Su yalıtım malzemeleri, suyun yapı elemanlarından geçişini sınırlandırmak için bir sistem içinde kullanılan örtü, kaplama ve tamamlayıcı ürünlerdir. Uygun seçim; suyun etkisine, alt yüzeye, hareketlere, kullanım yerine ve birleşim ayrıntılarına bağlıdır.
Malzeme Seçiminin Başlangıç Verileri
Seçim önce ürün adından değil, suyun yapıya nasıl ulaştığından başlar. Yağış, yüzeyde biriken su, zemindeki nem ve basınçlı su aynı etki değildir. İçeriden ya da dışarıdan uygulama olanağı da çözümü değiştirir. Malzemenin hangi taraftan gelen etki için kullanılabildiği, ürünün beyan edilen kullanımından kontrol edilir.
Alt yüzeyin beton, sıva, metal veya başka bir yalıtım katmanı olması önemlidir. Nem, yüzey sağlamlığı, eski kaplama ve kirleticiler aderansı etkileyebilir. Yeni yapıyla mevcut bir yüzeyin onarımı da aynı başlangıç koşuluna sahip değildir. Eski kaplamanın adı bilinmeden üzerine uyumlu bir katman seçildiği kabul edilmez.
Çatlak veya derz hareketi, yalnız malzemenin esnek sözcüğüyle tanımlanamaz. Beklenen hareket, sıcaklık etkisi, koruma ihtiyacı ve birleşim biçimi birlikte değerlendirilir. Ürünler arasındaki genel bir kalite sırası bu girdilerin yerini tutmaz. Aynı ürün, bir bölgede uygunken başka kullanımda yeterli performansı sunmayabilir.
Bitümlü Örtüler
Bitümlü örtüler, fabrikada üretilen ve yüzeye sistem ayrıntısına göre birleştirilen rulo ürünlerdir. Taşıyıcı, bitüm bileşimi, yüzey kaplaması ve birleşim yöntemi ürünler arasında değişebilir. Kalınlığın fazla olması tek başına bütün uygulamalarda daha iyi sonuç anlamına gelmez. Kullanım yeri ve beyan edilen performans birlikte incelenir.
Çatı için seçilen bir örtünün toprak altında da aynı görev için uygun olduğu varsayılmaz. Açıkta kalma, koruma katmanı, su etkisi ve mekanik zorlanma koşulları farklıdır. Örtü ekleri, köşeler ve düşey dönüşler sistemin parçasıdır. Düz alanda kullanılan malzeme miktarının doğru olması, birleşimlerin sürekliliğini tek başına göstermez.
Sentetik Örtüler
Plastik ve kauçuk esaslı sentetik örtüler farklı polimer ailelerini kapsar. PVC, TPO ve EPDM gibi genel malzeme adları ürünün bütün performansını açıklamaz. Ek yerlerinin oluşturulması, bağlantı ayrıntıları ve alt katman uyumu malzeme ailesine ve sisteme göre değişebilir. Bir örtünün birleştirme yöntemi diğerine doğrudan aktarılmaz.
Alt yüzey veya diğer malzemelerle temas için ayırıcı katman gerekebilir. Bu ihtiyaç yalnız renk veya yüzey görünüşünden belirlenmez. Sabitleme biçimi, kenar bağlantısı ve koruma düzeni de birlikte seçilir. Çatıda rüzgâr etkisi, toprak altında mekanik koruma gibi farklı görevler tasarımda ayrıca değerlendirilir.
Sürme Uygulanan Sistemler
Sürme veya sıvı uygulama, malzemenin uygulanma biçimini anlatır. Çimento, bitüm veya farklı reçine esaslı ürünler bu yöntemle kullanılabilir. Dolayısıyla sürme ve çimento esaslı ifadeleri bütünüyle ayrı, birbirini dışlayan sınıflar değildir. Kimyasal esas ile uygulama yöntemi birlikte yazıldığında seçim daha anlaşılır olur.
Bu sistemler yüzey üzerinde süreklilik sağlayan bir tabaka oluşturmayı amaçlar. Ancak katman kalınlığı, kürlenme, katlar arası süre ve alt yüzey koşulları ürünün teknik belgesinden alınır. Fırça izi bulunmaması yeterli kuru film kalınlığını kanıtlamaz. Köşe, süzgeç ve tesisat geçişlerinde tamamlayıcı parçalar veya takviye gerekebilir.
Çimento Esaslı Ürünler
Çimento esaslı ürünlerde bağlayıcı yapısı, polimer bileşeni ve esneklik özellikleri değişebilir. Mineral altlıklarda kullanılabilen bir ürünün her su basıncı yönüne veya bütün hareketli çatlaklara uygun olduğu kabul edilmez. Altlığın nem koşulu ile uygulama sırasında yüzeyde serbest su bulunması da aynı durum değildir.
Seramik altında kullanım için seçilen ürün, yapıştırıcı ve birleşim ayrıntılarıyla birlikte değerlendirilir. Teras, su deposu veya toprak altı kullanımın gerekleri farklı olabilir. Ürünün yalnız çimento esaslı olması bu kullanım yerlerinin hepsini karşıladığını göstermez. Beyan edilen kullanım ve sistem parçaları aynı dosyada incelenir.
| Ürün grubu | Seçimde öne çıkan bilgi | Tek başına yeterli olmayan ölçüt |
|---|---|---|
| Bitümlü örtü | Kullanım yeri, taşıyıcı ve ek sistemi | Yalnız örtü kalınlığı |
| Sentetik örtü | Polimer ailesi, birleştirme ve uyum | Yalnız malzeme kısaltması |
| Reçine veya bitüm esaslı sürme | Altlık, kürlenme ve tabaka sürekliliği | Yüzeyin tek renk görünmesi |
| Çimento esaslı sürme | Beyan edilen kullanım ve hareket kapasitesi | Mineral esaslı olması |
Teras İçin Seçim
Teras çatıda önce kullanım tanımlanır. Üzerinde sürekli dolaşılan yüzey, yalnız bakım erişimli yüzey ve bitkilendirilmiş alan farklı mekanik etkilere sahiptir. Su yalıtımının açıkta mı yoksa koruma altında mı kalacağı da seçimi etkiler. Dış kaplama, yalıtımı korurken suyun tahliye düzenini engellememelidir.
Isı yalıtımının su yalıtımına göre konumu, çatı sistemini değiştirir. Geleneksel ve ters çatı düzenleri aynı katman sırasıyla uygulanmaz. Malzeme seçimi, bu sıralama ve ürünlerin birbiriyle uyumuyla birlikte yapılır. Eğim, parapet, kapı eşiği ve süzgeç çözülmeden yalnız düz alan için rulo veya sürme ürün seçmek yeterli değildir.
Banyo ve Diğer Islak Hacimler
Seramik kaplama ve derz dolgusu, tek başına su yalıtım tabakası olarak kabul edilmez. Suyun yapı içine geçmesini sınırlayan katman, seramiğin altında uygun süreklilikle çözülür. Duş alanı, duvar dönüşleri, boru çıkışları ve süzgeç çevresi aynı sistemin parçalarıdır. Yapıştırıcının tutunması da seçilen yüzeyle uyumlu olmalıdır.
Kapı eşiğinde ve farklı zeminlerle birleşimde katmanın nasıl sonlandırıldığı gösterilir. Suyun süzgece ulaşacağı yüzey geometrisi, yalıtım malzemesinden ayrı bir tasarım girdisidir. Şekildeki katmanlar işlev ilişkisini anlatır; bütün banyolara uygulanacak kalınlık veya malzeme reçetesi değildir. Uygulama, seçilen sistemin teknik ayrıntısıyla tamamlanır.
Bodrum ve Temel İçin Seçim
Toprak altında dıştan uygulama, suyun yapıya ulaşan tarafında bir bariyer oluşturmayı amaçlar. Mevcut yapılarda dış yüzeye erişim sınırlı olabilir; bu durumda uygulanabilir çözüm ve etkiler yeniden değerlendirilir. İçten yapılan bir kaplamanın bütün dıştan yalıtım görevlerini aynı biçimde yerine getirdiği varsayılmaz. Su basıncının yönü özellikle kontrol edilir.
Temel altı ile bodrum duvarındaki yalıtımın birleşimi önemlidir. Bohça yöntemi, bu sürekliliği bütün yapı çevresinde kurmaya yönelik uygulama yaklaşımıdır; belirli bir ürünün ticari adı değildir. Buradaki malzeme seçimi, bohçalamanın bütün yapım sırasını tekrarlamaz. Uygulama ve temel drenajı ayrıntıları ilgili sayfalarda incelenir.
Drenaj, yapıya gelen su etkisini yönetmeye katkı verebilir; ancak yalıtımın kendisi değildir. Koruma levhası da her durumda su geçirimsiz tabaka yerine geçmez. Dolgu sırasında örtüye veya kaplamaya gelebilecek mekanik etkiler ayrıca düşünülür. Seçim, yalnız uygulama anını değil, sonraki koruma ve bakım koşullarını da kapsar.
Süzgeç, Köşe ve Derz Ayrıntıları
Süzgeç çevresinde yalıtım, uygun bağlantı yüzeyine kesintisiz bağlanır. Sadece boru ağzının çevresine malzeme sürülmesi, bütün süzgeç ayrıntısının çözüldüğünü göstermez. Flanş veya manşet gibi tamamlayıcıların seçilen sistemle uyumu kontrol edilir. Suyun hem yüzeyde hem katman düzeninde nereye yönlendiği anlaşılır olmalıdır.
Duvar ve döşeme birleşimleri, malzemenin dönüş ve hareket davranışını etkiler. Köşe bandı, takviye veya geçiş parçası gerekiyorsa bunların hangi malzemelerle birlikte kullanıldığı tanımlanır. Her köşeye aynı macunun uygulanması ortak bir sistem çözümü değildir. Alt yüzeydeki boşluk ve zayıf bölümler uygulama öncesinde değerlendirilir.
Hareket derzi, sıradan bir yüzey çatlağı gibi kapatılmaz. Derzdeki hareketin sürdüğü bölgede yalıtım sürekliliğini koruyan ayrı bir ayrıntı gerekir. Yapısal derzin yeriyle kaplama derzinin yeri koordine edilir. Düz alanın hesabı ve malzeme belgesi, bu bağlantıların yerine geçmez.
Ürün Belgeleri ve Başlıkları Doğrulanan Standartlar
Ürünün teknik föyü, beyan edilen kullanım amacı ve ilgili mevzuat gerektiriyorsa performans beyanı ile işaretleme bilgileri birlikte incelenir. CE işareti, ürünün her bölgede ve her ayrıntıda kullanılabileceğini tek başına göstermez. Beyandaki ürün ile sahaya gelen ürünün kimliği ve izlenebilirliği eşleşmelidir.
Aşağıda standartlar yalnız numara ve başlıkla verilmiştir. Uzun başlıklar okunabilirlik için kısaltılmıştır; deney tablosu, performans sınıfı, uygulama kalınlığı veya sayısal kabul sınırı aktarılmaz.
| Standart numarası | Başlık |
|---|---|
| TS EN 13707 | Su yalıtımı için esnek levhalar — Çatılarda su yalıtımında kullanılan takviyeli bitümlü levhalar — Tanımlamalar ve özellikler |
| TS EN 13969 | Su yalıtımı için esnek levhalar — Bitümlü rutubet yalıtım levhaları |
| TS EN 13956 | Esnek levhalar — Su yalıtımı için — Çatılarda su yalıtımı için kullanılan plastik ve lastik levhalar — Tarifler ve karakteristikler |
| TS EN 13967 | Esnek levhalar — Su yalıtımı için — Plastik ve lastik rutubet yalıtım levhaları |
| TS EN 14891 | Yapıştırıcılarla tutturulmuş seramik karoların altında kullanım için sıvı halde uygulanan su geçirimsiz ürünler |
Bu başlıkların varlığı, standartların kapsamları farklı ürünleri birbirinin yerine kullanılabilir yapmaz. Hangi belgenin seçilen ürüne ve kullanım yerine karşılık geldiği ayrıca kontrol edilir. Güncel baskı, ürünün beyanı ve proje koşulları aynı değerlendirmede ele alınır. Bir katalog başlığı, tamamlanmış uygulamanın uygunluk belgesi değildir.
Miktar, Uygulama Kaydı ve Kontrol
Örtü metrajında düz alan yanında dönüşler, ekler ve ayrıntılar sistem tarifine göre değerlendirilir. Sürme sistemde ise sarfiyat ile kuru tabaka kalınlığı farklı büyüklüklerdir. Kilogram cinsinden tüketim, ürünün bileşimi ve yüzey koşulu bilinmeden kalınlığa çevrilmez. Tek bir genel fire veya sarfiyat yüzdesi bütün malzemelere uygulanmaz.
Uygulama kaydında alt yüzeyin kabulü, ürün bilgisi, ortam koşulları, katmanlar ve birleşim ayrıntıları izlenebilir tutulur. Kontrol yöntemi, kullanım yerine ve sisteme göre projede belirlenir. Bir yüzeyin kuru görünmesi, su geçirimsizliğinin her koşulda doğrulandığı anlamına gelmez. Sonraki kaplama veya dolgu öncesindeki kontrol, yalıtımın görünür olduğu aşamada planlanır.
İlgili İçerikler ve Araçlar
Bu konudaki terimi açıklığa kavuşturmak için şap nedir ve nerede kullanılır maddesini okuyabilirsiniz.
Kaynaklar
- ÇŞİDB: Su Yalıtımı İşleri Genel Teknik Şartnamesi. Malzeme ve ayrıntı çerçevesi ile standart başlıkları; ücretli standart metinleri aktarılmamıştır.
- Bakanlık: Yapı malzemeleri standart başlıkları. Yalnız başlık eşleştirmesinde kullanılmıştır; arşivdeki tarih ve durum bilgileri güncel baskı beyanı değildir.
- ÇŞİDB: Binalarda su yalıtımı sunumu. Bitümlü örtülerin ürün standardı başlıkları için kontrol kaydı.