Eğilme elemanı yanal devrilme kontrolü
Bu hesaplama aracı ön değerlendirme amacıyla tasarlanmıştır. Gerçek proje hesabı olarak kullanılamaz; sonuçların sorumlu mühendis tarafından onaylanması gerekir.
Hesap kapsamı ve yöntem
ÇYTHYE 2018 §6.5 uyarınca I kesitli çelik kirişlerde yanal-torsiyonel burkulma (LTB) kontrolü, kritik moment Mcr ve χLT katsayısı hesabı.
Mb,Rd = χLT·Wpl·fy/γM1. Boyutsuz narinlik: λ̄LT = √(Wpl·fy/Mcr). Mcr = C1·(π²·E·Iz/(K·L)²)·√(Iw/Iz + (K·L)²·G·It/(π²·E·Iz)).
Örnek: IPE300, S275, Lb=4m, C1=1.0 → Mcr=485 kN·m, λ̄LT=0.68, χLT=0.82, Mb,Rd=0.82×628×27.5/1.0=141.7 kN·m.
Bu araç yalnızca eğilme elemanı yanal devrilme kontrolü kapsamındaki büyüklükleri değerlendirir. Teknik referansların listelenmesi, tek başına tam standart uygunluğu veya proje onayı anlamına gelmez. Girdiler proje verisinden alınmalı ve sonuçlar sorumlu mühendis tarafından kontrol edilmelidir.
İnce uzun I kesitli kirişlerde basınç bölgesi üst başlığın yanal olarak yer değiştirip dönmesiyle oluşan kararsızlık durumudur; LTB (lateral-torsional buckling) olarak bilinir.
Üst başlığın yanal hareketini engelleyen elemanlar arası mesafedir; döşemenin çelik kirişe yapışması durumunda Lb = 0 alınır ve LTB önemsizdir.
Kısa kirişlerde yanal burkulma önemsiz olur ve χLT = 1.0 alınır; tam plastik moment kapasitesi Mpl = Wpl·fy kullanılır.
Moment diyagramının şeklini hesaba katar; sabit moment için C₁=1.0, parabolik moment için C₁ ≈ 1.13-1.36 arası değer alır ve kritik momenti artırır.
Evet, konsolda üst başlık çekme altındaysa (alt başlık basınçta) yanal destek zor olur; etkin uzunluk K·Lb ≈ 2·Lb alınır ve Mcr küçülür.
Kutu ve dairesel kesitlerde burulma rijitliği çok yüksek olduğu için LTB pratikte oluşmaz; χLT = 1.0 kabul edilir ve tam kapasiteye çalışılır.