Duvar ve Sıva Metrajı

1. Giriş
2. Duvar Metrajı Hesap Kuralları
3. Boşluk Düşüm (Minha) Kuralları
4. Temel Örnek Hesaplama
5. İç ve Dış Sıva Alanı Hesabı
6. Birim Fiyat Pozları
7. Dikkat Edilecek Noktalar
8. Parametreler Tablosu
9. Kapsamlı Sayısal Örnek
10. Örnek Problemler
11. Sık Yapılan Hatalar
12. Kaynaklar

Özet

Duvar ve sıva metrajı; yapı inşaatlarında malzeme miktarı tespiti, hakediş düzenlenmesi ve keşif hazırlanması için temel hesaplama sürecidir. Hesaplamalar mimari ve statik projeler üzerinden akslar esas alınarak yürütülür; brüt alan hesabından boşluk düşümleri (minha) yapılarak net imalat miktarına ulaşılır. Türkiye'de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİB) Birim Fiyat Tarifleri, Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi ve ilgili TS EN standartları birincil referans kaynakları olarak kullanılır.

Giriş

Duvar ve sıva metrajı, birim fiyat analizlerinde ilgili imalat miktarlarının doğru belirlenmesi için gereklidir. Hesaplamalar; proje çizimleri (kat planları, kesitler) üzerinden yapılır ve ÇŞİB Birim Fiyat Tarifleri ile Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi esaslarına uygun olarak yürütülür.

Yasal Dayanak: Yapı Denetimi Hakkında Kanun (4708 sayılı), Madde 3-d uyarınca "yapım işlerinde kullanılan malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname ve standartlara uygunluğu" yapı denetim kuruluşunca kontrol edilmek zorundadır. Doğru metraj bu denetimin zorunlu girdisidir.

Saha Notu: Türkiye şantiyelerinde mimari proje ve statik proje ayrı firmalarca hazırlanabileceğinden, metraj yapılmadan önce süperpoze (iki projenin üst üste konularak doğrulaması) işlemi mutlaka yapılmalıdır. Kiriş konumları belirsizse statik proje esas alınır.

Aşağıdaki akış şeması, proje alımından metraj cetveline kadar tüm duvar ve sıva metrajı sürecini göstermektedir:

Sıva uygulaması, duvar metrajından farklı bir imalat kalemi olup iç bölme duvarlarda her iki yüze, dış duvarlarda ise iç ve dış cepheye ayrı ayrı uygulanır. Bu nedenle sıva miktarı duvar miktarının birden fazla katı olabilir. Aşağıdaki kesit şeması, dış duvar ve iç bölme duvarın katman yapısını, malzeme sınırlarını ve ölçü referanslarını göstermektedir:

1. Duvar Metrajı Hesap Kuralları

1.1 Temel Formül

Duvar alanı, herhangi bir aks boyunca ölçülen net uzunluk ile kiriş altı net duvar yüksekliğinin çarpımından elde edilir:

$$A_{\text{duvar}} = L \times h \quad [\text{m}^2]$$

• $L$ = Duvar uzunluğu (m) — Kolon/perde kalınlıkları dahil veya hariç olmasına göre proje esasları belirlenir
• $h$ = Net duvar yüksekliği = Kat yüksekliği − Kiriş yüksekliği (kiriş altı kota kadar)

Dikkat: Kiriş yüksekliği döşeme dahildir. Döşeme kalınlığı ayrıca düşülmez; standart uygulamada kiriş yüksekliği = yapı kirişin toplam derinliği (döşeme dahil).

Standart Referansı: Ölçüm esasları ÇŞİB Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi — 9. Duvar, Döşeme İşleri Bölümü (Resmî Gazete Sayı: 32636) hükümlerine tabidir.

Türkiye'de betonarme çerçeveli yapılarda iç bölme duvarlar çoğunlukla yatay delikli kil tuğlayla, dış dolgu duvarlar ise bims veya gazbeton blokla örülmektedir. Aşağıdaki fotoğraf, tipik bir şantiyede yatay delikli kil tuğla ile dış duvar örme uygulamasını göstermektedir:

1.2 Hesap Sırası

Sistematik bir metraj çalışması için aşağıdaki sıra takip edilmelidir:

1. Dış duvarlar (dış akslar üzerinden) ayrı hesaplanır.
2. İç duvarlar (iç akslar üzerinden, dış duvar kesişim noktalarından sonra) ayrı hesaplanır.
3. Her aks için brüt alan hesaplanır, ardından boşluklar (minha) düşülür.

Tablo 1: Hesap Sırası

Saha Notu: Türkiye'deki tipik betonarme çerçeveli yapılarda dış dolgu duvarı olarak 20 cm bims veya gazbeton blok; iç bölme duvarı olarak 13,5 cm (yarım tuğla) yatay delikli kil kagir birim yaygın biçimde kullanılmaktadır. Gazbeton bloklar TS EN 771-4+A1 standardına, kil kagir birimler ise TS EN 771-1+A1 standardına uygun olmalıdır.

1.3 Köşe Kesişim Kuralı

İç ve dış duvar hesabında çakışma önlenmesi için:

• Dış akslar üzerindeki duvarlar tam uzunlukta alınır.
• İç aksların kesiştiği noktalarda dış duvar kalınlığı iç aksın uzunluğundan düşülür.

$$L_{\text{iç}} = L_{\text{toplam}} - \sum t_{\text{kesişen duvarlar}}$$

Dikkat: Kolon ve perdelerle çakışan alanlar duvar metrajına dahil edilmez. ÇŞİB birim fiyat tariflerine göre 1 m'den küçük kolon/perde boyutları için çakışma hesabı zorunlu değildir; ancak pratik uygulamada tüm kolon kesitleri ayrımı yapılarak düşülmesi tavsiye edilir.

2. Boşluk Düşüm (Minha) Kuralları

2.1 Pencere ve Kapı Boşlukları

Birim fiyat tariflerine göre her bir açıklık için alan hesaplanır ve brüt alandan düşülür:

$$A_{\text{minha}} = b \times h_{\text{açıklık}} \quad [\text{m}^2]$$

ÇŞİB Birim Fiyat Tariflerinde genel kural:

• Alanı 0,50 m²'nin altındaki boşluklar düşülmez.
• Alanı 0,50 – 4,00 m² arasındaki her boşluk tam alan olarak düşülür.
• Lento dahil, söve/pervaz gibi yardımcı imalatlar ayrıca ölçülür.

Tablo 2: Pencere ve Kapı Boşlukları

Saha Notu: Türk inşaat sektöründe lento imalatları çoğunlukla betonarme tatbik edilmektedir; lento alanı duvar metrajından düşülmemekte, lento imalatı ayrı poz altında gösterilmektedir. Ancak proje şartnamelerinde aksi belirtilmişse şartname hükmü geçerlidir.

Dikkat: Türkiye'de konut projelerinde sıklıkla karşılaşılan balkon korkuluk duvarları genellikle farklı yükseklikte (60–100 cm) tasarlanır. Bu duvarlar aynı malzeme cinsinde olsa bile kat duvarlarından ayrı bir satırda gösterilmeli ve yükseklik farkı not olarak belirtilmelidir.

Mimari proje üzerinden metraj yapılırken kat planındaki aks ölçüleri, duvar kalınlıkları ve boşluk boyutlarının tamamı okunmalıdır. Aşağıda tipik bir konut kat planı örneği görülmektedir:

2.2 Deprem Bölgelerine Göre Dolgu Duvarı Uyarıları

Türkiye, TBDY 2018 Bölüm 4 kapsamında farklı deprem bölgelerine ayrılmaktadır. Dolgu tuğla duvarların çerçeve sistemle etkileşimi deprem davranışını doğrudan etkiler. TBDY 2018 Madde 4.5.8.4 uyarınca dolgu duvarları taşıyıcı sistem hesabına dahil edilmemeli; ancak deprem yükü altında kısa kolon oluşumu riski değerlendirilmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır (yatay derz bırakılması, dilatasyon profili).

3. Temel Örnek Hesaplama

Varsayımlar

• Kat yüksekliği: 3,00 m
• Kiriş yüksekliği: 0,50 m
• Net duvar yüksekliği: $h = 3{,}00 - 0{,}50 = 2{,}50$ m
• Dış duvar kalınlığı: 0,20 m (bims)
• İç duvar kalınlığı: 0,135 m (tuğla)

A-A dış aksı (10 m uzunluk):

$$A_{\text{brüt}} = 10{,}00 \times 2{,}50 = 25{,}00 \text{ m}^2$$

Boşluklar: 1 adet pencere 1,20 × 1,50 m = 1,80 m²; 1 adet kapı 0,90 × 2,10 m = 1,89 m²

$$A_{\text{minha}} = 1{,}80 + 1{,}89 = 3{,}69 \text{ m}^2$$ $$A_{\text{net}} = 25{,}00 - 3{,}69 = 21{,}31 \text{ m}^2$$

4. İç ve Dış Sıva Alanı Hesabı

4.1 Sıva Alanı

Sıva alanı, sıva uygulanacak net duvar yüzey alanı olarak hesaplanır. Brüt duvar alanından boşluklar düşüldükten sonra kalan değer sıva alanını verir. Köşeler ve hatıllar gibi yüzeyler de dahil edilir.

$$A_{\text{sıva}} = A_{\text{duvar,net}} \quad [\text{m}^2]$$

Özel alanlar:

• Tavan sıvası: Plan alanı m² olarak ayrı hesaplanır.
• Söve kenarları: Boşluk çevresindeki yüzeyler ayrı poz üzerinden hesaplanabilir (m veya m²).

Sıva uygulaması, el mala veya makine püskürtmesiyle yapılabilmektedir. Aşağıdaki fotoğrafta bir işçinin dış duvar yüzeyine el malayla kaba sıva uyguladığı görülmektedir:

4.2 Sıva Katmanları ve Kalınlık Gereksinimleri

ÇŞİB Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi — Bölüm 15 (Resmî Gazete Sayı: 32636) ve TS EN 998-1:2016 uyarınca sıva katmanlarının kalınlıkları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Tablo 3: Sıva Katmanları ve Kalınlık Gereksinimleri

Uygulama sınırlamaları (TS EN 13914-1, ÇŞİB Şartname Bölüm 15.1.1.3):

• Bir tabakada maksimum 1,5 cm sıva uygulanabilir; daha kalın ise ikinci kat gerektirir.
• Dış sıva en az iki tabaka ve toplam ≥ 20 mm olmalıdır.
• Uygulama sıcaklığı +5°C ile +35°C arasında olmalıdır; don riski olan Türkiye'nin iç kesimlerinde (Kütahya, İç Anadolu, Doğu Anadolu) bu kural özellikle kritiktir.

Saha Notu (Türkiye İklim Bağlamı): Kütahya, Afyon, Erzurum gibi iç bölgelerde don derinliği 80–120 cm'ye ulaşabilmektedir (KGM Don Derinliği Haritası). Bu bölgelerde dış sıva uygulaması kış aylarında +5°C altında yapılmamalıdır; don sonrası çatlama riski gerçektir. Uygulamaların ilkbahar-sonbahar aylarına planlanması veya ısıtmalı şantiye önlemlerinin alınması zorunludur.

Dikkat: Farklı yapı elemanlarının birleşme yerlerinde (kiriş-duvar, kolon-duvar) çatlama riskine karşı rabitz teli veya alkali dayanımlı file (TS EN 13496, 100–160 gr/m²) uygulanması ÇŞİB Teknik Şartname Bölüm 15.1.1.3 gereğidir.

Tamamlanmış iç mekan sıva yüzeyi, kiriş altlarında derz çizgileri görünür şekilde uygulanmış olup kapı boşlukları lentodan itibaren sıvanmaktadır. Aşağıdaki fotoğraf, kat tesliminde iç mekan sıva durumunu göstermektedir:

4.3 Sıva Tipleri ve Poz Numaraları (ÇŞİB 2025)

Tablo 4: Sıva Tipleri ve Poz Numaraları (ÇŞİB 2025)

5. Birim Fiyat Pozları

Tablo 5: Birim Fiyat Pozları

5.1 Malzeme Standartları

Bims blok ve gazbeton blok, düşük yoğunlukları sayesinde ısı yalıtımına katkı sağlar; ancak dış dolgu duvarında kullanılan bloğun TS EN 771-3+A1 veya TS EN 771-4+A1 standardına uygun olduğunun temin belgesiyle belgelenmesi gerekir. Aşağıdaki fotoğrafta temel subasman üzerine örülmekte olan bims blok dış duvarı görülmektedir:

Tablo 6: Malzeme Standartları

Gazbeton (Ytong/AAC) bloklar, düşük özgül ağırlıkları ve yüksek ısı direnci nedeniyle özellikle iç bölme ve hafif dış dolgu duvarlarında tercih edilmektedir. Aşağıdaki fotoğrafta betonarme kolonun yanında Ytong gazbeton blok ile duvar örme işlemi görülmektedir:

TS 825:2024 Uyarısı: Şubat 2025 tarihinden itibaren yürürlükte olan yeni TS 825:2024 standardı, binaları 6 ısı bölgesine ayırmakta ve dış duvar için maksimum ısıl geçirgenlik katsayısı (U) sınırlarını yeniden belirlemiştir. Deprem riski yüksek bölgelerde (Kütahya 1. derece deprem bölgesi, TBDY 2018) dış dolgu duvarı kalınlığı ve yalıtım detayları birlikte değerlendirilmelidir.

6. Dikkat Edilecek Noktalar

• Duvar metrajında ölçümler brütten nete gidilir; önce brüt, sonra minha uygulanır.
• Farklı duvar tipleri (iç/dış, farklı kalınlık ve malzeme) ayrı ayrı hesaplanır.
• Kolon/perde ile çakışan alanlar duvar metrajına dahil edilmez.
• İnşaat hesabında "azı" (ekleme) ve "minha" (çıkarma) ayrı ayrı gösterilir.
• Sıva pozlarında kaba + ince sıva birlikte veya ayrı poz olarak değerlendirilebilir; metraj poz tanımına göre yapılır.
• Lento alanı duvar metrajından düşülmez; lento ayrı poz.
• Deprem bölgelerinde dolgu duvarı alanları TBDY 2018 Madde 4.5.8.4 kapsamında mimari+statik ortak değerlendirmesine tabidir.
• 4708 sayılı Yapı Denetimi Kanunu Madde 3-d hükmü gereği metraj cetvellerinin gerçek imalatla uyumlu olmaması durumunda hakediş uyuşmazlığı ve hukuki yaptırım riski doğar.

7. Parametreler Tablosu

Tablo 7: Notasyon ve Semboller

8. Kapsamlı Sayısal Örnek

Bina Tanımı

• Kat planı: 10,00 m × 8,00 m dış ölçü
• Dış duvar kalınlığı: 0,20 m (bims)
• İç bölme duvar kalınlığı: 0,135 m (tuğla)
• Kat yüksekliği: 3,00 m; kiriş yüksekliği: 0,50 m
• Net duvar yüksekliği: $h = 3{,}00 - 0{,}50 = 2{,}50$ m
• Pencere: P1 — 1,20 × 1,50 m (4 adet); P2 — 0,90 × 1,20 m (2 adet)
• Kapı: K1 — 0,90 × 2,10 m (2 adet, dış duvar); K2 — 0,80 × 2,10 m (3 adet, iç duvar)
• İç bölme duvar uzunluğu: 2 adet × 8,00 m = 16,00 m toplam

A — Dış Duvar Brüt Alanı

Çevre dış duvar uzunluğu (dış aks): $(10{,}00 + 8{,}00) \times 2 = 36{,}00$ m

$$A_{\text{dış,brüt}} = 36{,}00 \times 2{,}50 = 90{,}00 \text{ m}^2$$

B — Dış Duvar Boşluk Düşümü

Tablo 8: B — Dış Duvar Boşluk Düşümü

$$A_{\text{dış,net}} = 90{,}00 - 13{,}14 = 76{,}86 \text{ m}^2$$

C — İç Bölme Duvar

İç aks uzunluğu: Her iki iç duvarda köşe kesişimi $-0{,}20$ m:

$$L_{\text{iç}} = 2 \times (8{,}00 - 0{,}20) = 2 \times 7{,}80 = 15{,}60 \text{ m}$$ $$A_{\text{iç,brüt}} = 15{,}60 \times 2{,}50 = 39{,}00 \text{ m}^2$$

Boşluk: K2 kapı $0{,}80 \times 2{,}10 = 1{,}68$ m² × 3 adet = 5,04 m²

$$A_{\text{iç,net}} = 39{,}00 - 5{,}04 = 33{,}96 \text{ m}^2$$

D — Toplam Duvar ve Sıva Özeti

İç sıva hesabı: $(76{,}86 + 33{,}96) \times 2 = 221{,}64 \text{ m}^2$

Tablo 9: D — Toplam Duvar ve Sıva Özeti

9. Örnek Problemler

Problem 1 — Kolay

Konu: Tek aks üzerinde basit dış duvar ve sıva metrajı

Veriler:

• Duvar uzunluğu: L = 7,50 m
• Kat yüksekliği: 3,00 m; kiriş yüksekliği: 0,60 m
• Pencere (P1): 1,20 m × 1,20 m — 1 adet
• Kapı boşluğu yok

İstenen: Net duvar alanı ve sıva alanı (m²)

Çözüm:

Adım 1 — Net duvar yüksekliği:

$$h = 3{,}00 - 0{,}60 = 2{,}40 \text{ m}$$

Adım 2 — Brüt duvar alanı:

$$A_{\text{brüt}} = 7{,}50 \times 2{,}40 = 18{,}00 \text{ m}^2$$

Adım 3 — Minha kontrolü: Pencere alanı = 1,20 × 1,20 = 1,44 m² > 0,50 m² → Düşülür.

Adım 4 — Net alan:

$$A_{\text{net}} = 18{,}00 - 1{,}44 = 16{,}56 \text{ m}^2 \quad \text{(Poz 14.070.1001)}$$

Adım 5 — Sıva alanı (dış yüz):

$$A_{\text{sıva,dış}} = 16{,}56 \text{ m}^2 \quad \text{(Poz 15.275.1135)}$$

Sonuç: Net duvar alanı = 16,56 m²; Dış cephe sıva = 16,56 m²

Kontrol: 16,56 m² < 18,00 m² (brüt); minha oranı ≈ %8 — makul.

Problem 2 — Orta Düzey

Konu: Çok akslı bina katı — iç ve dış duvar metrajı, köşe kesişimi

Veriler:

• Dış boyut: 12,00 m × 9,00 m
• Dış duvar: 20 cm bims blok; iç bölme duvar: 2 adet 9,00 m uzunlukta, 13,5 cm tuğla
• Kat yüksekliği: 2,80 m; kiriş yüksekliği: 0,50 m
• Pencere: 1,20 × 1,50 m — 6 adet (dış duvarda)
• Kapı: 0,90 × 2,10 m — 4 adet (iç duvarda)

İstenen: Dış ve iç duvar net alanları; toplam sıva miktarı (tüm iç yüzeyler)

Çözüm:

Adım 1 — Net yükseklik: $h = 2{,}80 - 0{,}50 = 2{,}30$ m

Adım 2 — Dış duvar:

$$L_{\text{dış}} = (12{,}00 + 9{,}00) \times 2 = 42{,}00 \text{ m}$$ $$A_{\text{dış,brüt}} = 42{,}00 \times 2{,}30 = 96{,}60 \text{ m}^2$$

Minha: $6 \times (1{,}20 \times 1{,}50) = 6 \times 1{,}80 = 10{,}80$ m²

$$A_{\text{dış,net}} = 96{,}60 - 10{,}80 = 85{,}80 \text{ m}^2 \quad \text{(Poz 14.070.1001)}$$

Adım 3 — İç bölme duvar (köşe kesişimi düşümü):

$$L_{\text{iç}} = 2 \times (9{,}00 - 0{,}20) = 2 \times 8{,}80 = 17{,}60 \text{ m}$$ $$A_{\text{iç,brüt}} = 17{,}60 \times 2{,}30 = 40{,}48 \text{ m}^2$$

Minha: $4 \times (0{,}90 \times 2{,}10) = 4 \times 1{,}89 = 7{,}56$ m²

$$A_{\text{iç,net}} = 40{,}48 - 7{,}56 = 32{,}92 \text{ m}^2 \quad \text{(Poz 14.060.1001)}$$

Adım 4 — Toplam iç sıva (tüm duvar yüzleri dahil):

$$A_{\text{sıva,toplam}} = (A_{\text{dış,net}} + A_{\text{iç,net}}) \times 2 = (85{,}80 + 32{,}92) \times 2 = 237{,}44 \text{ m}^2$$

Sonuç: Dış duvar net = 85,80 m²; İç duvar net = 32,92 m²; İç sıva toplam = 237,44 m²

Kontrol: İç sıva / Dış duvar net ≈ 2,77 — iç bölme duvarların iki yüzlü katkısı makul.

Problem 3 — İleri Düzey

Konu: Tam kat detaylı metraj + sıva harç miktarı hesabı + TBDY 2018 uyum değerlendirmesi

Veriler:

• Bina: 3 katlı, her kat 12,00 m × 8,00 m
• Kolon boyutu: 30 cm × 60 cm (8 adet/kat)
• Dış duvar: 20 cm bims; iç bölme duvar: 2 adet/kat × 8,00 m, 13,5 cm tuğla
• Kat yüksekliği: 3,00 m; kiriş yüksekliği: 0,50 m (her kat aynı)
• Pencere: P1: 1,20×1,50 m (4 adet/kat); P2: 0,60×0,80 m (2 adet/kat) — sadece dış duvarda
• Kapı: K1: 0,90×2,10 m (2 adet/kat) dış duvarda; K2: 0,80×2,10 m (3 adet/kat) iç duvarda
• Kaba sıva harç dozajı: 250 kg çimento/m³ harç; harç miktarı = 0,023 m³/m² (ÇŞİB analiz 15.275.1116)
• İl: Kütahya (1. derece deprem bölgesi, don derinliği ~80 cm)

İstenen: (a) Her kat net duvar alanları, (b) 3 katlı toplam duvar ve sıva metrajı, (c) Kaba sıva için çimento miktarı (ton), (d) TBDY 2018 uyum notu

Çözüm:

Adım 1 — Net yükseklik:

$$h = 3{,}00 - 0{,}50 = 2{,}50 \text{ m (her kat)}$$

Adım 2 — Dış duvar, 1 kat:

Çevre: $(12{,}00 + 8{,}00) \times 2 = 40{,}00$ m

Kolon çakışmaları: 8 kolon × 0,30 m = 2,40 m → ÇŞİB tarifine göre tam düşülür:

$$L_{\text{dış,net}} = 40{,}00 - 2{,}40 = 37{,}60 \text{ m}$$ $$A_{\text{dış,brüt}} = 37{,}60 \times 2{,}50 = 94{,}00 \text{ m}^2$$

P2: $0{,}60 \times 0{,}80 = 0{,}48$ m² < 0,50 m² → düşülmez.

Minha (1 kat): P1: $4 \times 1{,}80 = 7{,}20$ m²; K1: $2 \times 1{,}89 = 3{,}78$ m² → Toplam minha: 10,98 m²

$$A_{\text{dış,net,1kat}} = 94{,}00 - 10{,}98 = 83{,}02 \text{ m}^2$$

Adım 3 — İç duvar, 1 kat:

$$L_{\text{iç}} = 2 \times (8{,}00 - 0{,}20) = 15{,}60 \text{ m}$$ $$A_{\text{iç,brüt}} = 15{,}60 \times 2{,}50 = 39{,}00 \text{ m}^2$$

Minha: $3 \times 1{,}68 = 5{,}04$ m²

$$A_{\text{iç,net,1kat}} = 39{,}00 - 5{,}04 = 33{,}96 \text{ m}^2$$

Adım 4 — 3 katlı toplam:

$$A_{\text{dış,NET}} = 83{,}02 \times 3 = 249{,}06 \text{ m}^2 \quad \text{(Poz 14.070.1001)}$$ $$A_{\text{iç,NET}} = 33{,}96 \times 3 = 101{,}88 \text{ m}^2 \quad \text{(Poz 14.060.1001)}$$

Adım 5 — Sıva:

$$A_{\text{sıva,dış}} = 249{,}06 \text{ m}^2 \quad \text{(Poz 15.275.1135)}$$ $$A_{\text{sıva,iç}} = (249{,}06 + 101{,}88) \times 2 = 701{,}88 \text{ m}^2 \quad \text{(Poz 15.275.1125)}$$

Adım 6 — Kaba sıva çimento miktarı:

Toplam sıva alanı = 249,06 + 701,88 = 950,94 m²

Harç hacmi: $950{,}94 \times 0{,}023 = 21{,}87 \text{ m}^3$

Çimento miktarı: $21{,}87 \times 250 = 5.467 \text{ kg} \approx \mathbf{5{,}47 \text{ ton}}$

Adım 7 — TBDY 2018 Uyum Notu:

Kütahya 1. derece deprem bölgesinde bims dolgu duvarları taşıyıcı sistem dışında değerlendirilmekte; ancak TBDY 2018 Madde 4.5.8.4 uyarınca kısa kolon oluşumu riski değerlendirilmeli, gerekiyorsa tuğla/bims ile çerçeve arasına 10–20 mm elastomerik derz bırakılmalıdır.

Tablo 10: Problem 3 — İleri Düzey

Kontrol: Toplam sıva / toplam duvar ≈ 3,97 — iç duvarların iki yüzü + dış cephe tutarlı.

10. Sık Yapılan Hatalar

1. İç ve dış aks uzunluklarını karıştırmak: Dış duvarlar dış akstan, iç duvarlar iç akstan ölçülür. Aynı aksı kullanmak köşe bölgelerinde çift sayım hatalarına neden olur.

2. 0,50 m²'nin altındaki boşlukları düşmek: Birim fiyat tariflerine göre alanı 0,50 m²'nin altındaki nişler, küçük delikler ve havalandırma menfezleri metrajdan düşülmez; yanlış uygulanırsa daha düşük imalat bedeli hesaplanır.

3. Kiriş yüksekliğini net duvar yüksekliğinden çıkarmamak: Brüt kat yüksekliğiyle hesaplama, kirişin kapladığı alana da duvar pozunu uygulamak anlamına gelir; bu hem teknik hem fiyat hatası yaratır.

4. Farklı kalınlık ve malzeme duvarları aynı pozda toplamak: 13,5 cm tuğla ile 20 cm bims farklı poz numarası taşır; birlikte toplamak ihale aşamasında keşif hatası sayılır.

5. Sıva ve duvarı aynı alandan hesaplamak: Sıva iki yüzeye uygulanır; iç bölme duvarın her iki yüzünün de ayrı poz altında değerlendirileceği ve net alanın iki katı kadar sıva imalatı çıkabileceği göz ardı edilir.

6. Kolon ve perdelerle çakışan alanı duvar metrajına dahil etmek: Yapı elemanlarının kapladığı yerde duvar imalatı yoktur; kolon/perde enkesit alanları dikkatli şekilde çıkarılmalıdır.

7. Deprem bölgesindeki dolgu duvarı kısıtlamalarını göz ardı etmek: TBDY 2018 Madde 4.5.8.4 uyarınca kısa kolon oluşumu riskini artıran dolgu duvarı yerleşimleri hem yapısal hem de yasal sorun oluşturur.

8. Sıva uygulamasında mevsim ve iklim koşullarını dikkate almamak: Özellikle Kütahya, Erzurum, Kars gibi iç bölgelerde don riski ve sıcak yaz dönemlerinde kürlenme denetimi ihmal edilmemelidir.

Kaynaklar

1. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2025 Yılı Birim Fiyat Tarifleri, https://webdosya.csb.gov.tr/
2. ÇŞİB Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi — 9. Duvar, Döşeme İşleri (Resmî Gazete Sayı: 32636)
3. ÇŞİB Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi — 15. Sıva İşleri (Resmî Gazete YFK-2007/1)
4. TS EN 998-1:2016 — Kâgir Harcı Özellikleri (TSE)
5. TS EN 13914-1 — Dış ve İç Sıva Tasarım ve Uygulama
6. TS EN 771-1+A1 — Kil Kagir Birimler (Tuğla)
7. TS EN 771-4+A1 — Gazbeton Kagir Birimler
8. TS EN 771-3+A1 — Bims/Pomza Kagir Birimler
9. TS 2510:1977 — Kâgir Duvarlar Hesap ve Yapım Kuralları
10. TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Madde 4.5.8.4
11. TS 825:2024 — Binalarda Isı Yalıtımı Kuralları (Resmî Gazete 20.02.2025)
12. TS EN 197-1 — Portland Çimentosu
13. TS EN 459-1 — Yapı Kireci
14. TS EN 13496 — Alkali Dayanımlı Cam Elyaf File
15. 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun — Madde 3-d
16. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Beton Metrajı Hesaplama
• İnşaat Demiri Hesaplama
• Kalıp Metrajı Hesaplama

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.