Beton Metrajı — Temel, Kolon, Kiriş, Döşeme

1. Kapsam

Beton metrajı, yapıda kullanılan beton miktarının m³ cinsinden hesaplanmasıdır. Tüm betonarme elemanlarda (temel, kolon, kiriş, döşeme, perde, merdiven) ayrı ayrı metraj yapılır.

Ölçüm Birimi: m³

Kamu İnşaatlarında Geçerli Referans: ÇŞB Birim Fiyat Tarifleri — her yıl 1 Ocak itibarıyla güncellenir. Poz tanımlarında beton ölçüm kuralları açıkça belirtilmiştir.

Saha Notu: Türkiye'de konut ve ticari yapılarda 2019 yılı itibarıyla yürürlüğe giren TBDY 2018 Madde 7.2.5.3(a) uyarınca, deprem etkisi taşıyan betonarme elemanlarda en az C25 sınıfı beton kullanılması zorunludur. Bu kural metrajı doğrudan etkilememekle birlikte sipariş formunda beton sınıfı (C25, C30 vb.) mutlaka belirtilmelidir.

Dikkat: Metraj hesabı poz tanımına bağlıdır. Farklı kurumlarda (KGM, DSİ, İller Bankası) poz tanımları değişebildiğinden, iş başlamadan önce hangi poz tanımının geçerli olduğu teyit edilmelidir.

2. Adım Adım Metraj Süreci

Doğru beton metrajı için sistematik bir sıra izlenmelidir. Her adım, sonraki adımın girdisini oluşturduğundan aşama atlanmamalıdır.

1. Projeyi (kalıp planı, statik proje) temin et
2. Her eleman tipini ayrı ayrı listele
3. Her elemanın geometrik boyutlarını ölç (uzunluk × genişlik × yükseklik)
4. Tekrar eden elemanlar için adet ile çarp
5. Kolon–kiriş ve kiriş–döşeme çakışma bölgelerini belirle; çift sayımı önle
6. Fire payını ekle
7. Toplam metrajı hesapla

Saha Notu: Türkiye'de statik projeler çoğunlukla kalıp planı veya kolon–kiriş yerleşim planı şeklinde sunulur. AutoCAD üzerinden "area" ve "distance" komutları kullanılarak metraj alma süresi önemli ölçüde kısaltılabilir.

Dikkat: Revize edilmiş proje varsa eski metraj geçersizdir; her proje revizyonunda metraj cetveli yeniden hazırlanmalıdır.

3. Eleman Bazlı Hesap Formülleri

Aşağıdaki şekil, betonarme yapıda kolon, kiriş ve döşemenin ölçüm sınırlarını ve her eleman için uygulanan formülü göstermektedir. Kırmızı kesik çizgiler elemanlar arasındaki sınır düzlemlerini; renkli dolgular ise farklı poz kapsamlarını temsil eder.

3.1 Sürekli Temel (Şerit/Strip Foundation)

Sürekli temelde hesaplanan büyüklük, temel enkesitinin uzunluk boyunca hacmidir. Köşe birleşimlerinde çakışma olmadığından emin olmak için köşe noktaları yalnızca bir kez sayılır.

$V_{\text{temel}} = b \times h \times L$

• $b$ = temel genişliği (m)
• $h$ = temel yüksekliği (m)
• $L$ = toplam temel uzunluğu (m)

Not: TS 500:2000 Madde 3.4 uyarınca temel derinliği projeye ve zemin raporu sonuçlarına göre belirlenir.

Saha Notu: Türkiye'de alüvyon ve gevşek zemin bölgelerinde (Kıyı Ege, Marmara deltası vb.) sürekli temel derinliği 1,0–1,5 m'ye kadar çıkabilir; don derinliğinin de dikkate alınması gerekir. KGM don derinliği haritasına göre İç Anadolu'da don derinliği 80–120 cm, Marmara'da 40–60 cm'dir.

3.2 Tekil Temel (Isolated Footing)

Tekil temelde hesaplanan büyüklük, dikdörtgen prizma ya da her basamağın ayrı prizmasıdır:

$V_{\text{temel}} = a \times b \times h$

Basamaklı tekil temel söz konusu ise her basamak ayrı ayrı hesaplanır:

$V_{\text{basamaklı}} = \sum_{i=1}^{n} a_i \times b_i \times h_i$

3.3 Kolon (Column)

Kolon metrajında esas alınan boyut, kolonun serbestçe kaldığı yüksekliktir; kirişin içinde kalan bölüm kiriş metrajına bırakılır.

$V_{\text{kolon}} = b_{\text{kolon}} \times d_{\text{kolon}} \times H_{\text{serbest}}$

• $H_{\text{serbest}}$ = temelden (veya alt döşeme üstünden) üst döşeme altına (kiriş alt kotuna) kadar serbest yükseklik
• Kiriş geçiş bölgeleri (kiriş yüksekliği kadar) genellikle kiriş metrajına dahil edilir.

Kolon Yüksekliği Belirleme:

• Zemin kat kolonu: temel üstünden birinci kat döşeme altına kadar
• Normal kat kolonu: döşeme altından bir üst döşeme altına kadar

TS 500:2000 Madde 7.3: Bir elemanın kiriş ya da kolon olarak sınıflandırılabilmesi için eksenel tasarım basınç kuvvetinin $N_d \leq 0{,}1 \cdot f_{ck} \cdot A_c$ koşulunu sağlaması gerektiği belirtilmektedir.

Saha Notu: Türkiye'de konut projelerinde yaygın kolon kesiti 25×50 cm ile 40×60 cm arasında değişmektedir; deprem bölgelerine göre TBDY 2018 Madde 7.4.1 minimum enkesit kurallarına uyulmalıdır.

Dikkat: Kolon yüksekliği kat yüksekliğiyle karıştırılmamalıdır. Kat yüksekliği döşeme üstü–döşeme üstü mesafesini, kolon serbest yüksekliği ise döşeme altı–döşeme altı (veya kiriş altı) mesafesini ifade eder.

3.4 Kiriş (Beam)

Kiriş metrajında uzunluk olarak kolon yüzleri arası net mesafe kullanılır; kiriş derinliği ise döşemenin içinde kalan kısmı hariç tutarak veya dahil ederek belirlenir (poz tanımına göre).

$V_{\text{kiriş}} = b_{\text{kiriş}} \times h_{\text{kiriş}} \times L_{\text{net}}$

• $L_{\text{net}}$ = net kiriş uzunluğu (kolon yüzleri arası mesafe)
• $h_{\text{kiriş}}$ = kirişin döşeme altına kadar olan yüksekliği (gömülü kısım hariç veya dahil — projeye göre)

Alternatif (döşemeyi kirişten ayırmak istendiğinde):

$V_{\text{kiriş}} = b_{\text{kiriş}} \times (h_{\text{kiriş}} - h_{\text{döşeme}}) \times L_{\text{net}}$

Saha Notu: ÇŞB Birim Fiyat Tarifleri'nde kiriş betonu ayrı bir poz olarak tanımlanmıştır. Tabliye betonu (kiriş + döşeme birlikte) seçiliyorsa kirişleri ayrıca çıkarmaya gerek yoktur; pozun kapsadığı alan kontrol edilmelidir.

3.5 Döşeme (Slab)

Döşeme metrajı, net planlama alanının döşeme kalınlığıyla çarpılmasıyla bulunur. Kiriş ve kolon kesit alanlarının dahil edilip edilmeyeceği poz tanımına göre belirlenir.

$V_{\text{döşeme}} = A_{\text{net}} \times h_{\text{döşeme}}$

• $A_{\text{net}}$ = döşemenin net alanı (kiriş ve kolon kesit alanları çıkarılır, ya da kirişler dahil ölçülür — poz tanımına bakılır)

Pratik: Kiriş dahil döşeme metrajında kirişleri ayırmadan toplam döşeme + kiriş hacmi birlikte hesaplanabilir (poza göre değişir).

Saha Notu: Türkiye'de yaygın asmolen (dişli) döşemelerde $A_{\text{net}}$ hesabı boşluk bloğu hacmi gözetilerek yapılır. Kaset döşemelerde ise yalnızca beton kabuğu kısmı hesaplanır.

3.6 Perde Duvar (Shear Wall)

Perde duvar beton hacmi, kalınlık × yükseklik × uzunluk formülüyle hesaplanır:

$V_{\text{perde}} = b_{\text{perde}} \times h_{\text{perde}} \times L_{\text{perde}}$

TBDY 2018 Bölüm 7.6 uyarınca deprem etkisi taşıyan perdeler; minimum kalınlık 200 mm (bağ kirişli perdeler için 150 mm), yükseklik/kalınlık oranı en fazla 20 olacak şekilde tasarlanır.

Saha Notu: Türkiye'deki yüksek depremsellik gözetildiğinde (TBDY 2018), perde duvarlar taşıyıcı sistemin ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Metrajda perde alanı kolon metrajından bağımsız tutulmalıdır.

Dikkat: Perde duvarlar farklı poz tanımı olmadığı halde kolona dahil edilmemelidir; bu poz numarası hatasına yol açar.

3.7 Merdiven (Staircase)

Merdiven betonu üç ayrı geometrik parçanın toplamıdır; her parça bağımsız olarak hesaplanır:

$V_{\text{merdiven}} = V_{\text{kızak}} + V_{\text{rıht}} + V_{\text{sahanlık}}$

• Kızak (eğimli plak): $A_{\text{kızak}} \times L_{\text{merdiven}}$
• Rıht üçgenleri: $\dfrac{1}{2} \times h_{\text{rıht}} \times b_{\text{basamak}} \times \text{basamak adedi} \times G_{\text{kol}}$
• Sahanlık: $a_s \times b_s \times h_s$

Planlanmış Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 32/2(a)'ya göre asansörü olmayan binalarda rıht yüksekliği 0,16 m'yi, asansörlü binalarda 0,18 m'yi geçemez.

4. Beton Sınıfı Seçimi ve Poz Tanımları

4.1 TBDY 2018 Beton Sınıfı Zorunlulukları

Beton sınıfı, metraj miktarını doğrudan etkilemez; ancak sipariş formunu, hakediş pozunu ve maliyet hesabını belirler. Aşağıdaki tablo Türkiye'deki yapılarda geçerli minimum beton sınıflarını özetlemektedir.

Tablo 1: TBDY 2018 Beton Sınıfı Zorunlulukları

Saha Notu: Türkiye'nin büyük çoğunluğu deprem tehlikesi açısından 1. veya 2. bölgededir. Pratik yaklaşım olarak C25/30 minimum, İstanbul ve diğer yüksek riskli şehirlerde ise C30/37 tercih edilmektedir.

4.2 ÇŞB Birim Fiyat Poz Tanımları

Poz tanımı, hangi elemanın hangi birimiyle ve hangi kapsama göre ölçüleceğini belirler. Aynı fiziksel eleman farklı poz kapsamlarına girebilir; bu nedenle iş başında geçerli poz listesi kontrol edilmelidir.

Tablo 2: ÇŞB Birim Fiyat Poz Tanımları

Dikkat: Birim fiyat listesi ÇŞB Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı tarafından her yıl 1 Ocak itibarıyla yayımlanmaktadır. 2026 yılı güncel listesi Şubat 2026 güncellemesiyle yürürlüktedir.

5. Hesap Örneği

Proje Verisi (Tipik Bir Kat)

Hesap örneğinde aşağıdaki tipik bir kat konfigürasyonu ele alınmaktadır:

• 1 adet kolon: 40×50 cm, H = 3,0 m
• 1 adet kiriş: 30×60 cm, $L_{\text{net}}$ = 5,0 m
• Döşeme: 5,0 × 4,0 m, h = 15 cm

Hesaplarda kiriş–döşeme ve kiriş–kolon çakışmaları TS 500:2000 poz kurallarına göre düzeltilmektedir.

Kolon Hacmi: Kolon serbest yüksekliği, kat yüksekliğinden kiriş yüksekliği çıkarılarak elde edilir:

$V_K = 0{,}40 \times 0{,}50 \times (3{,}0 - 0{,}60) = 0{,}40 \times 0{,}50 \times 2{,}40 = \mathbf{0{,}480 \ \text{m}^3}$

(kiriş üzerine giren kısım çıkarıldı)

Kiriş Hacmi: Döşeme içinde kalan 15 cm kirişten düşülerek net kiriş derinliği hesaplanır:

$V_{\text{kiriş}} = 0{,}30 \times (0{,}60 - 0{,}15) \times 5{,}0 = 0{,}30 \times 0{,}45 \times 5{,}0 = \mathbf{0{,}675 \ \text{m}^3}$

(döşeme içindeki gömülü kısım çıkarıldı)

Döşeme Hacmi:

$V_D = 5{,}0 \times 4{,}0 \times 0{,}15 = \mathbf{3{,}000 \ \text{m}^3}$

Toplam (tek kat, tek panel için):

$V_{\text{toplam}} = 0{,}480 + 0{,}675 + 3{,}000 = \mathbf{4{,}155 \ \text{m}^3}$

6. Örnek Problemler

Problem 1 — Kolay

Senaryo: Uzunluğu 12 m olan bir bahçe duvarına ait sürekli temelin betonu hesaplanacaktır.

Veriler:

• Temel uzunluğu $L$ = 12,00 m
• Temel genişliği $b$ = 0,70 m
• Temel yüksekliği $h$ = 0,25 m
• Tesviye (grobeton) kalınlığı = 5 cm, genişlik = 1,10 m

İstenen: Tesviye betonu ve temel betonarme beton metrajı (m³)

Çözüm:

Adım 1 — Tesviye Betonu (TS 500:2000 Madde 8.1 — temeller altına düşük mukavemetli beton tabakası):

$V_{\text{tesviye}} = 12{,}00 \times 1{,}10 \times 0{,}05 = \mathbf{0{,}660 \ \text{m}^3}$

Adım 2 — Temel Betonarme Betonu:

$V_{\text{temel}} = 12{,}00 \times 0{,}70 \times 0{,}25 = \mathbf{2{,}100 \ \text{m}^3}$

Sonuç: Tesviye 0,660 m³ (C8/10) + Temel 2,100 m³ (≥ C25/30)

Kontrol: Temel genişliği 0,70 m, 0,50–3,00 m tipik aralığında.

Problem 2 — Orta

Senaryo: 3 metre kat yüksekliğine sahip tipik bir katta 6 adet 30×50 cm kolon, 30×50 cm kesitli kirişler ve 12 cm döşeme bulunmaktadır.

Veriler:

• Kolon boyutları: $b$ = 0,30 m, $d$ = 0,50 m
• Kiriş boyutları: $b_k$ = 0,30 m, $h_k$ = 0,50 m
• Döşeme kalınlığı: $h_d$ = 0,12 m
• Kat yüksekliği: 3,00 m
• Kolon adedi: 6
• 3 adet kiriş, $L_{\text{net}}$ = 4,00 m
• 2 adet kiriş, $L_{\text{net}}$ = 3,00 m
• Döşeme alanı: 4,0 × 3,0 + 2,0 × 3,0 = 18,0 m² (net, kirişler çıkarılmış)

İstenen: Kat betonu toplam metrajı (m³)

Çözüm:

Adım 1 — Kolon Serbest Yüksekliği: Kat yüksekliğinden kiriş yüksekliği çıkarılır:

$H_{\text{serbest}} = 3{,}00 - 0{,}50 = 2{,}50 \ \text{m}$

Adım 2 — Kolon Hacmi (6 adet):

$V_{\text{kolon}} = 6 \times 0{,}30 \times 0{,}50 \times 2{,}50 = \mathbf{2{,}250 \ \text{m}^3}$

Adım 3 — Kiriş Hacmi: Döşeme içindeki kısım düşülür; $h_k - h_d = 0{,}50 - 0{,}12 = 0{,}38$ m:

$V_{k1} = 3 \times 0{,}30 \times 0{,}38 \times 4{,}00 = \mathbf{1{,}368 \ \text{m}^3}$

$V_{k2} = 2 \times 0{,}30 \times 0{,}38 \times 3{,}00 = \mathbf{0{,}684 \ \text{m}^3}$

$V_{\text{kiriş}} = 1{,}368 + 0{,}684 = \mathbf{2{,}052 \ \text{m}^3}$

Adım 4 — Döşeme Hacmi:

$V_{\text{döşeme}} = 18{,}0 \times 0{,}12 = \mathbf{2{,}160 \ \text{m}^3}$

Adım 5 — Toplam Net:

$V_{\text{toplam}} = 2{,}250 + 2{,}052 + 2{,}160 = \mathbf{6{,}462 \ \text{m}^3}$

Adım 6 — Fire (%3) eklenerek sipariş miktarı hesaplanır:

$V_{\text{sipariş}} = 6{,}462 \times 1{,}03 = \mathbf{6{,}656 \ \text{m}^3} \approx 7{,}0 \ \text{m}^3$

Sonuç: 7,0 m³ C25/30 hazır beton sipariş edilecek.

Kontrol: $V_{\text{döşeme}} / A_{\text{net}} = 2{,}16 / 18 = 0{,}120$ m → döşeme kalınlığı 12 cm doğrulandı.

Problem 3 — Zor

Senaryo: 2 katlı betonarme yapının 1. katına ait tam metraj. Yapıda 8 adet kolon, kirişler, döşeme ve 1 merdiven kolu mevcuttur.

Veriler:

• Kolon boyutu: 40×60 cm; kat yüksekliği 3,20 m; kiriş yüksekliği 60 cm; kolon adedi 8
• X yönü kirişler: 4 adet, $L_{\text{net}}$ = 5,00 m, kesit 30×60 cm
• Y yönü kirişler: 3 adet, $L_{\text{net}}$ = 4,00 m, kesit 30×60 cm
• Döşeme kalınlığı: 15 cm; toplam döşeme alanı (kirişler hariç net): 72 m²
• Merdiven: kol genişliği G = 1,20 m; toplam yükseklik 3,20 m; basamak adedi 20; rıht yüksekliği a = 16 cm; basamak genişliği b = 30 cm; kızak eğimli plak kalınlığı 15 cm; sahanlık 1,20 × 1,20 × 0,15 m

İstenen: Tüm elemanların toplam beton metrajı ve %2 fire dahil sipariş miktarı

Çözüm:

Adım 1 — Kolon Serbest Yüksekliği:

$H_{\text{serbest}} = 3{,}20 - 0{,}60 = 2{,}60 \ \text{m}$

Adım 2 — Kolon Hacmi (8 adet):

$V_K = 8 \times 0{,}40 \times 0{,}60 \times 2{,}60 = \mathbf{4{,}992 \ \text{m}^3}$

Adım 3 — X Yönü Kiriş Hacmi: $h_k - h_d = 0{,}60 - 0{,}15 = 0{,}45$ m net kiriş derinliği:

$V_{kX} = 4 \times 0{,}30 \times 0{,}45 \times 5{,}00 = \mathbf{2{,}700 \ \text{m}^3}$

Adım 4 — Y Yönü Kiriş Hacmi:

$V_{kY} = 3 \times 0{,}30 \times 0{,}45 \times 4{,}00 = \mathbf{1{,}620 \ \text{m}^3}$

Adım 5 — Döşeme Hacmi:

$V_D = 72{,}0 \times 0{,}15 = \mathbf{10{,}800 \ \text{m}^3}$

Adım 6 — Merdiven Beton Hacmi: Yatay mesafe $20 \times 0{,}30 = 6{,}00$ m, düşey yükseklik 3,20 m olmak üzere kızak uzunluğu hesaplanır:

$L_k = \sqrt{(20 \times 0{,}30)^2 + 3{,}20^2} = \sqrt{36 + 10{,}24} = \sqrt{46{,}24} \approx 6{,}80 \ \text{m}$

$V_{\text{kızak}} = 1{,}20 \times 0{,}15 \times 6{,}80 = \mathbf{1{,}224 \ \text{m}^3}$

Rıht üçgenleri: Her basamağın dolu üçgen kesiti kol genişliğiyle çarpılır:

$V_{\text{rıht}} = \frac{1}{2} \times 0{,}16 \times 0{,}30 \times 20 \times 1{,}20 = \mathbf{0{,}576 \ \text{m}^3}$

Sahanlık:

$V_{\text{sahanlık}} = 1{,}20 \times 1{,}20 \times 0{,}15 = \mathbf{0{,}216 \ \text{m}^3}$

$V_{\text{merdiven}} = 1{,}224 + 0{,}576 + 0{,}216 = \mathbf{2{,}016 \ \text{m}^3}$

Adım 7 — Toplam Net Beton: Tüm eleman hacimleri toplanır:

$V_{\text{net}} = 4{,}992 + 2{,}700 + 1{,}620 + 10{,}800 + 2{,}016 = \mathbf{22{,}128 \ \text{m}^3}$

Adım 8 — Fire (%2 pompajlı hazır beton) eklenerek sipariş miktarı belirlenir:

$V_{\text{sipariş}} = 22{,}128 \times 1{,}02 = \mathbf{22{,}570 \ \text{m}^3} \approx 23{,}0 \ \text{m}^3$

Sonuç: 23 m³ C25/30 hazır beton siparişi (TBDY 2018 Madde 7.2.5.3(a) gereği)

Kontrol:

• Kolon serbest yüksekliği 2,60 m — tipik değer aralığında (2,40–3,20 m)
• Döşeme kalınlığı 15 cm — 0,10–0,25 m aralığında
• Rıht yüksekliği 16 cm — Planlanmış Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 32/2(a): ≤ 16 cm (asansörsüz)
• Fire oranı %2 — pompajlı dökme için %2–3 aralığında

7. Türkiye Saha Koşulları

7.1 Deprem ve Beton Sınıfı

Türkiye, AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası (2018) kapsamında büyük ölçüde yüksek tehlikeli bölgeler içindedir. TBDY 2018 Madde 7.2.5.3(a) ile betonarme taşıyıcı sistem elemanlarında C25–C80 arası beton sınıfı zorunluluğu getirilmiş; bu gereklilik eski yönetmelikteki C20 sınırını C25'e yükseltmiştir.

7.2 Don Derinliği ve Temel Derinliği

Temel derinliği, zemin donma derinliğinin üzerinde kalmamalıdır. Aşağıdaki tablo Türkiye geneli iklim bölgelerine göre don derinliklerini ve önerilen minimum temel derinliklerini özetlemektedir.

Tablo 3: Don Derinliği ve Temel Derinliği

Kaynak: KGM Don Derinliği Haritası (Türkiye geneli)

7.3 Zemin Koşulları

Türkiye'de yaygın zemin tipleri: alüvyon (kıyı ovaları), kireçtaşı (Karstik bölgeler), marn (İç Anadolu), volkanik (Kapadokya). Zemin raporuna (TS 1500) göre belirlenen zemin grubu, temel derinliğini ve dolayısıyla temel metrajını doğrudan etkiler.

7.4 Yasal Zorunluluklar

Tablo 4: Yasal Zorunluluklar

8. Fire Payı

Fire, hazır betonun sipariş edilmesinden dökülmesine kadar geçen süreçte oluşan kayıp miktarıdır. Döküm yöntemine ve beton türüne göre fire oranı değişmektedir.

Tablo 5: Fire Payı

Genel benimseme: %3 fire — net hesap miktarına %3 eklenerek sipariş verilir.

Saha Notu: Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB) 2025 Temmuz tarihli Hazır Betonun Siparişi Rehberi'nde belirtildiği üzere, sipariş sırasında yalnızca beton sınıfı (C25/30 gibi) değil; çevresel etki sınıfı, kıvam sınıfı (S1–S5), maksimum agrega tane boyutu (Dmax), klorür sınıfı ve yoğunluk da iletilmeli; TS EN 206:2013+A2:2021 Madde 7 uyarınca tüm parametreler teslim sırasında kontrol edilmelidir.

Dikkat: Transmikser doluluğu ve pompa hattındaki beton kaybı ayrıca değerlendirilmelidir. İlk dökümde pompa hattı doldurma için yaklaşık 0,2–0,5 m³ ekstra beton tutulmalıdır.

9. Sık Hatalar

Aşağıdaki tablo sahada en çok rastlanan beton metraj hatalarını, bu hataların sonuçlarını ve önleme yöntemlerini özetlemektedir.

Tablo 6: Sık Hatalar

10. Yönetmelik Referansları

Tablo 7: Yönetmelik Referansları

12. Parametre Tablosu

Tablo 8: Notasyon ve Semboller

13. Kaynaklar

1. TS 500:2000, Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları, Türk Standartları Enstitüsü.
2. TBDY 2018, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2018.
3. TS EN 206:2013+A2:2021, Beton — Özellikler, Üretim, Döküm ve Uygunluk Kriterleri, TSE.
4. TS EN 13670:2010, Beton Yapıların İnşaası — Standartlar ve Toleranslar, TSE.
5. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Yapı İşleri İnşaat Genel Teknik Şartnamesi, 2021.
6. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu, Güncel İnşaat Birim Fiyatları, 2026.
7. Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB), Hazır Betonun Siparişi Rehberi, Temmuz 2025.
8. Munzur Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Yapı İşletmesi Ders Notu — Metraj, 2021.
9. Ersoy, U. ve Özcebe, G., Betonarme, Evrim Yayınevi, Ankara, 2001.
10. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Yapı Birim Fiyatları — Betonarme Pozları, ÇŞB (yıllık baskı).

Kaynakça

1. İlgili Türk Standartları (TS) ve Avrupa Normları (EN)
2. TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
3. İlgili ders kitapları ve teknik kaynaklar

Not: Bu makale eğitim amaçlıdır. Projelerde güncel yönetmelik ve standartlara başvurunuz.

Kaynaklar

1. ÇŞB Birim Fiyat Tarifleri.
2. TS 500:2000 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
3. TS EN 206:2013+A2:2021 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
4. TS EN 13670:2010 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
5. TBDY 2018 — AFAD / T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180318M1-2.htm

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Kiriş Boyutlandırma Hesaplama
• Kiriş Donatısı Hesaplama
• Etriye Donatısı Hesaplama
• Kolon Boyutlandırma Hesaplama
• Kolon Donatısı Hesaplama

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.