Tek Yönlü ve Çift Yönlü Döşeme Karşılaştırması

1. Temel Tanımlar
2. Sistem Sınıflandırması (TS 500:2000)
3. Moment Hesabı Yöntemleri
4. Döşeme Kalınlığı
5. Donatı Düzeni
6. Kesme Kuvveti
7. Avantaj ve Dezavantajlar
8. Kullanım Alanları ve Döşeme Tipi Seçimi
9. Hesap Prosedürü Karşılaştırması
10. Türkiye Saha Koşulları ve Mevzuat
11. Örnek Problemler
12. Sık Yapılan Hatalar
13. Kaynaklar

Özet

Döşemenin bir veya iki doğrultuda çalışması; geometri, mesnetler ve yükleme birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu yazı, TS 500:2000'in erişilebilen tarihî nüshasındaki seçilmiş hükümleri karşılaştırır. Moment tabloları kirişli plakların yaklaşık hesabına, sayısal örnekler belirtilen eğitim varsayımlarına aittir. Güncel lisanslı standart ve tadil karşılaştırması ile bağımsız teknik inceleme henüz tamamlanmamıştır.

1. Temel Tanımlar

Tek yönlü döşeme: TS 500:2000 Madde 11.2.1, düzgün yayılı yük altında uzun/kısa kenar oranı $m=l_l/l_s>2$ olan plakları bir doğrultulu olarak tanımlar. Kısa doğrultuda eğilme donatısı, ona dik doğrultuda dağıtma donatısı bulunur.

Çift yönlü döşeme: Madde 11.4.1'deki kirişli plak tanımı, düzgün yayılı yük, dört kenardan mesnetlenme ve $m\le 2$ koşullarını birlikte içerir. Yalnız iki kenardan mesnetlenen veya serbest kenarlı bir panel bu oranla otomatik sınıflandırılmaz.

Kirişsiz döşeme: Aynı madde, kirişsiz plakları mesnet koşulları ve bu orandan bağımsız olarak iki doğrultulu hesaplatır; ilgili yaklaşık yöntem Madde 11.4.4'tedir.

$l_{sn}$ net kısa açıklığı, $l$ tek doğrultulu yaklaşık yöntemdeki hesap açıklığını gösterir. Bu büyüklükler ve plan kenar boyutları birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Örneklerde hangi ölçünün kullanıldığı ayrıca belirtilmiştir.

2. Sistem Sınıflandırması (TS 500:2000)

Kirişsiz, dişli, konsol ve serbest kenarlı sistemlerin özel koşulları ayrıca değerlendirilir. Bu tablo ekonomik açıklık, kullanım yükü veya deprem bakımından sistem onayı vermez.

3. Moment Hesabı Yöntemleri

3.1 Tek Yönlü Döşeme Momentleri

1 m'lik şerit kiriş olarak hesaplanır. Aşağıdaki koşulların sağlanması halinde TS 500:2000 Madde 11.2.2'nin yaklaşık katsayı yöntemi kullanılabilir:

• $q_k/g_k<2,0$
• Komşu açıklıklar oranı $\ge 0,8$
• Düzgün yayılı yük

$l$: döşeme hesap açıklığıdır; net açıklıkla özdeş kabul edilmez. TS 500:2000 Madde 11.2.2, duvarlara serbestçe oturan döşemelerde serbest açıklığa döşeme kalınlığının eklenmesini, mesnet eksenleri arasındaki uzaklığın aşılmamasını ve serbest açıklığın 1,05 katından az alınmamasını belirtir. Mesnet momentinde komşu açıklık ve yüklerin ortalaması kullanılır. Aşağıdaki $P_d=1,4g+1,6q$ birleşimi yalnız gösterilen düşey yük eğitim hesabının kapsamındadır; TS 498'e ait katsayı diye sunulmaz.

Mesnet momenti azaltma (Madde 11.2.2): Uygulanabildiği durumlarda $\Delta M=Va/3$ kullanılır; $V$ hesap yapılan açıklığın mesnet kesme kuvveti, $a$ mesnet genişliğidir. Mesnet genişliği açıklığın 0,175 katından fazla alınamaz; azaltılmış moment $P_d{l}^2/14$ değerinden az olamaz. Mesnetlere serbestçe oturan plaklarda azaltma yapılmaz. Sürekli plakların kenar mesnetlerinde en az açıklık donatısının yarısı kadar üst donatı bulunur.

Tasarım Yükü:

$$P_d=1,4\cdot g_k+1,6\cdot q_k[{\text{kN/m}}^2]$$

3.2 Çift Yönlü Döşeme Momentleri

TS 500:2000 Madde 11.4.3 / Denklem 11.3, açıklıkları fazla farklı olmayan veya daha kesin hesabın gerekmediği kirişli sistemler için yaklaşık yöntemi açıklar:

$$m_d=\alpha P_d{l}_{sn}^2$$

Moment birim genişlik içindir; $P_d$ kN/m² ve $l_{sn}$ metre alındığında sonuç kNm/m olur. Negatif moment mesnet yüzünde, pozitif moment açıklık ortasında değerlendirilir. Katsayılar yön, mesnet sürekliliği ve moment işaretine göre ayrı okunur. Hesaplanan değerler Madde 11.4.2'de tanımlanan orta şeritler içindir; kolon şeritlerinde bu momentlerin 2/3'ü alınabilir. Açıklığı fazla olmayan döşemelerde bulunan moment, döşeme genişliği boyunca geçerli sayılabilir; ortak mesnet momentleri Madde 11.4.3'e göre ayrıca düzenlenir.

Dört kenar sürekli durumda uzun doğrultu katsayıları bütün bu oranlarda açıklıkta 0,025, mesnette negatif moment büyüklüğü için 0,033'tür. Dört kenar süreksiz durumda uzun doğrultu pozitif katsayısı 0,050'dir. Buradaki “süreksiz”, mesnetsiz serbest kenar anlamına gelmez. Sürekli kenar da otomatik olarak mutlak ankastre mesnet demek değildir.

Kenar süreksizliğinde genel bir $(1+\nu )/2$ çarpanı kullanılmaz; gerçek sınır koşulunun Çizelge 11.1 satırı seçilir. Bir kenar süreksiz, $m=1,50$ durumunda kısa doğrultu pozitif/negatif büyüklük katsayıları 0,049/0,065, uzun doğrultu katsayıları 0,031/0,041'dir. Ortak mesnet dengesi ve diğer yöntem koşulları bu seçilmiş tablodan ayrı kontrol edilir.

4. Döşeme Kalınlığı

4.1 Tek Yönlü Döşeme Kalınlığı

Madde 11.2.2 minimum kalınlıkları ile Madde 13.2.1 / Çizelge 13.1 sehim hesabından muafiyet koşulları farklı kontrollerdir.

Tek doğrultulu plaklarda genel alt sınır 80 mm, taşıt geçenlerde 120 mm'dir. Madde 11.2.2'de yalnız örtme, onarım ve temizlik gibi sınırlı kullanım durumları için 60 mm istisnası bulunur; sıradan kullanım döşemesine uygulanmaz. Çizelge 13.1 muafiyeti, elemanın sehime duyarlı yapı elemanı taşımaması ve bunlarla ilişkili olmaması koşuluna bağlıdır. Yalnız tabloda bir oranı sağlamak bütün kullanılabilirlik kontrollerinin tamamlandığını göstermez.

4.2 Çift Yönlü Döşeme Kalınlığı

TS 500:2000 Madde 11.4.2, Denklem 11.1 kirişli iki doğrultulu plak için şu alt sınırları verir:

$$h\ge \frac{l_{sn}}{15+20/m}\left(1-\frac{{\alpha }_s}{4}\right),h\ge 80\text{ mm}$$

$l_{sn}$ kısa doğrultudaki net açıklıktır; aşağıdaki kalınlık hesabında mm kullanılır. $m=l_l/l_s$ kenar oranı, ${\alpha }_s$ ise sürekli kenar uzunlukları toplamının toplam çevreye oranıdır. İki kenarın sürekli olması tek başına ${\alpha }_s=0,50$ anlamına gelmez; kenar uzunlukları toplanır.

Bu tablo yalnız formülün sayısal uygulamasıdır; seçilecek kalınlık ayrıca 80 mm alt sınırı, taşıma gücü, sehim, çatlak ve projeye ait diğer koşullarla değerlendirilir. ${\alpha }_s=0$, kenarların süreksizliğini anlatır; dört kenarın mesnetsiz olması demek değildir.

Aynı maddedeki tablasız kirişsiz plak sınırları $h\ge l_n/30$ ve $h\ge 180$ mm; tablalı kirişsiz plak sınırları $h\ge l_n/35$ ve $h\ge 140$ mm'dir. Bu koşullar kirişli plaklara aktarılmaz. Kolon başlığı ve tabla boyutları da kendi hükümlerine tabidir.

Moment katsayısı $\alpha$ ile süreklilik oranı ${\alpha }_s$ farklı büyüklüklerdir. Denklem 11.1'in sağlanması, Çizelge 13.1'deki koşullu sehim hesabı muafiyetiyle aynı şey değildir.

5. Donatı Düzeni

S220, S420 ve S500 adları karşılaştırılan tarihî nüshanın sınıflarıdır. B420C/B500C ile güncel eşdeğerlik ve süneklik koşulları bu karşılaştırmada doğrulanmış sayılmaz. Çelik sınıfı ve geçerli standart sürümü gerçek projede ayrıca kontrol edilir.

Madde 11.2.2, sürekli bir doğrultulu plakların kenar mesnetlerinde en az açıklık donatısının yarısı kadar üst donatı ister. Mesnede uzatma, kenetlenme, diğer mesnet donatıları ve net beton örtüsü ayrı detaylandırma kontrolleridir. Bu yazıdaki örnek paspayı değerleri proje geneli için asgari değer olarak kullanılmaz.

5.1 Köşe Burulma Donatısı (Çift Yönlü Döşeme)

Kenar mesnedinde dönmenin yapısal bir düzenlemeyle engellenmesi durumunda dış mesnet momenti, açıklık ortası için verilen momentin dönme kısıtına karşılık gelen oranı üzerinden alınır. Plakların kenar mesnetlerindeki açıklık ve mesnet donatıları, mesnet elemanlarına Bölüm 9 kurallarına göre kenetlenir; kenetlenme boyu mesnet yüzünden başlayarak 150 mm'den az olamaz.

6. Kesme Kuvveti

Kesme kontrolü yalnız tek/çift doğrultu etiketiyle seçilmez. Kirişli plakta bir doğrultulu kesme; kolon veya sınırlı alana etkiyen yük çevresinde ise zımbalama ayrı değerlendirilir.

$V_{cr}$ eğik çatlama dayanımı, $V_r$ toplam kesme dayanımıdır; aynı anlamda kullanılmaz. Bir eğitim hesabında yalnız çatlama dayanımını karşılaştırmak, kesme güvenliğinin bütün koşullarını tamamlamaz.

Zımbalama için karşılaştırılan bağıntı:

$$V_{pr}=\gamma f_{ctd}{u}_{p}d$$

Kritik çevre, yüklenen alanın sınırından d/2 uzaklıkta alınır. $u_p$ bu çevrenin uzunluğu, $d$ faydalı yüksekliktir. $\gamma$ eğilme etkisini yansıtır; eksenel yüklemede 1,0 alınır, dışmerkezli yükleme için Madde 8.3.1'in ek koşulları geçerlidir. Tasarım zımbalama kuvveti çevre içindeki kuvvetlerin cebirsel toplamıyla belirlenir.

Bu yazıda kolon-döşeme bağlantısı için eksiksiz bir zımbalama veya deprem hesabı yapılmamıştır. Önceki $0,65f_{ctd}{u}_{p}d$ ifadesi zımbalama dayanımı olarak kullanılmaz.

7. Avantaj ve Dezavantajlar

Bir sistemin genel olarak daha az donatı kullandığı, daha ucuz olduğu veya depremde daha iyi davrandığı bu tablodan çıkarılamaz. Bu kararlar eşdeğer proje koşullarında analiz, detaylandırma ve metraj gerektirir.

8. Kullanım Alanları ve Döşeme Tipi Seçimi

Ön seçim için panel boyutları, mesnetler, açıklık sürekliliği, yüklerin türü ve büyüklüğü, boşluklar, kolon düzeni ve kullanılabilirlik beklentisi birlikte kaydedilir. Kirişli, kirişsiz ve dişli sistemler aynı katsayı tablosuyla hesaplanmaz.

Hareketli yük, yalnız döşemenin tek veya çift yönlü olmasından seçilemez. Bu yazı bir sistem için genel ekonomik açıklık ya da bina yüksekliği aralığı önermez.

9. Hesap Prosedürü Karşılaştırması

1. Geometri, yükleme ve gerçek mesnet koşullarını kaydet; uygun döşeme modelini belirle.
2. Kullanılan yöntemin uygulanabilirlik ve açıklık tanımlarını kontrol et.
3. Kalınlık alt sınırlarını ve kullanılabilirlik koşullarını ayrı ele al.
4. Açıklık ve mesnet momentlerini ilgili yönde hesapla; ortak mesnet tutarlılığını kontrol et.
5. Donatı alanlarını, minimum oranları, aralıkları, kenetlenme ve beton örtüsünü kontrol et.
6. Kesme ve gerektiğinde zımbalamayı ilgili yöntemle incele.
7. Deprem, diyafram, boşluklar ve diğer proje koşullarını ayrıca değerlendir.

Bu sıralama eğitim için kapsam listesidir; tam bir statik proje kontrol formu değildir.

10. Türkiye Saha Koşulları ve Mevzuat

10.1 Deprem Bölgesi Etkisi

DTS, Bina Kullanım Sınıfı ile DD-2 düzeyindeki kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısına göre Tablo 3.2'den belirlenir. BYS ise bina yüksekliği ve DTS'ye bağlı olarak Tablo 3.3'ten bulunur. Taşıyıcı sistem için izin verilen BYS sınırı ayrıca Tablo 4.1'e göre kontrol edilir; bu nedenle il adı veya döşeme türü tek başına DTS, BYS ya da izin verilen sistem yüksekliğini belirlemez.

10.2 Don Derinliği ve İklim Koşulları

Zeminle temas ve iklim etkileri proje özelinde incelenir. Bölge veya il için kaynakla doğrulanmamış don derinlikleri, kat döşemesinin kalınlığına ya da ısı yalıtımı hesabına doğrudan girdi yapılmaz. Önceki il bazlı tablo bu karşılaştırmanın kapsamından çıkarılmıştır.

10.3 Yasal Zorunluluklar

Uygulama, proje müellifinin belirlediği geçerli mevzuat ve onaylı projeyle yürütülür. Bu kaynak incelemesi ruhsat, yapı denetimi ve iş güvenliği yükümlülüklerinin tamamını denetlemez. Genel bir kanun adından döşemeye özgü sayısal tasarım değeri türetilmez.

10.4 Beton Sınıfları (TS 500:2000 Madde 3, TBDY 2018)

Örneklerde malzeme dayanımları doğrudan eğitim girdisi olarak verilir. Malzeme sınıfı, çevre etkileri, beton örtüsü ve güncel çelik sınıfı uygunluğu ayrı kontrollerdir. Önceki doğrulanmamış malzeme tablosu bu sayfadan çıkarılmıştır.

10.5 Güncel Birim Fiyat Referansları

Bu içerik güncel fiyat ve poz listesi sunmaz. Maliyet karşılaştırması için tarihli fiyat kaynağı, doğru iş tanımı ve projeden çıkarılmış metraj birlikte kullanılmalıdır. Önceki sürümdeki yılı ve kapsamı doğrulanmamış poz kodları kaldırılmıştır.

11. Örnek Problemler

Aşağıdaki örnekler, seçilmiş TS 500:2000 hükümlerinin ve gösterilen aritmetiğin eğitim amaçlı uygulamasıdır. Yükler, malzeme dayanımları ve seçilen boyutlar açıkça verilen varsayımlardır; kullanım yükü standardından doğrulanmış proje girdileri değildir. Mesnet donatıları, tüm yük birleşimleri, kullanılabilirlik, deprem ve diğer kontroller tamamlanmadan uygulama projesi olarak kullanılamaz.

Problem 1 — Kolay

Veriler ve kapsam: Düzgün yayılı yük taşıyan, uzun kenarlardaki mesnetler arasında kısa doğrultuda çalışan sürekli kirişli bir plağın iç açıklığı ele alınır. Net kısa açıklık $l_{sn}=2,40\text{ m}$, plan uzun kenarı $l_l=6,00\text{ m}$ ve kısa doğrultudaki hesap açıklığı ayrıca $l=2,50\text{ m}$ verilmiştir. Komşu hesap açıklıkları ve yükleri eşittir. $g=5,00{\text{ kN/m}}^2$, $q=2,00{\text{ kN/m}}^2$ ve seçilen kalınlık $h=120\text{ mm}$ eğitim girdileridir.

1. Kenar oranı ve yöntem koşulu:

$$m=6,00/2,40=2,50>2,q/g=2,00/5,00=0,40<2$$

Komşu açıklık oranı 1,00 olup 0,80 alt sınırını sağlar. Kısa doğrultudaki iç açıklık, Madde 11.2.2'nin yaklaşık katsayısıyla gösterilir. Hesap açıklığı ile net açıklık birbirinin yerine konmamıştır.

2. Düşey yük eğitim birleşimi:

$$P_d=1,4(5,00)+1,6(2,00)=10,20{\text{ kN/m}}^2$$

3. Madde 11.2.2'ye göre sürekli plak kalınlığı:

$$h_{min}=\max (2400/30;80)=80,00\text{ mm}$$

Seçilen 120 mm bu iki alt sınırı sağlar. Sehim hesabı muafiyeti için Madde 13.2.1'in diğer koşulları ayrıca aranır; burada kullanılabilirlik hesabı yapılmamıştır.

4. İç açıklık pozitif momenti:

$$M_d=P_d{l}^2/15=10,20(2,50{)}^2/15=4,25\text{ kNm/m}$$

Gösterilen sonuç: Net açıklık 2,40 m ve hesap açıklığı 2,50 m için iç açıklık momenti 4,25 kNm/m'dir. Bu örnek donatı, kesme veya tam tasarım yeterliliği sonucu içermez.

Problem 2 — Orta

Veriler ve kapsam: Dört kenarı kirişlere oturan ve dört kenarı sürekli kabul edilen dikdörtgen plakta net kısa açıklık $l_{sn}=4,00\text{ m}$, uzun kenar $l_l=6,00\text{ m}$, $g=5,00{\text{ kN/m}}^2$, $q=2,50{\text{ kN/m}}^2$ ve seçilen $h=140\text{ mm}$'dir. Yöntemin komşu açıklık ve yük koşullarının uygun olduğu eğitim varsayılır. Dört kenar sürekliliği, mutlak ankastre mesnet kabulüyle eş anlamlı değildir.

1. Kenar ve süreklilik oranları:

$$m=6,00/4,00=1,50,{\alpha }_s=20/20=1,00$$

2. Denklem 11.1:

$$h_{min}=\max \left(\frac{4000}{15+20/1,50}(1-1/4);80\right)=105,88\text{ mm}$$

Seçilen 140 mm, bu örnekteki Denklem 11.1 ve 80 mm alt sınırını sağlar. Kirişsiz plaklara ait $l_n/30$ koşulu burada kullanılmaz; sehim ve diğer kontroller ayrıca gerekir.

3. Yük ve Çizelge 11.1'in dört kenar sürekli, m=1,50 satırı:

$$P_d=1,4(5,00)+1,6(2,50)=11,00{\text{ kN/m}}^2$$ $${\alpha }_x=0,045,{\alpha }_y=0,025$$ $$m_x=0,045(11,00)(4,00{)}^2=7,92\text{ kNm/m}$$ $$m_y=0,025(11,00)(4,00{)}^2=4,40\text{ kNm/m}$$

Bunlar orta şeridin pozitif açıklık momentleridir. Negatif katsayı büyüklükleri kısa yönde 0,059 ve uzun yönde 0,033'tür; bu örneğin donatı hesabı mesnetleri kapsamaz.

4. Kısa yön için eğitim amaçlı basit dikdörtgen basınç bloğu hesabı:

$b=1000\text{ mm}$, $f_{cd}=16,70\text{ MPa}$, $f_{yd}=365\text{ MPa}$, net örtü $c=20\text{ mm}$ ve kısa yönde en altta $\varphi =10\text{ mm}$ çubuk varsayılır. Dayanımlar ve örtü burada bağımsız eğitim girdileridir; güncel beton/çelik sınıfı uygunluğu iddiası taşımaz.

$$d_x=140-20-10/2=115,00\text{ mm}$$ $$a=d_x-\sqrt{d_x^2-\frac{2m_{x}10^6}{0,85f_{cd}b}}=115-\sqrt{115^2-\frac{2(7,92)10^6}{0,85(16,70)(1000)}}=4,95858\text{ mm}$$ $$A_{s,x}=\frac{7,92\times 10^6}{365(115-4,95858/2)}=192,84{\text{ mm}}^2/\text{m}$$

Bu basınç bloğu hesabı yalnız gösterilen eğilme aritmetiğidir; basınç bölgesi, şekil değiştirme, minimum/maksimum donatı ve detaylandırma bakımından tam kesit onayı değildir.

5. Deneme düzeni: Açıklıkta her iki yönde Ø10/200 seçildiğinde her yönün alanı:

$$A_{prov}=\frac{\pi (10{)}^2}{4}\frac{1000}{200}=392,70{\text{ mm}}^2/\text{m}$$

Uzun yöndeki aynı çaplı çubuk kısa yönün üzerinde kabul edilirse $d_y=140-20-10-10/2=105,00\text{ mm}$ olur. İki yönün faydalı yüksekliği aynı alınmaz. Aralık sınırları:

$$s_{x,max}=\min (1,5(140);200)=200\text{ mm},s_{y,max}=\min (1,5(140);250)=210\text{ mm}$$

Seçilen 200 mm iki aralık sınırını sağlar; 392,70 mm²/m kısa yönün gösterilen 192,84 mm²/m eğilme gereksiniminden büyüktür. Bu karşılaştırma, iki yönün ve mesnetlerin tüm minimum oran, dayanım ve detay kontrollerinin yapıldığı anlamına gelmez.

Gösterilen sonuç: $m_x=7,92\text{ kNm/m}$, $m_y=4,40\text{ kNm/m}$; kısa yöndeki eğitim hesabında $A_{s,x}=192,84{\text{ mm}}^2/\text{m}$. 140 mm kalınlık ve Ø10/200 düzeni yalnız bu sınırlı hesabın deneme seçimidir.

Problem 3 — Zor

Veriler ve kapsam: Beş panelin plan boyutları S1=4×6, S2=4×5, S3=5×6, S4=4×5 ve S5=4×6 m'dir. Boyutlar bu örnekte net açıklık olarak kullanılır. Bütün paneller dört kenardan kirişlere oturur. $g=5,00{\text{ kN/m}}^2$ ve $q=2,50{\text{ kN/m}}^2$ eğitim girdileridir. Yalnız S1 ve S3'ün aşağıda açıkça tanımlanan katsayıları hesaplanır; bütün binaya ait ortak tasarım sonucu üretilmez.

S1: Bir 4 m uzunluğundaki kısa kenar süreksiz; diğer 4 m kenar ile iki 6 m kenar süreklidir. Süreksiz kenar da kirişe oturur. Böylece:

$${\alpha }_{s,S1}=\frac{4+6+6}{2(4+6)}=16/20=0,80$$ $$h_{min,S1}=\max \left(\frac{4000}{15+20/1,50}(1-0,80/4);80\right)=112,94\text{ mm}$$ $$P_d=1,4(5,00)+1,6(2,50)=11,00{\text{ kN/m}}^2$$

Çizelge 11.1'de bir kenar süreksiz, m=1,50 satırındaki kısa doğrultu katsayıları açıklık için ${\alpha }_{x,+}=0,049$, sürekli kenardaki negatif moment büyüklüğü için ${\alpha }_{x,-}=0,065$'tir. Bu değerler tabloda bulunduğundan interpolasyon yapılmamıştır.

$$m_{x,+,S1}=0,049(11,00)(4,00{)}^2=8,624\text{ kNm/m}$$ $$m_{x,-,S1}=-0,065(11,00)(4,00{)}^2=-11,44\text{ kNm/m}$$

S3: Dört kenar sürekli, $m=6/5=1,20$ ve ${\alpha }_{s,S3}=1,00$ kabul edilir:

$$h_{min,S3}=\max \left(\frac{5000}{15+20/1,20}(1-1/4);80\right)=118,42\text{ mm}$$

Dört kenar sürekli, m=1,20 satırında kısa doğrultu pozitif katsayısı 0,034'tür:

$$m_{x,+,S3}=0,034(11,00)(5,00{)}^2=9,35\text{ kNm/m}$$

Aralık kontrolü örneği: Deneme kalınlığı $h=150\text{ mm}$ ise kısa doğrultudaki sınır:

$$s_{x,max}=\min (1,5(150);200)=200\text{ mm}$$

Bu nedenle Ø10/250 kısa doğrultuda aralık koşulunu sağlamaz. Ø10/200 bu aralık koşulunu sağlar; bu ifade donatı alanı ve tam tasarım yeterliliği sonucu değildir.

Gösterilen sonuç: S1 ve S3 için sırasıyla 112,94 ve 118,42 mm formül alt sınırları; gösterilen momentler S1'de +8,624/−11,44 ve S3'te +9,35 kNm/m'dir. S2/S4/S5'in momentleri, tüm mesnetler, ortak mesnet dengesi, uzun yön donatıları, sehim ve diğer kontroller tamamlanmadığından “bütün paneller için güvenli ortak kalınlık/donatı” kararı verilmez.

Sık Yapılan Hatalar

Kaynaklar

1. TS 500:2000, Şubat 2000 tarihî nüshası — erişilen üçüncü taraf PDF. Seçilmiş karşılaştırma: Madde 11.2.1–11.2.3 (PDF s.59–60), 11.4.1–11.4.3 / Denklem 11.1 ve 11.3 (s.62–63), Çizelge 11.1 (s.64), 11.4.5 (s.67), 13.2.1 / Çizelge 13.1 (s.71), 8.1.4 (s.39), 8.3.1 (s.42). Bu PDF güncel lisanslı standart ve tadil teyidinin yerine geçmez.
2. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 — Bakanlık PDF'si. Proje özelindeki deprem kontrolleri için başvuru kaynağıdır; bu yazıdaki seçilmiş TS 500 karşılaştırması, TBDY'nin bütün sistem ve diyafram koşullarını doğruladığı anlamına gelmez.

Kaynak kontrol kaydı (22.09.2026): Seçilmiş hükümler, belirtilen nüshanın sayfalarıyla karşılaştırıldı; örneklerin gösterilen aritmetiği ayrıca kontrol edilir. Bağımsız teknik inceleme tarihi ve yetkili mühendis onayı yoktur. Güncel lisanslı standartlar ve kapsam dışı proje kontrolleri açık kalır.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Döşeme Donatısı Hesaplama
• Kiriş Boyutlandırma Hesaplama
• Kolon Boyutlandırma Hesaplama
• İnşaat Demiri Hesaplama

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik eğitim ve seçilmiş kaynak karşılaştırması içindir. Örneklerde yalnız açıkça gösterilen hesaplar yapılmıştır. Nihai tasarım ve uygulama, güncel belgeler ve proje koşullarıyla yetkili inşaat mühendisi tarafından değerlendirilmelidir.

yapidan (2026). Tek Yönlü ve Çift Yönlü Döşeme Karşılaştırması. Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/ba/tek-yonlu-cift-yonlu-doseme-karsilastirmasi