BetonarmeTS 500 / TBDY 2018

Kiriş Donatısı Hesaplama

Hızlı Cevap

Kiriş donatısı hesaplama, eğilme momentine göre kiriş alt (açıklık ortası, pozitif moment) ve üst (mesnet, negatif moment) donatılarının belirlenmesidir. TS 500 Madde 7.3'e göre minimum donatı ρmin = 0.8·fctd/fyd ≈ %0.23 (C25/S420 için) olmalıdır. Bu araç, moment değerlerine göre gerekli As'ı ve olası donatı kombinasyonlarını verir.

Hazırlayan: Yapıdan Mühendislik EkibiGüncellendi: 20 Nisan 2026Teknik dayanak: TS 500 / TBDY 20183 kaynağı incele

Hesaplayıcı

Kiriş Genişliği(cm)

Kiriş Yüksekliği(cm)

Beton Sınıfı(MPa)

Donatı Sınıfı(MPa)

Pozitif Moment (Açıklık)(kN·m)

Negatif Moment (Mesnet)(kN·m)

Sonuçlar

Faydalı Yükseklik d

45.0

Alt (Pozitif) Donatı

5.41

cm²

Üst (Negatif) Donatı

8.11

cm²

Min Donatı (TS 500)

2.87

cm²

Max Donatı

15.94

cm²

⚠️ Bu araç ön hesap amaçlıdır. Proje hesabı olarak kullanılamaz; sonuçlar sorumlu mühendis tarafından doğrulanmalıdır.

Kullanılan Formül

As = Md / (0.9 × d × fyd)
ρmin = 0.8 × fctd / fyd

Kaynak: TS 500 / TBDY 2018

Formül Türetme ve Yöntem

Kiriş donatısı, eğilme momentine göre alt (açıklık, pozitif) ve üst (mesnet, negatif) olarak ayrı hesaplanır. Yaklaşık donatı: As ≈ Md / (0,9 · d · fyd). Burada 0,9·d iç moment kolu yaklaşımı, fyd = fyk/1,15. Daha kesin çözüm basınç bloğu dengesi (a = As·fyd/(0,85·fcd·b)) ile yapılır. Minimum donatı (TS 500): ρmin = 0,8 · fctd / fyd. Maksimum donatı, sünek (çekme donatısının aktığı) davranışı garanti edecek dengeli oranın altında tutulur. Detaylandırma (TS 500 / TBDY 2018): Alt yüzde tüm açıklık boyunca en az 2 sürekli donatı; mesnete kenetlenme; negatif donatı mesnet yüzünden ~L/3 uzatılır. Sünek kirişlerde uç (sarılma) bölgesi kontrolleri ek olarak yapılır.

Yönetmelik Dayanağı

TS 500
Madde 7.3 (eğilme donatısı)
Min/max donatı oranı ve eğilme kapasitesi.
TBDY 2018
Madde 7.4 (sünek kiriş)
Sürekli alt donatı, kenetlenme ve uç sarılma bölgesi.

Adım Adım Nasıl Kullanılır?

1
Kiriş kesiti
b (genişlik) ve h (yükseklik) cm cinsinden. d ≈ h - 5 cm (pas payı + etriye + donatı merkezi).
2
Malzeme
Beton ve donatı sınıfı seçin (C25, C30, C35 / S420, S500).
3
Momentler
Yapısal analizden pozitif (açıklık) ve negatif (mesnet) max momentleri girin.
4
Kontrol
As değeri Asmin'den büyük, Asmax'tan küçük olmalı. Bindirme bölgelerinde toplam %2'yi aşmamalı.

Çözümlü Örnek

Örnek: 25×50 kiriş, C25/S420, Mpos=80 kN·m, Mneg=120 kN·m. d=45 cm, fyd=365 MPa. AsPoz=5.4 cm² (3Ø16), AsNeg=8.1 cm² (3Ø20). Asmin=2.9 cm².

Parametrelerin Sonuca Etkisi

Mpos / Mneg (Momentler)	Gerekli alt/üst donatı momentle doğru orantılı artar.
d (Faydalı yükseklik)	Artışı gerekli donatıyı azaltır (moment kolu büyür).
fyk (Donatı sınıfı)	Yüksek sınıf aynı moment için daha az donatı alanı gerektirir.

Yaygın Hatalar

⚠Alt yüzde min 2 sürekli donatı + mesnede kenetlenme koşulunu ihmal etmek.
⚠Negatif donatı uzunluğunu (≈L/3) kısa kesmek.
⚠Minimum donatı (ρmin) altına inmek veya sünek olmayan aşırı donatı koymak.
⚠0,9d kol yaklaşımına güvenip yüksek momentte basınç donatısı ihtiyacını atlamak.

Sık Sorulan Sorular

Kiriş alt donatı adedi en az kaç?

TS 500 ve TBDY 2018: Kirişin alt yüzünde (pozitif donatı) tüm açıklık boyunca en az 2 adet sürekli donatı olmalıdır, mesnede kenetlenmeli.

Negatif donatı uzunluğu ne kadar?

Mesnet yüzünden itibaren L/3 kadar uzatılır (TS 500). Sünek davranış için TBDY 2018'de 2h kadar sarılma bölgesi ek kontrol gerektirir.

Kiriş donatısı hangi çaplarla seçilir?

Kiriş donatısı Ø12-Ø26 arasında, donatı genişliği aralığını aşmayacak şekilde (min 30 mm aralık, max serbest yatay mesafe 250 mm) seçilir.

T kirişi nedir?

Betonarme bir kirişin döşeme ile birleşmesi sonucu oluşan kesit. TS 500'e göre efektif genişlik bef = bw + min(L/4, 16hf, a/2) formülü ile hesaplanır.