Mikro Kazık Tasarımı
Mikro kazık (micropile/mini pile), delgi çapı genellikle 100–300 mm arasında olan, yüksek basınçlı çimento grout enjeksiyonuyla zemin veya kayaya tutunan, yüksek kapasiteli küçük çaplı kazıklardır....
1. Tanım ve Sınıflandırma
Mikro kazıklar, TS EN 14199:2015 Madde 1.1'e göre çapı 300 mm'den küçük, delgi yöntemiyle imal edilen kazıklardır. Betonarme fore kazıklardan temel farkı; yük taşıma kapasitesinin büyük bölümünün yüksek mukavemetli çelik boru veya kılıf üzerinden ve grout–zemin bağı üzerinden aktarılmasıdır.
Saha Notu: Türkiye'de dar bodrum katlarda, aktif trafik altındaki köprü ayaklarında ve tarihi binalarda mevcut temelin alttan takviyesinde mikro kazık sıklıkla uygulanmaktadır. İstanbul Tarihi Yarımada'daki restorasyon projelerinde dar alanlarda mini kazık sistemleri başarıyla kullanılmıştır.
Dikkat: TS EN 14199:2015, çakma kazıklara uygulanmaz; bu kazıklar EN 12699 kapsamındadır (TS EN 14199:2015 Madde 1.1 Not 1).
1.1 Kazık Sınıfları (FHWA)
FHWA-NHI-05-039'a göre enjeksiyon yöntemine dayalı sınıflandırma:
Tablo 1: Kazık Sınıfları (FHWA)
| Sınıf | Açıklama | Enjeksiyon Basıncı | Enjeksiyon Türü |
|---|---|---|---|
| Sınıf A | Yer çekimi ile akış (tremie) | Düşük (≈ atmosfer) | Pasif, düşük hızlı |
| Sınıf B | Tek aşamalı baskılı enjeksiyon | 0,5–1,0 MPa | Tek-PAC; borulama sırasında |
| Sınıf C | İki aşamalı enjeksiyon | 1,0–8,0 MPa | Çift-PAC; ilk + ikinci aşama |
| Sınıf D | İki aşama + post-grouting (BAG) | > 8,0 MPa | Çift-PAC + bölgesel basınç |
Referans: FHWA-NHI-05-039 Tablo 3.3 ve Sabatini et al. (2005).
1.2 Yapısal Tipler
Tablo 2: Yapısal Tipler
| Tip | Açıklama | Uygulama |
|---|---|---|
| CASE 1 | Zemin/kaya güçlendirme; grout + çelik boru | Ağ tipi (reticulated) sistemler |
| CASE 2 | Eksenel baskı/çekme taşıyıcı; grout dolgulu | Tekil ve grup temel sistemleri |
2. Geometri ve Malzeme Parametreleri
2.1 Boyutsal Parametreler
Tablo 3: Notasyon ve Semboller
| Sembol | Açıklama | Birim | Tipik Aralık |
|---|---|---|---|
| D_b | Delgi çapı (borehole diameter) | mm | 100–300 mm |
| D_s | Çelik boru dış çapı | mm | 48–178 mm |
| t | Çelik boru et kalınlığı (korozyon payı hariç) | mm | 6–20 mm |
| A_s | Çelik boru net kesit alanı | mm² | hesap |
| A_g | Grout kesit alanı (net) | mm² | hesap |
| L | Toplam kazık uzunluğu | m | 5–60 m |
| L_u | Serbest boy (cased length) | m | zemin profili |
| L_b | Bağ boyu (bond/grouted zone) | m | tasarım |
| f_y | Çelik akma dayanımı (S355) | MPa | 355 |
| f_su | Çelik çekme dayanımı | MPa | 510 (S355) |
| f_ck | Grout basınç dayanımı (28 gün) | MPa | ≥ 30 |
| τ_b | Birim bağ direnci (unit bond stress) | kPa | zemin tipine bağlı |
Referans: TS EN 14199:2015 Madde 6.3; FHWA-NHI-05-039 Bölüm 5.
2.2 Çelik Malzeme
Türkiye'de yaygın kullanılan çelik boru sınıfları:
- S355 (TS EN 10210-1): f_y = 355 MPa, f_su = 510 MPa — standart yapısal boru
- API 5CT (TS EN ISO 11960): Petrol/gaz endüstrisi kökenli yüksek dayanımlı borular; L80, P110 sınıfları
- Alaşımsız yüksek mukavemetli çubuk (ASTM A722 / AASHTO M275): f_y ≥ 1035 MPa; 26–47 mm çap aralığı
2.3 Grout Karışım Tasarımı
TS EN 14199:2015 Madde 6.5 uyarınca grout için minimum koşullar:
- Minimum basınç dayanımı: C25/30 (28 günde ≥ 25 MPa karakteristik)
- Uygulamada hedef: f_ck ≥ 30 MPa
- Su/çimento (w/c) oranı: 0,40–0,55 (viskozite ve pompalanabilirlik dengesi)
- Türkiye sahasında kullanılan çimento tipi: CEM I 42,5 R veya CEM II/B-M 42,5 N (TS EN 197-1:2012)
- Admixture (katkı): gerekirse süper akışkanlaştırıcı (PCE bazlı); priz geciktirici uzun boylu kazıklarda
- Kütle sıcaklığı: +5°C ile +35°C arasında tutulmalı
3. Tasarım Yöntemi
Adım 1 — Tasarım Yükü
Eksenel tasarım yükü (çekme veya baskı):
LRFD/Eurocode formatında (TS EN 1997-1:2012 Madde 2.4):
tasarım dayanımı, tasarım etkisidir. Türkiye'de TS EN 1997-1:2012 uygulandığında Tasarım Yaklaşımı 2 (DA2) önerilmektedir.
Dikkat: Türkiye mevzuatında deprem yük kombinasyonları TBDY 2018 Tablo 4.1 esas alınarak belirlenmelidir. Mikro kazıklarda yük kombinasyonu seçimi ve deprem kombinasyonu şeklindedir.
Adım 2 — Zemin İçi Dayanım (Sürtünme Kapasitesi)
karakteristik birim bağ direncidir.
Tablo 4: Adım 2 — Zemin İçi Dayanım (Sürtünme Kapasitesi)
| Zemin/Kaya Tipi | Sınıf A (kPa) | Sınıf B (kPa) | Sınıf C/D (kPa) |
|---|---|---|---|
| Gevşek kum | 35–70 | 55–95 | 95–190 |
| Orta sıkı kum | 70–145 | 95–190 | 145–310 |
| Sıkı kum/çakıl | 95–190 | 145–310 | 190–380 |
| Yumuşak kil | 35–70 | 35–70 | 35–95 |
| Sert kil | 50–100 | 70–190 | 95–190 |
| Kaya (yumuşak) | 300–500 | 400–600 | 500–900 |
| Kaya (sağlam) | 500–1000 | 700–1500 | 1000–2000 |
Referans: FHWA-NHI-05-039 Tablo 3.3; Sabatini et al. (2005).
Saha Notu: Türkiye'de İstanbul Havzasında alüvyon–kireçtaşı geçişleri, Ankara'da kil-tüf geçişleri sıkça karşılaşılan zemin profilleridir. Alüvyon kesimlerde τ_b değerleri tablonun alt sınırlarında kalmakta; kaya geçişlerinde çarpıcı biçimde artmaktadır. Nihai değerlerin saha deney sonuçlarıyla (yükleme deneyi) doğrulanması zorunludur.
Adım 3 — Yapısal Kapasite
Eksenel baskı kapasitesi (grout + çelik):
Eksenel çekme kapasitesi (yalnızca çelik, grout çekmeyi karşılamaz):
(baskı), (çekme) — LRFD direniş faktörleri.
Referans: FHWA-NHI-05-039 Madde 5.4.2; TS EN 14199:2015 Madde 7.3.
Saha Notu: TS EN 1997-1:2012 Madde 7 kapsamında karakteristik dayanım hesaplandıktan sonra tasarım dayanımı ile elde edilir. Direnç faktörü aralığında seçilmekte; yükleme deneyi yapılan projelerde düşük değer kullanılabilmektedir.
Adım 4 — Korozyon Payı
Tablo 5: Adım 4 — Korozyon Payı
| Ortam | Korozyon Payı (t_corr) |
|---|---|
| Kuru veya beton/grout içi, nötr pH | 1,0 mm |
| Islak zemin (yeraltı suyu) | 1,5 mm |
| Agresif ortam (pH < 5, yüksek klorür) | 3,0 mm |
| Deniz etkisi / yapay doldurma | ≥ 3,0 mm (ekstra kaplamayla) |
Referans: TS EN 14199:2015 Ek B (informative); FHWA-NHI-05-039 Madde 4.5.
Saha Notu: Türkiye'de eski sanayi bölgelerinde ve sahil şeritlerinde zemin pH değeri 4'ün altına düşebilmektedir. Bu ortamlarda, TS EN 14199:2015 Ek B uyarınca grout örtüsüne ek olarak çift kılıf veya koruyucu epoksi boru kullanılmalıdır.
Dikkat: Asgari grout örtü kalınlığı 25 mm olmalıdır (TS EN 14199:2015 Ek B; EOTA EAD 200077). Agresif ortamda bu değer artırılmalıdır.
Adım 5 — Burkulma Kontrolü
Gevşek zemin veya su içindeki serbest bölgede çelik boru için kritik burkulma yükü (Euler):
Zemin yanal destek göz önüne alındığında efektif uzunluk olarak seçilir. Zemin yanal rijitliği Winkler modeli ile modellenir.
Referans: TS EN 14199:2015 Madde 7.2.4; TS EN 1993-1-1:2022.
4. Grup Etkisi
Mikro kazıklar grup olarak uygulandığında bireysel kapasitelerinin toplamından daha az grup kapasitesine sahip olabilirler. Minimum eksen arası kazık aralığı olarak alınmalıdır (FHWA-NHI-05-039 Madde 5.9.3).
4.1 Grup Verimliliği — Converse-Labarre Yöntemi
Burada:
- (derece cinsinden)
- = sıra sayısı
- = her sıradaki kazık sayısı
- = merkez–merkez kazık aralığı
Grup taşıma kapasitesi:
Önemli Not: Converse-Labarre formülü baskılı enjeksiyonlu mikro kazıklara doğrudan uygulanmamalıdır; bu kazıkların grup etkisinin genelde olduğu deneysel çalışmalarda gözlemlenmiştir. Kazık aralığı sağlandığında Fransız CCTG (1993) önerileri uygulanabilir.
Saha Notu: Türkiye'de bir grupta minimum 3 kazık stabilite için önerilmektedir; planda üniform dağılım tercih edilmelidir. Deprem bölgelerinde (TBDY 2018 Bölüm 16) grup kazık başlığı detayı ve kazık-başlık rijitliği ayrıca kontrol edilmelidir.
5. Formüller Özeti
Tablo 6: Formüller Özeti
| Formül | İfade | Referans |
|---|---|---|
| Bağ direnci | FHWA-NHI-05-039 Tablo 3.3 | |
| Yapısal baskı kapasitesi | FHWA / TS EN 14199:2015 Md. 7.3 | |
| Yapısal çekme kapasitesi | FHWA / TS EN 14199:2015 Md. 7.3 | |
| Burkulma | TS EN 14199:2015 Md. 7.2.4 | |
| Gerilme kontrolü (grout) | TS EN 14199:2015 Md. 7.3 | |
| Grup verimliliği | FHWA-NHI-05-039 Md. 5.9.3 |
6. Teknik Kesit
7. Uygulama Prosedürü
7.1 Saha Hazırlığı
TS EN 14199:2015 Madde 8.1 ve 8.2 uyarınca:
- Yer altı altyapı tespiti (boru hatları, kablolar) — yetkili kuruluşlardan yazılı onay
- Çalışma platformu düzenlemesi: makine batmaması için ≤10 cm sıkışma şartı
- Atık zemin ve yeraltı suyu sahadan uzaklaştırma sistemi
- İmar Kanunu (3194) kapsamında gerekli izinlerin alınması
7.2 Delgi İşlemi
Tablo 7: Delgi İşlemi
| Zemin/Kaya Tipi | Delgi Yöntemi | Ek Uygulama |
|---|---|---|
| Sıkı kum/çakıl | Rotary-perkasyon | Geçici muhafaza borusu |
| Kil/kohezif zemin | Rotary | Bentonit veya muhafaza |
| Kaya (yumuşak) | Rotary + kaya matkabı | — |
| Kaya (sert) | Perkasyon + DTH çekici | Hava basıncı |
- Delgi düşeyliği: ilk iki tijde ölçülmeli; toplam boy boyunca sapma ≤ %2 (TS EN 14199:2015 Madde 8.4)
- Bitişik kazık arası minimum bekleme süresi: 24 saat (grout kür süresi)
7.3 Donatı Yerleştirme
- Çelik boru veya çubuk, delgi tamamlandıktan sonra ve enjeksiyon öncesinde kuyuya indirilir
- Merkezleyici (centralizer) aralığı: maksimum 3,0 m (TS EN 14199:2015 Ek B)
- Grout örtüsü: minimum 25 mm her taraftan
7.4 Enjeksiyon
- Sınıf B ve üstü için enjeksiyon borulama sırasında veya kurulum sonrasında uygulanır
- Düşük basınçlı enjeksiyon: tremie/gravity borusu
- Yüksek basınçlı enjeksiyon: manşetli boru (tube a manchette — TAM)
- Enjeksiyon sona erer koşulu: belirlenen baskı veya miktara ulaşıldığında (refü)
8. Deprem Etkisi ve TBDY 2018 Kapsamı
Türkiye yüksek depremsellik riski taşıyan bir ülke olup TBDY 2018'in Bölüm 16 mikro kazıklı temel sistemlerine doğrudan uygulanır.
8.1 Sismik Tasarım Gereksinimleri
- TBDY 2018 Bölüm 16.4: Kazıklı temellerde zemin profili parametreleri (G_0, kayma dalgası hızı V_s) en üst 30 m için hesaplanmalıdır.
- Kazık-Zemin Etkileşimi: TBDY 2018 Bölüm 16.C: kinematik etkileşim hesabı için üç yöntem tanımlanmıştır (Yöntem I–III). Yöntem I zaman tanım alanında 3D modellemeyi gerektirir.
- Eğik Kazıklar: TBDY 2018 Bölüm 16.9'a göre 1. ve 2. deprem tasarım düzeyinde eğim oranı 1/6'dan büyük eğik kazıklar kullanılmamalıdır.
- P-y Eğrileri: Doğrusal olmayan yük–yerdeğiştirme davranışı için TBDY 2018 Madde 16.9.4.1 uyarınca P-y eğrileri kullanılmalıdır.
8.2 Türkiye Deprem Bölgesi Bağlamı
Türkiye TBDY 2018 çerçevesinde 4 deprem tehlike sınıfına (DD-1 ila DD-4) ayrılmaktadır. İstanbul, İzmir, Düzce, Adapazarı gibi büyük şehirler yüksek DD-1/DD-2 sınıfında yer almaktadır. Bu bölgelerde mikro kazık uygulamalarında:
- Minimum bağ boyu 6 m olarak alınmalı (FHWA önerisi)
- Grup kapasitesi deprem yük kombinasyonları ile birlikte değerlendirilmeli
- Dinamik yük faktörleri ile yük kombinasyonları TBDY 2018 Tablo 4.1 esas alınmalı
Saha Notu: TBDY 2018 önceki (2007) yönetmeliğe göre kazıklı temel tasarımında önemli farklar içermektedir: "süneklik düzeyi yüksek" performans hedefleri, P-y eğrisi zorunluluğu ve üç boyutlu zemin modeli gereksinimleri TBDY 2018 ile eklenmiştir.
9. Kalite Kontrol ve Yükleme Deneyleri
9.1 Üretim Öncesi Gereklilikler (TS EN 14199:2015 Madde 9)
- Malzeme sertifikaları: çelik boru (TS EN 10210-1), çimento (TS EN 197-1), grout numune kürü
- Enjeksiyon kayıtları: kazık başına derinlik–basınç–miktar grafiği
- Kür deneyi: min. 3 adet grout küp, 7 ve 28 günlük baskı dayanımı
9.2 Yükleme Deneyi Prosedürü
Tablo 8: Yükleme Deneyi Prosedürü
| Deney Türü | Standart | Yük Seviyesi | Amaç |
|---|---|---|---|
| Doğrulama (verification) | ASTM D1143 / TS EN 14199 Md. 9 | ≥ 2,0 × P_tasarım | Tasarım varsayımlarını doğrulama |
| Ön yükleme (proof) | ASTM D1143 Hızlı Yöntem | 1,5 × P_tasarım | Üretim kazık kontrol |
| Çekme (tension) | ASTM D3689 | ≥ 2,0 × P_çekme | Ankraj uygulamaları |
| Yanal (lateral) | ASTM D3966 | proje bazlı | Yanal yük gerektiren durumlar |
Kabul kriteri: test yükü altında ölçülen yerdeğiştirme ≤ izin verilen sınır değer (tipik olarak 6–12 mm net).
Saha Notu: TBDY 2018 Madde 16.12.2 uyarınca Türkiye'de kazıklı temellerde en az 2 adet statik yükleme deneyi yapılmalıdır. Deprem etkisi altındaki tasarımlarda dinamik yük deneyi de talep edilebilmektedir.
Dikkat: Türkiye'de Yapı Denetimi Kanunu (4708) kapsamındaki denetimlerde, kazık yükleme deneyi raporu yapı denetim kuruluşuna sunulmalı; sonuçlar proje müellifince onaylanmalıdır.
10. Türkiye Koşullarına Özgü Hususlar
10.1 Zemin Koşulları
Tablo 9: Zemin Koşulları
| Bölge / Zemin Tipi | Açıklama | Önerilen Sınıf | τ_b Aralığı (kPa) |
|---|---|---|---|
| İstanbul alüvyon | Holosen çökeli, ince daneli | Sınıf B | 55–145 |
| Ankara kil-tüf | Pliosen kil, andezit tüfü | Sınıf B/C | 95–500 |
| İzmir havzası | Alüvyon + kireçtaşı karışık | Sınıf B | 70–300 |
| Ege kıyısı dolgu | Yapay dolgu, heterojen | Sınıf B/C | 55–190 |
| Doğu Anadolu kaya | Bazalt, gabro, kireçtaşı | Sınıf C/D | 500–2000 |
| İç Anadolu kireçtaşı | Karst/yumuşak kaya | Sınıf B/C | 300–900 |
10.2 Birim Fiyatlar
Tablo 10: Birim Fiyatlar
| Poz No | Tanım | Birim | Yaklaşık BF (TL, 2026) |
|---|---|---|---|
| 16.068/MK | Ø20 cm çapında fore kazık (mini kazık) yapılması | m | ~2.900–3.500 |
| 15.140.1101 | Ø30 cm C25/30 yerinde dökme betonarme fore kazık | m | 2.900–3.100 |
| 15.140.1201 | Ø30 cm C30/37 yerinde dökme betonarme fore kazık | m | ~3.200 |
| — | Enjeksiyonlu mini kazık (piyasa; ≤150 mm) | m | 1.800–4.500 |
Not: Mikro kazık için özel poz Bakanlık listesinde henüz ayrı çıkmamaktadır; benzer fore kazık pozları referans alınarak analiz fiyatı oluşturulmalıdır. Fiyatlara KDV dahil değildir.
10.3 Yasal Çerçeve
- İmar Kanunu (3194): uygulama projesi hazırlanması ve belediye onayı
- Yapı Denetimi Kanunu (4708): yükleme deneyi raporunun yapı denetimine teslimi
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331): şantiye güvenlik planı; yüksek basınçlı ekipman operatörü sertifikası
- TS EN 14199:2015: Türkiye'de TSE tarafından yayımlanmıştır; zorunlu uyum
11. Örnek Problemler
Problem 1 — Kolay
Veriler:
- Eksenel tasarım yükü: P_d = 200 kN (baskı, LRFD)
- Zemin: sıkı kum, Sınıf B enjeksiyon
- Delgi çapı: D_b = 150 mm = 0,150 m
- Bağ boyu tahmini: L_b = 5,0 m
İstenen: Bağ direnci Q_g hesapla ve yeterliliğini kontrol et.
Çözüm:
Sıkı kum, Sınıf B için τ_b = 145–310 kPa → Tasarım değeri: τ_b = 190 kPa
Kontrol:
Sonuç:
- L_b = 5,0 m yeterlidir
- Güvenlik oranı: 447,7 / 200 = 2,24 > 2,0 — Geçer
- FHWA önerilen minimum FS = 2,0 sağlanmıştır. Yapısal kapasite ayrıca kontrol edilmelidir.
Problem 2 — Orta
Veriler:
- Eksenel tasarım yükü: P_d = 450 kN (baskı)
- Zemin: orta sıkı kum, Sınıf B enjeksiyon
- Delgi çapı: D_b = 150 mm
- Çelik boru: Φ 89 mm dış çap, 6,3 mm et kalınlığı, S355 (f_y = 355 MPa, f_su = 510 MPa)
- Grout: f_ck = 35 MPa
- Bağ boyu başlangıç: L_b = 6,0 m
İstenen: Bağ direnci, yapısal kapasite kontrolü ve gerekirse L_b revizyonu.
Çözüm:
Adım 1 — Bağ direnci:
Orta sıkı kum, Sınıf B: τ_b = 95–190 kPa → Tasarım için τ_b = 145 kPa
→ Q_g = 410 kN < P_d = 450 kN → Yetersiz, L_b artırılmalı.
Adım 2 — Bağ boyunu güncelle:
Kontrol:
Adım 3 — Kesit alanları:
Adım 4 — Yapısal baskı kapasitesi:
Sonuç:
- Geoteknik kapasite (bağ direnci): Q_g = 478,6 kN > P_d = 450 kN — Geçer
- Yapısal baskı kapasitesi: R_struct = 574,2 kN > P_d = 450 kN — Geçer
- L_b = 7,0 m kullanılacaktır. Güncellenmiş bağ boyu için yükleme deneyi ile doğrulama önerilir.
Problem 3 — Zor
Veriler:
- 4 adet mikro kazık grubu (2×2 dizilim)
- Tekil kazık tasarım yükü: P_d = 400 kN (baskı, LRFD)
- Delgi çapı: D_b = 150 mm = 0,150 m
- Eksen–eksen aralık: S = 450 mm = 0,450 m
- Zemin: sıkı kum–çakıl, Sınıf B enjeksiyon, τ_b = 190 kPa
- L_b = 7,0 m; toplam kazık uzunluğu L = 12 m
- Çelik: S355, Φ 89/76,4 mm (Problem 2 ile aynı kesit)
- Grout: f_ck = 35 MPa
İstenen: (1) Tekil kazık geoteknik kapasitesi, (2) Grup verimliliği, (3) Grup kapasitesi, (4) Burkulma kontrolü (serbest boy L_u = 5 m).
Çözüm:
Adım 1 — Tekil kazık geoteknik kapasitesi:
Adım 2 — Grup verimliliği:
2×2 grup: m = 2 sıra, n = 2 kazık/sıra
Adım 3 — Grup kapasitesi:
Blok göçme kontrolü (kum zeminde, ):
→ Kritik:
Toplam tasarım yükü:
Kontrol: 1991,7 kN > 1600 kN — Geçer
Adım 4 — Burkulma kontrolü (serbest boy L_u = 5 m, K = 1,0):
→ Kontrol: — Geçer (FS = 2,89 > 2,0)
Sonuç:
- Tekil kapasite: Q_tekil = 626 kN > P_d = 400 kN — Geçer
- Grup verimi: η = 0,795; Grup kapasitesi: 1991,7 kN > toplam 1600 kN — Geçer
- Burkulma: P_cr = 1154 kN > P_d = 400 kN — Geçer (FS = 2,89)
- Tüm kontroller sağlanmıştır.
Kritik Uyarılar
KP-1: Birim bağ direnci tablo değerleri Sınıf ve zemin tipine göre çok değişkendir; saha deneyleri (yükleme deneyi) ile doğrulama kritik önem taşır. TS EN 14199:2015 Madde 9'da üretim öncesi doğrulama deneyi (verification load test) zorunlu tutulmaktadır.
KP-2: Mevcut yapı güçlendirme uygulamalarında mikro kazık başlık bağlantısı dikkatli detaylandırılmalıdır. TBDY 2018 Bölüm 16 kapsamında sismik yük transfer mekanizması incelenmelidir.
KP-3: Korozyon koruması için asgari grout örtü kalınlığı 25 mm olmalıdır (TS EN 14199:2015 Ek B). Agresif ortamlarda (pH < 5, yüksek sülfat/klorür) koruyucu boru veya çift kılıf kullanılmalıdır.
KP-4: Yoğun kentsel ortamlarda enjeksiyon basıncı, komşu binalardaki kaldırma etkisini kontrol etmek amacıyla izlenmelidir (inklinometre, sismometre ve oturma çivileri).
KP-5: Grup etkisi (grup verimi) sık aralıklı mikro kazıklarda göz önüne alınmalıdır; minimum eksen arası aralık olarak tutulmalıdır (FHWA-NHI-05-039 Madde 5.9.3).
KP-6: Deprem bölgelerinde (TBDY 2018 DD-1/DD-2 alanları), mikro kazık tasarımı yalnızca statik kapasite değil, sismik kinematik etkileşim ve zemin büyütmesi gözetilerek yapılmalıdır.
İlgili Standartlar ve Kaynaklar
Tablo 11: İlgili Standartlar ve Kaynaklar
| Konu | Standart / Kaynak |
|---|---|
| Mikro kazık uygulama standardı (birincil) | TS EN 14199:2015 — Özel Jeoteknik İşlemler, Mikro Kazıklar (TSE Ankara) |
| Geoteknik tasarım esasları | TS EN 1997-1:2012 — Eurocode 7, Bölüm 7 (TSE Ankara) |
| Deprem etkisi altında temel | TBDY 2018 Bölüm 16 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği |
| Mikro kazık tasarım kılavuzu (detay) | FHWA-NHI-05-039 (2005) — Micropile Design and Construction |
| Statik yükleme deneyi | ASTM D1143 — Standard Test Methods for Deep Foundations |
| Çekme deneyi | ASTM D3689 — Standard Test Methods for Deep Foundations Under Static Axial Tensile Load |
| Yanal yük deneyi | ASTM D3966 — Standard Test Methods for Deep Foundations Under Lateral Load |
| Çelik sınıfı | TS EN 10210-1:2006 — Sıcak hadde yapısal içi boş kesitler, S355 |
| Çimento | TS EN 197-1:2012 — Çimento kompozisyon ve sınıflar |
| İSG mevzuatı | 6331 Sayılı İSG Kanunu |
| Yapı denetim | 4708 Sayılı Yapı Denetimi Kanunu |
Kaynaklar
- FHWA-SA-97-070 (1997). Micropile Design and Construction Guidelines — Implementation Manual. FHWA, Washington D.C.
- Sabatini, P.J. et al. (2005). FHWA NHI-05-039: Micropile Design and Construction. FHWA, Washington D.C.
- TS EN 14199:2015. Execution of special geotechnical work — Micropiles. TSE, Ankara.
- TS EN 1997-1:2012. Eurocode 7: Geotechnical Design, Part 1. CEN, Brussels (TSE Ankara adaptasyonu).
- TBDY 2018. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği. Resmi Gazete: 18.03.2018 tarihli, 30364 sayılı.
- Bruce, D.A. & Juran, I. (1997). Strengthening and repairing with pin piles. Ground Engineering, 30(4).
- EOTA EAD 200077-00-0103 (2024). Kits for construction of a micropile — Kits with thread bars.
- Alver, O. (2021). TBDY 2018'e Göre Geoteknik Tasarım: Sıvılaşma ve Yapı-Kazık-Zemin Etkileşimi. Teknik Dergi, DergiPark.
- ISSMGE (1997). Group and network effect in micropile design practice. ISSMGE Proceedings.
İlgili Hesaplama Araçları
Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:
- Zemin Taşıma Gücü Hesaplama
- Temel Boyutlandırma Hesaplama
- Şev Stabilitesi Hesaplama
- İstinat Duvarı Hesaplama
Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.