Donatı Sınıfları Nedir? S220, S420, S500 Özellikleri (TS 708)
**Donatı sınıfları**, betonarme yapılarda kullanılan inşaat demirinin mekanik özelliklerine göre sınıflandırılmasıdır; sozluk kapsamında uygulama, kaynak ve.
Donatı Sınıfları Nedir?
Donatı sınıfları, betonarme yapılarda kullanılan inşaat demirinin mekanik özelliklerine göre sınıflandırılmasıdır. Türkiye'de TS 708 standardı geçerlidir ve harf + sayı kombinasyonu ile (S220, S420, S500) ifade edilir. Burada S çeliği, sayı ise akma dayanımını (MPa) gösterir.
Türkiye'de Kullanılan Donatı Sınıfları
Tablo: Türkiye'de Kullanılan Donatı Sınıfları özeti.
| Sınıf | fyk (MPa) | Tipi | Kullanım |
|---|---|---|---|
| S220 | 220 | Düz (yuvarlak) | Eski binalar, etriye (sınırlı) |
| S420a | 420 | Nervürlü, düşük süneklik | Normal betonarme |
| S420b | 420 | Nervürlü, yüksek süneklik | Deprem bölgesinde zorunlu |
| S500s | 500 | Nervürlü, yüksek süneklik | Yüksek dayanımlı yapılar |
| B500C | 500 | Nervürlü, en yüksek süneklik | EC2 uyumlu, özel projeler |
Parametreler (TS 708 Tablo 1)
Tablo: Parametreler (TS 708 Tablo 1) özeti.
| Parametre | S220 | S420a | S420b | B500C |
|---|---|---|---|---|
| fyk akma dayanımı (MPa) | ≥220 | ≥420 | ≥420 | ≥500 |
| fuk çekme dayanımı (MPa) | ≥340 | ≥500 | ≥520 | ≥575 |
| fuk/fyk oranı | ≥1.25 | ≥1.10 | ≥1.15 | ≥1.15 |
| ε uzama (kopma) | ≥18% | ≥10% | ≥12% | ≥7.5% |
| A5 uzama (min) | %18 | %10 | %12 | %15 |
S420a vs S420b Farkı (Kritik)
TBDY 2018 Madde 7.2.2.2'ye göre deprem yükü altındaki yapısal betonarme elemanlarda S420b kullanımı zorunludur. S420a sünekliği yetersizdir.
Tablo: S420a vs S420b Farkı (Kritik) özeti.
| Kriter | S420a | S420b |
|---|---|---|
| fuk/fyk | 1.10 | 1.15 |
| Kopma uzaması | %10 | %12 |
| Deprem uygunluğu | ❌ | ✅ |
| Fiyat farkı | Baz | +%3-5 |
Pratikte: TBDY 2018 sonrası Türkiye'de üretilen donatıların büyük çoğunluğu S420b standardındadır. İthal S500s ve B500C özel projelerde kullanılır.
Nervürlü vs Düz Donatı
Tablo: Nervürlü vs Düz Donatı özeti.
| Tip | Kesit | Aderans | Kullanım |
|---|---|---|---|
| Düz donatı | Yuvarlak | Düşük | S220 - eski binalar, modern projelerde sadece etriye kancası |
| Nervürlü donatı | Yüzeyde nervürler | Yüksek | S420, S500 - tüm taşıyıcı donatı |
TBDY 2018: Betonarme taşıyıcı elemanlarda nervürlü çelik zorunludur.
Birim Ağırlıklar (TS 708)
Tablo: Birim Ağırlıklar (TS 708) özeti.
| Çap (mm) | Kesit Alanı (mm²) | Birim Ağırlık (kg/m) |
|---|---|---|
| Ø6 | 28.3 | 0.222 |
| Ø8 | 50.3 | 0.395 |
| Ø10 | 78.5 | 0.617 |
| Ø12 | 113.1 | 0.888 |
| Ø14 | 153.9 | 1.208 |
| Ø16 | 201.1 | 1.579 |
| Ø18 | 254.5 | 1.998 |
| Ø20 | 314.2 | 2.466 |
| Ø22 | 380.1 | 2.984 |
| Ø25 | 490.9 | 3.854 |
| Ø28 | 615.8 | 4.834 |
| Ø32 | 804.2 | 6.313 |
Formül: Birim ağırlık (kg/m) = (π·d²/4) × 7850 / 10⁶ (d mm cinsinden).
Çap + Sınıf Etiketleme
İnşaat demirleri üretimde nervürler arasına üretim kodu ve sınıf işaretlenir:
- 1 nervür: S420a
- 2 nervür: S420b
- Üretici kodu: Her demir üreticisinin ISO 16020 kodu
Kaynakla Donatı Birleştirme
S420b çelik TS 500'e göre kaynak yoluyla birleştirilebilir (B500C/S420b kaynaklanabilir).
- Nokta kaynak (punta): Hasır çelik
- Elektrik ark kaynağı: Bindirme yerine özel birleşimler
- Mekanik mufoneme: Ø20 üstü yüksek dayanımlı donatı (örn. Lenton, Bartec)
TBDY 2018 Donatı Sınıfı Kuralları
Tablo: TBDY 2018 Donatı Sınıfı Kuralları özeti.
| Eleman | Min Sınıf |
|---|---|
| Kolon, kiriş boyuna donatı | S420b |
| Etriye | S420b |
| Döşeme donatısı | S420 |
| Perde uç bölgesi | S420b |
| Prekast yapılar | S420b / B500C |
Sık Sorulan Sorular
S420 yeterli mi, S500 şart mı? Normal binalar için S420b yeterli. S500 kullanımı dayanım açısından %19 kazanç sağlar ama maliyet +%15. Yüksek binalarda veya dar kesitli kolonlarda tercih edilir.
Eski binada S220 görürsem ne yapmalıyım? S220 donatılı bina (genellikle 1999 öncesi) düşük süneklik sınıfındadır. Deprem performansı zayıftır; kentsel dönüşüm önceliği taşır.
Nervürlü demir neden aderansta daha iyi? Yüzey deseni betonla mekanik kenetlenme sağlar. Düz demirin aderansı sadece sürtünme ile olur; %50 daha düşüktür.
İlgili Terimler
Son güncelleme: 22 Nisan 2026 · Kaynaklar: TS 708:2016, TS 500:2000, TBDY 2018.
İlgili Hesaplama Araçları
Bu konuyla bağlantılı ücretsiz mühendislik hesaplama araçları:
Donatı Sınıfları Nedir? S220, S420, S500 Özellikleri (TS 708) — Sıkça Sorulan Sorular
Donatı sınıfları nedir?
S420a ile S420b farkı nedir?
S420 yeterli mi, S500 şart mı?
Eski binada S220 görmek ne anlama gelir?
Nervürlü demir neden aderansta daha iyidir?
TBDY 2018 donatı sınıfı kuralları nelerdir?
Donatı sınıflarını hangi standartlar düzenler?
İlgili Hesaplama Araçları
Etiketler
- donati
- s420
- s500
- ts-708
- nervurlu-celik
Yazar Hakkında
Beton teknolojisi ve yapı malzemeleri başlıkları bu editör profili altında derlenir: beton sınıfı seçimi, katkı türleri ve dayanıklılık konuları güncel standartlarla işlenir.