T-Kesit Kiriş Eğilme Hesabı (Tablalı Kiriş)

1. T-Kesit Tanımı ve Geometrisi
2. Etkili Tabla Genişliği
3. Tarafsız Eksen Konumuna Göre İki Durum
4. Donatı Oranı Kontrolleri
5. TBDY 2018 Kapsamında T-Kesit Kirişler
6. L-Kesit (Kenar Kiriş) Özel Durumu
7. Hesap Akış Diyagramı
8. Sayısal Örnek
9. Örnek Problemler
10. Türkiye Saha Koşulları
11. Kritik Noktalar
12. Tasarım Kontrol Kutusu
13. Kaynaklar

Özet

Sürekli döşemeli yapılarda kirişler, döşeme plağıyla birlikte çalışarak T-kesit veya L-kesit oluşturur. Açıklık kesitlerinde basınç tablasının katkısı hesaba katıldığında donatı miktarı önemli ölçüde azalır. Bu hesap, etkili tabla genişliğinin doğru belirlenmesine ve tarafsız eksenin konumuna göre iki farklı senaryo üzerinden yürütülür. Türkiye uygulamalarında TS 500:2000 Madde 6.3.6 birincil standart olup TS EN 1992-1-1:2012 (Eurocode 2) ek referans olarak kullanılmaktadır. Deprem bölgelerinde boyutlandırma TBDY 2018 Madde 7.4.1 kapsamında ek koşullara tabidir.

1. T-Kesit Tanımı ve Geometrisi

T-kesit kiriş (T-beam / flanged beam): Betonarmede, döşeme plağının kirişle birleştiği bölgede oluşan, tabla + gövde bileşik kesit. Kirişli döşemelerde döşeme ve kirişler birlikte betonlandığından, kesitin açıklık bölgesinde basınç bloku döşemeye taşar; bu bölgeye etkili tabla genişliği denir.

       ←—————————— beff ——————————→
       ┌──────────────────────────┐  ─┐
       │        TABLA (flange)    │   │ hf
       └──────┬────────┬──────────┘  ─┘
              │  GÖVDE │   bw
              │        │
              │        │  hw
              └────────┘
              ←————bw——→

Semboller:

Dikkat: Mesnet kesitlerinde döşeme çekme bölgesindedir; bu nedenle T-kesit genişliği kullanılamaz — mesnet hesabı her zaman gövde genişliği $b_w$ ile yapılmalıdır (TS 500:2000 Md. 7.3).

2. Etkili Tabla Genişliği

2.1 TS 500:2000 Koşulları (Md. 6.3.6)

TS 500:2000 Madde 6.3.6'ya göre etkili tabla genişliği, iki moment sıfır noktası arası uzaklık $l_p$'ye bağlıdır:

Simetrik kesitler (T-kesit) için:

$$b = b_w + 0{,}2\,l_p$$

Simetrik olmayan kesitler (L-kesit, kenar kiriş) için:

$$b = b_1 + 0{,}1\,l_p$$

Burada $l_p$ değerleri mesnetlenme durumuna göre şöyle belirlenir:

Sınır koşullar (her iki yanda):

• Simetrik kesitlerde: $\dfrac{b - b_w}{2} \leq \min\!\left(6\,h_f,\ \dfrac{a_n}{2}\right)$
• Simetrik olmayan kesitlerde: $b - b_1 \leq \min\!\left(6\,h_f,\ \dfrac{a_n}{2}\right)$

Saha Notu: Türkiye saha uygulamalarında mühendisler çoğunlukla iki şartı da kontrol etmeden yalnızca biri ile devam eder. Her üç sınır koşulun ayrı ayrı hesaplanması zorunludur; en küçük değer esas alınmalıdır.

2.2 TS EN 1992-1-1:2012 Koşulları (EC2 Cl. 5.3.2.1)

Eurocode 2'de etkili tabla genişliği moment diyagramına göre belirlenir:

$$b_{eff} = b_w + 2\,b_{eff,i}$$ $$b_{eff,i} = 0{,}2\,b_i + 0{,}1\,l_0 \leq 0{,}2\,l_0 \quad \text{ve} \quad b_{eff,i} \leq b_i$$

• $b_i$: Gövde ekseninden komşu kiriş eksenine uzaklığın yarısı
• $l_0$: Moment sıfır noktaları arası mesafe — sürekli iç açıklıklar için $l_0 \approx 0{,}7\,l_{serbest}$

Dikkat: TS 500 ve EC2 sonuçları yakın ama farklıdır. Elverişsiz (küçük) sonuç veren standart esas alınmalıdır. Türkiye uygulamalarında TS 500 birincil kaynak kabul edilir.

3. Tarafsız Eksen Konumuna Göre İki Durum

Durum 1: Tarafsız Eksen Tabla İçinde ($c \leq h_f$)

Basınç bölgesi tamamen tabla içinde kalır → Dikdörtgen kesit gibi hesaplanır, yalnızca genişlik $b = b_{eff}$ alınır.

Kontrol ($M_{f,max}$ hesabı):

$$M_{f,\max} = 0{,}85\,f_{cd}\,b_{eff}\,h_f\,\left(d - \frac{h_f}{2}\right) \geq M_d \implies \text{Durum 1 geçerli}$$

Basınç bloku derinliği:

$$a = d - \sqrt{d^2 - \frac{2\,M_d}{0{,}85\,f_{cd}\,b_{eff}}} \leq h_f$$

Moment kapasitesi:

$$M_r = A_s\,f_{yd}\,\left(d - \frac{a}{2}\right)$$

Durum 2: Tarafsız Eksen Gövde İçinde ($c > h_f$)

Basınç bölgesi tabla ve gövde üst kısmını kapsar → T-kesit hesabı yapılır.

Tabla katkısı moment kapasitesi:

$$M_f = 0{,}85\,f_{cd}\,(b_{eff} - b_w)\,h_f\,\left(d - \frac{h_f}{2}\right)$$

Kalan moment (gövde katkısı):

$$M_w = M_d - M_f$$

Gövde basınç bloğu derinliği:

$$a_w = d - \sqrt{d^2 - \frac{2\,M_w}{0{,}85\,f_{cd}\,b_w}}$$

Toplam çekme donatısı:

$$A_s = A_{s,\text{tabla}} + A_{s,\text{gövde}} = \frac{0{,}85\,f_{cd}\,(b_{eff}-b_w)\,h_f}{f_{yd}} + \frac{0{,}85\,f_{cd}\,b_w\,a_w}{f_{yd}}$$

Saha Notu: Durum 1 ve Durum 2 ayrımı doğrudan tasarım ekonomisini etkiler. Türkiye pratiğinde $M_{f,\max}$ kontrolü atlandığında ve Durum 2 koşulları varken Durum 1 uygulandığında, gerçek donatı ihtiyacından %20–40 daha az donatı seçilmekte; bu durum taşıma gücü yetersizliğine yol açmaktadır.

4. Donatı Oranı Kontrolleri (TS 500:2000 Md. 7.3)

4.1 Minimum Donatı Oranı

Kirişlerin hem açıklık hem mesnet kesitlerinde çekme donatısı oranı şu koşulu sağlamalıdır (TS 500:2000 Denklem 7.3):

$$\rho \geq \rho_{\min} = 0{,}8\,\frac{f_{ctd}}{f_{yd}}$$

Burada $\rho = A_s / (b_w \cdot d)$ olarak tanımlanır. Minimum çap $\phi \geq 12\,\text{mm}$, alt ve üstte en az 2 adet sürekli çubuk bulunmalıdır (TS 500:2000 Md. 7.3).

4.2 Maksimum Donatı Oranı (TS 500:2000 Denklem 7.4)

$$\rho_{\max} = 0{,}85\,\rho_b \leq 0{,}02$$

Dengeli donatı oranı ($\rho_b$):

$$\rho_b = 0{,}85\,k_1\,\frac{f_{cd}}{f_{yd}} \cdot \frac{600}{600 + f_{yd}}$$

Tablalı kesitlerde dengeli donatı oranı:

$$\rho_{b,T} = \rho_b + 0{,}85\,\frac{f_{cd}}{f_{yd}}\left(\frac{b_{eff}}{b_w} - 1\right)\frac{h_f}{d}$$

Basınç bloku katsayısı:

$$k_1 = 0{,}85 - 0{,}007\,(f_{ck} - 30) \geq 0{,}65 \quad \text{(N/mm}^2\text{)}$$

4.3 Süneklik İçin Donatı Sınırı

$$\rho_{\min} \leq \rho \leq \min\!\left(0{,}85\,\rho_b,\ 0{,}02\right)$$

Dikkat: $\rho_{\max} = 0{,}02$ üst sınırı TS 500:2000 Madde 7.3'te mutlak üst sınır olarak verilmekte; deprem hesabında TBDY 2018 Madde 7.4.1.2 ek kısıtlamalar öngörmektedir.

5. TBDY 2018 Kapsamında T-Kesit Kirişler

5.1 Kiriş Boyutu Koşulları (TBDY 2018 Md. 7.4.1.1)

TBDY 2018 Madde 7.4.1.1a kapsamında depreme dayanıklı tasarımda kirişler için şu geometrik sınırlar geçerlidir:

$$b_w \geq 250\,\text{mm}, \quad b_w \leq b_k + h_k$$

Burada $b_k$ kolon genişliği, $h_k$ kolon yüksekliğidir. Ayrıca $h \geq 300\,\text{mm}$ koşulu da aranmaktadır.

5.2 Deprem Koşullarında Donatı Sınırları (TBDY 2018 Md. 7.4.1.2)

Süneklik Düzeyi Yüksek (SDY) çerçeve kirişlerinde:

• Açıklık ve mesnetteki çekme donatısı oranı %2'yi ve $0{,}85\,\rho_b$'yi geçmemelidir.
• Mesnet alt donatısı, aynı mesnetteki üst donatının en az %50'si kadar olmalıdır (DTS = 1, 1a, 2, 2a için).

5.3 Depremde T-Kesit Moment Kapasitesi

TBDY 2018 kapsamında kapasite tasarımında kirişin plastik mafsal bölgesindeki moment kapasitesi hesaplanırken T-kesit kabulü yalnızca açıklık bölgesinde yapılır:

$$M_{pi} \cong 1{,}4\,M_{ri}$$

Saha Notu: Türkiye'nin büyük çoğunluğu DTS = 1 veya 2 kapsamında olup neredeyse tüm kentsel alanlar (İstanbul, Ankara, İzmir vb.) DTS = 1 sınıfındadır. Deprem bölgesi etkili PGA değerleri AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritasından alınmalıdır.

6. L-Kesit (Kenar Kiriş) Özel Durumu

Döşemenin yalnızca bir tarafına uzandığı kenar kirişlerinde L-kesit oluşur. Bu durumda:

$$b = b_1 + 0{,}1\,l_p \quad \text{(TS 500:2000 Md. 6.3.6)}$$

Sınır koşul:

$$b - b_1 \leq \min\!\left(6\,h_f,\ \frac{a_n}{2}\right)$$

• $b_1$: Gövde kenarından döşeme kenarına mesafe
• EC2'de ise: $b_{eff,i} = 0{,}2\,b_i + 0{,}1\,l_0 \leq b_i$ (tek taraflı)

7. Hesap Akış Diyagramı

8. Sayısal Örnek

Verilen:

• Beton: C30/37 → $f_{ck} = 30\,\text{MPa}$, $f_{cd} = 20\,\text{MPa}$
• Donatı: B420C → $f_{yk} = 420\,\text{MPa}$, $f_{yd} = 365\,\text{MPa}$
• Gövde: $b_w = 300\,\text{mm}$, $h = 600\,\text{mm}$, $d = 540\,\text{mm}$
• Döşeme kalınlığı: $h_f = 150\,\text{mm}$
• Açıklık: $l_0 = 6000\,\text{mm}$
• Komşu kirişler her iki yanda, kiriş aralığı $a = 3000\,\text{mm}$ (her yanda $a/2 = 1500\,\text{mm}$)
• Tasarım momenti: $M_d = 500\,\text{kNm}$

Adım 1: Etkili tabla genişliği (TS 500:2000 Md. 6.3.6)

İç açıklık: $l_p = 0{,}6 \times 6000 = 3600\,\text{mm}$

Her yüz için:

$$b_{eff,tek} = 0{,}1 \times 3600 = 360\,\text{mm} \quad \text{(formül)}$$ $$\text{Sınır} = \min\!\left(6 \times 150,\ \frac{3000-300}{2}\right) = \min(900,\ 1350) = 900\,\text{mm}$$

TS 500 Madde 7.3 üç koşul:

$$b_{eff,tek} \leq \min\!\left(6 \times 150,\ 6000/12,\ 3000/2\right) = \min(900,\ 500,\ 1500) = 500\,\text{mm}$$ $$b_{eff} = 300 + 2 \times 500 = 1300\,\text{mm}$$

Adım 2: Durum tespiti

$$M_{f,\max} = 0{,}85 \times 20 \times 1300 \times 150 \times (540 - 75) = 1545\,\text{kNm} > M_d = 500\,\text{kNm}$$

→ Durum 1 geçerli (tarafsız eksen tabla içinde)

Adım 3: Donatı hesabı (dikdörtgen kesit gibi, $b = b_{eff}$)

$$a = 540 - \sqrt{540^2 - \frac{2 \times 500 \times 10^6}{0{,}85 \times 20 \times 1300}} = 540 - \sqrt{246351} = 43{,}7\,\text{mm} < h_f = 150\,\text{mm}$$ $$A_s = \frac{0{,}85 \times 20 \times 1300 \times 43{,}7}{365} = 2644\,\text{mm}^2 \rightarrow 6\phi 25 = 2945\,\text{mm}^2$$

Dikdörtgen kesit olsaydı ($b = 300\,\text{mm}$):

$$A_s \approx 7200\,\text{mm}^2 \rightarrow \text{T-kesit sayesinde donatı yaklaşık \%63 azaldı!}$$

9. Örnek Problemler

Problem 1 — Kolay

Veriler:

• Beton: C25 → $f_{cd} = 16{,}67\,\text{MPa}$, $f_{ctd} = 1{,}00\,\text{MPa}$
• Donatı: B420C → $f_{yd} = 365\,\text{MPa}$
• $b_w = 250\,\text{mm}$, $h = 500\,\text{mm}$, $d = 450\,\text{mm}$
• $h_f = 120\,\text{mm}$, Tek açıklıklı: $l = 5000\,\text{mm}$, $a_n = 2500\,\text{mm}$
• $M_d = 180\,\text{kNm}$

İstenen: Etkili tabla genişliği $b_{eff}$ ve gerekli çekme donatısı $A_s$

Çözüm:

Adım 1 — Etkili tabla genişliği (TS 500:2000 Md. 6.3.6):

$l_p = 1{,}0 \times 5000 = 5000\,\text{mm}$ (basit mesnetli)

$$b_{eff} = 250 + 0{,}2 \times 5000 = 1250\,\text{mm}$$

Sınır koşul:

$$\frac{b_{eff} - b_w}{2} = \frac{1250 - 250}{2} = 500\,\text{mm} \leq \min\!\left(6 \times 120,\ \frac{2500}{2}\right) = \min(720,\ 1250) = 720\,\text{mm}$$

$b_{eff} = 1250\,\text{mm}$ geçerli.

Adım 2 — Durum tespiti:

$$M_{f,\max} = 0{,}85 \times 16{,}67 \times 1250 \times 120 \times (450 - 60) = 830{,}0\,\text{kNm} > M_d = 180\,\text{kNm}$$

→ Durum 1 geçerli.

Adım 3 — Donatı hesabı:

$$a = 450 - \sqrt{450^2 - \frac{2 \times 180 \times 10^6}{0{,}85 \times 16{,}67 \times 1250}} = 450 - 426{,}8 = 23{,}2\,\text{mm}$$ $$A_s = \frac{0{,}85 \times 16{,}67 \times 1250 \times 23{,}2}{365} = 1116\,\text{mm}^2$$

Minimum donatı kontrolü:

$$\rho_{\min} = 0{,}8 \times \frac{1{,}00}{365} = 0{,}00219 \rightarrow A_{s,\min} = 0{,}00219 \times 250 \times 450 = 246\,\text{mm}^2$$

$A_s = 1116\,\text{mm}^2 > A_{s,\min}$ → Seçilen: 4Φ20 = 1257 mm²

Sonuç: $A_s = 1257\,\text{mm}^2$ (4Φ20)

Kontrol: $\rho = 1257/(250 \times 450) = 0{,}0112 \leq 0{,}02$

Problem 2 — Orta

Veriler:

• Beton: C30 → $f_{cd} = 20\,\text{MPa}$, $f_{ctd} = 1{,}27\,\text{MPa}$
• Donatı: B420C → $f_{yd} = 365\,\text{MPa}$
• $b_w = 300\,\text{mm}$, $h = 600\,\text{mm}$, $d = 540\,\text{mm}$, $h_f = 120\,\text{mm}$
• Sürekli kiriş iç açıklığı: $l = 7{,}5\,\text{m}$
• Her iki yanda komşu kiriş: $a_n = 3{,}0\,\text{m}$
• $M_d = 750\,\text{kNm}$ (açıklık momenti)

İstenen: $b_{eff}$, Durum 1/2 tespiti, $A_s$

Çözüm:

Adım 1 — Etkili tabla genişliği:

$$l_p = 0{,}6 \times 7500 = 4500\,\text{mm}$$ $$b_{eff} = 300 + 0{,}2 \times 4500 = 1200\,\text{mm}$$ $$\frac{b_{eff} - b_w}{2} = 450\,\text{mm} \leq \min\!\left(6 \times 120,\ \frac{3000}{2}\right) = \min(720,\ 1500) = 720\,\text{mm}$$

Adım 2 — Durum tespiti:

$$M_{f,\max} = 0{,}85 \times 20 \times 1200 \times 120 \times (540 - 60) = 1175\,\text{kNm} > M_d = 750\,\text{kNm}$$

→ Durum 1 geçerli (basınç bloku yine tablada).

Adım 3 — Donatı hesabı:

$$a = 540 - \sqrt{540^2 - \frac{2 \times 750 \times 10^6}{0{,}85 \times 20 \times 1200}} = 540 - 466{,}9 = 73{,}1\,\text{mm} < h_f = 120\,\text{mm}$$ $$A_s = \frac{0{,}85 \times 20 \times 1200 \times 73{,}1}{365} = 4082\,\text{mm}^2 \rightarrow 6\phi30 = 4241\,\text{mm}^2$$

Donatı oranı kontrolü:

$$\rho = \frac{4241}{300 \times 540} = 0{,}0262 > 0{,}02 \implies \text{Kesit büyütülmeli!}$$

→ $b_w = 350\,\text{mm}$'ye büyütülürse: $\rho = 4241/(350 \times 540) = 0{,}0225 > 0{,}02$ → hâlâ fazla → $h = 650\,\text{mm}$, $d = 590\,\text{mm}$'ye yükseltilir. Yeniden iterasyon: $A_s = 3727\,\text{mm}^2$, $\rho = 0{,}0181 \leq 0{,}02$

Sonuç: $b_w = 350\,\text{mm}$, $h = 650\,\text{mm}$ → $A_s = 3727\,\text{mm}^2$

Kontrol: $\rho_{\min} = 0{,}0028 \leq 0{,}0181 \leq 0{,}02$

Problem 3 — Zor

Verilen:

• Beton: C35 → $f_{ck} = 35\,\text{MPa}$, $f_{cd} = 23{,}33\,\text{MPa}$, $f_{ctd} = 1{,}46\,\text{MPa}$
• Donatı: B420C → $f_{yd} = 365\,\text{MPa}$, $E_s = 200{,}000\,\text{MPa}$
• $b_w = 250\,\text{mm}$, $h = 700\,\text{mm}$, $d = 630\,\text{mm}$
• $h_f = 100\,\text{mm}$, sürekli kiriş iç açıklığı: $l = 8\,\text{m}$
• $a_n = 2{,}5\,\text{m}$, Tasarım momenti: $M_d = 900\,\text{kNm}$
• DTS = 1 (TBDY 2018 Md. 7.4.1.2 uygulanacak)

İstenen: $b_{eff}$, Durum belirleme, $A_s$ hesabı ve TBDY 2018 donatı koşullarının kontrolü

Çözüm:

Adım 1 — Etkili tabla genişliği (TS 500:2000 Md. 6.3.6):

$$l_p = 0{,}6 \times 8000 = 4800\,\text{mm}$$ $$b_{eff} = 250 + 0{,}2 \times 4800 = 1210\,\text{mm}$$

Sınır kontrolü:

$$\frac{1210-250}{2} = 480\,\text{mm} \leq \min\!\left(6 \times 100,\ \frac{2500}{2}\right) = \min(600,\ 1250) = 600\,\text{mm}$$

Adım 2 — Durum 1 kontrolü:

$$M_{f,\max} = 0{,}85 \times 23{,}33 \times 1210 \times 100 \times (630 - 50) = 1388\,\text{kNm} > M_d = 900\,\text{kNm}$$

→ Tablada kalıyor; Durum 1 geçerli.

Adım 3 — Basınç bloku derinliği:

$$a = 630 - \sqrt{630^2 - \frac{2 \times 900 \times 10^6}{0{,}85 \times 23{,}33 \times 1210}} = 630 - 567{,}2 = 62{,}8\,\text{mm}$$

Adım 4 — Donatı hesabı:

$$A_s = \frac{0{,}85 \times 23{,}33 \times 1210 \times 62{,}8}{365} = 4128\,\text{mm}^2$$

Adım 5 — Donatı oranı kontrolü:

$$\rho = \frac{4128}{250 \times 630} = 0{,}0262$$ $$k_1 = 0{,}85 - 0{,}007 \times (35 - 30) = 0{,}815$$ $$\rho_b = 0{,}85 \times 0{,}815 \times \frac{23{,}33}{365} \times \frac{600}{965} = 0{,}0308$$ $$\rho_{b,T} = 0{,}0308 + 0{,}85 \times \frac{23{,}33}{365} \times \left(\frac{1210}{250} - 1\right) \times \frac{100}{630} = 0{,}0308 + 0{,}0155 = 0{,}0463$$ $$\rho_{\max} = \min\!\left(0{,}85 \times 0{,}0463,\ 0{,}02\right) = \min(0{,}0394,\ 0{,}02) = 0{,}02$$ $$\rho = 0{,}0262 > 0{,}02 \implies \text{Donatı oranı limit aşıldı!}$$

Adım 6 — Yeniden tasarım (kesit büyütme):

$d = 680\,\text{mm}$ alınırsa ($h = 750\,\text{mm}$):

$$a = 680 - 622{,}8 = 57{,}2\,\text{mm}; \quad A_s = 3759\,\text{mm}^2; \quad \rho = 3759/(250 \times 680) = 0{,}0221 > 0{,}02$$

$b_w = 300\,\text{mm}$, $d = 680\,\text{mm}$ denenir:

$$\rho = \frac{3759}{300 \times 680} = 0{,}0184 \leq 0{,}02$$

Adım 7 — TBDY 2018 Md. 7.4.1.2 kontrolü:

Alt donatı = üst donatı × 0,50 (DTS = 1). Mesnet alt donatısı $A_s \geq 0{,}50 \times A_{s,üst}$ olmalı.

Sonuç: $b_w = 300\,\text{mm}$, $h = 750\,\text{mm}$, $d = 680\,\text{mm}$ → $A_s = 3759\,\text{mm}^2$

Kontrol: $\rho_{\min} = 0{,}0032 \leq 0{,}0184 \leq 0{,}02$, TBDY 2018 Md. 7.4.1.2 koşulları sağlandı.

10. Türkiye Saha Koşulları

10.1 Yaygın Beton Sınıfları

Türkiye şantiyelerinde T-kesit kirişlerde kullanılan tipik malzemeler:

• Beton: C25, C30 (yaygın); C35–C40 (yüksek katlı yapılar)
• Donatı: B420C (yaygın); B500C (giderek yaygınlaşıyor)

10.2 Beton Örtüsü (Pas Payı)

TS 500:2000 Madde 9.5.1 ve TS EN 1992-1-1:2012'ye göre:

10.3 Türkiye İklim Bölgelerine Göre Don Derinliği

10.4 İmar ve Denetim Mevzuatı

• 3194 Sayılı İmar Kanunu: Yapı ruhsatı zorunluluğu; betonarme projelerin onaylı statik hesapları içermesi şartı.
• 4708 Sayılı Yapı Denetimi Kanunu: Yapı denetim kuruluşlarınca statik hesap ve uygulama denetimi zorunludur.
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Şantiyede güvenli çalışma koşulları; donatı kesme/bükme işlemlerinde KKE zorunluluğu.

10.5 Birim Fiyat Referansları

11. Kritik Noktalar

1. Etkili tabla genişliği her açıklık için ayrı belirlenmeli: Kenar açıklık ve orta açıklıklar farklı $b_{eff}$ verir.
2. Mesnet kesitlerinde T-kesitten yararlanılamaz: Mesnet bölgesinde tabla çekme bölgesindedir; hesap mutlaka dikdörtgen kesit olarak yapılır (TS 500:2000 Md. 7.3).
3. TS 500 ve Eurocode 2 etkili genişlik sonuçları yakın ama farklıdır: İkisini karşılaştırarak elverişsiz olanı almak daha güvenlidir.
4. Durum 1/2 tespiti hesabı büyük ölçüde değiştirir: $M_d > M_f$ olduğunda Durum 2 uygulanmazsa ciddi hata oluşur.
5. Tabla ile gövde arasındaki kesme bağlantısı: Geniş tablalı kirişlerde tabla-gövde kesme sürtünmesi kontrol edilmelidir (TS EN 1992-1-1:2012 Cl. 6.2.4).
6. Deprem hesabında sadece açıklıkta T-kesit: TBDY 2018 kapsamında kapasite tasarımında mesnet moment kapasitesi hâlâ dikdörtgen kesitle hesaplanır.
7. Minimum donatı oranı $\rho_{\min} = 0{,}8\,f_{ctd}/f_{yd}$ her zaman sağlanmalı, özellikle geniş tablalı kirişlerde eğilim hesabından düşük donatı çıkabilir.

12. Tasarım Kontrol Kutusu

• Etkili tabla genişliği $b_{eff}$ her iki yüz için ayrı hesaplandı mı?
• Üç sınır koşulun minimumu alındı mı?
• Tarafsız eksen konumu (Durum 1/2) belirlendi mi?
• Donatı oranı $\rho_{\min} \leq \rho \leq \rho_{\max}$ arasında mı?
• Mesnet kesiti dikdörtgen kesit olarak kontrol edildi mi?
• TBDY 2018 Md. 7.4.1.2 alt donatı koşulu sağlandı mı?
• Beton örtüsü (pas payı) TS 500:2000 Md. 9.5.1'e uygun mu?

Kaynaklar

1. TS 500:2000 — Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları, TSE, Ankara — Madde 6.3.6, 7.3
2. TS EN 1992-1-1:2012 (EN 1992-1-1:2004) — Eurocode 2: Design of Concrete Structures — Clause 5.3.2.1, 9.2.1
3. TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2018 — Madde 7.4.1.1, 7.4.1.2
4. Celep Z., Kumbasar N. — Betonarme Yapılar, Beta Basım, İstanbul (son baskı)
5. M. Hüsem — Betonarme Kirişler: Hesap ve Tasarım, KTÜ Ders Notları, Trabzon, 2019
6. Park R., Paulay T. — Reinforced Concrete Structures, John Wiley & Sons, 1975
7. Jamal R., Yüksel S.B. — "T en-kesitli betonarme kirişlerin şekil değiştirme esaslı hasar sınırlarının araştırılması", Niğde ÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi, 2021, doi:10.28948/ngmuh.715778
8. KGM — Don Derinliği Bölge Haritaları, Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Kiriş Boyutlandırma Hesaplama
• Kiriş Donatısı Hesaplama
• Etriye Donatısı Hesaplama

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.

bilgiportali (2026). T-Kesit Kiriş Eğilme Hesabı (Tablalı Kiriş). Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/ba/t-kesit-kiris-egilme-hesabi-tablali-kiris