ÇYTHYE 2018 §6.3 uyarınca çelik kolonların eksenel basınç altında burkulma kapasitesi χ azaltma katsayısı ve narinlik kontrolüyle hesabı.
| Parametre | Açıklama | Birim |
|---|---|---|
| A | Kesit alanı | cm² |
| Lk | Burkulma boyu (K·L) | m |
| i | Atalet yarıçapı (kritik eksen) | cm |
| fy | Çelik akma dayanımı | MPa |
| egri | Burkulma eğrisi (a, b, c, d) | - |
Boyutsuz narinlik λ̄
lambda_bar (-)
Burkulma azaltma katsayısı χ
chi (-)
Tasarım burkulma kapasitesi
Nb_Rd (kN)
Nd/Nb,Rd kullanım oranı
kontrol (-)
Profilin kesit alanı A ve atalet yarıçapı i değerlerini kataloğundan okuyun.
Burkulma boyu Lk = K·L hesaplayın (iki uç mafsallı K=1, iki uç ankastre K=0.5).
Narinlik λ = Lk/i ve boyutsuz narinlik λ̄ = (λ/λ₁) ile hesaplanır; λ₁ = π·√(E/fy).
Kesit tipine ve imalat şekline göre burkulma eğrisi (a, b, c, d) seçilir.
Φ = 0.5·[1 + α·(λ̄ - 0.2) + λ̄²] ve χ = 1/(Φ + √(Φ² - λ̄²)) hesaplanır.
Tasarım kapasitesi Nb,Rd = χ·A·fy/γM1 (γM1 = 1.0) bulunur.
Tasarım yükü Nd ≤ Nb,Rd olmalıdır; aksi halde profil büyütülür veya burkulma boyu kısaltılır.
Çelik Basınç Elemanı Burkulma Hesabı — Online Hesaplama
Tam ekran açUç mesnet koşullarına göre K = 0.5 (iki uç ankastre), K = 0.7 (bir uç mafsallı-bir uç ankastre), K = 1.0 (iki uç mafsallı), K = 2.0 (konsol) alınır.
Kesit tipine, imalat yöntemine ve burkulma eksenine bağlıdır. ÇYTHYE 2018 Tablo 6.1 sıcak haddelenmiş I profillerde h/b > 1.2 için y-y ekseni eğri a, z-z ekseni eğri b önerir.
Burkulma daima küçük atalet yarıçapına sahip eksen etrafında gerçekleşir; kolon seçiminde her iki eksen için ayrı narinlik kontrolü yapılmalıdır.
Kısa kolonlarda λ̄ ≤ 0.2 için burkulma önemsizdir; χ = 1.0 alınır ve tam plastik kapasite kullanılabilir.
Kesit sınıflandırması Class 1-4 yapılır; Class 4 kesitlerde lokal burkulma etkin kesit Aeff ile dikkate alınır ve Nb,Rd azaltılır.
Beton dolgulu veya sarılmış çelik kesitler için TS EN 1994-1-1 geçerlidir; burkulma hesabı kompozit sistem rijitliği üzerinden yapılır.