Slump Testi (Çökme Deneyi) Nedir?
Slump testi, taze betonun kıvamını (akıcılığını) ölçen standart şantiye deneyidir. TS EN 12350-2 standardında tanımlanan prosedüre göre, kesik koni biçiminde kalıba doldurulmuş betonun koni çekildikten sonra oluşan çökme miktarı (mm olarak) ölçülür. Bu değer, betonun işlenebilirliği ve su/çimento oranı hakkında hızlı bilgi verir.
Temel Tanım
Slump (çökme) değeri, koni kaldırıldıktan sonra beton üst yüzeyinin orijinal 300 mm yükseklikten ne kadar düştüğünü gösterir. Standart değer aralığı 0-250 mm'dir.
TS EN 12350-2 Prosedürü
- Slump konisi: Alt çap 200 mm, üst çap 100 mm, yükseklik 300 mm (TS EN 12350-1 uyumlu).
- Doldurma: Koni üç eşit katmana bölünür. Her katman 25 kez çelik çubukla (Ø16 mm, boy 600 mm) sıkıştırılır.
- Yüzey düzleme: Üst yüzey mala ile düzleştirilir.
- Koniyi kaldırma: Konisi 5-10 saniye içinde düşey olarak kaldırılır.
- Ölçüm: Beton yüzeyinin çökme miktarı mm cinsinden ölçülür.
Kıvam Sınıfları (TS EN 206)
TS EN 206 Tablo 3'e göre:
| Sınıf | Slump (mm) | Kullanım |
|---|---|---|
| S1 | 10 – 40 | Kuru kıvam, düşük su/çimento — yer altı, temel |
| S2 | 50 – 90 | Plastik — zemin döşeme, temel |
| S3 | 100 – 150 | Yarı akışkan — bina döşeme, normal betonarme |
| S4 | 160 – 210 | Akışkan — pompa ile döküm, yoğun donatılı |
| S5 | ≥ 220 | Çok akışkan — özel pompa, kendinden yerleşen |
Türkiye'de S3 (100-150 mm) konut inşaatında en yaygın kullanılan kıvamdır.
Slump Türleri ve Değerlendirme
Beton koniyi kaldırdıktan sonra üç farklı davranış sergileyebilir:
| Tip | Görünüm | Değerlendirme |
|---|---|---|
| True slump (Gerçek) | Simetrik çökme | ✅ Normal değerlendirme yapılır |
| Shear slump (Kayma) | Bir tarafa kaymış | ❌ Geçersiz — tekrarlanır |
| Collapse slump (Çökme) | Tamamen yayılmış | ❌ Çok akıcı, agregada ayrışma |
Kayma veya çökme gözlenirse test geçersizdir ve yeni numune ile tekrarlanır.
Hata Kaynakları
- Koninin düzensiz kaldırılması
- Zemin düzgün ve nemli değilse sonuç hatalı
- Beton alma süresi uzarsa (>15 dk karışım sonrası)
- Ortam sıcaklığı <5°C veya >35°C
Alternatif Kıvam Deneyleri
| Deney | Standart | Uygulama |
|---|---|---|
| Vebe | TS EN 12350-3 | Çok kuru betonlar (slump < 10 mm) |
| Akma masası | TS EN 12350-5 | Akışkan beton (S4-S5) |
| Yayılma çapı (flow) | TS EN 12350-8 | Kendinden yerleşen beton (SCC) |
Sık Sorulan Sorular
Slump testi neden önemlidir? Taze betonun işlenebilirliğini doğrular. Yüksek slump (>200 mm) genellikle çok su eklendiğini, dolayısıyla dayanım kaybı ve segregasyon riskini gösterir.
Slump değeri ne zaman ölçülür? TS EN 206'ya göre şantiyede tipik olarak transmikser boşaltma başlamadan 5 dk önce ölçülür. Gecikme slump değerinin düşmesine yol açar.
Slump düşük çıkarsa ne yapılır? Su eklemek yaygın uygulamada önerilmez. Yalnızca süperakışkanlaştırıcı katkı (plasticizer) eklenebilir; o da üretici izniyle.
İlgili Terimler
Son güncelleme: 22 Nisan 2026 · Kaynaklar: TS EN 12350-2:2019, TS EN 206+A2:2021.