Beton Basınç Dayanımı Deneyi (TS EN 12390-3)

1. Kapsam

TS EN 12390-3:2019, sertleşmiş beton numunelerinin basınç dayanımını belirlemek için deney yöntemini tanımlar. Standart, numune hazırlama, kürleme, deney prosedürü ve sonuçların değerlendirilmesini kapsar.

1.1 Türkiye Yasal Çerçevesi

Türkiye'de beton kalite kontrolü birden fazla mevzuat katmanıyla düzenlenmiştir:

Tablo 1: Türkiye Yasal Çerçevesi

Saha Notu: Türkiye'deki yapıların büyük çoğunluğu 1., 2. ve 3. derece deprem bölgelerinde yer almaktadır. TBDY 2018, betonarme elemanlar için C25'ten düşük beton kullanımını yasaklamıştır. Türkiye genelinde konut yapılarında en yaygın tercih C25/30 ve C30/37 sınıflarıdır.

Dikkat: TS 500:2000'de referans numune, 200 mm küptür. TS EN 12390-3'te ise standart numune 150 mm küp veya Ø150×300 mm silindirdir. Bu fark, dayanım sınıfı kıyaslamalarında tutarsızlığa yol açabilir; dönüşüm katsayıları mutlaka uygulanmalıdır.

2. Numune Hazırlama

2.1 Numune Boyutları

Tablo 2: Numune Boyutları

Dikkat: 150 mm küp ile 150×300 mm silindir aynı beton için farklı sonuç verir. C25/30 gösteriminde 25 = silindir dayanımı (fck,cyl), 30 = 150 mm küp dayanımı (fck,cube)'dir. TS 500:2000 ise 200 mm küp referans aldığından, değerlerin doğrudan kıyaslanmaması gerekir.

2.2 Alınan Numune Miktarı ve Şantiye Planlaması

TS EN 206:2013+A2:2021 Madde 8.4 ve TS 13515 Ek B1 kapsamında numune alma planı:

Tablo 3: Alınan Numune Miktarı ve Şantiye Planlaması

Saha Notu: Çevre Şehircilik Bakanlığı genelgesiyle (13.04.2022), şantiyeye aynı gün yalnızca bir beton yükü teslim edilmişse toplam 8 numune alınması zorunlu kılınmıştır: 2 adet 7. günde, 6 adet 28. günde deneylenir. Bu uygulama EBİS sistemi üzerinden takip edilmektedir.

2.3 Dökme Süreci (TS EN 12390-2:2019)

1. Kalıbı nötr yağ ile yağla (iç yüzey)
2. Betonu 2 eşit tabakada dök
3. Her tabakayı 25 darbeli sivri çubukla sıkıştır (Ø16 mm) veya daldırma vibratörle (çap ≤ numune küçük boyutunun 1/4'ü)
4. Yüzeyi düzelt — pürüzsüz ve düz olmalı
5. Üstünü plastik folyo/örtü ile kapat
6. İlk 16–24 saat: nem kaybını önle, titreşimden ve şoktan uzak tut

Dikkat: Döküm sırasında numune kalıbının şantiyeye yakın konumda ama sabit bir zeminde tutulması zorunludur. Araç-gereç titreşiminden etkilenmemesi için kalıplar, döküm alanından en az 2 m uzaklığa yerleştirilmelidir.

3. Kürleme (Curing) — TS EN 12390-2:2019

Tablo 4: Kürleme (Curing) — TS EN 12390-2:2019

Saha Notu: Türkiye'nin Ege ve Akdeniz bölgelerinde yaz aylarında (Temmuz–Ağustos) hava sıcaklığı art arda 3 gün 30°C üzerinde seyredebilir. Bu koşullarda TS 13515 gereği başlangıç kürleme sıcaklığı 25 ± 5°C'ye yükseltilir. İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde ise kış aylarında don riski bulunduğundan, TS 1248 uyarınca günlük ortalama sıcaklık +5°C'nin altına düştüğünde (art arda 3 gün) "soğuk hava betonu" koşulları uygulanır.

Dikkat: Su kürü havuzu olmayan şantiyelerde numunelerin güneş ışığına, don koşullarına veya kuru havaya maruz kalması, gerçek dayanıma göre 3 kata kadar fark oluşturabilmektedir. Bu nedenle numunelerin ilk 24 saat içinde yetkili laboratuvara ulaştırılması zorunludur.

3.1 Türkiye İklim Bölgelerine Göre Kürleme Riskleri

Tablo 5: Türkiye İklim Bölgelerine Göre Kürleme Riskleri

4. Deney Prosedürü (TS EN 12390-3:2019)

4.1 Yüzey Hazırlama

Deney öncesinde numune yüzey hazırlığı kritik önem taşır:

• Yüzey düz ve temiz olmalı (pürüzlülük ≤ 0,05 mm)
• Gerekirse başlıklama (capping) yapılır:
  • Kükürt karışımı: Hızlı, yaygın — ancak sıcaklık kontrolü gerektirir
  • İnce çimento macunu (capping compound): Daha güvenli alternatif
  • Polisaj/taşlama: Özellikle silindir numuneler için

Dikkat: Küp numunelerde döküm yüzeyi (üst yüzey) pres yükleme yüzeyine gelmemelidir; kalıba temas eden iki pürüzsüz yüzey arasında yükleme yapılmalıdır. Üst yüzey pürüzlüyse başlıklama zorunludur.

4.2 Yükleme Hızı

TS EN 12390-3:2019 Madde 7.5 uyarınca sabit basınç kontrollü yükleme:

$$\dot{\sigma} = 0{,}6 \pm 0{,}2 \; \text{MPa/s}$$

• Alt sınır: 0,4 MPa/s
• Üst sınır: 0,8 MPa/s
• Pres tipi: Yükleme hızını sabit tutabilen, basınç kontrollü (force-controlled) otomatik pres zorunludur

Saha Notu: Türkiye'de kullanılan beton preslerinin büyük çoğunluğu TS EN ISO 12390-4 sınıf 1 veya 2 kapasitesindedir (genellikle 2000–3000 kN). Pres kalibrasyonu TS EN ISO 7500-1 kapsamında, 12 ayı aşmayan aralıklarla akredite laboratuvarlara yaptırılmalıdır.

4.3 Maksimum Yük

Numune kırılana kadar yükleme sürdürülür. Maksimum yük $F_{max}$ kN cinsinden kaydedilir.

4.4 Dayanım Hesabı

Karakteristik basınç dayanımı:

$$\boxed{f_c = \frac{F_{max}}{A_c}} \quad \text{[N/mm²] = [MPa]}$$

Burada:

• $F_{max}$ = maksimum kırılma yükü [N]
• $A_c$ = yükleme alanı [mm²]
• 150 mm küp: $A_c = 150 \times 150 = 22\,500 \; \text{mm}^2$
• Ø150 silindir: $A_c = \pi \cdot 75^2 = 17\,671 \; \text{mm}^2$

Küp → Silindir dönüşümü (TS EN 206, yaklaşık):

$$f_{c,\text{silindir}} \approx 0{,}82 \cdot f_{c,\text{küp},150}$$

Tasarım basınç dayanımı (TS 500:2000 Madde 3.2):

$$f_{cd} = \frac{f_{ck}}{\gamma_c}, \quad \gamma_c = 1{,}5$$

5. Karakteristik Basınç Dayanımı Hesabı ($f_{ck}$)

5.1 İstatistiksel Değerlendirme (TS EN 206:2013+A2:2021 Madde 8.2.1.2)

n ≥ 35 numune için (sürekli üretim):

$$f_{ck} = f_{cm} - k_1 \cdot s$$

Burada:

• $k_1 = 1{,}48$ (EN 206 — %5 fraktil, tek taraflı)
• $s$ = numune serisinin standart sapması [MPa]
• $f_{cm}$ = ortalama basınç dayanımı [MPa]

n < 15 numune için (başlangıç üretimi):

Kriter 1: $f_{cm} \geq f_{ck} + 4 \; \text{MPa}$

Kriter 2: Her bireysel $f_c \geq f_{ck} - 4 \; \text{MPa}$

5.2 Uygunluk Kriterleri (TS 13515 B1.3.1 / TS EN 206 Çizelge 14)

Tablo 6: Uygunluk Kriterleri (TS 13515 B1.3.1 / TS EN 206 Çizelge 14)

Dikkat: TS 13515'te ayrıca bir numune takımı geçerlilik şartı bulunmaktadır: Aynı harmandan alınan 3 numunenin tekil dayanım değerleri arasındaki aralık (max - min), ortalamanın %15'inden fazla ise o numune takımı geçersiz sayılır.

Saha Notu: EBİS (Elektronik Beton İzleme Sistemi) üzerinden takip edilen şantiyelerde, geçersiz sayılan numune takımları otomatik olarak sistem tarafından işaretlenmektedir. Bu durumda karot numunesi alınması (TS EN 13791) gündeme gelebilir. Türkiye uygulamasında TBDY 2018 Madde 15.2.4.3, her kattan en az 3 adet karot alınmasını öngörmektedir.

5.3 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) Beton Gereksinimleri

Tablo 7: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) Beton Gereksinimleri

Tablo 8: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) Beton Gereksinimleri

fcd = fck / 1,5 (γc = 1,5, TS 500:2000 Madde 3.2)

5.4 Yaşa Göre Dayanım Gelişimi

Beton, standart koşullarda (20 ± 2°C, su kürü) 28 günlük nihai dayanımına aşamalı ulaşır. Yaşa bağlı dayanım oranları (yaklaşık, Portland çimentosu için):

Tablo 9: Yaşa Göre Dayanım Gelişimi

Saha Notu: 7 günlük test sonucu, 28 günlük dayanımın %65–70'ini veriyorsa beton planlanandan zayıf olabilir. 7. gün değeri hedef fck'nın %60'ının altına düşerse ek numune alınması veya karot planlaması yapılmalıdır. Özellikle Doğu Anadolu'da kış döneminde soğuk kür koşulları bu oranı düşürebilir; olgunluk yöntemi (Nurse-Saul) kullanılabilir.

5.5 Olgunluk Yöntemi (Nurse-Saul Fonksiyonu)

Farklı sıcaklıklarda dökülen betonun saha dayanımını tahmin etmek için olgunluk endeksi kullanılır:

$$M = \sum (T - T_0) \cdot \Delta t \quad \text{[°C\cdot saat veya °C\cdot gün]}$$

Burada:

• $T$ = beton sıcaklığı [°C]
• $T_0$ = referans sıcaklık = −10°C (Nurse-Saul)
• $\Delta t$ = zaman aralığı [saat]

Bu yöntem, şantiye koşullarında 28 gün beklenmeden beton kalıp sökme zamanının belirlenmesinde ve don öncesi minimum dayanım kontrolünde kullanılır. ASTM C 1074 referans standardıdır.

6. Raporlama

Her deney için kayıt edilmesi gerekenler (TS EN 12390-3:2019 Madde 9):

• Numune tipi ve boyutu
• Beton yapım tarihi, döküm yeri ve beton sınıfı (örn. C30/37)
• Deney tarihi ve numune yaşı [gün]
• Kür koşulları (sıcaklık, süre, ortam)
• Yükleme hızı [MPa/s]
• Pres kalibrasyon tarihi
• Kırılma modu (A, B, C, D, E, F — mutlaka raporda belirtilmeli)
• $F_{max}$ [kN] ve $f_c$ [MPa] değerleri
• EBİS kodu (4708 kapsamındaki yapılar için)

6.1 Kırılma Tipleri (TS EN 12390-3:2019 Şekil 1–4)

Tablo 10: Kırılma Tipleri (TS EN 12390-3:2019 Şekil 1–4)

Saha Notu: Türkiye şantiyelerinde en sık karşılaşılan sorun Tip C kırılmalardır; bunun en yaygın nedeni döküm yüzeyinin preste kullanılması ya da yetersiz başlıklamadır. Kontrol: Küpü preste doğru konumlandır — döküm yüzeyi yan tarafa gelmelidir.

7. Türkiye'de Yapı Denetimi ve EBİS Sistemi

7.1 4708 Sayılı Kanun Kapsamında Yükümlülükler

Tebliğ: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı — Resmi Gazete Sayı: 30629 (18 Aralık 2018)

Bu tebliğ kapsamında:

1. Beton dökümünden önce yetkili laboratuvara bildirim zorunludur
2. Numunelere RFID beton etiketi yerleştirilmesi zorunludur
3. Numune alma işlemi denetim elemanı huzurunda gerçekleştirilir
4. Tüm işlemler EBİS (Elektronik Beton İzleme Sistemi) üzerinden kayıt altına alınır
5. Şantiye şefleri EBİS'te onay işlemi gerçekleştirmekle yükümlüdür (2024 güncellemesi)

7.2 Yönetmelik Referansları

Tablo 11: Yönetmelik Referansları

8. Örnek Problemler

Problem 1 — Kolay 🟢

Veriler:

• Numune tipi = 150 mm küp
• Kırılma yükü: $F_{max} = 540 \; \text{kN}$
• Beton sınıfı = C25/30

İstenen: Basınç dayanımını hesapla ve bireysel uygunluk kontrolü yap.

Çözüm:

Adım 1: Yükleme alanı

$$A_c = 150 \times 150 = 22\,500 \; \text{mm}^2$$

Adım 2: Basınç dayanımı (TS EN 12390-3:2019 Madde 8)

$$f_c = \frac{F_{max}}{A_c} = \frac{540\,000 \; \text{N}}{22\,500 \; \text{mm}^2} = 24{,}0 \; \text{MPa}$$

Adım 3: Bireysel uygunluk kriteri (TS EN 206 Çizelge 14 / TS 13515 B1.3.1)

$$f_c \geq f_{ck} - 4 \; \text{MPa} \quad \Rightarrow \quad 24{,}0 \geq 25 - 4 = 21{,}0 \; \text{MPa} \quad$$

Sonuç: $f_c = 24{,}0 \; \text{MPa}$ — Bireysel numune kriteri sağlanmaktadır.

Not: Bu tek numune sonucu bireysel kriteri sağlasa da, n < 15 ortalama kriteri ($f_{cm} \geq f_{ck} + 4 = 29 \; \text{MPa}$) için en az 2 numune takımı sonucuna ihtiyaç vardır. Tek sonuçla kesin uygunluk kararı verilemez.

Problem 2 — Orta 🟡

Veriler: C30/37 beton sınıfı; bir şantiyeden aynı günde 3 numune takımı alınmış. Her takımdan elde edilen ortalama dayanım sonuçları:

Tablo 12: Problem 2 — Orta 🟡

İstenen: Her takımın geçerliliğini TS 13515'e göre kontrol et; geçerli takımlarla uygunluk değerlendirmesi yap (n < 15).

Çözüm:

Adım 1: Takım 1 geçerlilik kontrolü (aralık ≤ ortalama × 0,15)

$$\bar{f}_{c1} = \frac{35{,}2 + 36{,}8 + 37{,}1}{3} = 36{,}37 \; \text{MPa}$$ $$\text{Aralık} = 37{,}1 - 35{,}2 = 1{,}9 \; \text{MPa} \leq 0{,}15 \times 36{,}37 = 5{,}46 \; \text{MPa} \quad \; \text{GEÇERLİ}$$

Adım 2: Takım 2 geçerlilik kontrolü

$$\bar{f}_{c2} = \frac{31{,}5 + 32{,}0 + 46{,}5}{3} = 36{,}67 \; \text{MPa}$$ $$\text{Aralık} = 46{,}5 - 31{,}5 = 15{,}0 \; \text{MPa} > 0{,}15 \times 36{,}67 = 5{,}50 \; \text{MPa} \quad \; \text{GEÇERSİZ}$$

Adım 3: Takım 3 geçerlilik kontrolü

$$\bar{f}_{c3} = \frac{33{,}4 + 34{,}1 + 35{,}5}{3} = 34{,}33 \; \text{MPa}$$ $$\text{Aralık} = 35{,}5 - 33{,}4 = 2{,}1 \; \text{MPa} \leq 0{,}15 \times 34{,}33 = 5{,}15 \; \text{MPa} \quad \; \text{GEÇERLİ}$$

Adım 4: Geçerli takımlarla (Takım 1 ve 3) uygunluk değerlendirmesi (n = 2, yani n < 15 kriteri):

$$f_{cm} = \frac{36{,}37 + 34{,}33}{2} = 35{,}35 \; \text{MPa}$$

• Kriter 1: $f_{cm} \geq f_{ck} + 4 = 30 + 4 = 34 \; \text{MPa}$ → $35{,}35 \geq 34{,}0$ MPa
• Kriter 2: $f_{c,min} = 33{,}4 \; \text{MPa} \geq f_{ck} - 4 = 30 - 4 = 26 \; \text{MPa}$

Sonuç: Her iki uygunluk kriteri sağlanmaktadır. Beton C30/37 sınıfına uygun kabul edilir. Ancak geçersiz olan Takım 2, yüksek aralık nedeniyle (46,5 MPa outlier) numune saklama veya taşıma hatası şüphesi doğurmaktadır; araştırılması önerilir.

Problem 3 — Zor

Senaryo: C35/45 sınıfı beton için sürekli üretim döneminde 20 adet 150 mm küp numune deneyi yapılmıştır. Sonuçlar aşağıdaki gibidir (MPa):

Tablo 13: Problem 3 — Zor

İstenen: (a) Ortalama dayanımı ve standart sapmayı hesapla. (b) n = 20 için TS EN 206 uygunluk kriterlerini değerlendir. (c) Tasarım basınç dayanımını (fcd) hesapla ve bir kolonun boyutlandırmasında kullanılacak değeri belirle.

Çözüm:

Adım 1: Ortalama dayanım

$$f_{cm} = \frac{\sum f_{ci}}{n} = \frac{38{,}5+41{,}0+39{,}2+43{,}8+40{,}5+40{,}2+37{,}5+44{,}0+36{,}2+42{,}6+36{,}8+43{,}5+38{,}9+40{,}7+41{,}9+42{,}1+39{,}6+41{,}3+37{,}8+44{,}5}{20}$$ $$\sum f_{ci} = 810{,}6 \; \text{MPa}$$ $$f_{cm} = \frac{810{,}6}{20} = 40{,}53 \; \text{MPa}$$

Adım 2: Standart sapma (biased-corrected, n-1)

$$s = \sqrt{\frac{\sum (f_{ci} - f_{cm})^2}{n-1}}$$

Sapma karelerinin toplamı hesabı:

Tablo 14: Problem 3 — Zor

$$s = \sqrt{\frac{115{,}58}{19}} = \sqrt{6{,}084} = 2{,}47 \; \text{MPa}$$

Adım 3: TS EN 206 uygunluk kriteri (15 ≤ n < 35, s bilinmekte)

• Kriter 1: $f_{cm} \geq f_{ck} + 1{,}48 \cdot s = 35 + 1{,}48 \times 2{,}47 = 35 + 3{,}66 = 38{,}66 \; \text{MPa}$

$$f_{cm} = 40{,}53 \; \text{MPa} \geq 38{,}66 \; \text{MPa} \quad$$

• Kriter 2: $f_{c,min} = 36{,}2 \; \text{MPa} \geq f_{ck} - 4 = 35 - 4 = 31 \; \text{MPa}$

Adım 4: Tasarım basınç dayanımı (TS 500:2000 Madde 3.2)

$$f_{cd} = \frac{f_{ck}}{\gamma_c} = \frac{35}{1{,}5} = 23{,}3 \; \text{MPa}$$

Adım 5: Silindir eşdeğer değer (gerekirse TS EN 12390-3 kapsamında)

$$f_{ck,\text{silindir}} = 35 \; \text{MPa} \quad (C35/45 \; \text{gösteriminde silindir değeri 35 MPa'dır)}$$

Sonuç:

• Ortalama dayanım: $f_{cm} = 40{,}53 \; \text{MPa}$
• Standart sapma: $s = 2{,}47 \; \text{MPa}$
• Her iki uygunluk kriteri sağlanmaktadır → Beton C35/45 sınıfına uygun
• Tasarım basınç dayanımı: $f_{cd} = 23{,}3 \; \text{MPa}$
• Kolon boyutlandırmasında kullanılacak değer: $f_{ck} = 35 \; \text{MPa}$, $f_{cd} = 23{,}3 \; \text{MPa}$

Kontrol: Varyasyon katsayısı $CoV = s/f_{cm} = 2{,}47/40{,}53 = 6{,}1\%$ — Bu değer iyi kalite kontrolünü göstermektedir (CoV < 10% = iyi, CoV < 6% = mükemmel).

9. Sık Yapılan Hatalar

1. Yükleme hızının sabit tutulmaması: TS EN 12390-3:2019 Madde 7.5 uyarınca $\dot{\sigma} = 0{,}6 \pm 0{,}2$ MPa/s sabit basınç hızında yükleme zorunludur. El kumandalı hidrolik presle hızın artırılıp azaltılması, dayanım sonucunu ±10%'a kadar etkiler. Çözüm: Otomatik hız kontrollü pres kullanılmalı; her deney için yükleme hızı kayıt edilmelidir.

2. Başlıklama (capping) standardına uyulmaması: Küp numuneler genellikle başlıklama gerekmezken silindir numunelerin üst yüzeyi çimento şlemi veya polyüretan ile ±0,05 mm düzlüğünde başlıklanmalıdır. Eğik veya pürüzlü yüzey dayanımı %5–20 düşürür. Çözüm: Yüzey düzlüğünü mastar veya düz çelik levha ile kontrol et.

3. İlk 24 saatte numune bozulması: Kalıptan erken çıkarma, titreşim veya düşme, beton hidratasyonunu ve bağ oluşumunu engeller. Numunelerin ilk 16–24 saatte yerinden oynatılmaması ve sabit sıcaklıkta (20 ± 5°C) muhafaza edilmesi zorunludur. Çözüm: Numuneleri sert zemin üzerine koy, koruyucu kap veya örtü kullan.

4. Numune yaşının 28 günden farklı olmasının fark edilmemesi: 28 gün öncesi veya sonrasında deneylenen numuneler $f_{ck}$ ile doğrudan kıyaslanamaz. Çözüm: Farklı yaştaki numuneler için TS EN 12390-3'te belirtilen yaş düzeltme faktörleri veya olgunluk yöntemi uygulanmalıdır.

5. Küp–silindir dönüşümünün gerekmediği durumda yapılması: Türkiye'de TS 500 beton sınıflandırması 150 mm küp numune referans alır. Silindir deneyi yapıldığında $f_{c,küp} = f_{c,silindir} / 0{,}82$ çevrimi uygulanmalıdır; aksi hâlde silindir değeri doğrudan $f_{ck}$ ile kıyaslanırsa sonuç tutarsız olur.

6. Kırılma modunun kayıt edilmemesi: TS EN 12390-3:2019'a göre kırılma tipi (A–F) mutlaka raporda belirtilmelidir. Tip C, E ve F, başlıklama veya yükleme hızı hatalarına işaret eder; bu numunelerin geçersiz sayılıp sayılmayacağı değerlendirilmelidir.

7. n < 15 numunede k₁ = 1,48 formülü kullanımı: Az numune için yanlış uygunluk formülünün kullanılması. k₁ = 1,48 yalnızca n ≥ 35 için geçerlidir; n < 15 için Kriter 1: $f_{cm} \geq f_{ck} + 4$ MPa uygulanır. Çözüm: TS EN 206 Çizelge 13–14 veya TS 13515 B1.3.1'e bakarak numune sayısına uygun kriteri seçin.

8. EBİS kayıt zorunluluğunun unutulması: 4708 kapsamındaki yapılarda EBİS kaydı yapılmadan dökülen betonlar için sonradan itiraz halinde hukuki sorun yaşanabilir. Çözüm: Döküm öncesi laboratuvara bildirim yap, denetim elemanını çağır, RFID etiketi yapıştır.

Kaynaklar

1. TS EN 12390-3:2019 — Sertleşmiş betonun deneyi — Bölüm 3: Basınç dayanımı. Türk Standartları Enstitüsü.
2. TS EN 12390-1:2021 — Sertleşmiş betonun deneyi — Bölüm 1: Numune boyutu ve şekli. TSE.
3. TS EN 12390-2:2019 — Sertleşmiş betonun deneyi — Bölüm 2: Numune yapımı ve kürü. TSE.
4. TS EN 206:2013+A2:2021 — Beton — Özellikler, üretim, döküm ve uygunluk kriterleri. TSE. Madde 8.
5. TS 13515 — TS EN 206'nın uygulanmasına yönelik tamamlayıcı standart. TSE. Ek B1.
6. TS 500:2000 — Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları. TSE. Madde 3, 5.
7. TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. Madde 7.2, 15.2.4.3.
8. 4708 Sayılı Yapı Denetimi Kanunu Tebliği — Resmi Gazete Sayı: 30629, 18 Aralık 2018. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı.
9. Yulu, T. (2023). "Betonda Kabul Kriterleri ve Hesaplarda Kullanımı." Beton 2023 Kongresi Bildirileri, Kayseri, 8–10 Kasım 2023. THBB Akademi, s. 97–104.
10. Neville, A.M. (2011). Properties of Concrete, 5th Ed. Pearson. Bölüm 6.
11. Mehta, P.K. ve Monteiro, P.J.M. (2014). Concrete: Microstructure, Properties and Materials, 4th Ed. McGraw-Hill.
12. TS EN ISO 7500-1 — Metalik malzemeler — Statik tek eksenli test makinelerinin kalibrasyonu. TSE.
13. TS 1248 — Anormal Hava Şartlarında Betonun Hazırlanması, Dökümü ve Bakımı Kuralları. TSE.
14. THBB Teknik Bülten No. 18 — Sıcak Hava Koşullarında Beton Uygulaması. THBB Akademi, 2025.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Beton Metrajı Hesaplama
• Pas Payı Hesaplama

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.