Çelik basınç elemanı burkulma kontrolü
Bu hesaplama aracı ön değerlendirme amacıyla tasarlanmıştır. Gerçek proje hesabı olarak kullanılamaz; sonuçların sorumlu mühendis tarafından onaylanması gerekir.
Hesap kapsamı ve yöntem
ÇYTHYE 2018 §6.3 uyarınca çelik kolonların eksenel basınç altında burkulma kapasitesi χ azaltma katsayısı ve narinlik kontrolüyle hesabı.
Nb,Rd = χ·A·fy/γM1. Burkulma azaltma katsayısı: χ = 1/(Φ+√(Φ²-λ̄²)). Φ = 0.5·[1+α·(λ̄-0.2)+λ̄²]. Boyutsuz narinlik: λ̄ = √(A·fy/Ncr).
Örnek: HEA200, S275, Lk=5m, burkulma eğrisi b (α=0.34) → λ̄=1.02, χ=0.59, Nb,Rd=0.59×53.8×27.5/1.0=874 kN.
Bu araç yalnızca çelik basınç elemanı burkulma kontrolü kapsamındaki büyüklükleri değerlendirir. Teknik referansların listelenmesi, tek başına tam standart uygunluğu veya proje onayı anlamına gelmez. Girdiler proje verisinden alınmalı ve sonuçlar sorumlu mühendis tarafından kontrol edilmelidir.
Uç mesnet koşullarına göre K = 0.5 (iki uç ankastre), K = 0.7 (bir uç mafsallı-bir uç ankastre), K = 1.0 (iki uç mafsallı), K = 2.0 (konsol) alınır.
Kesit tipine, imalat yöntemine ve burkulma eksenine bağlıdır. ÇYTHYE 2018 Tablo 6.1 sıcak haddelenmiş I profillerde h/b > 1.2 için y-y ekseni eğri a, z-z ekseni eğri b önerir.
Burkulma daima küçük atalet yarıçapına sahip eksen etrafında gerçekleşir; kolon seçiminde her iki eksen için ayrı narinlik kontrolü yapılmalıdır.
Kısa kolonlarda λ̄ ≤ 0.2 için burkulma önemsizdir; χ = 1.0 alınır ve tam plastik kapasite kullanılabilir.
Kesit sınıflandırması Class 1-4 yapılır; Class 4 kesitlerde lokal burkulma etkin kesit Aeff ile dikkate alınır ve Nb,Rd azaltılır.
Beton dolgulu veya sarılmış çelik kesitler için TS EN 1994-1-1 geçerlidir; burkulma hesabı kompozit sistem rijitliği üzerinden yapılır.