Revize birim fiyat, birim fiyatlı yapım işinde belirli miktar artışı koşulları oluştuğunda ilgili iş kaleminin fiyatının sözleşmedeki kurala göre yeniden hesaplanmasıdır. Endeks değişimine dayanan fiyat farkından ve ilk kez belirlenen yeni birim fiyattan ayrı bir işlemdir.
Sözleşme ve Yasal Dayanak
Önce işin sözleşme türü ve uygulanacak belge sürümü belirlenir. Birim fiyatlı iş kaleminin revizyon kuralı, götürü bedelli bir işin bütününe doğrudan taşınmaz. Karma sözleşmede de ilgili bölümün ödeme düzeni incelenir. Mevcut iş kaleminin sözleşme miktarı ile yeni fiyatla dahil edilen kalemin onaylı dayanak miktarı farklı belgelerden alınabilir.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme'nin 28.2 düzenlemesi ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin 52. maddesi ilgili başvuru çerçevesini oluşturur. Uygulanacak sürüm, işin ilan ve sözleşme dönemiyle birlikte kontrol edilir. KİK'in 30 Temmuz 2025 duyurusu, üst sınır hesabında güncellenmiş rayiç kullanımını açıklar. Duyurudaki uygulama, ilanı veya duyurusu 1 Eylül 2025 sonrasında yapılan ihaleler ve ilgili sözleşmeler bakımından tarif edilmiştir.
Birlikte Aranan İki Koşul
KİK açıklamasında iş kalemi miktarında %20’yi aşan artış bulunması ve toplam artış bedelinin aynı zamanda sözleşme bedelinin %1’ini geçmesi birlikte aranır. Koşullardan yalnız birinin oluşması yeterli değildir. Eşitlik ile aşma da aynı durum değildir. Sınırdaki değerler yuvarlanmış oranla değil, dayanak miktar ve tutarlarla kontrol edilir.
Koşullar oluştuğunda revize fiyat, ilgili kalemin %20 artışı aşan kısmına uygulanır. Bu kural, kalemin bütün miktarının baştan revize fiyatla çarpılması anlamına gelmez. Kalem artışı ile sözleşmenin genel iş artışı koşulları da ayrı konulardır. Bir revize fiyat hesabı, kapsam değişikliğini kendiliğinden yetkilendirmez.
Formüldeki Büyüklükler
Temel bağıntı R = F × [1 − (A × F) / S] şeklindedir. Burada F kalemin dayanak birim fiyatı, A toplam artış miktarı, S sözleşme bedeli ve R formülle bulunan revize birim fiyattır. A, yalnız %20’yi aşan miktar değildir; toplam artış olarak kullanılır. Ödeme yapılacak revize miktarla formül girdisinin karıştırılması farklı sonuç üretir.
A ile F çarpımı bir tutardır; S de aynı para birimindeki tutardır. Köşeli parantez içindeki oran boyutsuz kalır. Dolayısıyla R'nin birimi F ile aynıdır. Ayrıca ilgili iş ve döneme göre belirlenen üst sınır kontrol edilir; formül sonucu tek başına nihai uygulama fiyatı olarak alınmaz.
Kullanıcı Verileriyle Örnek
Örnek sözleşme bedeli 2.000.000 TL, dayanak kalem miktarı 100 m³, son toplam miktar 150 m³ ve birim fiyat 2000 TL/m³ olsun. Üst sınırın ilgili belgeyle ayrıca doğrulandığı ve 1850 TL/m³ olduğu varsayılsın. Bu üst sınır bir mevzuat tarifesi değil, örneğe dışarıdan verilen girdidir. Fiyat farkı, vergi ve kesintiler örnek tutara dahil değildir.
Toplam artış 50 m³, miktar artış oranı %50 olur. Artış bedeli 50 m³ × 2000 TL/m³ = 100.000 TL'dir; sözleşme bedeline oranı %5'tir. Böylece örnek iki koşulu da aşar. Formül sonucu 2000 × [1 − 100.000 / 2.000.000] = 1900 TL/m³ bulunur.
| Hesap adımı | Örnek sonuç |
|---|---|
| Toplam artış | 150 − 100 = 50 m³ |
| Dayanak fiyatla değerlendirilen miktar | 100 × 1,20 = 120 m³ |
| Revize fiyata giren miktar | 150 − 120 = 30 m³ |
| Formül sonucu | 1900 TL/m³ |
| Verilen üst sınırla uygulama fiyatı | 1850 TL/m³ |
| Örnek kalem tutarı | 120 × 2000 + 30 × 1850 = 295.500 TL |
Üst sınır formül sonucundan düşük olduğu için örnekte 1850 TL/m³ kullanılır. Gerçek bir işte bu sınırın hangi analiz, rayiç ve güncelleme esasına dayandığı ayrıca belgelenir. Varsayılan örnek tutarın doğrudan başka bir hakedişe alınması doğru değildir. Miktar artışı sürdükçe birikimli hesap ve önceki ödemeler de yeniden kontrol edilir.
Fiyat Farkı ve Yeni Birim Fiyattan Ayrımı
Fiyat farkı, ilgili esas ve sözleşme koşulları içinde endeks değişimleriyle ilişkili ayrı bir hesap düzenidir. Revize birim fiyat ise bu maddede açıklanan miktar artışıyla ilişkilidir. Yeni birim fiyat, sözleşmede bulunmayan veya ilgili usulle sonradan fiyatlandırılan bir kalemin bedelinin belirlenmesidir. Aynı dosyada bu işlemlerin bulunması, birbirlerinin yerine kullanılabilecekleri anlamına gelmez.
Hakediş Dosyasında Kayıt
Dayanak miktar, son onaylı miktar, artışın hesabı, F ve S girdileri ile üst sınırın belgesi birlikte saklanır. Hesap tarihi ve uygulanabilir sözleşme sürümü kayda eklenir. Önceki hakedişlerde değerlendirilen miktarlar görülmeden yalnız son dönemin imalatına bakılmaz. Böylece formülün doğru olması yanında, doğru miktara ve doğru döneme uygulanması da denetlenebilir.
İlgili İçerikler ve Araçlar
Kaynaklar
- KİK: Kamu İhale Terimler Sözlüğü. Revize birim fiyat koşulları ve uygulanacak miktar.
- KİK: Yapım işleri uygulama rehberi. Tip sözleşme düzenlemesi ve temel bağıntı; sözleşme dönemi ayrıca kontrol edilir.
- KİK: Mevzuat değişikliği duyurusu. Güncellenmiş rayiçle üst sınır ve uygulama başlangıcı.