Şap, döşeme üzerinde yüzeyi düzeltmek ve kaplamaya altlık hazırlamak için uygulanan harç tabakasıdır. Şantiyede çimento ve kumla hazırlanan şap ile fabrikada hazırlanmış zemin tesviye harçları aynı uygulama tarifiyle değerlendirilmez. Bağlayıcı türü, yüzey hazırlığı ve projedeki katman düzeni birlikte okunmalıdır. “Hazır şap” sözü tek başına malzemenin alçı mı, çimento mu esaslı olduğunu veya hangi kalınlıkta uygulanacağını açıklamaz.
Şap türleri nasıl ayrılır?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yüksek Fen Kurulunun arşivde bulunan genel fiyat analizleri, klasik çimentolu şapı ve kendiliğinden yayılan zemin tesviye harçlarını ayrı imalatlar olarak tanımlar. Klasik şap tarifinde harç, anolar arasında uygulanır ve mala ile perdahlanır. Kendiliğinden yayılan harç tarifinde ise temizleme, astarlama, karıştırma ve homojen yayılma işlemleri bulunur.
Hazır ürün ile kendiliğinden yayılan ürün ifadeleri eş anlamlı kabul edilmemelidir. Birincisi malzemenin hazırlanma biçimini, ikincisi uygulama davranışını anlatır. Kaynakta hem çimento esaslı hem alçı esaslı kendiliğinden yayılan harçlar bulunması, yalnız ürünün ticari adına bakarak seçim yapılamayacağını gösterir. Projede malzeme türü ve uygulama tarifi açıkça tanımlanmalıdır.
| Uygulama | Arşivdeki tanım | Kalınlık bilgisinin sınırı |
|---|---|---|
| Çimento esaslı klasik şap | Anolar arasında mala perdahlı harç | İlgili analizde ortalama 2,5 cm |
| Alçı esaslı zemin tesviyesi | Kendiliğinden yerleşen harç | İlgili analizde ortalama 2 mm |
| Çimento esaslı kendiliğinden yayılan harç | Temizlenmiş ve astarlanmış yüzeye uygulama | Ürün ve proje tarifi kontrol edilir |
Şap kalınlığı kaç santimetre olmalı?
Tablodaki değerler farklı imalatların kaynak örnekleridir; aynı şap için önerilmiş bir alt ve üst kalınlık aralığı değildir. YFK'nin 15.250.1101 pozunda çimentolu şap için ortalama 2,5 cm tanımlanır. Alçı esaslı ince tesviye tarifindeki 2 mm ise başka bir malzeme ve uygulamaya aittir. Bu değerleri birleştirerek bütün şaplara geçerli bir kalınlık aralığı üretmek doğru olmaz.
Kalınlık kararı verilirken önce projedeki imalat adı bulunmalıdır. Ardından bu imalatın bağlayıcısı, alt yüzeyi ve uygulama tarifi eşleştirilmelidir. İnce tesviye harcının tarifi, klasik şapın kalınlığını azaltmak için gerekçe oluşturmaz. Aynı şekilde klasik şap analizindeki değer de her hazır ürüne uygulanamaz. Bu yazı, arşivde doğrulanmayan genel bir minimum veya maksimum kalınlık önermemektedir.
Yüzey hazırlığı ve kür
YFK analizlerinde mevcut yüzeyin temizlenmesi ve tutunmayı önleyen kirlerin uzaklaştırılması yer alır. Kendiliğinden yayılan harçlarda astar uygulaması da tarif edilir. Dolayısıyla düzgün sonuç yalnız son perdaha bağlı değildir; alt yüzey hazırlığı imalatın parçasıdır. Karışımın hazırlanması ve yayılması da seçilen tarifle birlikte ele alınır.
Çimentolu şap analizinde gerektiğinde sulama öngörülür. Kürün uygulama biçimi için ilgili şartname ve malzeme talimatı kontrol edilmelidir. Kaynakta bütün şaplara uygulanabilecek sabit bir kür süresi verilmediğinden burada gün sayısı önerilmemektedir. Betonda kür yöntemleri kavramı açıklasa da beton için verilen süreler her hazır şapa doğrudan taşınmamalıdır.
Şap ile tesviye betonu farkı
Her iki ifade yüzey ve kot düzenlemeyle ilişkili olsa da sözleşmedeki malzeme tarifinin yerini alamaz. YFK listelerinde tesviye tabakası ve şap ayrı pozlar altında gösterilir. Uygulamada ayrım yapılırken yalnız “zemin düzeltilecek” ifadesiyle yetinilmemeli; harç veya beton tarifi ile proje detayı birlikte okunmalıdır. Hakediş ve metraj takibi bakımından da doğru poz eşleştirmesi gerekir.
Sık sorulanlar
Hazır şap her zaman kendiliğinden yayılır mı?
Hayır. Hazır karışım tanımı ile kendiliğinden yayılma özelliği ayrı bilgilerdir. Seçilen ürünün uygulama tarifi incelenmelidir.
Şapın üzerine ne zaman kaplama yapılır?
Bu kaynaklardan bütün ürünlere geçerli tek süre çıkarılamaz. Seçilen malzemenin kaplamaya hazırlık koşulları kontrol edilmelidir.
Şap sulanır mı?
YFK'nin klasik çimentolu şap tarifinde gerektiğinde sulama bulunur. Bu tarif, bütün hazır harçlara koşulsuz uygulanmaz.
Kaynaklar
- YFK, 2024 İnşaat Genel Fiyat Analizleri; şap ve zemin tesviyesi tarifleri. Arşiv kimliği:
ikincil/0a55eef0777d.txt. - YFK, İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları; tesviye ve şap işleri. Arşiv kimliği:
ikincil/0e82f61944e7.txt.