Dış Cephe Mantolama Metrajı
Dış cephe ısı yalıtım sistemleri (mantolama/ETICS) metrajı; net cephe alanı hesabından köşe profilleri, denizlik profilleri, donatı file ve dübel miktarlarının ayrı ayrı belirlenmesine kadar tüm kalemleri kapsar. Türkiye'de 1 Nisan 2025 itibarıyla zorunlu TS 825:2024 ve Binaların Yangından Korunması Yönetmeliği 2015 gereksinimleri esas alınarak yürütülür.
- Giriş
- Mantolama Alanı Hesabı
- Detay Nokta Hesapları
- Donatı File Metrajı
- Ankraj / Dübel Metrajı
- Birim Fiyat Pozları
- TS 825:2024 İklim Bölgesi ve U Değerleri
- Yangın Güvenliği ve Bölgesel Gereksinimler
- Örnek Problemler
- Sık Yapılan Hatalar
- Kontrol Listesi
- Parametre Tablosu
- Kaynaklar
Özet
Dış cephe ısı yalıtım sistemleri (mantolama / ETICS — External Thermal Insulation Composite Systems), bina dış yüzeyine yapıştırılan ısı yalıtım levhası, mekanik dübel, donatı cam elyaf file ve dekoratif sıva/kaplama katmanlarından oluşan kompozit bir sistemdir. TS EN 13499:2004 ile EAD 040083-00-0404 (ETAG 004) kapsamında tanımlanan bu sistemler, Türkiye'de 1 Nisan 2025 itibarıyla zorunlu hale gelen TS 825:2024 standardına uygun şekilde tasarlanmalıdır. Metrajda net mantolama alanı ile birlikte köşe profilleri, denizlik profilleri, başlangıç profili, donatı file ve ankraj miktarları ayrı hesaplanır.
Giriş
Dış cephe ısı yalıtım sistemleri (mantolama), bina dış yüzeyine yapıştırılan ısı yalıtım levhası, donatı file ve dekoratif sıva/kaplama katmanlarından oluşan kompozit bir sistemdir. Metrajda net mantolama alanı ile birlikte köşe profilleri, denizlik profilleri, file ve ankraj gibi yardımcı elemanların miktarları ayrı hesaplanır.
Yasal Çerçeve: Türkiye'de yeni binaların mantolaması; 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamındaki yapı ruhsatı sürecine, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamındaki denetim zorunluluğuna ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki şantiye güvenlik uygulamalarına tabidir. 1 Nisan 2025 itibarıyla TS 825:2024 zorunlu standart olarak yürürlüğe girmiştir.
Mantolama sisteminin katman yapısı, metrajda her bileşenin hangi poz numarasına gireceğini doğrudan belirler. Aşağıdaki şema, tipik bir ETICS sisteminin katmanlarını göstermektedir:
Dıştan içe: Dekoratif dış cephe kaplaması, cam elyaf fileli sıva, EPS ısı yalıtım levhası, bina dış duvarı. TS EN 13499:2004 kapsamında tanımlı kompozit sistem.
Aşağıdaki akış şeması, iklim bölgesi tespitinden dübel yoğunluğu belirlenmesine, oradan metraj hesabına kadar tüm karar sürecini göstermektedir:
Cephe planından başlayıp alan, boşluk çıkarma, ETICS bileşenleri (yapıştırıcı, dübel, file, sıva) sarfiyatları ve TS 825 U-değeri kontrolüyle maliyet (TS 825 / TS EN 13499)
Mevcut duvar üzerine yapıştırıcı, yalıtım plakası, mekanik dübel, donatı filesi, dolgu sıva ve dekoratif kaplamadan oluşan ETICS sistemi ve birim sarfiyatları (TS EN 13499)
1. Mantolama Alanı Hesabı
1.1 Temel Formül
- = Her cephe uzunluğu (m)
- = Zemin kotundan çatı saçak/parapet kotuna kadar yükseklik (m)
- = Pencere ve kapı boşlukları (≥ 0,50 m² olanlar düşülür)
Saha Notu: Türkiye'deki yüklenici uygulamalarında yükseklik kotu belirsizliği yaygın bir hata kaynağıdır. Yükseklik , mutlaka doğal zemin kotundan (NGL) değil, sistem başlangıç profilinin (starter profile) alt kenarından ölçülmelidir; bu kota genellikle doğal zemin kotunun 15–30 cm üzeridir.
Dikkat: Boşlukların ≥ 0,50 m² eşiğine göre ayrıştırılmaması en yaygın metraj hatasıdır. Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi (ÇŞB) Madde 23'e göre yalnızca bu eşiğin üzerindeki boşluklar net alandan düşülür.
1.2 Hesaba Dahil Edilen Alanlar
Tablo 1: Hesaba Dahil Edilen Alanlar
| Alan | Dahil mi? | Not |
|---|---|---|
| Duvar yüzey alanı | Evet | Brüt cephe alanı |
| Pencere-kapı boşlukları (< 0,5 m²) | Evet (düşülmez) | Küçük nefeslik, havalandırma grillleri |
| Pencere-kapı boşlukları (≥ 0,5 m²) | Hayır (düşülür) | Her boşluk ayrıca kontrol |
| Kolon pabucu / bodrum perdeleri | Proje esasına göre | Ayrı metraj kalemi |
| Balkon altı (sofit) yüzeyi | Ayrı hesap | Farklı poz gerektirebilir |
| Çatı parapeti iç/dış yüzü | Ayrı hesap | Parapet profili ile birlikte |
| Yangın bariyeri şeridi | Ayrı hesap | TS EN 13162:2012+A1 kapsamı |
Mantolama sisteminin tam katman yapısı — yapıştırma harcı, EPS/taş yünü levha, mekanik dübel, donatı file, sıva ve kaplama — taş yünü uygulamasında aşağıdaki gibi görülmektedir:
Dıştan içe: Bina yüzeyi → Yapıştırma harcı + Taş yünü levhası → Dübel → Sıva/File/Sıva → Astar → Dış cephe boyası. TS EN 13162:2012+A1 ve EAD 040083-00-0404 kapsamı.
2. Detay Nokta Hesapları
2.1 Köşe Profili
Dış köşelerde ve iç köşelerde uygulanır. Fileli PVC köşe profili (30×30 mm veya 50×50 mm) kullanılır.
Poz No: 10.330.2408 (PVC damlalıklı köşe profili, fileli)
Sayım kuralı: Her kat yüksekliği kadar köşe profili + bağlantı payı (%5 fire)
Saha Notu: PVC köşe profilleri termal genleşmeye karşı 15–20 cm boyutlarında kesilerek bindirmeli yerleştirilmelidir. Tek parça uzun profil kullanımı köşede çatlama ve geri çekilme hasarına yol açar.
Dikkat: Profil kesim bindirme uzunluğu en az 5 cm olmalıdır; bindirmesiz kesim sistemin su sızdırmazlık bütünlüğünü bozar.
2.2 Denizlik (Sill) Profili
Pencere alt kısmına uygulanır; yağmur suyu yönlendirilmesi için tasarlanmıştır.
Her pencerenin brüt genişliği (pencere boşluğu + iki yanda 5 cm çıkma) esas alınır. Aşağıdaki fotoğrafta öne eğimli damlalık şeklindeki PVC denizlik (sill) profili görülmektedir:
Pencere alt kenarına yerleştirilir; öne doğru eğimli yüzey yağmur suyunu sistematik olarak yönlendirir. Brüt pencere genişliği + her iki yanda 5 cm uzatılarak ölçülür.
2.3 Başlangıç Profili (Starter Profile)
Sistem başlangıç kotunda, zemin hizasında yatay olarak tüm çevreden uygulanır.
2.4 Parapet Şapka Profili
Çatı parapetinin üst yüzünü kaplar.
Saha Notu: Kütahya 4. iklim bölgesinde (TS 825:2024) don derinliği 70–100 cm'ye ulaşabilir (KGM Kütahya don derinliği haritası). Başlangıç profili kotu, donun etkisinden korunmak için minimum 15–20 cm üzeri seviyesinde tutulmalıdır.
3. Donatı File Metrajı
Donatı file (cam elyaf file), ısı yalıtım levhası üzerine uygulanan sıvaya gömülür. Köşe bölgelerinde çift kat uygulanır. TS EN 13496:2012 kapsamında en az 145–160 g/m² alkaliye dayanımlı cam elyaf file kullanılması zorunludur.
(Bindirme ve kesim fire payı için %10 artış)
Bindirme kuralı: Komşu file şeritleri arası bindirme en az 100 mm olmalıdır (EAD 040083-00-0404 Bölüm 5.1.5).
Köşe takviyesi:
- Her köşe için 20–30 cm genişliğinde ek takviye file bandı
- Pencere köşelerinde diyagonal takviye (45° yönde, yaklaşık 20×30 cm parça)
Saha Notu: Kütahya ve İç Anadolu şantiyelerinde UV radyasyonu yüksektir. Cam elyaf file depolanırken doğrudan güneş ışığından ve nemden korunmalıdır; bozulmuş file sahada çatlama sorununa yol açar.
Dikkat: Alkaliye dayanımsız (standart) cam elyaf file kullanılması, sıva içinde yıllar içinde çözünerek sistem bütünlüğünü kaybettirir. TS EN 13499:2004 Madde 4.3'e göre sistem belgesi kapsamında onaylı file kullanımı zorunludur.
4. Ankraj / Dübel Metrajı
Isı yalıtım levhalarının yapıştırma + mekanik bağlantı ile tutturulması gerekir. EAD 040083-00-0404 (ETAG 004) Bölüm 5.4 ve TS EN 14566:2008+A1 uyarınca dübel sayısı ve konumu belirlenmelidir.
- = Dübel yoğunluğu (adet/m²)
Tablo 2: Ankraj / Dübel Metrajı
| Yükseklik Bölgesi | Bina İç Bölgesi | Kenar Bölge | Köşe Bölge |
|---|---|---|---|
| ≤ 8 m | 4 adet/m² | 6 adet/m² | 8 adet/m² |
| 8–20 m | 6 adet/m² | 8 adet/m² | 10 adet/m² |
| > 20 m | 8 adet/m² | 10 adet/m² | 12 adet/m² |
Saha Notu: Kütahya saha koşullarında kireçtaşı ve marn zemin tipi yaygındır. Gazbeton (ytong) duvarlara tırnaklı plastik vidalı dübel (Poz 10.330.2361) kullanılması, standart çivili dübel yerine teknik şartname gereğidir.
Dikkat: ETAG 004 Bölüm 5.4.2'ye göre dübeller levha kenarlarına en az 100 mm uzaklıkta ve levha birleşim eksenlerinden en az 150 mm uzakta konumlandırılmalıdır. Levha kenarına yakın dübelleme, sistem çözülmesine yol açar.
Aşağıdaki fotoğrafta, iskele üzerinde çalışan mantolama ekibinin EPS levhalar üzerine sıva ve file uygulaması yaptığı görülmektedir:
İskele üzerinde EPS levhalar üzerine sıva + file uygulaması; dübellerin levha yüzeyinde görünür konumları ve mala açısı bellidir. 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamında yüksekte çalışma güvenlik donanımı zorunludur.
5. Birim Fiyat Pozları
Tablo 3: Birim Fiyat Pozları
| İmalat | Poz No | Birim | Birim Fiyat (TL) |
|---|---|---|---|
| EPS ısı yalıtım levhası 5 cm (TR100) + yapıştırma + sıva + file | 15.341.1001 | m² | 801,03 |
| Taş yünü levha 5 cm (TR7,5) + yapıştırma + sıva + file | 15.341.3001 | m² | 962,99 |
| PVC damlalıklı köşe profili (fileli) | 10.330.2408 | m | — |
| PVC başlangıç profili | 10.330.2401 | m | — |
| PVC denizlik profili | 10.330.2405 | m | — |
| Dübel 9–15 cm (çelik çivili) | 10.330.2351 | adet | — |
| Dübel 15 cm+ tırnaklı (gazbeton için) | 10.330.2361 | adet | — |
| Kaplama sıvası (dekoratif, 2 mm) | 10.330.3001 | m² | — |
Saha Notu: Mantolama sistem maliyeti piyasada malzeme+işçilik dahil ortalama EPS 950–1.100 TL/m² (5 cm), taş yünü 1.150–1.350 TL/m² (5 cm) aralığındadır (2025 yılı İstanbul bölgesi piyasa fiyatları). Resmi hakediş için ÇŞB birim fiyat pozları esas alınmalıdır.
Tam sistem uygulamasında tüm bileşenler (yapıştırma harcı, ısı yalıtım levhası, dübel, fileli köşe profili, sıva, astar, subasman profili ve kaplama) ayrı poz numaralarına girebilmektedir. Aşağıdaki diyagram bu bileşenlerin katman sırasını göstermektedir:
Yapıştırma harcından kaplama boyasına kadar tüm katmanlar numaralı; her bileşen ayrı poz ve ayrı metraj kalemi olarak değerlendirilebilir. EAD 040083-00-0404 (ETAG 004) sistem belgesi tüm bileşenleri kapsar.
6. TS 825:2024 İklim Bölgesi ve U Değeri Gereksinimleri
1 Nisan 2025 itibarıyla zorunlu hale gelen TS 825:2024, Türkiye'yi 4 yerine 6 iklim bölgesine ayırmıştır. Bölge sayısı artışı yalıtım kalınlıklarını bölgeye özgü şekilde belirlemektedir.
Tablo 4: TS 825:2024 İklim Bölgesi ve U Değeri Gereksinimleri
| Bölge | İklim Karakteri | Ud Duvar (W/m²K) | Ut Tavan/Çatı (W/m²K) | Uç Döşeme (W/m²K) | Up Pencere (W/m²K) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Bölge | Aşırı Sıcak | ≤ 0,45 | ≤ 0,35 | ≤ 0,40 | ≤ 1,80 |
| 2. Bölge | Sıcak | ≤ 0,40 | ≤ 0,30 | ≤ 0,35 | ≤ 1,80 |
| 3. Bölge | Ilıman (İstanbul) | ≤ 0,40 | ≤ 0,30 | ≤ 0,35 | ≤ 1,80 |
| 4. Bölge | Soğuk (Kütahya) | ≤ 0,35 | ≤ 0,25 | ≤ 0,30 | ≤ 1,80 |
| 5. Bölge | Çok Soğuk | ≤ 0,25 | ≤ 0,20 | ≤ 0,25 | ≤ 1,80 |
| 6. Bölge | Aşırı Soğuk | ≤ 0,25 | ≤ 0,20 | ≤ 0,25 | ≤ 1,80 |
Türkiye'nin eski 4 bölgeli iklim haritası (TS 825:2008) ile karşılaştırıldığında yalıtım kalınlık gereksinimleri önemli ölçüde artmıştır. Aşağıdaki harita eski 4 bölgeli sistemi ve il bazlı levha kalınlıklarını göstermektedir:
Yeni TS 825:2024'te bölge sayısı 6'ya çıkarılmış; Kütahya eski 3. bölgeden 4. bölgeye geçmiştir. Minimum levha kalınlıkları bu bölgesel sınıflara göre yeniden belirlenmiştir.
Yalıtım kalınlığı hesabı (basitleştirilmiş):
EPS için W/mK, 4. bölge W/m²K:
Kütahya 4. Bölge Minimum Kalınlıklar (TS 825:2024):
- Duvar: EPS λ=0,035 → ≥ 9–10 cm, Mineral Yün λ=0,040 → ≥ 10–11 cm
- Teras Çatı: EPS → ≥ 13 cm
- Toprağa oturan döşeme: EPS → ≥ 10 cm
Saha Notu: Kütahya 4. iklim bölgesinde eski TS 825:2008'de 3. bölge olarak sınıflandırılırdı ( W/m²K). Yeni standartta 4. bölge olarak tanımlanan Kütahya'da minimum kalınlık zorunluluğu artmıştır; mevcut stoktaki 6–7 cm'lik EPS ile tamamlanan projeler artık yetersiz kalmaktadır.
nSEB Zorunluluğu (1 Ocak 2025 itibarıyla):
- Toplam inşaat alanı ≥ 2.000 m² olan tüm yeni binalar nSEB (Neredeyse Sıfır Enerjili Bina) olarak inşa edilmek zorundadır
- Enerji performans sınıfı en az B olmalıdır
- Enerji ihtiyacının en az %10'u yenilenebilir kaynaklardan karşılanmalıdır
- Kaynak: BEP Yönetmeliği değişikliği, RG 31755, 19 Şubat 2022, Madde 23
7. Yangın Güvenliği ve Bölgesel Gereksinimler
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (Bakanlar Kurulu 2015/7401 kararı, RG 29411, 09.07.2015) Madde 27:
"Dış cephelerin, bina yüksekliği 28,50 m'den fazla olan binalarda zor yanıcı (A2-s1,d0) malzemeden ve diğer binalarda ise en az zor alevlenici (E) malzemeden olması gerekir."
Tablo 5: Yangın Güvenliği ve Bölgesel Gereksinimler
| Malzeme | Yangın Sınıfı | Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| Taş yünü (Mineral Yün) | A1 — Hiç yanmaz | Her yükseklikte kullanılabilir |
| EPS (Grafitli Gri) | E — Normal alevlenici | H ≤ 28,50 m binalarda |
| EPS (Beyaz/Standart) | E — Normal alevlenici | H ≤ 28,50 m binalarda (yangın bariyeri ile) |
| XPS | E — Normal alevlenici | H ≤ 28,50 m binalarda |
Yangın Bariyeri Zorunluluğu: EPS sistemlerde, her katta yatay mineral yün şerit (genişlik ≥ 200 mm, yoğunluk ≥ 80 kg/m³) uygulanması önerilir; 28,50 m üzerindeki binalarda zorunludur. Poz: TS EN 13162:2012+A1 kapsamındaki levhalar.
28,50 m sınırını aşan binalarda kullanılması zorunlu taş yünü levhaları TS EN 13162:2012+A1 standardına uygun, A1 yangın sınıfında olmalıdır. Aşağıda tipik bir mantolama taş yünü levhası görülmektedir:
TS EN 13162:2012+A1 standardına uygun taş yünü levhalar; yangın sınıfı A1 (hiç yanmaz), ısıl iletkenlik λ = 0,034–0,040 W/mK. 28,50 m üzerindeki binalarda EPS yerine zorunludur.
Saha Notu: İstanbul'daki AVM ve çok katlı konut projelerinde taş yünü kullanımı standart hale gelmektedir. Kütahya gibi orta ölçekli şehirlerde ≤ 28,50 m olan apartman projelerinde EPS hâlâ baskın malzeme olmaya devam etmektedir.
Şantiyede mantolama uygulamasının genel görünümü — EPS levhaların yapıştırılması, dübelleme, file+sıva katmanı — aşağıdaki gibidir:
EPS levhalar cepheye yapıştırılmış ve dübelleme tamamlanmış; sol tarafta dekoratif kaplama sıvası uygulaması başlamış. 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamında iskele güvenliği zorunludur.
8. Örnek Problemler
Problem 1 — Kolay
Veriler:
- Bina taban boyutları: 10,00 m × 15,00 m; kat sayısı: 4; kat yüksekliği: 3,00 m
- Pencere sayısı: 30 adet, her biri 1,20 m × 1,50 m = 1,80 m²
- Bina dış köşe sayısı: 4
İstenen: Net mantolama alanı, köşe profili ve başlangıç profili uzunlukları, donatı file miktarı.
Çözüm:
Adım 1 — Toplam bina yüksekliği:
Adım 2 — Toplam cephe alanı:
Adım 3 — Pencere boşlukları (1,80 m² > 0,50 m², tamamı düşülür):
Adım 4 — Net mantolama alanı (ÇŞB Şartnamesi Madde 23):
Adım 5 — Köşe profili (%5 fire ile):
Adım 6 — Başlangıç profili:
Adım 7 — Donatı file (%10 fire):
Tablo 6: Problem 1 — Kolay
| Kalem | Miktar | Birim |
|---|---|---|
| Net Mantolama Alanı | 546,00 | m² |
| Köşe Profili | 51 | m |
| Başlangıç Profili | 50 | m |
| Donatı File | 600,60 | m² |
Kontrol: Boşluk oranı = 54/600 = %9 — tipik aralık %8–15.
Problem 2 — Orta Düzey
Veriler:
- Kütahya'da 6 katlı konut binası (TS 825:2024: 4. İklim Bölgesi)
- Bina boyutları: 12,00 m × 20,00 m, kat yüksekliği 2,80 m
- Pencere sayısı: 48 adet, 1,00 m × 1,20 m = 1,20 m²
- Giriş kapısı: 2 adet, 2,50 m × 2,50 m = 6,25 m² (her biri)
- EPS TR100 levha, λ = 0,038 W/mK; TS 825:2024 gereksinimi: W/m²K
İstenen: (a) Net mantolama alanı, (b) gerekli EPS kalınlığı, (c) dübel miktarı (bölgeli), (d) yaklaşık maliyet.
Çözüm:
Adım 1 — Toplam bina yüksekliği:
Adım 2 — Cephe alanı:
Adım 3 — Boşluk kontrolü:
- 48 pencere: m²
- 2 giriş kapısı: m²
- m²
Adım 4 — Net mantolama alanı:
Adım 5 — Gerekli EPS kalınlığı (TS 825:2024, 4. bölge, ):
Minimum seçim: ≥ 10 cm EPS (piyasa standardı: 10–12 cm)
Adım 6 — Dübel miktarı — bölgeli hesap (ETAG 004 Bölüm 5.4):
- Zemin bölge (0–8 m): m², adet/m²
- Üst bölge (8–16,80 m): m², adet/m²
Toplam dübel:
Adım 7 — Yaklaşık maliyet (ÇŞB Birim Fiyat Ocak 2025):
Tablo 7: Problem 2 — Orta Düzey
| Kalem | Miktar | Birim |
|---|---|---|
| Net Mantolama Alanı | 1.005,10 | m² |
| Gerekli EPS Kalınlığı (TS 825:2024) | ≥ 110 mm (10–12 cm) | mm |
| Dübel – Zemin Bölge (0–8 m) | 2.048 | adet |
| Dübel – Üst Bölge (8–16,80 m) | 3.379 | adet |
| Toplam Dübel | 5.427 | adet |
Kontrol: Ortalama dübel yoğunluğu = 5.427/1.005,10 ≈ 5,4 adet/m² — zemin ve üst bölge ortalaması makul.
Problem 3 — İleri Düzey
Senaryo: Ankara'da 15 katlı ofis binası (yükseklik 42,00 m) — 4. iklim bölgesi (TS 825:2024). Bina boyutları 18,00 m × 30,00 m; tüm katlar 2,80 m yüksekliğinde. Pencerelerin toplam cephe alanına oranı %25; her pencere alanı 1,80 m². Bina yüksekliği 42,00 m > 28,50 m → Yangın yönetmeliği taş yünü zorunluluğu getirir.
İstenen: (a) Net mantolama alanı, (b) yangın bariyeri mineral yün şerit uzunluğu, (c) taş yünü levha kalınlığı (TS 825:2024), (d) dübel planı (üç bölge), (e) toplam dübel miktarı.
Çözüm:
Adım 1 — Bina toplam yüksekliği ve cephe alanı:
Adım 2 — Pencere boşlukları (%25 cephe × 4.032 = 1.008 m²; her biri 1,80 m²):
Adım 3 — Net mantolama alanı:
Adım 4 — Yangın bariyeri mineral yün şerit (Binaların Yangından Korunması Yönetmeliği Madde 27):
Her kat birleşiminde yatay şerit gereklidir:
Adım 5 — Taş yünü kalınlığı (TS 825:2024, 4. Bölge, W/m²K; λ = 0,040 W/mK):
Minimum seçim: ≥ 12 cm taş yünü
Adım 6 — Üç bölgeli dübel planı (TS EN 1991-1-4; ETAG 004 Bölüm 5.4):
- Bölge I (0–8 m): m²; → adet
- Bölge II (8–20 m): m²; → adet
- Bölge III (> 20 m): m²; → adet
Adım 7 — Toplam dübel:
Tablo 8: Problem 3 — İleri Düzey
| Kalem | Miktar | Birim |
|---|---|---|
| Net Mantolama Alanı | 3.024,00 | m² |
| Yangın Bariyeri Şerit Uzunluğu | 1.440 | m |
| Gerekli Taş Yünü Kalınlığı | ≥ 120 mm (12 cm) | mm |
| Dübel – Bölge I (0–8 m) | 6.144 | adet |
| Dübel – Bölge II (8–20 m) | 13.824 | adet |
| Dübel – Bölge III (>20 m) | 33.792 | adet |
| Toplam Dübel | 53.760 | adet |
Kontrol: Ortalama dübel = 53.760/3.024 ≈ 17,8 adet/m² (3 bölge ortalaması; pencereli gerçek uygulama alanına göre revize edilmeli).
9. Sık Yapılan Hatalar
-
Pencere boşlukları kesim sınırının karıştırılması: 0,50 m² sınırı altındaki pencereler metraj faturasında düşülmez; ancak büyük kapı ve pencere boşluklarının tamamı net alandan çıkarılmalıdır.
-
Balkon sofitinin ayrı hesaplanmaması: Balkon tavan yüzeyleri (sofitler) cephe alanına dahil edilmez; ayrı poz veya ayrı metraj kalemi olarak belirtilmeli, balkon köşe profilleri ayrıca sayılmalıdır.
-
Yangın bariyerinin (mineral yün şerit) unutulması: TS 825:2024 ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik 2015 uyarınca yüksek binalarda (> 28,50 m) kat arası yatay yangın bariyer şeridi (mineral yün, ≥ 200 mm genişlik, ≥ 80 kg/m³ yoğunluk) zorunludur.
-
Yüksekten dübel yoğunluğunun sabit tutulması: Bina yüksekliği 8 m'yi aştığında rüzgar yükü artışı nedeniyle dübel yoğunluğu –8 adet/m²'ye çıkarılır. Aynı adet/m² ile tüm binayı hesaplamak, üst katlarda yetersiz tutturma anlamına gelir.
-
Köşe profillerinde fire payının unutulması: Köşe profilleri kesilerek birleştirilir ve bindirmeli yerleştirme yapılır; en az %5 fire payı eklenmesi gerekir.
-
Farklı yalıtım kalınlıklarının aynı poz ile hesaplanması: Tasarımda farklı cephelerde veya bodrum/kat geçişlerinde farklı kalınlıklar kullanılıyorsa, her kalınlık ayrı poz ve ayrı metraj kalemi gerektirir.
-
TS 825:2024 ile 2008 karıştırılması: 1 Nisan 2025 sonrasında ruhsat alan tüm yeni binalarda TS 825:2024 geçerlidir. Eski standartla belirlenen 3. bölge kalınlıkları artık Kütahya gibi illerde geçersizdir; bölge 4'e güncellenmesi zorunludur.
11. Parametre Tablosu
Tablo 10: Parametre Tablosu
| Parametre | Sembol | Tanım | Birim | Tipik Değer / Not |
|---|---|---|---|---|
| Net mantolama alanı | Toplam cephe − pencere/kapı boşlukları | m² | Hesap değeri | |
| Isı yalıtım kalınlığı (EPS) | TS 825:2024'e göre bölge zorunluluğu | mm | 4. Bölge: ≥ 90–120 mm | |
| Isıl iletkenlik katsayısı EPS | TS EN 13163 sınıf DS(TH) | W/mK | 0,035–0,038 | |
| Isıl iletkenlik katsayısı Taş Yünü | TS EN 13162 | W/mK | 0,034–0,040 | |
| Köşe profili uzunluğu | Her cephe köşesi boyunca | m | Kat yük. × köşe sayısı | |
| Başlangıç profili | Zemin kotunda bina çevresi | m | Bina çevresi | |
| Denizlik profili | Pencere alt kısmı + 5 cm her yan | m | ||
| Fire payı (file) | Bindirme ve kesim için artış katsayısı | — | 1,10 (tipik) | |
| Dübel yoğunluğu (≤ 8 m) | İç bölge / Kenar / Köşe | adet/m² | 4 / 6 / 8 | |
| Dübel yoğunluğu (8–20 m) | İç bölge / Kenar / Köşe | adet/m² | 6 / 8 / 10 | |
| Dübel yoğunluğu (> 20 m) | İç bölge / Kenar / Köşe | adet/m² | 8 / 10 / 12 | |
| Donatı file bindirme | — | Komşu şeritler arası min. değer | mm | ≥ 100 |
| Boşluk düşüm sınırı | — | Küçük boşluklar düşülmez | m² | ≥ 0,50 |
| Yangın bariyeri şerit genişliği | — | EPS sistemlerde kat arası mineral yün | mm | ≥ 200 |
| EPS yoğunluğu | — | Hacim kütlesi | kg/m³ | Min. 15–20 (TR100: ~20) |
| Yapıştırıcı sarf | — | Leposa / ısı yalıtım yapıştırıcısı | kg/m² | 4,0–6,0 |
| Sıva filesi ağırlığı | — | Alkaliye dayanımlı (TS EN 13496) | g/m² | 145–160 |
Yönetmelik Referansları
Tablo 11: Yönetmelik Referansları
| Referans | Konu | Madde/Bölüm |
|---|---|---|
| TS EN 13499:2004 | Sıvalı Dış Cephe Isı Yalıtım Bileşik Sistemleri (ETICS) | Sistem standardı |
| TS EN 13163:2012+A1 | Fabrika üretimli EPS ısı yalıtım ürünleri | Ürün özellikleri, levha sınıfları |
| TS EN 13162:2012+A1 | Fabrika üretimli mineral yün ürünleri | Yangın bariyeri için levha |
| TS EN 14566:2008+A1 | Plastik dübeller | Mekanik bağlantı elemanı |
| TS EN 13496:2012 | Cam elyaf file | Alkaliye dayanım şartları |
| TS 825:2024 | Binalarda Isı Yalıtım Kuralları | U değerleri, 6 iklim bölgesi; 01.04.2025 zorunlu |
| EAD 040083-00-0404 | ETICS teknik değerlendirme belgesi | Dübel, file, yapıştırıcı, sistem kuralları |
| Binaların Yangından Korunması Yönetmeliği | RG 29411, 09.07.2015 (2015/7401 BKK) | Madde 27: Dış cephe yanıcılık sınırları |
| BEP Yönetmeliği (2022/31755) | Binalarda Enerji Performansı | Madde 23: nSEB zorunluluğu |
| ÇŞB Birim Fiyat Tarife 2025 | Poz numaraları ve birim fiyatlar | 15.341.1001, 15.341.3001, 10.330 serisi |
| Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi | Metraj ölçüm esasları | Madde 23 |
| 3194 sayılı İmar Kanunu | Yapı ruhsatı süreci | Yapı denetim entegrasyonu |
| 4708 sayılı Yapı Denetimi Kanunu | Yalıtım denetim zorunluluğu | Yapı denetim kuruluşu onayı |
| 6331 sayılı İSG Kanunu | Şantiye güvenliği | İskele çalışmaları, yüksekte çalışma |
Kaynaklar
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2025 Yılı Birim Fiyat Tarifleri, https://webdosya.csb.gov.tr/
- TS EN 13499:2004, Dış Cephe Isı Yalıtım Bileşik Sistemleri (EWI) — EPS, TSE
- EAD 040083-00-0404, Sıvalı Dış Kompozit Isı Yalıtım Sistemleri, AB Kararı 2020/1574
- İZODER, Yeni TS 825:2024 Standardının Getirdiği Yenilikler, www.izoder.org.tr
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Isı Yalıtım Standardı Tebliği Güncellendi, RG Şubat 2025
- Uygunoğlu T., Yıldırım Ö., Aslan F., Yağcı B., "Dış Cephe Mantolama Bileşenlerinin Yüzey Aderans Dayanımlarının Araştırılması", Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi 2015, 11(1) 18-26
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, RG 29411, 09.07.2015 (BKK 2015/7401), Madde 27
- Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği Değişikliği, RG 31755, 19.02.2022, Madde 23 (nSEB)
- TS EN 13162:2012+A1 — Mineral Yün Ürünler, TSE
- TS EN 13163:2012+A1 — EPS Ürünler, TSE
- TS EN 14566:2008+A1 — Plastik Dübeller, TSE
- TS EN 13496:2012 — Cam Elyaf File, TSE
- Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi, ÇŞB, Madde 23 (Metraj ölçüm kuralları)
İlgili Hesaplama Araçları
Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:
Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.