Çelik Bağlantılar: Kaynaklı Bağlantı Hesabı

Kategori: Çelik Yapılar Seviye: Orta–İleri

Özet

Kaynaklı bağlantılar, çelik yapı sistemlerinde en yaygın kullanılan kalıcı birleşim yöntemidir; yapı güvenliği doğrudan kaynak dayanımına bağlıdır. Bu makale, Türkiye'de geçerli birincil düzenleme olan Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik (ÇYTHYE-2016) ile Eurocode 3 standardı TS EN 1993-1-8:2009 ve kalite standardı TS EN ISO 5817:2010 esas alınarak kaynaklı bağlantı hesabını kapsamlı biçimde ele almaktadır. Köşe kaynağı (fillet weld) geometrisi, efektif boğaz kalınlığı hesabı, yönsel ve basitleştirilmiş dayanım yöntemleri, küt kaynak tasarımı, NDT gereksinimleri, ön ısıtma koşulları ve sismik tasarım ilkeleri Türkiye saha koşullarına özgü notlarla birlikte sunulmaktadır.

1. Kaynak Türleri

Yapısal çelik bağlantılarda kullanılan başlıca kaynak türleri ÇYTHYE-2016 Bölüm 13.2 ve TS EN 1993-1-8:2009 Bölüm 4'te tanımlanmaktadır.

1.1 Tasarım Akış Diyagramı

Aşağıdaki diyagram, kaynaklı bağlantı tasarımında izlenecek adımları TS EN 1993-1-8:2009 ve ÇYTHYE-2016 Bölüm 13 esas alınarak özetlemektedir.

1.2 Köşe Kaynağı (Fillet Weld)

En yaygın kaynak türüdür. İki yüzeyin kesişim bölgesine uygulanır; tam nüfuz gerekmez. Yapısal bağlantılarda kiriş-kolon, levha-kolon ve makas birleşimlerinde yaygın kullanılır.

Dikkat: Köşe kaynağı efektif olmayan geçiş bölgelerinde (başlangıç/bitiş) kopma riski taşır; bu nedenle efektif uzunluk hesabı kritiktir.

Saha Notu: Türkiye'de imalathane kaynaklarında MIG/MAG (GMAW) ve örtülü elektrod ark kaynağı (SMAW) yaygındır. Saha montaj kaynaklarında ise MIG/MAG tercih edilir; ancak rüzgarlı ve soğuk havalarda gaz kalkanı bozulabileceğinden, şantiyede uygun koruma önlemlerinin alınması veya korunaklı alanlarda kaynak yapılması tavsiye edilir.

1.3 Küt Kaynak (Butt/Groove Weld)

• Tam nüfuzlu (Full Penetration Butt Weld — FBW): Eleman kalınlığının tamamında birleşim; yorulma kritik ve sismik kritik birleşimlerde tercih edilir.
• Kısmi nüfuzlu (Partial Penetration Butt Weld — PBW): Belirli derinliğe kadar nüfuz; sekonder elemanlarda kabul edilebilir, ancak gerilme konsantrasyonuna dikkat edilmelidir.

1.4 Tapa Kaynağı (Plug/Slot Weld)

Levhalardaki dairesel veya oval deliklere doldurulan kaynak; kayma kuvveti aktarımı için kullanılır. ÇYTHYE-2016 Bölüm 13.2.3 kapsamında düzenlenmektedir.

2. Köşe Kaynağı Geometrisi

2.1 $a$ — Efektif Boğaz Kalınlığı (Throat Thickness)

Boğaz kalınlığı, efektif kaynak alanını ve dolayısıyla dayanımı doğrudan belirleyen en kritik geometrik parametredir. 90° köşe birleşimi için:

$$a=s\cdot \sin (45°)\approx 0,707\cdot s$$

Burada:

• $s$: Kaynağın bacak uzunluğu (leg size, mm)
• Derin nüfuzlu kaynakta (deep penetration weld) laboratuvar doğrulamasıyla ek tolerans eklenebilir

TS EN 1993-1-8:2009 Madde 4.5.2 / ÇYTHYE-2016 §13.2.2.1 kapsamında $a$ sınırları:

$$a\ge 3\text{ mm}$$ $$a\le 0,7\cdot t_{\min }$$

(İnce elemanlarda ısıl deformasyon sınırı)

Saha Notu: Türkiye şantiyelerinde kaynak boyutu ölçümü için genellikle kaynak mastarı (welding gauge/weld gauge) kullanılır. Bacak uzunluğu $s$'nin projede belirtilmesi, boğaz kalınlığı $a$'nın doğrudan ölçülmesinden daha yaygındır; fakat kalite kontrol süreçlerinde teslimatta efektif kalınlık $a$ da doğrulanmalıdır.

2.2 Efektif Uzunluk ($l_{\text{eff}}$)

$$l_{\text{eff}}=l_{\text{toplam}}-2a$$

Her iki uçtan 1 adet $a$ miktarı başlangıç/bitiş kusur payı için düşülür (TS EN 1993-1-8:2009 Madde 4.5.1.2).

Minimum efektif uzunluk:

$$l_{\text{eff}}\ge \max (6a,30\text{ mm})$$

Dikkat: Uzun bini (lap) birleşimlerindeki kaynaklar ($l>150a$) için gerilme dağılımı tekdüze değildir. TS EN 1993-1-8:2009 Madde 4.11 uyarınca uzun kaynak azaltma katsayısı ${\beta }_{Lw}$ uygulanmalıdır:

$${\beta }_{Lw}=1,2-0,2\cdot \frac{l}{150a}\le 1,0$$

3. Köşe Kaynağı Dayanımı — TS EN 1993-1-8:2009 / ÇYTHYE-2016

ÇYTHYE-2016 Bölüm 13.2.4, köşe kaynak dayanımı için TS EN 1993-1-8:2009 Madde 4.5.3 kapsamındaki iki yöntemi referans almaktadır.

3.1 Yönsel Yöntem (Directional Method) — Madde 4.5.3.2

Kaynak boğazı düzlemindeki gerilme bileşenleri:

• ${\sigma }_{\perp }$: Boğaz düzlemine dik normal gerilme
• ${\tau }_{\perp }$: Boğaz düzlemine dik kayma gerilmesi
• ${\tau }_{\parallel }$: Kaynak eksenine paralel kayma gerilmesi

Koşul 1 (Denklem 4.1a):

$$\sqrt{{\sigma }_{\perp }^2+3({\tau }_{\perp }^2+{\tau }_{\parallel }^2)}\le \frac{f_u}{{\beta }_w\cdot {\gamma }_{M2}}$$

Koşul 2 (Denklem 4.1b):

$${\sigma }_{\perp }\le \frac{0,9\cdot f_u}{{\gamma }_{M2}}$$

Not: ${\sigma }_{\parallel }$ (kaynak eksenine paralel normal gerilme) kaynak dayanımı kontrolünde hesaba katılmaz.

Korelasyon Katsayısı ${\beta }_w$ (TS EN 1993-1-8:2009 Tablo 4.1 / ÇYTHYE-2016 Tablo 13.1):

${\gamma }_{M2}=1,25$ (TS EN 1993-1-8:2009 / ÇYTHYE-2016 §13.1)

Saha Notu: Türkiye'de inşaat çeliği olarak en yaygın kullanılan sınıflar S235 ve S355'tir. S355, sektörde "St52" olarak da anılmaktadır. S460 sınıfı yüksek katlı binalarda ve köprülerde kullanım alanı bulmaktadır.

3.2 Basitleştirilmiş Yöntem (Simplified Method) — Madde 4.5.3.3

$$F_{w,Ed}\le F_{w,Rd}$$ $$F_{w,Rd}=f_{vw,d}\cdot a$$ $$f_{vw,d}=\frac{f_u/\sqrt{3}}{{\beta }_w\cdot {\gamma }_{M2}}$$

Birim uzunluk başına kaynak dayanımı: $F_{w,Rd}$ [kN/mm]

Dikkat: Basitleştirilmiş yöntem yükün yönünden bağımsız pratik bir hesap sunar; ancak dik yüklü kaynaklarda yönsel yöntem kullanılarak daha elverişli (ekonomik) bir dayanım kapasitesi elde edilebilir.

4. Köşe Kaynağı Dayanımı — AISC 360-16

4.1 Kaynağın Nominal Dayanımı (Madde J2.4)

$$R_n=F_{nw}\cdot A_{we}$$ $$F_{nw}=0,60F_{EXX}(1,0+0,50{\sin }^{1,5}\theta )$$

• $F_{EXX}$: Kaynak elektrodu nominal çekme dayanımı (E70XX için = 480 MPa)
• $\theta$: Kuvvetin kaynak eksenine dik açısı (0° = boyuna, 90° = enine)
• $A_{we}$: Efektif kaynak alanı = $a\cdot l_{\text{eff}}$

LRFD: $\varphi =0,75$ | ASD: $\Omega =2,00$

Saha Notu: Türkiye'de resmi onaylı güncel tasarım standardı ÇYTHYE'dir; ancak özel endüstriyel veya uluslararası projelerde şartnamelerin izin vermesi koşuluyla AISC gibi yabancı standartlar da referans alınabilmektedir. Her iki yöntemi (yerel ve yabancı yönetmelikler) aynı projede karma olarak kullanmaktan kaçınılmalıdır.

5. Küt Kaynak Dayanımı

5.1 Tam Nüfuzlu Küt Kaynak (TS EN 1993-1-8:2009 Madde 4.7.1 / ÇYTHYE-2016 §13.2.1.1)

Tam nüfuzlu küt kaynak dayanımı, birleştirilen elemanın kesit dayanımına eşit alınır — ayrıca kaynak hesabı yapılmaz.

Dikkat: Tam nüfuzlu küt kaynak, geri paso (back gouging) veya çift taraflı kaynak gerektirir; imalat ve muayene maliyeti köşe kaynağından yüksektir. Sismik kritik birleşimlerde (ör. TBDY 2018 Bölüm 9 moment aktaran çerçeve kolon–kiriş birleşimi) tam penetrasyonlu küt kaynak veya koşulları sağlaması halinde köşe kaynağı kullanılabilir.

5.2 Kısmi Nüfuzlu Küt Kaynak (TS EN 1993-1-8:2009 Madde 4.7.2 / ÇYTHYE-2016 §13.2.1.2)

$$F_{w,Rd}=f_{vw,d}\cdot a_p$$

• $a_p$: Tasarım boğazı kalınlığı = nüfuz derinliği − 2 mm (üretim toleransı)

6. Kaynak Kalitesi ve NDT

6.1 Kaynak Kalite Seviyeleri (TS EN ISO 5817:2010)

TS EN ISO 5817:2010 (Türk Standardı: TS EN ISO 5817), füzyon kaynaklı bağlantılardaki süreksizliklerin kabul kriterlerini üç kalite seviyesiyle tanımlar. Standart; çelik, nikel, titanyum ve bunların alaşımlarına uygulanır.

TS EN 1090-2 uyarınca, uygulama sınıfı EXC3 ve EXC4 gerektiren bağlantılarda yaygın olarak kalite seviyesi B hedeflenir.

Saha Notu: Türkiye'de yapı denetimi kapsamındaki çelik yapılarda kaynak kalite seviyelerinin belgelenmesi ve ilgili denetçi mühendis tarafından onaylanması beklenir.

6.2 Tahribatsız Muayene (NDT) Yöntemleri

TS EN ISO 17637 (Gözle Muayene), TS EN ISO 17640 (Ultrasonik), EN 12062 kapsamında:

Dikkat: Türkiye'de yapısal NDT işlemlerini gerçekleştiren personelin TS EN ISO 9712 kapsamında uygun seviyede sertifikalı olması önemlidir. Sertifikasız personelin yürüttüğü muayene sonuçları denetim mercilerince kabul edilmeyebilir.

7. Kaynaklanabilirlik ve Ön Isıtma

7.1 Karbon Eşdeğeri (Carbon Equivalent — CE)

Kaynaklanabilirlik değerlendirmesinde IIW formülü kullanılır (TS EN 10025-2 kapsamı):

$$C{E}_{IIW}=C+\frac{Mn}{6}+\frac{Cr+Mo+V}{5}+\frac{Ni+Cu}{15}$$

7.2 Ön Isıtma Gereksinimleri (TS EN 1011-2)

Ön ısıtma sıcaklığı; çelik sınıfı, plaka kalınlığı, ısı girdisi ve hidrojen içeriğine göre belirlenir. Türkiye'de:

• S235, S275: Levha kalınlığı ≤ 25 mm — ön ısıtma genellikle gerekmez
• S355, t > 25 mm: 50–100°C ön ısıtma önerilir
• S460 ve üzeri: Kaynak prosedürü belgesi (WPS/WPQR) genel uygulamada hazırlanır, ön ısıtma tipik olarak ≥ 75–150°C'dir

Saha Notu: Kış koşullarında (ortam sıcaklığı < 5°C) tüm çelik sınıfları için ön ısıtma tipik olarak uygulanır. Türkiye'nin İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde kış aylarında bu koşul sıkça karşılaşılan bir durumdur. Ön ısıtma kontrolü için temas (contact) termometre veya termal boya kullanılır.

8. Kaynak Sembol Gösterimi (TS EN ISO 2553)

Çelik yapı çizimlerinde kaynak sembolleri TS EN ISO 2553 standardına göre gösterilir. Çizim okunabilirliği ve imalat doğruluğu açısından standart sembollerin doğru kullanımı kritiktir.

9. Kaynak Boyutu Seçim Kuralları

Saha Notu: Türkiye pratiğinde "a8" veya "s12" şeklindeki tasarım notasyonu yaygındır. Kaynak mastarları ile saha ölçümünde $s$ (bacak) daha kolay ölçülebildiğinden, proje çizimlerinde $s$ değerinin belirtilmesi önerilir.

10. Deprem (Sismik) Tasarımda Kaynaklı Bağlantılar

TBDY 2018 Bölüm 9 kapsamında, süneklik düzeyi yüksek (SDY) çelik sistemlerde kaynaklı bağlantılara özel gereksinimler öngörülmektedir.

Dikkat: TBDY 2018 Bölüm 9 uyarınca, süneklik düzeyi yüksek moment aktaran çerçevelerin kritik kiriş–kolon birleşimlerinde (örneğin süreklilik levhası bağlantılarında) genellikle tam penetrasyonlu küt kaynak kullanımı esastır. Ancak standart detaylara uygun (örneğin kayma levhası bağlantısı veya bazı süreklilik levhası detayları) koşulları sağlayan köşe kaynaklarına da ilgili maddelerde izin verilmektedir.

Saha Notu: Türkiye, Deprem Tehlikesi Haritası'na göre yüksek deprem tehlikeli bölgeler içermektedir (İstanbul, İzmir, Kayseri, Erzincan vb.). Bu illerdeki çelik yapılarda TBDY Bölüm 9 gereksinimleri büyük önem taşır ve kaynak kalite kontrolünün tipik olarak buna göre yapılandırılması önerilir.

11. Kaynak Grubu Hesabı (Birden Fazla Kaynak Dikişi)

Birden fazla kaynak dikişinden oluşan gruplarda (kiriş–kolon alnı gibi), kuvvetler kaynak grubu ağırlık merkezinden kaynaklanan moment ve kesme ile hesaplanır.

Kaynak grubu birim kutupsal atalet momenti ($I_P$):

$$I_P=\sum (I_x+I_y)=\sum \left(a\cdot l_i\cdot r_i^2\right)$$

Burada $r_i$: kaynak grubu ağırlık merkezine uzaklık.

Eksenel kuvvetten birim gerilme:

$$f_{\text{axial}}=\frac{F}{A_w},A_w=\sum a\cdot l_i$$

Momentten birim gerilme:

$$f_{\text{moment}}=\frac{M\cdot r_{\max }}{I_P}$$

Dikkat: Kaynak grubu hesabında vektörel bileşenlerin yönleri dikkate alınarak bileşke $f_{\text{toplam}}$ hesaplanmalı ve tasarım standartlarına (örneğin TS EN 1993-1-8) uygunluğu kontrol edilmelidir.

12. Tasarım Örneği — Köşe Kaynağı

Problem: Bir levhanın köşe kaynağıyla bir kolona birleştirilmesi. Kaynak gerilmelerini hesapla ve tasarım dayanımını kontrol et.

Veriler:

• Çelik: S355, $f_u=510$ N/mm², ${\beta }_w=0,90$
• Kaynak boğaz kalınlığı: $a=8$ mm
• Efektif uzunluk: $l_{\text{eff}}=200$ mm
• Uygulanan kuvvet: $F=300$ kN (dik yük)

Adım 1 — Birim kaynak kuvveti:

$$f=\frac{F}{l_{\text{eff}}}=\frac{300000}{200}=1500\text{ N/mm}$$

Adım 2 — Boğaz düzlemindeki gerilmeler (dik yük için ${\sigma }_{\perp }={\tau }_{\perp }=f/(a\sqrt{2})$):

$${\sigma }_{\perp }={\tau }_{\perp }=\frac{1500}{8\times \sqrt{2}}=132,6{\text{ N/mm}}^2$$ $${\tau }_{\parallel }=0$$

Adım 3 — Etkin gerilme:

$${\sigma }_{\text{eff}}=\sqrt{132,6^2+3(132,6^2+0)}=\sqrt{132,6^2\times 4}=2\times 132,6=265,2{\text{ N/mm}}^2$$

Adım 4 — Dayanım sınırları:

$$\frac{f_u}{{\beta }_w{\gamma }_{M2}}=\frac{510}{0,90\times 1,25}=453,3{\text{ N/mm}}^2$$ $$\frac{0,9f_u}{{\gamma }_{M2}}=\frac{0,9\times 510}{1,25}=367,2{\text{ N/mm}}^2$$

Kontrol:

$$265,2\le 453,3✓$$ $$132,6\le 367,2✓$$

Sonuç: $a=8$ mm köşe kaynağı yeterlidir (%58,5 kullanım).

13. Örnek Problemler

Problem 1 — Kolay

Veriler:

• Çelik: S275, $f_u=430$ N/mm², ${\beta }_w=0,85$
• İki levha bindirilmiş kaynaklı birleşim, uygulanan kayma kuvveti: $V=120$ kN
• Kaynak boğaz kalınlığı: $a=6$ mm
• ${\gamma }_{M2}=1,25$

İstenen: Gerekli minimum efektif kaynak uzunluğu $l_{\text{eff}}$

Çözüm:

Adım 1 — Birim uzunluk kaynak dayanımı:

$$f_{vw,d}=\frac{f_u/\sqrt{3}}{{\beta }_w\cdot {\gamma }_{M2}}=\frac{430/\sqrt{3}}{0,85\times 1,25}=\frac{248,3}{1,0625}=233,7{\text{ N/mm}}^2$$ $$F_{w,Rd}=f_{vw,d}\cdot a=233,7\times 6=1402,2\text{ N/mm}$$

Adım 2 — Gerekli uzunluk:

$$l_{\text{eff,gerekli}}=\frac{V}{F_{w,Rd}}=\frac{120000}{1402,2}=85,6\text{ mm}$$

Adım 3 — Minimum uzunluk kontrolü (TS EN 1993-1-8:2009 kapsamında):

$$l_{\text{eff}}\ge \max (6a,30\text{ mm})=\max (36\text{ mm},30\text{ mm})=36\text{ mm}$$

Sonuç: $l_{\text{eff}}=90\text{ mm}$ (≥ 85,6 mm, ≥ 36 mm) — Yeterli

Kontrol: Seçilen $l_{\text{eff}}=90$ mm için kapasite = $1402,2\times 90=126,2$ kN > 120 kN

Problem 2 — Orta

Veriler:

• Çelik: S235, $f_u=360$ N/mm², ${\beta }_w=0,80$
• Yatay plaka üzerindeki köşe kaynağı; hem kesme $V_z=350$ kN hem de moment $M=42$ kNm aktarımı
• Kaynak iki taraflı, boğaz kalınlığı $a=6$ mm, kaynak boyu $l=300$ mm (her taraf)
• ${\gamma }_{M2}=1,25$

İstenen: Yönsel yöntemle dayanım kontrolü

Çözüm:

Adım 1 — Kaynak grubu toplam efektif alanı (çift taraflı):

$$A_w=2\times a\times l_{\text{eff}}=2\times 6\times (300-2\times 6)=2\times 6\times 288=3456{\text{ mm}}^2$$

Adım 2 — Kayma gerilmesi (${\tau }_{\parallel }$):

$${\tau }_{\parallel }=\frac{V_z}{A_w}=\frac{350000}{3456}=101,3{\text{ N/mm}}^2$$

Adım 3 — Normal gerilme (momenten, üst lif):

$${\sigma }_{\perp }=\frac{M\cdot y_{\max }}{I_w\cdot a}$$

Kaynak grubunun atalet momenti (çift taraf, boğaz kesiti):

$$I_w=2\times \frac{a\times l_{\text{eff}}^3}{12}=2\times \frac{6\times 288^3}{12}=2\times 119,1\times 10^6=238,2\times 10^6{\text{ mm}}^4$$ $${\sigma }_{\perp }=\frac{42\times 10^6\times 150}{238,2\times 10^6}=26,5{\text{ N/mm}}^2$$

Adım 4 — Etkin gerilme:

$${\sigma }_{\text{eff}}=\sqrt{{\sigma }_{\perp }^2+3({\tau }_{\perp }^2+{\tau }_{\parallel }^2)}=\sqrt{26,5^2+3(0+101,3^2)}=\sqrt{702,3+30783}=\sqrt{31485}=177,4{\text{ N/mm}}^2$$

Adım 5 — Dayanım kontrolü:

$$\frac{f_u}{{\beta }_w\cdot {\gamma }_{M2}}=\frac{360}{0,80\times 1,25}=360{\text{ N/mm}}^2$$ $$177,4\le 360✓(\%49,3\text{ kullanım})$$ $${\sigma }_{\perp }=26,5\le \frac{0,9\times 360}{1,25}=259,2{\text{ N/mm}}^2✓$$

Sonuç: $a=6$ mm, $l=300$ mm çift taraflı kaynak yeterlidir.

Problem 3 — Zor

Veriler:

• S355 çeliği, $f_u=510$ N/mm², ${\beta }_w=0,90$, ${\gamma }_{M2}=1,25$
• Bir IPE360 kirişi, $a=8$ mm köşe kaynağıyla kolon flanşına birleştirilmiştir
• Bağlantıya etkiyen kuvvetler: $V_{Ed}=250$ kN (kesme), $N_{Ed}=80$ kN (çekme), $M_{Ed}=55$ kNm
• Üst ve alt başlık kaynakları $l_f=170$ mm (flanş genişliği); gövde kaynakları $l_w=340$ mm (toplam iki taraf, IPE360 gövde yüksekliği ≈ 340 mm)

İstenen: Başlık ve gövde kaynaklarını ÇYTHYE-2016/TS EN 1993-1-8:2009 Yönsel Yöntemle kontrol et

Çözüm:

Adım 1 — Moment dağılımı (plastik dağılım varsayımı: moment flanşlar tarafından, kesme+eksenel gövde tarafından taşınır):

Flanşlarda moment kuvveti:

$$F_f=\frac{M_{Ed}}{h_s}=\frac{55\times 10^6}{(360-12,7)}=\frac{55\times 10^6}{347,3}=158,4\text{ kN}$$

($h_s$ = IPE360 başlık merkezleri arası mesafe ≈ 347,3 mm)

Adım 2 — Gövde kaynaklarına eksenel kuvvet ve kesme dağılımı:

$$N_{w,Ed}=N_{Ed}=80\text{ kN (go¨vde)},V_{w,Ed}=V_{Ed}=250\text{ kN}$$

Adım 3 — Flanş kaynak gerilmesi (dik yük, ${\tau }_{\parallel }=0$):

Efektif uzunluk: $l_{f,\text{eff}}=170-2\times 8=154$ mm

$${\sigma }_{\perp }={\tau }_{\perp }=\frac{F_f/l_{f,\text{eff}}}{a\sqrt{2}}=\frac{158400/154}{8\times 1,414}=\frac{1028,6}{11,31}=90,9{\text{ N/mm}}^2$$ $${\sigma }_{\text{eff,f}}=\sqrt{90,9^2+3(90,9^2)}=2\times 90,9=181,8{\text{ N/mm}}^2$$ $$\frac{f_u}{{\beta }_w{\gamma }_{M2}}=\frac{510}{0,90\times 1,25}=453,3{\text{ N/mm}}^2\Rightarrow 181,8\le 453,3✓$$

Adım 4 — Gövde kaynak gerilmesi:

$$A_w=2\times 8\times (340-2\times 8)=2\times 8\times 324=5184{\text{ mm}}^2$$ $${\sigma }_{\perp }=\frac{N_{Ed}}{A_w}=\frac{80000}{5184}=15,4{\text{ N/mm}}^2$$ $${\tau }_{\parallel }=\frac{V_{Ed}}{A_w}=\frac{250000}{5184}=48,2{\text{ N/mm}}^2$$ $${\sigma }_{\text{eff,w}}=\sqrt{15,4^2+3(48,2^2)}=\sqrt{237+6969}=\sqrt{7206}=84,9{\text{ N/mm}}^2\le 453,3✓$$

Sonuç: $a=8$ mm flanş ve gövde kaynakları tüm koşullar için yeterlidir.

Kullanım oranları: Flanş: %40,1 | Gövde: %18,7

Kontrol: ${\sigma }_{\perp ,f}=90,9\le 0,9\times 510/1,25=367,2{\text{ N/mm}}^2$

14. Sık Yapılan Hatalar

15. Yönetmelik Referansları

Kaynakça

1. TS EN 1993-1-8:2009 — CEN — Avrupa Standardizasyon Komitesi (Eurocode). Avrupa Komisyonu JRC — Eurocodes (eurocodes.jrc.ec.europa.eu)
2. TS EN 1090-2:2018 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
3. TS EN ISO 5817:2010 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
4. TS EN ISO 2553:2014 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
5. TS EN 1011-2 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
6. TS EN ISO 9712 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
7. TBDY 2018 — AFAD / T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Resmî Gazete — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (18.03.2018)
8. AISC 360-16 — AISC — American Institute of Steel Construction. American Institute of Steel Construction (aisc.org)

Not: Bu makale eğitim amaçlıdır. Projelerde güncel yönetmelik ve standartlara başvurunuz.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Çelik Kolon Burkulma Hesaplama
• Çelik Kiriş Sehim Hesaplama
• Çelik Profil Ağırlığı Hesaplama
• Kaynak Boyu Hesaplama

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.

yapidan (2026). Çelik Bağlantılar: Kaynaklı Bağlantı Hesabı. Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/ce/celik-kaynakli-baglanti-hesabi