Kalıp metrajı hesaplama, betonarme elemanların şekillendirmesi için gerekli kalıp yüzey alanını (m²) bulur.
Hesaplayıcı
Sonuçlar
Birim Kalıp Alanı
6.00
m²
Toplam Kalıp Alanı
60.0
m²
Kereste İhtiyacı
1.50
m³
Tahmini Maliyet
27000
TL
⚠️ Bu araç ön hesap amaçlıdır. Proje hesabı olarak kullanılamaz; sonuçlar sorumlu mühendis tarafından doğrulanmalıdır.
Kalıp Metrajı Hesaplama Nedir?
Kalıp metrajı hesaplama, betonarme elemanların şekillendirmesi için gerekli kalıp yüzey alanını (m²) bulur. Kalıp genellikle ahşap (kereste), plaka (plywood) veya çelik modüler sistemler kullanılır. Bu araç, elemanın tipine göre kalıp yüzeyini, fire dahil sipariş miktarını ve tahmini maliyeti verir.
Kullanılan Formül
Kolon kalıp = Çevre × Yükseklik
Kiriş kalıp = (2×h + b) × L
Döşeme kalıp = Plan Alanı
Kaynak: YAPI İşleri Birim Fiyatı
Formül Türetme ve Yöntem
Kalıp metrajı, betonarme bir elemanın taze betonla temas eden yüzey alanının (m²) hesaplanmasıdır. Kalıp yalnızca betonun şekillendiği yüzeyleri kapladığından, her eleman tipi için "ıslak yüzey" (betona değen yan/alt yüzeyler) ayrı ele alınır; betonun döküleceği üst yüz veya komşu betonla birleşen yüzeyler kalıp alanına dahil edilmez. Bu mantık, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Birim Fiyat (BF) tarifleri ile Bayındırlık metraj geleneğindeki "kalıp = beton yüzeyi" tanımına dayanır.
Kolon için dört yan yüz kalıplanır: birim alan = çevre × yükseklik = (2·b + 2·h)/100 × L. Burada b ve h kolon kesit boyutları (cm), L kat yüksekliğidir (m). Örnek: 40×60 cm kolon, 3 m yükseklik → çevre = (2·0,40 + 2·0,60) = 2,00 m, birim alan = 2,00 × 3 = 6,00 m². Kiriş için tipik olarak iki yan yüz ve bir taban (alt) yüz kalıplanır, üst yüz açık kalır: birim alan = (2·h + b)/100 × L. Açıklık L kirişin net uzunluğu, b kiriş genişliği, h kalıplanan yan yüzey yüksekliğidir. Döşeme için yalnızca alt yüz (tavan kalıbı) ana alandır ve birim alan plan alanına eşittir; araç döşemeyi sadeleştirip 1 m²'lik birim üzerinden toplam plan alanını doğrudan kullanır.
Bu araç gerçek metraj yönteminin SADELEŞTİRMESİDİR ve dürüstçe belirtilmelidir: (1) Kiriş hesabında kirişin döşeme/diğer kirişlerle birleştiği uçlardaki yüzey indirimleri, plak (döşeme) kalınlığı kadar yan yüksekliğin düşülmesi (kiriş yan yüzü = h − döşeme kalınlığı) ve kolon-kiriş birleşim bölgesindeki çakışmalar dikkate alınmaz. (2) Döşeme kalıbında kenar (perde/parapet) kalıbı, kiriş yanları ve boşluk (asansör/ışıklık) kenarları ihmal edilmiştir. (3) Kereste/kontrplak ihtiyacı, kalıp m²'si × 0,025 m³/m² olarak tekrar kullanım (3-4 kez) varsayımıyla sabit alınır; tek kullanımda bu katsayı ~0,08 m³/m²'ye çıkar ve dikme/ızgara/payanda kerestesi ayrıca hesaplanmalıdır. Hassas keşif için her elemanın yüzeyleri net ölçülerle ayrı çıkarılmalı, birleşim indirimleri yapılmalı ve kalıp iskelesi (dikme, kuşak, kirişaltı destek) statik olarak boyutlandırılmalıdır. Sonuçlar ön keşif/teklif amaçlıdır; uygulama metrajı proje detaylarına göre teyit edilmelidir.
Yönetmelik Dayanağı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları (Yapı İşleri BF)
Kalıp poz tarifleri bölümü
Düz/özel ahşap kalıp, plywood ve hazır kalıp pozlarının ölçü birimi m² olup kalıp betonun temas ettiği yüzeyden hesaplanır. Poz numaraları yıllık yayımlanan birim fiyat kitabına göre değişir; cari yıl listesinden teyit edilmelidir.
TS 500 Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları
İşçilik ve kalıp/kalıp sökme ile ilgili bölüm
Kalıp ve iskelenin taze beton, işçi ve donatı yüklerini güvenle taşıyacak şekilde tasarlanması ve kalıp alma sürelerinin beton dayanımına bağlı olarak belirlenmesi esastır.
TS 498 Yapı Elemanlarının Boyutlandırılmasında Alınacak Yüklerin Hesap Değerleri
Yapım aşaması/taze beton ve hareketli yük bölümü
Kalıp iskelesi tasarımında taze beton ağırlığı, işçi ve ekipman hareketli yükleri ile yanal beton basıncı dikkate alınır.
İş Sağlığı ve Güvenliği — Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği
Kalıp ve iskele çalışmaları bölümü
Kalıp kurulum, dikme ve sökümünde çökme/devrilme önlemleri ve yetkin kişi denetimi zorunludur; metraj kadar güvenli kalıp sistemi seçimi de gereklidir.
Adım Adım Nasıl Kullanılır?
1
Eleman tipini seçin
1: Kolon (4 yüz), 2: Kiriş (3 yüz — taban + 2 yan), 3: Döşeme (alt yüz + kenar).
2
Boyutları girin
Kolon için b×h kesit + kat yüksekliği. Kiriş için b×h kesit + açıklık. Döşeme için plan alanı.
3
Adet/alan
Kaç adet eleman var (kolon sayısı, kiriş sayısı) veya döşeme için toplam plan alanı.
4
Kereste hesabı
Kalıp m²'sine göre kereste m³ ihtiyacı ~0.025 m³/m² (3 kez kullanım ile). Tek kullanımda 0.08 m³/m².
Çözümlü Örnek
Örnek: 10 adet 40×60 cm kolon, 3m kat yüksekliği. Kolon başına kalıp = (2×0.4+2×0.6)×3 = 6 m². Toplam = 60 m². Kereste = 1.5 m³. Maliyet = 60×450 = 27.000 TL.
Parametrelerin Sonuca Etkisi
Eleman Tipi (eleman)
Kalıplanan yüzey sayısını belirler: Kolon 4 yan yüz (çevre × yükseklik), kiriş 3 yüz (2 yan + taban), döşeme alt yüz (plan alanı). Tip değişince birim alan formülü tamamen değişir.
Genişlik/Boyut 1 (b)
Kolonda çevreye, kirişte taban genişliğine girer. Artması birim kalıp alanını doğrusal artırır; ancak kolonda h kadar baskın değildir (kolonda 2·b katkısı).
Yükseklik/Boyut 2 (h)
Kirişte iki yan yüze çarpıldığı için (2·h) en etkili parametredir; h artışı kiriş kalıp alanını hızla büyütür. Kolonda çevrenin yarısını oluşturur.
Uzunluk/Kat Yüksekliği (L)
Birim alanın doğrudan çarpanıdır; kolonda kat yüksekliği, kirişte net açıklık. L iki katına çıkınca birim ve toplam kalıp alanı iki katına çıkar.
Adet/Alan (adet)
Toplam alanı ölçekler: kolon/kiriş için eleman sayısı, döşeme için doğrudan toplam plan alanı (m²). Kereste m³ ve maliyet bu değerle orantılı büyür.
m² Kalıp Fiyatı (fiyat)
Yalnızca tahmini maliyeti etkiler; alan veya kereste sonucunu değiştirmez. Sistem türüne (kereste/plywood/çelik kira) göre seçilmelidir.
Yaygın Hatalar
⚠Kiriş kalıbında üst yüzü de hesaba katmak: üst yüz betonun döküldüğü açık yüzdür, kalıplanmaz. Sadece 2 yan + taban sayılır.
⚠Kiriş yan yüksekliğinden döşeme (plak) kalınlığını düşmeyi unutmak; kirişin döşemeye gömülü kısmı ayrıca kalıplanmaz, aksi halde alan fazla çıkar.
⚠Döşeme kalıbında yalnız tavan (alt yüz) alanını alıp kenar kalıbı, kiriş yanları ve boşluk (asansör/ışıklık) kenar kalıplarını ihmal etmek.
⚠Kereste ihtiyacını tek kullanım gibi hesaplayıp 3-4 kez tekrar kullanımı (0,025 m³/m²) gözden kaçırmak ya da tersine; dikme/ızgara/payanda kerestesini hiç saymamak.
⚠Kolon-kiriş ve kiriş-kiriş birleşim bölgelerindeki çakışan yüzeyleri iki kez saymak (mükerrer metraj).
⚠Kalıp iskelesini (dikme, kuşak) statik olarak boyutlandırmadan sadece m² metrajına güvenmek; taze beton ve işçi yükü altında çökme/şişme riskini göz ardı etmek.
Sık Sorulan Sorular
1 kolon kaç m² kalıp gider?
40×60 cm kolon, 3m yükseklik için çevre = 2×0.40+2×0.60 = 2m, kalıp alanı = 2×3 = 6 m².
Kereste kalıp kaç kez kullanılır?
Kaliteli 2.cı sınıf kereste 3-4 kez kullanılabilir. Ciddi hasar görürse 1-2 kez. Plywood kalıp ise 8-10 kez dayanır ve uzun vadede daha ekonomik.
Çelik kalıp mı ahşap mı?
Çelik modüler kalıp 50+ kez kullanılır, yüzey kalitesi daha iyi, kira maliyeti yüksek. Büyük projede (1000+ m²) ahşaptan daha ucuz.
Kalıp fiyatı 2026?
Kereste kalıp 350-500 TL/m², plywood kalıp 450-650 TL/m², çelik kalıp kirası 350-450 TL/m² (aylık). İşçilik hariç malzeme fiyatları.
