekle yetkili (idari kontrol)

Bu üçlü yapı, 1999 öncesindeki "müteahhit-mühendis" ikili yapının kontrol zaafını gidermek için kurulmuştur.

1.1 Sistemin amacı

  1. Projenin şartname ve yönetmeliklere uygunluk denetimi
  2. Sahada uygulama kontrolü (beton, donatı, kalıp)
  3. Deprem güvenliği ve yapı kalitesinin objektif değerlendirilmesi
  4. Tüketici hakları koruması (malik lehine)
  5. Kamu düzeni ve güvenliği

1.2 Sistem öncesi ve sonrası karşılaştırma

Konu1999 öncesi4708 sonrası
Denetimİçsel (müteahhit mühendis)Bağımsız firma
Beton numunesiOpsiyonelZorunlu, laboratuvar
Donatı kontrolGöz denetimiStandardize protokol
Ruhsat denetimiSadece projeProje + saha
SorumlulukMüteahhit5'li zincir (malik+müteahhit+mühendis+denetçi+belediye)

2. Yasal Çerçeve: 4708 Sayılı Kanun

2.1 Temel hükümler

Kanun no: 4708 (13.07.2001) Uygulama yönetmeliği: Resmi Gazete 26778 (05.02.2008, çok kez revize)

Kapsam:

  • Türkiye'nin tüm il ve ilçeleri
  • Belediye ve mücavir alan sınırları içinde/dışında
  • Her türlü ruhsata tabi yapı

İstisnalar:

  • 200 m² altı tek müstakil konut (2019 değişikliği ile)
  • Köy içi geleneksel yapım — 2 kat altı konut
  • Afet konutları (özel mevzuat)

2.2 Denetim süreç akışı

flowchart TD
    A[Malik başvuru] --> B[Firma seçimi YAMBİS üzerinden]
    B --> C[Hizmet sözleşmesi]
    C --> D[Proje denetimi]
    D --> E[Ruhsat başvurusu]
    E --> F[Belediye ruhsatı]
    F --> G[Temel denetimi]
    G --> H[Kaba yapı denetimi her kat]
    H --> I[İnce yapı denetimi]
    I --> J[İskan başvurusu]
    J --> K[Belediye iskan verilmesi]

2.3 Sorumluluk zinciri

RolSorumluluk süresiYükümlülük
Malik10 yılProjeye uygun inşaat, belgeler
Müteahhit10 yılUygulama kalitesi, teslim
Müellif mühendis10 yılProje doğruluğu
Denetim firması10 yılDenetim kapsamı + kayıt
Yapı denetçisi10 yılKişisel denetim

10 yıllık sorumluluk süresi, 4708 sayılı kanunun 5. maddesinde düzenlenmiştir.

2.4 İlgili detaylı makale

3. Yapı Denetim Firmaları ve Sınıflar

3.1 Firma sınıflandırması

Sınıfİzin verilen yapı büyüklüğüDenetçi sayısı
A100.000 m² üzeri15+
B50.000-100.000 m²10-15
C25.000-50.000 m²7-10
D10.000-25.000 m²5-7
E5.000-10.000 m²3-5
F2.500-5.000 m²2-3
G2.500 m² altı1-2

3.2 Firma seçim kriterleri

Malik için kontrol listesi:

  1. YAMBİS sisteminde belge durumu aktif mi
  2. Bulunduğu il yetki belgesi
  3. Firmada bulunan denetçi/inceleme yardımcısı sayısı
  4. Sicil durumu (disiplin cezası olmayan)
  5. Referans projeler ve süreç kalitesi
  6. Bakanlık değerlendirme puanı (yıllık açıklanır)

3.3 Dikkat edilmesi gereken noktalar

  • Ucuz teklif uyarısı: Yasal ücret bellidir (Hazine'den ödenir), "düşük teklif" yasadışıdır
  • Tek kişi firma şüphesi: Güvenilir firma en az 3-5 aktif denetçiye sahiptir
  • Uzaklık faktörü: Firmanın sahaya haftalık gelebilmesi esas (farklı ilden firma sakıncalı)
  • Geç veya eksik rapor: Rutin yayımlanmayan raporlar uyarıcı göstergedir

4. Ruhsat ve Proje Denetimi

4.1 Ruhsat öncesi evrak seti

BelgeKaynak
Mimari projeMimar
Statik proje (kolon, kiriş, perde, temel)İnşaat mühendisi
Mekanik proje (sıhhi, ısıtma, klima)Makine mühendisi
Elektrik projeElektrik mühendisi
Zemin etüdü raporuGeoteknik mühendisi
Yangın projesiMimar/makine
Enerji Kimlik Belgesi (EKB) hesabıEnerji danışmanı

4.2 Proje denetimi kontrol noktaları

Denetim mühendisi projeyi incelerken:

  • Mimari-statik uyum: Kolon yerleşimi, kiriş açıklıkları uyumlu mu
  • Yönetmelik uygunluğu: TBDY 2018, TS 500, TS 498, imar yönetmeliği
  • Deprem hesap doğruluğu: Taban kesme, kat kuvvetleri, göreli öteleme
  • Temel tipi: Zemin etüdüne uygun seçim
  • Yangın ve acil çıkış: Yönetmeliğe uygun mu
  • Isı yalıtım: EKB + TS 825 kontrol
  • Altyapı bağlantıları: Kanal, su, elektrik, doğalgaz

4.3 Belediye ruhsat süreci

Belediye 30 iş günü içinde ruhsat vermekle yükümlüdür (3194 sayılı İmar Kanunu). Ret durumunda sebep yazılı bildirilir ve düzeltme için 30 gün verilir.

4.4 İlgili hesap ve rehber

5. Temel Denetimi

5.1 Temel öncesi kontroller

  • Kazı kotu ve ölçüleri: Proje derinliğine uygun mu
  • Zemin koşulu: Etüt raporundaki zemin sınıfıyla uyumlu mu
  • Kazı şevi veya iksa: Komşu yapı güvenliği sağlanmış mı
  • Drenaj: Yağmur suyu tahliyesi, drenaj hattı
  • Grobeton: Asgari 10 cm, düzgün yüzey

5.2 Donatı denetimi (temelde)

  • Alt donatı: Çap, adet, aralık kontrolü
  • Üst donatı: Moment donatısı + bindirme
  • Pas payı dayanakları: 50 mm + 75 mm toprak yüzü
  • Kolon bekleme demirleri: Doğru uzunlukta ankraj (40-60φ)
  • Havalandırma boşlukları: Temelde gömülü borular

5.3 Beton dökümü denetimi

  • Santral mikser belgesi ve laboratuvar sertifikası
  • Slump testi (TS EN 12350-2) — tipik 12-18 cm
  • Numune alma (TS EN 12390) — 3 set minimum
  • Pompa/kova uygun döküm tekniği
  • Vibrasyon — her 50 cm'de
  • Kür — ilk 7 gün ıslak örtü

5.4 İlgili makale ve sözlük

6. Kaba Yapı Denetimi

Her kat için ayrı denetim raporu düzenlenir.

6.1 Kat denetimi kontrol noktaları

ElementKontrol
KolonKesit, donatı çap/sayı, etriye aralık, sarılma bölgesi, kanca açısı
KirişAlt/üst donatı, bindirme, etriye, pas payı
PerdeBoyuna donatı, enine donatı, uç bölge, hasır
DöşemeAlt donatı, üst donatı (mesnet), hasır, kalınlık
BirleşimKolon-kiriş etriye devamı, ankraj
KalıpRijidlik, dikme aralığı, pas payı dayanak

6.2 Beton dökümü sonrası kontroller

  • 28 gün test sonucu fck ≥ tasarım?
  • Karot testi (şüpheli bölgelerde)
  • Rebound hammer testi (schmidt çekici)
  • Yüzey kürü ve bakım

6.3 Fotoğraflı kayıt

Her aşamada minimum 10-20 fotoğraf:

  • Beton dökümü başlangıcı
  • Donatı yerleşimi (her açı)
  • Pas payı dayanakları
  • Birleşim bölgesi etriye
  • Tamamlanmış eleman
  • Beton numune alma

7. Beton Kalite Kontrolü

7.1 Beton numune alma protokolü (TS EN 206-1)

Minimum örnekleme:

  • Her betona 3 set numune (9 küp)
  • İlk 50 m³ için 1 set
  • Sonraki her 100 m³ için 1 ek set
  • 7 günlük (erken dayanım göstergesi), 28 günlük (karakteristik), yedek

7.2 Kabul kriteri

Uygunluk kriteri A (TS EN 206-1):

fcm,28fck+4 MPa (3 numune ortalaması)f_{cm,28} \ge f_{ck} + 4\ \text{MPa (3 numune ortalaması)} fci,28fck4 MPa (her tek numune)f_{ci,28} \ge f_{ck} - 4\ \text{MPa (her tek numune)}

Uygunsuzluk durumunda: karot testi + schmidt çekici + yapı analizi.

7.3 Yaygın hatalar ve önlemler

HataSonuçÖnlem
Fazla su eklenmesiDayanım %30 düşerSlump kontrolü, su/çimento oranı
Soğuk derz (>30 dk bekleme)Kesit süreksizliğiSürekli döküm planı
Yetersiz vibrasyonPetekli yüzey, boşlukHer 50 cm vibratör
Eksik kür%25-40 dayanım kaybı7 gün ıslak örtü, su püskürtme
Aşırı kür sıcaklığı (>30°C)Yüzey çatlaklarıGece dökümü, soğutma

7.4 İlgili hesap ve sözlük

8. Donatı Kontrol Protokolü

8.1 Kabul kriterleri (TS 708)

  • Yüzey nervürlü
  • Korozyon, pas (hafif yüzey pası kabul)
  • Bükme testi (180° bükülüp dayanması gerekir)
  • Çekme testi sertifikası — fyk, Rm, uzama

8.2 Sahada kontrol

  1. Çap ölçümü: Kumpas ile 3 noktadan — kabul ±0,5 mm
  2. Uzunluk: Metre ile
  3. Sayı: Adet kontrol (projeye uygun)
  4. Aralık: Şablon veya metre ile (sarılma bölgesi kritik)
  5. Kanca açısı: 135° + 10Ø uzatma (gonyometre ile)
  6. Pas payı: Tüm yüzeyler en az 25-40 mm

8.3 Bindirme kontrol

  • Yeri: Kolon orta %50 bölgede
  • Boyu: 40-60φ (en az)
  • Sayı: Aynı kesitte tüm donatılar değil, kaydırmalı

8.4 İlgili sözlük ve araç

9. İnce Yapı ve İskan Denetimi

9.1 İnce yapı kontrolü

  • Sıva kalitesi (çatlak, ayrışma)
  • Şap (kalınlık, düzgünlük)
  • Kapı/pencere montaj (izolasyon, sabitleme)
  • Seramik/fayans (eğim, su yalıtım)
  • Sıhhi tesisat (basınç testi)
  • Elektrik (topraklama testi)
  • Mekanik (ısıtma soğutma devreleri)
  • Yalıtım (TS 825 uygun ısı yalıtım)

9.2 İskan başvurusu evrak

  1. Yapı denetim firma sonuç raporu
  2. SGK borç yoktur
  3. Vergi borcu yoktur
  4. Enerji Kimlik Belgesi (EKB)
  5. Yangın uygunluğu
  6. Asansör muayene raporu
  7. Isıtma/doğalgaz muayene

9.3 Belediye süresi

30 iş günü içinde karar. Eksik evrak veya teknik sorun varsa belediye iskan vermez; düzeltme talep edilir.

9.4 İlgili makale

10. Şantiye İSG Yükümlülükleri

6331 sayılı İSG Kanunu şantiye uygulaması:

10.1 Organizasyon zorunlulukları

Çalışan sayısıİSG uzmanıİşyeri hekimi
1-9Dışarıdan hizmetYok
10-49C sınıfı (dışarıdan)Aylık hizmet
50-99B sınıfı (dışarıdan)6 saat/ay
100+A sınıfı (tam zamanlı)Tam zamanlı

10.2 7 aşamalı SEÇ planı

  1. Risk analizi (tüm iş adımları)
  2. Acil durum planı (yangın, yaralanma, deprem)
  3. Eğitim (tüm çalışanlar için başlangıç + periyodik)
  4. Sağlık raporu (yılda bir)
  5. Kişisel koruyucu donanım (baret, emniyet kemeri, eldiven)
  6. Denetim (iç + dış)
  7. Kayıt ve raporlama

10.3 Kritik inşaat riskleri

  • Yüksekten düşme: %40 ölümlü kaza
  • Ezilme/sıkışma: Vinç, forklift, makine
  • Elektrik: Açık kablo, ıslak ortam
  • Çökme: Kalıp, iksa, kazı kenarı
  • Zehirlenme: Kapalı alan, gaz, kimyasal

10.4 Hesap aracı ve makale

11. Denetim Raporu ve YAMBİS

11.1 Rapor içeriği

Her aşama için rapor asgari içerikleri:

  1. Yapı bilgileri (malik, adres, ruhsat no)
  2. Denetim konusu + tarih + hava
  3. Kontrol edilen kalemler (check liste)
  4. Tespitler + uygunsuzluklar
  5. Test sonuçları (beton, donatı, zemin)
  6. Fotoğraf eki (min. 10)
  7. Düzeltme talepleri + süre
  8. İmzalar

11.2 YAMBİS sistemi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yönetilen:

  • Yapı Denetim Kuruluşu Bilgi Sistemi
  • Raporların dijital yüklendiği merkezi sistem
  • Firma sicili ve performans puanı
  • Malik/müteahhit/mühendis doğrulama
  • Halka açık sorgu panosu

11.3 Uygunsuzluk ve yaptırım

Denetim sırasında tespit edilen ciddi uygunsuzluk (örn. donatı eksik, beton düşük dayanım):

  1. Durdur + düzelt talebi
  2. 7-15 gün süre
  3. Düzeltilmezse Çevre Bakanlığı ihbarı
  4. Para cezası + faaliyet durdurma
  5. Ruhsat iptali (aşırı durumlarda)

12. Sıkça Sorulan Sorular

Frontmatter FAQ bölümünde 10 temel soru yanıtlanmıştır. Daha spesifik sorular için /topluluk forumu aktiftir.

Sonraki Adımlar

Ruhsat-inşaat-iskan akış

  1. İnşaat ruhsatı süreci adım adım rehber
  2. 2024 Bina yönetmeliği değişiklikleri özet
  3. Enerji Kimlik Belgesi zorunlulukları
  4. İSG Yönetmeliği Uygulamaları

İlgili rehberler

Hesap araçları

İlgili sözlük

İlgili karşılaştırmalar

Bu konuda sorun mu var? Ruhsat başvurusu, yapı denetim firması seçimi, denetim uygunsuzluğu veya iskan sorunları için /topluluk forumunda uzman denetçi mühendislerle iletişim kurabilirsiniz.
Bu rehber sürekli güncellenmektedir. 4708 sayılı kanun revizyonları, Çevre Bakanlığı uygulama tebliğleri ve YAMBİS sistem değişiklikleri güncelliğe alınır.

🆕 ÖNİZLEME — SEO Trend Engine taslağı (aşağıdaki bölüm bu makaleye EKLENECEK) Hedef kelime: 6306 sayılı kanun · Karar: UPDATE

Önemli Güvenlik Uyarısı: 6306 sayılı kanun kapsamında “riskli yapı” kararı, yalnızca idari bir etiket değildir; tahliye, yıkım, yeniden yapım, arsa payı satışı ve proje kararlarını doğrudan etkileyebilir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; nihai tespit, tasarım, güçlendirme, yıkım yöntemi ve uygunluk denetimi yetkili inşaat/statik mühendisi, lisanslı kurum ve ilgili idare sorumluluğundadır. [1][2][5]

Uzman inceleme: Can Öztürk
Son güncelleme: 4 Haziran 2026

6306 Sayılı Kanun: Riskli Yapı ve Kentsel Dönüşümün Güncel Çerçevesi

6306 sayılı kanun, afet riski altındaki alanlar ile riskli yapıların tespiti, tahliyesi, yıktırılması, planlanması ve dönüşüm uygulamalarına ilişkin ana hukuki çerçeveyi kurar. Kanunun uygulama yönetmeliğinin Haziran 2024 konsolide metni, özellikle Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, elektronik bildirim, salt çoğunluk ve satış süreci başlıklarında yapı denetim dosyalarının nasıl okunması gerektiğini güncellemiştir. [1][2]

Neyi Düzenliyor?

6306 sayılı kanun; riskli alan, rezerv yapı alanı ve riskli yapı kavramları üzerinden dönüşüm sürecinin hangi idari ve teknik sırayla yürütüleceğini belirler. Yönetmelik, riskli yapı tespiti, itiraz, tahliye, yıkım, değerleme, hak sahipliği, satış ve planlama işlemlerinin usulünü ayrıntılandırır. [1][2]

Başlık6306 kapsamındaki karşılığıYapı denetim açısından okuma
Riskli yapıEkonomik ömrünü tamamlamış ya da yıkılma/ağır hasar riski taşıdığı teknik verilerle tespit edilen yapıMevcut bina güvenliği ve dönüşüm kararı için başlangıç verisi [1][2]
Riskli alanZemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma nedeniyle can ve mal kaybı riski taşıyan alanParsel bazını aşan planlama ve uygulama riski [2]
Rezerv yapı alanıDönüşüm uygulamalarında kullanılmak üzere belirlenen alanNakil, yeni konut/işyeri üretimi ve etaplama ile ilişkili alan [2]
Riskli yapı tespit esasları6306 kapsamındaki riskli bina kararında kullanılan teknik kurallarPerformans tasarımı yerine risk tespiti sınırı olarak okunmalı [5]

Önceki Sürümden Farklar / Değişiklikler

Güncel uygulamada en kritik fark, karar ve bildirim mekanizmasının daha merkezi ve elektronik izlenebilir hale gelmesidir. Haziran 2024 konsolide yönetmelikte birçok işlem Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü, elektronik yazılım sistemi, UETS, e-Devlet ve muhtarlık ilanı üzerinden tariflenmiştir. [2]

KonuÖnceki okumaGüncel okuma
Yetkili idare diliBakanlık ve bağlı birimler üzerinden yürüyen uygulama ağırlıklıydıBaşkanlık/Müdürlük tanımları yönetmelik metninde belirginleşti [2]
Malik kararı6306 madde 6’da daha yüksek çoğunluk eşiğiyle anılıyordu7471 sayılı değişiklik sonrası “salt çoğunluk” rejimi öne çıktı [2][6]
BildirimKlasik tebligat ağırlıklı okunuyorduElektronik tebligat, e-Devlet ve 15 günlük muhtarlık ilanı birlikte kullanılıyor [2]
Satış süreciYıkım sonrası süreç gibi algılanabiliyorduArsa payı satış başvurusu için yapının yıktırılmış olması şart değildir [2]
Teknik tespitRaporun “deprem performans raporu” gibi kullanılması sık hataydıRiskli Yapıların Tespit Esasları, performans değerlendirmesi veya güçlendirme amacıyla kullanılamaz [5]

Yapı Denetim Süreciyle Kesişim

4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun, yeni yapılacak yapıların proje ve imalat denetimi için ayrı bir rejim kurar; 6306 sayılı kanun ise mevcut yapının riskli sayılması, dönüşüm kararı, tahliye, yıkım ve uygulama kararlarıyla ilgilidir. Bu nedenle 6306 kapsamındaki riskli yapı tespiti, yeni binanın 4708 kapsamındaki yapı denetim sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. [1][2][4]

Riskli yapı tespitinde görev alabilecek lisanslı kurumlar arasında 4708 kapsamında Bakanlıktan izin belgeli yapı denetimi kuruluşları ve laboratuvar kuruluşları da sayılır. Ancak riskli yapı tespitinde görev alacak mühendisler için meslek odası üyeliği, mesleki deneyim, eğitim ve sınav şartları ayrıca düzenlenmiştir. [2][4]

Riskli Yapı Tespit Raporu Ne Değildir?

Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar, 6306 kapsamındaki “riskli bina” kararına hizmet eder; bu esaslara göre riskli bulunmayan bir binadan, doğrudan “depreme dayanıklı tasarım şartlarını sağlıyor” sonucu çıkarılamaz. Aynı esaslar bina deprem performans değerlendirmesi veya güçlendirme projesi amacıyla kullanılamaz. [5]

Bu ayrım sahada kritiktir: riskli yapı tespiti dönüşüm kararını başlatabilir, fakat yeni yapının statik projesi, ruhsat dosyası, imalat denetimi ve yapı kullanma izni 4708 rejimi ve ilgili teknik mevzuat çerçevesinde ayrıca yürütülür. [2][4][5]

İlgili Maddeler: Şantiye ve Proje Ekibi İçin Kontrol Matrisi

Kontrol noktasıNe kontrol edilir?Dayanak
Tespit başvurusuRiskli yapı tespit talebinin elektronik yazılım sistemi üzerinden yürütülmesiYönetmelik m.7 [2]
İtiraz süresiRiskli yapı tespitine karşı 15 gün içinde Müdürlük/İdare nezdinde itirazYönetmelik m.7 [2]
Yıkım süresiRiskli yapının yıktırılması için 90 günü geçmeyen süre verilmesiYönetmelik m.8 [2]
Yıkım ruhsatıTahliye, elektrik-su-doğalgaz kesintisi ve yüksekliği 21.50 m’den fazla yapılarda statik fenni mesul şartıYönetmelik m.8 [2]
Salt çoğunlukTevhit, ifraz, yeniden bina yaptırma, pay satışı ve benzeri uygulama kararlarıYönetmelik m.15 [2]
Arsa payı satışıKarara katılmayan malik paylarının açık artırma usulüyle satışıYönetmelik m.15/A [2]
Atık ve çevreYıkım ve nakliye giderleri ile çevresel yükümlülüklerin ayrıca yönetilmesiYönetmelik m.13, Çevre Kanunu [2][3]

Tasarıma ve Uygulamaya Etkisi

6306 süreci, yeni yapı tasarımına başlamadan önce mülkiyet, tahliye, yıkım, değerleme ve karar çoğunluğu dosyasının netleşmesini gerektirir. Yönetmelikteki salt çoğunluk düzeni, uygulama kararlarının maliklerin hisseleri oranında alınmasına imkân verir; karara katılmayan maliklerin arsa payı için 15/A maddesindeki satış usulü işletilebilir. [2]

Yeni proje tarafında tasarım ekibi, riskli yapı tespit raporunu “mevcut yapının dönüşüm gerekçesi” olarak okumalıdır; yeni binanın taşıyıcı sistem hesabı, ruhsat projesi ve uygulama denetimi ayrı teknik süreçtir. Riskli Yapıların Tespit Esasları, risk tespiti dışındaki performans veya güçlendirme amacı için kullanılamaz. [4][5]

Basit karar kontrolü için uygulama eşiği şu şekilde düşünülür:

Karar oranı=Karara katılan paydas¸ların hisse toplamıTu¨m paydas¸ların hisse toplamı\text{Karar oranı} = \frac{\text{Karara katılan paydaşların hisse toplamı}}{\text{Tüm paydaşların hisse toplamı}}

Bu oran salt çoğunluğu sağladığında, yönetmelikte sayılan uygulama işlemleri için karar alınabilir; pay oranı hesabı kişi sayısına değil, hisseleri oranında paydaşlık toplamına göre değerlendirilir. [2]

Geçiş ve Dikkat Noktaları

2024 konsolide metni, 6306 uygulamalarında elektronik bildirim ve ilan kayıtlarını dosyanın asli parçası haline getirir. Tapuya elektronik tebligat adresi bildirenlere elektronik tebligat, bildirmeyenlere e-Devlet ve muhtarlık ilanı üzerinden bildirim yapılması, süre hesabı açısından proje takvimine doğrudan etki eder. [2]

Riskli alan, rezerv yapı alanı ve riskli yapı parsellerinde satış başvurusu yapılabilmesi için yapının yıktırılmış olması şart değildir. Bu hüküm, eski uygulama alışkanlığıyla “önce yıkım, sonra satış” şeklinde mekanik yorum yapılmasını riskli hale getirir. [2]

Yıkım sonrası uygulamada çevre, atık, nakliye ve saha güvenliği başlıkları ayrıca planlanmalıdır. Yönetmelikte yapım maliyet bedelinin hesabında yıkım, nakliye, zemin iyileştirme, proje ve müşavirlik giderleri sayılır; çevre yükümlülükleri bakımından 2872 sayılı Çevre Kanunu çerçevesi ayrıca dikkate alınır. [2][3]

6306 Sayılı Kanun SSS

6306 sayılı kanun yapı denetim kanunu mudur?

Hayır. 6306 sayılı kanun riskli alan, rezerv yapı alanı ve riskli yapı dönüşüm sürecini düzenler; 4708 sayılı Kanun ise yapı denetim kuruluşlarının yeni yapı üretimindeki denetim rejimini kurar. [1][4]

Riskli yapı tespiti deprem performans analizi yerine geçer mi?

Hayır. Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar, performans değerlendirmesi veya güçlendirme amacıyla kullanılamaz; bu esaslara göre riskli bulunmayan bir bina için “depreme dayanıklı tasarım şartlarını sağlıyor” sonucu çıkarılamaz. [5]

Güncel düzenlemede malik kararı için hangi çoğunluk aranır?

Yönetmelikte uygulama işlemleri için “hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu” ifadesi kullanılır. Bu çoğunluk; yeniden bina yaptırma, pay satışı, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı gibi işlemlerde yönetmelikte belirtilen usulle uygulanır. [2]

Riskli yapı tespitine itiraz süresi kaç gündür?

Riskli yapı tespitine, ilgili bildirimin usulüne göre tebliğ edilmiş sayılmasından sonra 15 gün içinde yapının bulunduğu yerdeki Müdürlüğe veya yetki devri yapılmışsa İdareye dilekçe ile itiraz edilebilir. [2]

Riskli yapı yıkımı için maliklerin tamamının onayı gerekir mi?

Yönetmelik, riskli yapı tespitinin kesinleşmesi sonrasında yıkım sürecinin idarece yürütüleceğini ve yıkım ruhsatının maliklerin muvafakati aranmaksızın belirli şartlarla düzenlenebileceğini belirtir. [2]

Karara katılmayan malikin arsa payı ne olur?

Hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile alınan karara katılmayan maliklerin arsa payları, yönetmeliğin 15/A maddesindeki açık artırma usulüyle satış sürecine konu olabilir. [2]

6306 kapsamındaki yıkımda çevre yükümlülükleri ayrıca devam eder mi?

Evet. 6306 uygulaması yıkım ve dönüşüm sürecini düzenler; çevreye ilişkin genel yükümlülükler 2872 sayılı Çevre Kanunu çerçevesinde ayrıca dikkate alınmalıdır. [2][3]

Kaynaklar

  1. 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (R.G.: 31.05.2012/28309) — TBMM / Mevzuat Bilgi Sistemi — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6306&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  2. 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, Haziran 2024 Konsolide Metin (R.G.: ilgili değişiklikler dâhil) — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — https://webdosya.csb.gov.tr/db/altyapi/icerikler/yonetmel-k---7.5.16849-20240604152834.pdf
  3. 2872 Sayılı Çevre Kanunu (R.G.: 11.08.1983/18132) — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı / Mevzuat Bilgi Sistemi — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2872&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  4. 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun (R.G.: 13.07.2001/24461) — TBMM / Mevzuat Bilgi Sistemi — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4708&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  5. Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar, 6306 Kapsamı Ek-2 — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — https://webdosya.csb.gov.tr/db/altyapi/icerikler/r-skl--yapilarin-tesp-t-ed-lmes-ne-il-sk-n-esaslar-20190218134628.pdf
  6. 7471 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (R.G.: 09.11.2023/32364) — Resmî Gazete — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231109-5.pdf

🔼 ÖNİZLEME bölümü sonu — yukarısı taslaktır.

[ÖNİZLEME] Yapı Denetim ve Şantiye Rehberi 2026 (4708 Sayılı Kanun Topic Hub) — Sıkça Sorulan Sorular

Yapı denetim firması nasıl seçilir?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı listesindeki belgeli firmalardan seçilir. Seçim kriterleri: (1) bulunduğu il yetki belgesi, (2) proje büyüklüğüne uygun sicil (A-G sınıfı arası), (3) aktif denetim mühendis sayısı, (4) referans projeler, (5) kıdem. Malik ile firma arasında 4708 kapsamında hizmet sözleşmesi yapılır. Firmalar YAMBİS üzerinden sorgulanabilir.
Yapı denetim ücreti ne kadar?
4708 sayılı kanun ve yönetmeliği uyarınca yapı alanı (m²) × birim fiyat formülüyle belirlenir. Birim fiyat ilin inşaat yapı alanı maliyet tablosuna göre yıllık güncellenir (2026 itibarıyla konut için yaklaşık 50-80 TL/m²). Ücret Hazine'ye yatırılır ve firma Hazine'den alır. Malik doğrudan firmaya ödeme yapmaz.
Hangi projeler yapı denetime tabi?
4708 sayılı kanun ve değişiklikleri: Türkiye'nin tüm il ve ilçelerinde, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında, belediyece ruhsata tabi her türlü yapı (200 m² altı tek müstakil konut istisna kapsamına alınmıştır). Kamu yatırımları, endüstriyel tesisler, köy içi yapılar dahildir. Sadece köy içi geleneksel teknikle yapılan 2 kat altı konutlar muaftır.
Denetim aşamaları nelerdir?
Dört ana aşama: (1) Proje denetimi — mimari+statik+mekanik+elektrik projelerinin yönetmeliklere uygunluk kontrolü, ruhsat öncesi, (2) Temel denetimi — kazı, donatı yerleşimi, beton dökümü, (3) Kaba yapı denetimi — kolon/kiriş/perde/döşeme beton ve donatı denetimi her kat için, (4) İnce yapı ve iskan denetimi — tamamlanma, uyum ve iskan raporu. Her aşamada denetim raporu düzenlenir.
Beton numunesi nasıl alınır?
TS EN 206-1 ve TS 500 kapsamında: Her dökümden 150×150×150 mm küp veya 150×300 mm silindir numune alınır. Bir beton dökümü için minimum 3 set (9 numune) alınmalı — 7 gün, 28 gün ve yedek. Numune alınan tarih, yer, saat, hava, küp no, mikser no kayıt altına alınır. Kürü +20±5°C su içinde 28 gün. Laboratuvar sonucu fck ≥ tasarım + standart sapma koşulunu sağlamalıdır.
Donatı denetiminde neye bakılır?
Altı ana kontrol: (1) Donatı çapı ve adedi projeyle uygun mu, (2) Aralık şartnameye uygun mu (özellikle etriye sarılma bölgesinde), (3) Pas payı dayanaklarla sağlanmış mı (40 mm dış, 25 mm iç), (4) Kanca açıları 135° + 10Ø uzatma var mı, (5) Bindirme boyu doğru mu (en az 40-60φ), (6) Yüzey kalitesi — pas, nervür aşınması kabul edilemez. Her kolon için donatı çizimi saha şablonuyla karşılaştırılır.
Şantiye ISG sorumluluğu kimde?
6331 sayılı İSG Kanunu: İşveren (müteahhit) birinci derece sorumludur. 50+ çalışan şantiyede A sınıfı İSG uzmanı + iş yeri hekimi bulundurma zorunluluğu vardır. 2-49 çalışanda B sınıfı uzman + aylık hizmet yeterli. 7 aşamalı SEÇ planı (risk analizi, acil durum, eğitim, sağlık raporu, KKD, denetim, kayıt) zorunludur. Ölümlü kaza halinde müteahhit + İSG uzmanı + varsa işyeri hekimi cezai+hukuki sorumludur.
İskan başvurusu nasıl yapılır?
İskan (Yapı Kullanma İzin Belgesi) başvurusunda: (1) Tamamlanmış yapı denetim raporu, (2) Asansör/ısıtma/tesisat muayene raporları, (3) SGK borç yoktur, (4) Vergi borcu yoktur, (5) Enerji Kimlik Belgesi (EKB), (6) Yangın uygunluğu, (7) Asansör periyodik muayenesi belgeleri gereklidir. Belediye 30 iş günü içinde karar vermek zorundadır; eksik evrak varsa süre durdurulur.
Yapı denetçisi belgesi nasıl alınır?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilir. Şartlar: (1) İnşaat mühendisliği, mimarlık, makine müh., elektrik müh. diplomalı, (2) 3-5 yıl mesleki deneyim (proje + saha), (3) Denetçi adayı eğitimi (bakanlık onaylı, 80+ saat), (4) Denetçi sınavı (teorik + pratik), (5) İmza sirküleri + disiplin sicili temiz. Belge 5 yıl geçerlidir; yenileme için eğitim+sınav tekrarlanır.
Denetim raporu nelerden oluşur?
Denetim raporu her aşama için düzenlenir ve şu bölümleri içerir: (1) Yapı ve malik bilgileri, (2) Denetim konusu (temel/kaba/ince/iskan), (3) Denetim tarihi + hava koşulları + yapılan işler, (4) Kontrol edilen kalemler (donatı, beton, kalıp, altyapı), (5) Uygunsuzluk tespitleri ve düzeltme talepleri, (6) Beton ve malzeme test sonuçları, (7) Fotoğraf eki, (8) İmzalar (denetçi mühendis + müteahhit + yapı sorumlusu). Rapor YAMBİS sistemine yüklenir ve arşivlenir.

Etiketler

  • yapı denetim
  • 4708 sayılı kanun
  • şantiye
  • ruhsat süreci
  • beton kontrol
  • donatı denetimi
  • ISG
  • kalite güvence

Yazar Hakkında

İnş. Y. Müh. Elif Şahin
Yapı Denetim Uzmanı

10+ yıl aktif yapı denetim deneyimi; ruhsat-temel-kaba-ince iş denetim aşamalarında kalite güvence süreçlerini saha pratiğiyle bütünleştirir.