Türkiye kamu yapım işlerinde iş programı ne zaman idareye sunulmalıdır?

YİGŞ Madde 17/1 uyarınca yüklenici, yer tesliminden itibaren 15 gün içinde iş programını idare onayına sunmak zorundadır. Bu süreye uyulmaması durumunda günlük gecikme cezası uygulanır.

SPI değeri ne anlama gelir ve alarm eşiği nedir?

SPI (Takvim Performans Endeksi) = EV/PV formülüyle hesaplanır. SPI 1 ise ileride olduğunu gösterir. AACE 82R-13'e göre SPI < 0,85 kırmızı alarm eşiğidir ve acil revize program ile hızlandırma planı hazırlanması gerekir.

Gantt şeması ile CPM (Kritik Yol Yöntemi) arasındaki fark nedir?

Gantt şeması aktiviteleri yatay çubuklar halinde gösterir; genel izleme ve müşteri sunumunda kullanılır. CPM ise öncül-artcıl ilişkileri ve bolluk değerlerini analiz ederek kritik yolu belirler; süre uzatımı taleplerinde olayın kritik yola etkisi CPM ile ispat edilmek zorundadır (YİGŞ Madde 22).

EAC (Tamamlanma Tahmini) nasıl hesaplanır?

EAC = AC + (BAC - EV) / CPI formülüyle hesaplanır. Burada BAC projenin onaylı toplam bütçesi, AC gerçekleşen maliyet, EV ise kazanılmış değerdir. CPI < 1 ise EAC, orijinal bütçenin üzerine çıkar ve bütçe aşımına işaret eder.

İş Programı ve İlerleme Raporu — Gantt Şeması

Q: Gantt şeması ile CPM (Kritik Yol Yöntemi) arasındaki fark nedir?

Gantt şeması aktiviteleri yatay çubuklar halinde gösterir; genel izleme ve müşteri sunumunda kullanılır. CPM ise öncül-artcıl ilişkileri ve bolluk değerlerini analiz ederek kritik yolu belirler; süre uzatımı taleplerinde olayın kritik yola etkisi CPM ile ispat edilmek zorundadır (YİGŞ Madde 22).

Q: EAC (Tamamlanma Tahmini) nasıl hesaplanır?

EAC = AC + (BAC - EV) / CPI formülüyle hesaplanır. Burada BAC projenin onaylı toplam bütçesi, AC gerçekleşen maliyet, EV ise kazanılmış değerdir. CPI < 1 ise EAC, orijinal bütçenin üzerine çıkar ve bütçe aşımına işaret eder.

İş programı (construction schedule), bir inşaat projesinin tüm aktivitelerini zaman eksenine yayan planlama dokümandır. Gantt şeması (bar chart), aktivite listesini yatay çubuklar halinde gösteren en yaygın iş programı formatıdır. İlerleme raporu (progress report), planlanan ile gerçekleşen arasındaki farkı dönemsel olarak belgeleyen yönetim dokümanıdır.

Türkiye kamu yapım işlerinde YİGŞ Madde 17 uyarınca yüklenici, yer tesliminden itibaren 15 gün içinde iş programını idare onayına sunmakla yükümlüdür. Bu süreye uyulmaması halinde günlük gecikme cezası uygulanır. Kazanılmış Değer Analizi (EVA/EVM), Takvim Performans Endeksi (SPI) ve Maliyet Performans Endeksi (CPI) aracılığıyla projenin güncel durumu nesnel biçimde ölçülür.

İş programı ve ilerleme raporu akış diyagramı — aktivite, bağımlılık, Gantt, kritik yol, S-eğrisi ve SPI — **Şekil 1.1 — İş Programı ve İlerleme Raporu Hazırlama Akışı**
İş kalemleri ve sürelerden başlayıp bağımlılıklar, Gantt, kritik yol (CPM), S-eğrisi (PV/EV) ve SPI hesabıyla ilerleme raporu (PMI / ÇŞB YİGŞ)

Gantt şeması ve S-eğrisi — kritik yol, planlanan-gerçekleşen ilerleme ve SPI — **Şekil 1.2 — Gantt Şeması ve S-Eğrisi**
10 iş kalemli Gantt şeması (kritik yol kırmızı) ve planlanan-gerçekleşen S-eğrisi karşılaştırması ile SPI=EV/PV göstergesi (PMI / CPM)

Tablo 1: İş Programı Türleri

Tür	Araç	Kullanım Amacı	Ölçek
Gantt / Bar Chart	MS Project, Primavera, Excel	Genel izleme, müşteri sunumu	Tüm ölçekler
CPM (Critical Path Method)	Primavera P6, MS Project	Kritik yolu belirleme	Orta–Büyük
PERT	Özel yazılım	Belirsiz süreli işlerde olasılıksal analiz	Büyük/Ar-Ge
Linear Schedule	Vico Office	Tekrarlı aktiviteli işler (köprü, yol)	Altyapı
Takt-Time Planning	Kanban araçları	Prefabrik, tekrar eden katlar	Çok katlı bina

Saha Notu: Türkiye kamu ihale mevzuatında "iş programı" olarak kastedilen; aylık imalat miktarlarını ve ödenek dilimlerini gösteren bir çizelgedir. Primavera P6 veya MS Project yalnızca programın hazırlanmasında kullanılan araçtır; çıktının sözleşme formatına uygun basılmış hali idareye teslim edilir.

2. Gantt Şeması Hazırlama

2.1 İş Kırılım Yapısı (WBS)

İş Kırılım Yapısı (Work Breakdown Structure — WBS), projeyi hiyerarşik iş paketlerine böler:

Proje
├── 1. Hazırlık ve Yıkım
│    ├── 1.1 Şantiye hazırlığı
│    └── 1.2 Yıkım işleri
├── 2. Temel
│    ├── 2.1 Hafriyat
│    ├── 2.2 Zemin iyileştirme
│    └── 2.3 Temel betonajı
├── 3. Kaba İnşaat (Bodrum–Çatı)
│    ├── 3.1 Kalıp
│    ├── 3.2 Donatı
│    └── 3.3 Beton
├── 4. Çatı
├── 5. Tesisat Kaba
├── 6. İnce İşler
└── 7. Dış Mekan ve Çevre Düzeni

WBS hiyerarşi diyagramı: ana proje Hello World System başlıklı, altında Initiation, Planning, Execution and Control ve Closeout dalları, her dalın alt iş paketleri görünüyor — **Şekil 1 — İş Kırılım Yapısı (WBS) Hiyerarşisi**
Proje 4 ana aşamaya (Initiation, Planning, Execution, Closeout) ve alt iş paketlerine bölünmektedir. Her WBS elemanı projenin toplamını oluşturur ve herhangi bir eleman iki kez sayılmaz (%100 kapsam kuralı).

Saha Notu: Kamu yapım işlerinde WBS düzeyleri, YİGŞ Madde 4'teki "iş kalemi" (birim fiyat sözleşme) ve "iş grubu" (anahtar teslim götürü bedel sözleşme) tanımlarıyla örtüşmelidir.

Tablo 2: Aktivite Listesi ve Süre Tahmini

Aktivite	Tipik Kapasite	Birim	Türkiye Referansı
Hafriyat (kepçe)	400–600 m³/gün	m³/gün	ÇŞB 2025 Poz: 15.001–15.005
Kalıp (betonarme bina)	120–180 m²/hafta	m²/hafta·ekip	İMO Adam/Saat Tabloları, 2020
Betonarme döküm	80–120 m³/gün	m³/gün	TS EN 13670:2010
Sıva (iç)	60–100 m²/gün·ekip	m²/gün	İMO Adam/Saat Tabloları, 2020
Duvar örme (tuğla)	8–12 m²/gün·usta	m²/gün	ÇŞB 2025 Poz: 16.xxx

Süre formülü:

T_{aktivite} = \frac{Q_{toplam}}{P_{verimlilik} \times n_{kaynak}} \quad [\text{gün}]

Burada $Q_{toplam}$ = toplam iş miktarı, $P_{verimlilik}$ = kaynak verimliliği, $n_{kaynak}$ = kaynak sayısıdır. Uygulamada teorik kapasitenin %85 verimlilik katsayısı uygulanması önerilmektedir.

Tablo 3: Öncül-Art'cıl (Predecessor-Successor) İlişkileri

İlişki	Kısaltma	Açıklama	İnşaat Örneği
Finish-to-Start	FS	A bitmeden B başlamaz	Hafriyat → Kalıp
Start-to-Start	SS	B en erken A ile birlikte başlar	Kaba elektrik → Kaba sıhhi tesisat
Finish-to-Finish	FF	A ve B birlikte biter	Sıva → Boya (dış cephe)
Start-to-Finish	SF	Nadir; B bitmesi için A başlamalı	Eski sistem → Yeni sistem devreye alımı

Tablo 4: Öncül-Art'cıl (Predecessor-Successor) İlişkileri

Eleman Türü / Minimum Kalıp Sökme Süresi

Eleman Türü	Minimum Kalıp Sökme Süresi
Kolon/duvar düşey kalıp	4 gün
≤10 m açıklıklı döşeme	14 gün
>10 m açıklıklı döşeme	21 gün

2.4 Kritik Yol Analizi (CPM)

Office Building Core and Shell başlıklı CPM şebeke diyagramı: ES-süre-EF ve LS-float-LF değerleri gösteren kutular, turuncu kritik yol çizgisi Frame Ext. Walls > Frame Roof > Rough Electric > Insulation > Install Drywall — **Şekil 2 — Ofis Binası Kaba İnşaat CPM Şebekesi**
Kritik yol turuncu ile gösterilmiş; ES (En Erken Başlangıç), EF (En Erken Bitiş), LS (En Geç Başlangıç), LF (En Geç Bitiş) ve Float değerleri düğümlerde belirtilmiştir. Turuncu çizgi kritik aktiviteleri, gri kutular bolluklu aktiviteleri göstermektedir.

En erken başlangıç (ES), en geç tamamlanma (LF) ve bolluk (float):

\text{Bolluk (Float)} = LF - EF = LS - ES

Toplam Bolluk (Total Float):

TF_i = LS_i - ES_i

Serbest Bolluk (Free Float):

FF_i = ES_{j} - EF_i \quad (\text{j = art'cıl aktivite})

Kritik yol: Bolluğu sıfır olan aktiviteler zinciri. İleri geçiş (forward pass) ile ES ve EF değerleri, geri geçiş (backward pass) ile LS ve LF değerleri hesaplanır.

Saha Notu: Türkiye kamu projelerinde Primavera P6 veya MS Project ile hazırlanan CPM programı idarece onaylandıktan sonra yasal bağlayıcılık kazanır. Süre uzatımı taleplerinde "olayın kritik yola etkisi" ispat edilmeden uzatım verilmez (YİGŞ Madde 22).

Project Weekly Count Down and Status başlıklı renk kodlu Gantt şeması: On Schedule yeşil, Complete mavi, At Risk sarı, Late kırmızı etiketli aktivite çubukları — **Şekil 3 — Renk Kodlu Gantt Şeması Örneği**
Renk kodu: yeşil = program dahilinde, mavi = tamamlandı, sarı = riskli, kırmızı = gecikmiş. Gantt şemalarında renk efsanesi (legend) mutlaka programa eklenmelidir.

Tablo 5: Gantt Şeması Öğeleri

Öğe	Açıklama	Renk Konvansiyonu
Çubuk (bar)	Aktivite süresi	Gri = planlanan, Mavi/Yeşil = gerçekleşen
Elmas (diamond)	Kilometre taşı (milestone)	Siyah/Kırmızı
Bağlantı (dependency link)	Öncül-art'cıl ilişki oku	Gri ok
Kritik çubuk	Kritik aktivite	Kırmızı
% tamamlanma	Çubuk içi dolma oranı	Dolgu rengi
Referans çizgisi	Bugünün tarihi (status date)	Dikey mavi/yeşil çizgi
Kaynak etiket	Atanan kaynak adı	Çubuğun sağına metin

4. İlerleme Raporu

Tablo 6: Dönemsel İlerleme Raporu İçeriği

Bölüm	İçerik	Periyot
Özet	Dönemin başlıca gelişmeleri (3–5 madde)	Haftalık / Aylık
Fiziksel İlerleme	Planlanan % vs gerçekleşen %	Aylık (hakediş bazı)
Aktivite Durumu	Tamamlanan / devam eden / geciken işler	Haftalık
Kaynak Durumu	İşçilik, ekipman, malzeme	Haftalık
Finansal İlerleme	Harcama vs bütçe	Aylık
Risk ve Sorunlar	Aktif riskler, açık problemler	Haftalık
Sonraki Dönem Planı	3 haftalık Look-Ahead planı	Haftalık

Saha Notu: Türkiye kamu yapım işlerinde aylık hakediş raporu YİGŞ Madde 39–40 çerçevesinde düzenlenir. Hakediş raporu ve ilerleme raporu birbirinden bağımsız dokümanlardır: hakediş ödenecek tutarı, ilerleme raporu ise fiziksel ilerlemeyi ve riskleri belgeler.

4.2 İlerleme Hesabı

Fiziksel tamamlanma yüzdesi (ağırlıklı ortalama):

\%Tamamlama = \frac{\sum_{i=1}^{n} w_i \cdot p_i}{\sum_{i=1}^{n} w_i} \times 100

Burada $w_i$ = aktivite ağırlığı (sözleşme bedeli veya süre), $p_i$ = bireysel aktivite tamamlanma yüzdesidir.

Tablo 7: Look-Ahead (Kısa Dönem) Programı

Özellik	Ana Program (Master Schedule)	Look-Ahead (3 Haftalık)
Ufuk	Tüm proje	2–6 hafta
Detay	Aktivite düzeyi	İş paketi / günlük
Güncellenme sıklığı	Revize programında	Her hafta
Kullanıcı	Proje müdürü, idare	Şantiye şefi, formen
Amaç	Sözleşme yönetimi	Operasyonel koordinasyon

4.4 Kazanılmış Değer Analizi (EVA/EVM)

Temel Metrikler (AACE 10S-90 Terminolojisi):

SV = EV - PV \quad \text{(Takvim Sapması)}

CV = EV - AC \quad \text{(Maliyet Sapması)}

SPI = \frac{EV}{PV} \quad \text{(Takvim Performans Endeksi)}

CPI = \frac{EV}{AC} \quad \text{(Maliyet Performans Endeksi)}

Modern PMI PMBOK 7. Baskı terminolojisinde: BCWP = EV (Earned Value), BCWS = PV (Planned Value), ACWP = AC (Actual Cost).

Tamamlanma Tahmini (EAC):

EAC = AC + \frac{BAC - EV}{CPI}

Burada BAC (Budget at Completion) = projenin onaylı toplam bütçesidir.

Yorumlama:

$SPI < 1$ → Geride; $SPI > 1$ → İleride
$CPI < 1$ → Bütçe aşımı; $CPI > 1$ → Bütçe altında
$SPI < 0{,}85$ → Kırmızı alarm eşiği (AACE 82R-13)

EVM S-eğrisi grafiği: mavi PV (BCWS), yeşil EV (BCWP), kırmızı AC (ACWP) ve kesik mavi EAC eğrileri; Management Reserve sarı bant olarak gösterilmiş; SV ve CV sapmaları işaretli — **Şekil 4 — EVM S-Eğrisi Grafiği**
PV (planlanan), EV (kazanılmış) ve AC (gerçekleşen) eğrileri; SV (takvim sapması) ve CV (maliyet sapması) vurgulanmıştır. EAC eğrisi, mevcut CPI performansına göre tamamlanma tahmini bütçesini göstermektedir.

Önemli: EVA yalnızca dürüst ilerleme ölçümü yapıldığında anlamlıdır. Türkiye şantiyelerinde yaygın hata: "ödenek tüketildiği için" aktiviteyi tamamlandı göstermek. Bu durum SPI/CPI değerlerini tahrip eder ve gerçek gecikme görünmez hale gelir.

5. S-Eğrisi (S-Curve)

Kümülatif fiziksel ilerleme zaman grafiği S şekli alır:

Yavaş başlangıç: Mobilizasyon, hazırlık
Hızlanma: Kaba inşaat
Yavaşlama: İnce işler, tamamlama

S-eğrisi sigmoid (lojistik) dağılımı yansıtır:

S(t) = \frac{L}{1 + e^{-k(t - t_0)}}

Burada $L$ = kümülatif tamamlanma hedefi, $k$ = büyüme oranı, $t_0$ = orta nokta tarihidir.

EVM metrikleri S-eğrisi grafiği: ACWP siyah, BCWP pembe, BCWS sarı eğriler; EAC (140), BAC (100) üzerinde; SV ve CV sapmaları işaretli — **Şekil 5 — S-Eğrisi Üzerine EVM Metrikleri**
ACWP (gerçek maliyet, siyah), BCWP/EV (kazanılmış değer, pembe) ve BCWS/PV (planlanan değer, sarı) eğrileri. EAC bütçenin (100) üzerine çıkmış; proje bütçe aşımına gidiyor. SV ve CV sapmaları diyagramda işaretlenmiştir.

Tablo 8: S-Eğrisi (S-Curve)

Durum / Anlam / Aksiyon

Durum	Anlam	Aksiyon
Gerçek < Planlanan (> %5)	Gecikme var	Revize program, hızlandırma planı
Gerçek < Planlanan (%1–5)	Hafif gecikme	İzle, kısa dönem programa dahil et
Gerçek ≈ Planlanan (± %1)	Program dahilinde	Rutin devam
Gerçek > Planlanan	İlerde, erken teslim olası	Kaynak optimizasyonu gözden geçir

Saha Notu: Türkiye kamu ihalelerinde aylık hakediş ödemeleri YİGŞ Madde 39 kapsamında iş programındaki aylık ödenek dilimleriyle karşılaştırılır. S-eğrisinin ödenek dilimleriyle uyumu fiyat farkı hesabını doğrudan etkiler: yüklenicinin iş programında öngörülen aylık iş tutarının gerisinde kaldığı durumlarda sonraki ayda yapılacak işler için fiyat farkı hesabı gerideki tutar tamamlanana kadar düşük endeks üzerinden yapılır (YİGŞ Madde 36).

6. İş Programı — Türkiye Mevzuat Çerçevesi

Tablo 9: YİGŞ Madde 17 — Onay Süreci

Adım	Süre	Dayanak	Yaptırım
Yüklenici iş programını hazırlar	Yer tesliminden itibaren 15 gün	YİGŞ Md. 17/1	Gecikme cezası
İdare onaylar veya gerekçeli ret	15 iş günü	YİGŞ Md. 17/3	—
Uygun bulunmazsa yükleniciye süre	5 gün (bir defaya mahsus)	YİGŞ Md. 17/1	Sonraki gün ceza
Revize iş programı	Tebliğden itibaren 7 gün	YİGŞ Md. 17/7	Gecikme cezası

Önemli: 30/07/2025 tarihli ve 32971 sayılı Resmî Gazete ile yürürlüğe giren değişiklikle hakediş süreçleri yeniden düzenlenmiş; 01.09.2025 sonrası ilan edilen ihalelerde uygulanmaktadır.

FIDIC Kırmızı Kitap 2017 versiyonu Madde 8.3 uyarınca yüklenici, işe başlama bildirimini aldıktan sonra 28 gün içinde başlangıç programını mühendise sunmak zorundadır.

Tablo 10: FIDIC Kırmızı Kitap Madde 8.3

Kriter	YİGŞ Madde 17	FIDIC Red Book Madde 8.3 (2017)
Süre	Yer tesliminden 15 gün	Başlama bildiriminden 28 gün
Onaylayan	İdare	Mühendis
Güncelleme tetikleyicisi	Süre uzatımı, ödenek değişimi	Programın fiili ilerlemeyi yansıtmaması
Revize program süresi	7 gün	Mühendis talebi üzerine
Yaptırım	Günlük ceza	Program kabul görmezse ödeme gecikebilir

Tablo 11: Yasal Zorunluluklar Özeti

Kanun / Yönetmelik	Madde	Konu
4734 Kamu İhale Kanunu	62/c	Arsa temini, proje tamamlanmadan ihale çıkılamaz
4735 Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu	16	Süre uzatımı koşulları
YİGŞ	17	İş programı hazırlama, onay ve revizyon
YİGŞ	36	Fiyat farkı hesabı — ödenek uyumu
YİGŞ	39–40	Hakediş düzenlenmesi
4708 Yapı Denetimi Kanunu	2/h	İlerleme raporu — yapı denetim kuruluşu yükümlülüğü
6331 İSG Kanunu	3, 30	Şantiyede "çok tehlikeli" sınıf; iş güvenliği planı

Tablo 12: Primavera P6 ve MS Project Karşılaştırması

Kriter	Oracle Primavera P6	Microsoft Project
Aktivite limiti	100.000+	10.000 (pratik sınır)
Kaynak yönetimi	Gelişmiş (çok proje, havuz)	Orta
EVA/EVM modülü	Yerleşik (P6 Analytics)	Eklenti gerekir
Multi-kullanıcı	Evet (kurumsal)	Sınırlı (Project Server)
Öğrenme eğrisi	Dik	Orta
FIDIC uyumu	Tam	Kısmi
Türkiye'de kullanım	Büyük altyapı, kamu (KGM, DSİ)	Bina, küçük-orta proje

8. Örnek Problemler

Veriler:

Tablo 13: Örnek 1 — CPM Analizi (Kolay)

Aktivite	Öncül	Süre (gün)
A	—	4
B	—	5
C	A	3
D	B	7
E	C, D	4
F	E	2

İstenen: ES, EF, LS, LF ve bolluk değerlerini hesaplayın. Kritik yolu belirleyin.

Çözüm:

İleri Geçiş (Forward Pass):

A: ES=0, EF=4
B: ES=0, EF=5
C: ES=4, EF=7
D: ES=5, EF=12
E: ES=max(7,12)=12, EF=16
F: ES=16, EF=18 (proje süresi)

Geri Geçiş (Backward Pass):

F: LF=18, LS=16
E: LF=16, LS=12
D: LF=12, LS=5
C: LF=12, LS=9
A: LF=9, LS=5
B: LF=5, LS=0

Bolluk Tablosu:

Tablo 14: Örnek 1 — CPM Analizi (Kolay)

Aktivite / ES / EF / LS / ...

Aktivite	ES	EF	LS	LF	TF	Kritik?
A	0	4	5	9	5	Hayır
B	0	5	0	5	0	Evet
C	4	7	9	12	5	Hayır
D	5	12	5	12	0	Evet
E	12	16	12	16	0	Evet
F	16	18	16	18	0	Evet

Sonuç: Kritik yol: B → D → E → F (5 + 7 + 4 + 2 = 18 gün)

Senaryo: 10.000.000 TL sözleşme bedelli bir betonarme bina inşaatının 6. ayı sonunda ilerleme durumu:

Tablo 15: Örnek 2 — Kazanılmış Değer Analizi (Orta Düzey)

Aktivite	Sözleşme Bedeli (TL)	Planlanan Tamamlanma	Gerçek Tamamlanma
Hafriyat + Temel	1.500.000	%100	%100
Bodrum Kaba	2.000.000	%100	%90
Zemin Kat Kaba	1.500.000	%80	%60
1. Normal Kat Kaba	1.200.000	%40	%20
Çatı	800.000	%0	%0
İnce İşler	3.000.000	%0	%0

Çözüm:

Planlanan Değer (PV):

PV = (1.500.000 \times 1{,}00) + (2.000.000 \times 1{,}00) + (1.500.000 \times 0{,}80) + (1.200.000 \times 0{,}40) = 5.180.000 \text{ TL}

Kazanılmış Değer (EV):

EV = (1.500.000 \times 1{,}00) + (2.000.000 \times 0{,}90) + (1.500.000 \times 0{,}60) + (1.200.000 \times 0{,}20) = 4.440.000 \text{ TL}

Takvim Sapması ve SPI:

SV = EV - PV = 4.440.000 - 5.180.000 = -740.000 \text{ TL}

SPI = \frac{EV}{PV} = \frac{4.440.000}{5.180.000} = 0{,}857

Sonuç: $SPI = 0{,}857 < 1$ — proje geride. SPI < 0,85 eşiği aşılmak üzere olduğundan (AACE 82R-13) acil revize program ve hızlandırma planı hazırlanmalıdır. YİGŞ Madde 17/7 uyarınca 7 gün içinde revize iş programı idareye sunulmalıdır.

Örnek 3 — Tamamlanma Tahmini (EAC) Hesabı (İleri Düzey)

Veriler: 15.000.000 TL toplam bütçeli, 24 aylık yol yapım projesi. 12. ay sonu:

BAC = 15.000.000 TL
PV (ay 12) = 7.500.000 TL
EV = 6.000.000 TL
AC = 7.200.000 TL

Çözüm:

SV = EV - PV = 6.000.000 - 7.500.000 = -1.500.000 \text{ TL}

CV = EV - AC = 6.000.000 - 7.200.000 = -1.200.000 \text{ TL}

SPI = \frac{6.000.000}{7.500.000} = 0{,}80 \quad CPI = \frac{6.000.000}{7.200.000} = 0{,}833

Tamamlanma Tahmini (CPI bazlı):

EAC = \frac{BAC}{CPI} = \frac{15.000.000}{0{,}833} \approx 18.007.000 \text{ TL}

Bütçe aşımı tahmini: $VAC = 15.000.000 - 18.007.000 = -3.007.000 \text{ TL}$ (yaklaşık %20 bütçe aşımı)

Tamamlanmak İçin Gereken Performans Endeksi (TCPI):

TCPI = \frac{BAC - EV}{BAC - AC} = \frac{9.000.000}{7.800.000} = 1{,}154

Sonuç: TCPI = 1,154 > 1,10 — kalan işlerde mevcut performansın %15,4 üzerinde verimlilik gerekiyor; pratikte başarılması çok zordur. Öneriler: revize program, kaynak artışı (crashing), kapsam revizyonu (4735 Madde 24), süre uzatımı talebi (YİGŞ Madde 22).

Kaynaklar ve İlgili Mevzuat

YİGŞ (Yapım İşleri Genel Şartnamesi). Madde 17, 36, 39–40. ÇŞB. Son değişiklik: RG 30/07/2025, Sayı 32971.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu. Madde 62. Resmi Gazete, 2002.
4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu. Madde 16, 24.
4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun. Madde 2/h.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu + Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği. RG 5 Ekim 2013.
FIDIC. Conditions of Contract for Construction (Red Book). Madde 8.3. 2017.
PMI. A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide). 7. Baskı, 2021.
AACE International. Recommended Practice No. 82R-13 (EVM Overview).

Kaynaklar

YİGŞ Madde 17.
FIDIC Red Book Madde 8.3.
4734 Sayılı KİK.
PMI PMBOK 7. Baskı.
AACE 82R-13.
4708 Yapı Denetimi Kanunu — T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr
6331 İSG Kanunu — T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.

Tablo 1: İş Programı Türleri

Tür	Araç	Kullanım Amacı	Ölçek
Gantt / Bar Chart	MS Project, Primavera, Excel	Genel izleme, müşteri sunumu	Tüm ölçekler
CPM (Critical Path Method)	Primavera P6, MS Project	Kritik yolu belirleme	Orta–Büyük
PERT	Özel yazılım	Belirsiz süreli işlerde olasılıksal analiz	Büyük/Ar-Ge
Linear Schedule	Vico Office	Tekrarlı aktiviteli işler (köprü, yol)	Altyapı
Takt-Time Planning	Kanban araçları	Prefabrik, tekrar eden katlar	Çok katlı bina

Saha Notu: Türkiye kamu ihale mevzuatında "iş programı" olarak kastedilen; aylık imalat miktarlarını ve ödenek dilimlerini gösteren bir çizelgedir. Primavera P6 veya MS Project yalnızca programın hazırlanmasında kullanılan araçtır; çıktının sözleşme formatına uygun basılmış hali idareye teslim edilir.