İskele Statik Hesabı — HD 1000 ve Boru İskele

Dikkat: TS EN 12810-1 uygunluk belgesine sahip tip konfigürasyonda kurulan iskeleler için üretici hesapları, proje müellifinin uygun görüşü alınarak ruhsat eki statik proje kapsamında kabul edilebilir; ancak bu durum yüklenicinin ve proje müellifinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (Tebliğ Madde 3, 19/09/2014 tarihli 29124 sayılı RG).

1. İskele Türleri ve Kesit Özellikleri

1.1 HD 1000 Kafes Sistemli İskele

HD 1000 sistemi, yüksek rijitlik ve kolay montaj için tasarlanmış çelik kafes çerçevelerden oluşur. Modüler yapısı sayesinde farklı kat yüksekliklerine uyarlanabilir. Sistemin temel özellikleri üretici teknik belgelerinden temin edilir.

Tablo 1: HD 1000 Kafes Sistemli İskele

Saha Notu: Türkiye şantiyelerinde HD 1000 tipi kafes iskeleler sıklıkla 25,5 m'yi aşmayan yüksekliklere kadar kullanılır; bu sınır üreticinin tip projesi kapsamındaki maksimum yüksekliktir. 25,5 m'yi aşan uygulamalarda ayrı statik hesap zorunludur.

1.2 Boru-Klemp İskelesi

Boru-klemp iskeleleri, TS EN 12811-1:2005 Madde 4.2.1.2 uyarınca anma dış çapı 48,3 mm, en küçük et kalınlığı 3,2 mm, minimum akma dayanımı 250 N/mm² olan çelik borulardan oluşur. Türkiye'de yaygın olarak S235 çelik ($f_y = 235$ N/mm²) kullanılmaktadır.

Tablo 2: Boru-Klemp İskelesi

Birleştirme elemanları TS EN 74 kapsamında sertifikalandırılmalıdır. Döner olmayan (right-angle) klemp kesme dayanımı tipik olarak 6,25 kN'dir.

Dikkat: Klemp moment aktarım kapasitesi teorik mafsal değerinden farklıdır. Dayanım değerleri mutlaka imalatçı test raporundan alınmalı; standart bir klemp için tipik dönme rijitliği y-yönünde 0,10 MNm/rad civarındadır.

2. Yük Tanımları — TS EN 12811-1

2.1 İskele Yük Sınıfları

TS EN 12811-1:2005 Çizelge 3 kapsamında altı yük sınıfı tanımlanmıştır. Yük sınıfının seçimi, iskelenin kullanım amacına (inspeksiyon, sıva, ağır malzeme vb.) bağlıdır. Tasarım hatalarının önemli bir kısmı yük sınıfının eksik belirlenmesinden kaynaklanır.

Tablo 3: İskele Yük Sınıfları

Saha Notu: Türkiye'de çoğu cephe sıva ve ısı yalıtım uygulamasında Sınıf 3 veya Sınıf 4 seçilmektedir. Sınıf 6 yalnızca özel ağır taşıma senaryolarında kullanılır ve detaylı kısmi alan yükü hesabı gerektirir.

2.2 Rüzgar Yükü

TS EN 12811-1:2005 Madde 6.2.7 kapsamında iki rüzgar durumu dikkate alınır:

a) Çalışma (servis) rüzgar yükü (Madde 6.2.7.4.2): İskele hizmetteyken 0,2 kN/m² referans dinamik basınç kabul edilir. Malzeme izin verilen alan yüksekliği 400 mm'dir (topuk tahtası dahil).

b) Maksimum rüzgar yükü (Madde 6.2.7.4.1): TS EN 1991-1-4 kapsamında tepe hız basıncı $q_p(z)$ hesaplanır. Türbülans ve ortalama rüzgar hızı birlikte ele alınır:

$$q_p(z) = \left[1 + 7\,I_v(z)\right] \cdot \frac{1}{2}\,\rho \cdot v_m^2(z) \quad \text{(TS EN 1991-1-4 Denklem 4.8)}$$

Burada $I_v(z)$ = türbülans yoğunluğu; $v_m(z)$ = ortalama rüzgar hızı (m/s).

Toplam rüzgar kuvveti ise kuvvet katsayısı $c_f$ ve etki alanı $A_{ref}$ ile belirlenir:

$$F_w = c_f \cdot q_p(z) \cdot A_{ref}$$

Kuvvet katsayısı $c_f$, iskele konfigürasyonuna göre tipik olarak 1,3–1,5 arasındadır. Kaplama (branda/file) durumunda rüzgar yükü önemli ölçüde artar; TS EN 12811-1 Ek A bu durumu kapsar.

Tablo 4: Rüzgar Yükü

Saha Notu: Türkiye'de temel rüzgar hızı $v_{b,0}$ bölgeye göre yaklaşık 24–30 m/s arasında değişmekte olup Milli Ek'te bölgesel haritalar esas alınmalıdır. İstanbul için ~24 m/s, İç Anadolu için ~26 m/s tipik değerlerdir.

2.3 Kar Yükü ve Diğer Etkiler

Uzun süreli açık iskelelerde TS EN 1991-1-3 kapsamında kar yükü hesabı zorunludur. Türkiye'de don ve kar koşulları bölgeye göre önemli farklılıklar gösterir.

Tablo 5: Kar Yükü ve Diğer Etkiler

3. Hesap Yöntemi

3.1 Adım 1 — Yük Kombinasyonları (TS EN 1990)

TS EN 1990 Ek A1'e göre ULS (Taşıma Gücü) ve SLS (Kullanılabilirlik) kombinasyonları oluşturulur. Birden fazla değişken yük aynı anda etkidiğinde kombinasyon faktörleri ($\psi_0$) uygulanır.

ULS Temel Kombinasyon:

$$E_d = 1{,}35\,G_k + 1{,}50\,Q_{k,1} + 1{,}50 \sum_{i>1} \psi_0\,Q_{k,i}$$

SLS Karakteristik Kombinasyon:

$$E_d = G_k + Q_{k,1} + \sum_{i>1} \psi_0\,Q_{k,i}$$

Rüzgar için kombinasyon faktörü: $\psi_0 = 0{,}6$

TS EN 12811-1 Madde 6.2.9.2 kapsamında iki temel yükleme durumu analiz edilmelidir:

Tablo 6: Adım 1 — Yük Kombinasyonları (TS EN 1990)

Not: Sınıf 1: %0; Sınıf 2-3: %25; Sınıf 4-5-6: %50 servis yükü, servis dışı durumda

ULS güvenlik katsayıları (TS EN 12811-1 §10.3.2): yükler için $\gamma_F = 1{,}50$; malzeme için $\gamma_{M0} = 1{,}10$.

3.2 Adım 2 — Platform Kirişi Eğilme Boyutlandırması

Döşeme tahtası veya çelik kafes platform kirişi için eğilme kapasitesi, tasarım momentini karşılamalıdır.

Boru iskele — yatay boru (ledger) eğilme:

Tek açıklıklı, düzgün yayılı yük altında maksimum eğilme momenti:

$$M_{max} = \frac{q \cdot L^2}{8}$$

İzin verilen moment kapasitesi (TS EN 1993-1-1 §6.2.5), plastik direnç momentine göre hesaplanır. RO48,3×3,2 boru için:

$$M_{Rd} = W_{el} \cdot f_{yd} = 4{,}87 \text{ cm}^3 \times \frac{235}{1{,}10} \text{ kN/cm}^2 = 10{,}40 \text{ kNm}$$

Kapasite yeterlilik koşulu: $M_{max} \leq M_{Rd}$

Maksimum boru aralığı (Yük Sınıfı 3, $q = 2{,}0$ kN/m², $b = 1{,}0$ m genişlik):

$$L_{max} = \sqrt{\frac{8\,M_{Rd}}{q \cdot b}} = \sqrt{\frac{8 \times 10{,}40}{2{,}0 \times 1{,}0}} = \sqrt{41{,}6} = 6{,}45 \text{ m}$$

Sehim kontrolü (TS EN 12811-1 Madde 6.2.1 — izin verilen $L/100$):

$$\delta_{max} = \frac{5\,q\,L^4}{384\,E\,I} \leq \frac{L}{100}$$

Saha Notu: Boru iskelelerde standart yatay boru aralığı 1,5–3,0 m arasında tutulur. Çalışma konforunu yitirmemek için pratik üst sınır 2,5 m olarak uygulanır.

3.3 Adım 3 — Düşey Taşıyıcı (Standard/Dikme) Burkulma Hesabı

Dikme burkulması, iskele güvenliğinin en kritik doğrulama adımıdır. Euler burkulma teorisi ve EN 1993-1-1 eğri yöntemi birlikte uygulanır.

Euler burkulma yükü:

$$N_{cr} = \frac{\pi^2\,E\,I}{(K\,L)^2}$$

Burkulma uzunluğu katsayısı $K$: Her iki ucu mafsallı → $K = 1{,}0$; alt ankrajlı, üst serbest → $K = 2{,}0$

Tasarım basınç kapasitesi (TS EN 1993-1-1 §6.3.1.2):

$$N_{Rd} = \chi \cdot A \cdot f_{yd}$$

Normalize edilmiş incelme oranı:

$$\bar{\lambda} = \frac{L_{cr}}{i} \sqrt{\frac{f_y}{\pi^2 E}} = \sqrt{\frac{A\,f_y}{N_{cr}}}$$

Burkulma azaltma katsayısı $\chi$, EN 1993-1-1 §6.3.1.2 burkulma eğrileri kullanılarak belirlenir. Dairesel içi boş kesit (CHS) için burkulma eğrisi a kullanılır (imperfeksiyon katsayısı $\alpha = 0{,}21$).

Tablo 7: Adım 3 — Düşey Taşıyıcı (Standard/Dikme) Burkulma Hesabı

Dikkat: TS EN 12811-1 kapsamında ikinci mertebe etkileri önemli olabilir. TS EN 1993-1-1 §5.2.1(3) uyarınca $\alpha_{cr} < 10$ ise ikinci mertebe hesabı zorunludur. Özellikle yüksek ve ince iskele sistemlerinde $\alpha_{cr}$ hesabı yapılmalıdır.

3.4 Adım 4 — Ankraj ve Devrilme Kontrolü

Rüzgar yükünden oluşan devrilme momenti ile iskelenin öz ağırlık stabilite momenti karşılaştırılır. Fark ankrajlar tarafından taşınmalıdır.

Rüzgar yükünden oluşan devrilme momenti:

$$M_{dev} = F_w \cdot z_F - G_{iskele} \cdot d_G$$

Her ankraj satırının taşıması gereken kuvvet:

$$T_{ankraj} = \frac{M_{dev} - G_{iskele} \cdot z_G}{L_{ankraj\ aralığı}}$$

Her ankraj, beton duvara veya yapı çerçevesine çekme/kesme bileşeni altında TS EN 1992-4 kapsamında kimyasal ankraj veya TS EN 1993-1-8 kapsamında çelik bağlantı olarak boyutlandırılmalıdır.

Tablo 8: Adım 4 — Ankraj ve Devrilme Kontrolü

Saha Notu: Türkiye'deki betonarme binalarda ankraj beton B20 (C16/20) veya daha düşük dayanımlı olabilir. Karbon çelik kimyasal ankraj montajında delik temizliği kritiktir; toz birikmesi kapasiteyi %30–40 düşürebilir.

4. Sayısal Örnek — Boru İskele

Veriler:

• İskele yüksekliği: $H = 12{,}0$ m (4 kat)
• Yük sınıfı: 3 → $q_1 = 2{,}0$ kN/m²
• Platform genişliği: $b = 0{,}73$ m
• Çalışma alanı uzunluğu: $L_w = 20$ m
• Dikey boru aralığı: $L_{std} = 2{,}0$ m
• Yatay boru aralığı: $L_{led} = 1{,}5$ m

Platform yükü (yatay boru başına):

$$q_{platform} = 2{,}0 \times 0{,}73 = 1{,}46 \text{ kN/m}$$

Yatay boru momenti (1,5 m açıklık):

$$M = \frac{1{,}46 \times 1{,}5^2}{8} = 0{,}41 \text{ kNm} \ll M_{Rd} = 10{,}40 \text{ kNm} \quad \checkmark$$

Dikey boru eksenel yükü (4 kat, tribüter alan = 1,5 × 2,0 m, $G_{boru}$ ≈ 7,5 kN toplamda):

$$N_{axial} = 2{,}0 \times 0{,}50 \times 1{,}5 \times 2{,}0 + G_{boru,katkısı} \approx 9{,}5 \text{ kN}$$

Burkulma yükü ($K = 1{,}0$, $L = 2{,}0$ m):

$$N_{cr} = \frac{\pi^2 \times 210.000 \times 11{,}7}{(1{,}0 \times 200)^2} = \frac{24.228.300}{40.000} = 60{,}6 \text{ kN} \gg 9{,}5 \text{ kN} \quad \checkmark$$

Güvenlik faktörü: 60,6 / 9,5 = 6,37 → Yeterli

5. Örnek Problemler

Problem 1 — Kolay

Veriler:

• Yük sınıfı: 2
• Platform uzunluğu: $L = 2{,}0$ m (tek açıklıklı)
• Platform genişliği: $b = 1{,}2$ m
• Boru: RO48,3×3,2, S235

İstenen: Yatay borudaki maksimum eğilme momentini hesaplayın ve $M_{Rd}$ ile karşılaştırın.

Çözüm:

Adım 1: TS EN 12811-1:2005 Çizelge 3'ten yük sınıfı 2 için: $q_1 = 1{,}50$ kN/m²

Adım 2: Yatay boru başına düşen yük:

$$q = q_1 \times b = 1{,}50 \times 1{,}2 = 1{,}80 \text{ kN/m}$$

Adım 3: Maksimum eğilme momenti:

$$M_{max} = \frac{q \cdot L^2}{8} = \frac{1{,}80 \times 2{,}0^2}{8} = \frac{7{,}20}{8} = 0{,}90 \text{ kNm}$$

Adım 4: Tasarım eğilme kapasitesi ($\gamma_{M0} = 1{,}10$):

$$M_{Rd} = W_{el} \cdot f_{yd} = 4{,}87 \text{ cm}^3 \times \frac{235}{1{,}10} \text{ kN/cm}^2 = 10{,}40 \text{ kNm}$$

Adım 5: Kapasite kontrolü:

$$M_{max} = 0{,}90 \text{ kNm} < M_{Rd} = 10{,}40 \text{ kNm} \quad \checkmark$$

Sonuç: Kullanım oranı = 0,90 / 10,40 = %8,7 — Yeterli kapasitede.

Kontrol: Sehim ($L/100$ sınırı, TS EN 12811-1):

$$\delta = \frac{5 \times 1{,}80 \times 2000^4}{384 \times 210.000 \times 117.000} = 1{,}55 \text{ mm} \ll \frac{L}{100} = 20 \text{ mm} \quad \checkmark$$

Problem 2 — Orta

Veriler:

• İskele türü: Boru-klemp, S235 çelik, RO48,3×3,2
• Dikme serbest boyu: $L = 2{,}0$ m
• Uç koşulları: Alt sabit (taban plakası), üst yatay kısıtlı (yatay boru ile) → $K = 1{,}0$
• Eksenel tasarım yükü: $N_{Ed} = 25{,}0$ kN (4 kat yük toplamı)

İstenen: Dikmenin burkulma kapasitesini TS EN 1993-1-1 §6.3.1 kapsamında hesaplayın.

Çözüm:

Adım 1: Kesit özellikleri:

$$A = 4{,}53 \text{ cm}^2 \quad I = 11{,}7 \text{ cm}^4 \quad i = \sqrt{I/A} = \sqrt{11{,}7/4{,}53} = 1{,}61 \text{ cm}$$

Adım 2: Euler burkulma yükü ($K = 1{,}0$):

$$N_{cr} = \frac{\pi^2\,E\,I}{(KL)^2} = \frac{\pi^2 \times 21.000 \times 11{,}7}{(1{,}0 \times 200)^2} = \frac{2.422.830}{40.000} = 60{,}6 \text{ kN}$$

Adım 3: Normalize edilmiş incelme oranı:

$$\bar{\lambda} = \sqrt{\frac{A\,f_y}{N_{cr}}} = \sqrt{\frac{4{,}53 \times 23{,}5}{60{,}6}} = \sqrt{\frac{106{,}5}{60{,}6}} = \sqrt{1{,}756} = 1{,}325$$

Adım 4: Burkulma eğrisi a (dairesel içi boş kesit, CHS → EN 1993-1-1 Tablo 6.2): $\alpha = 0{,}21$

Adım 5: $\phi$ faktörü:

$$\phi = 0{,}5\left[1 + \alpha(\bar{\lambda} - 0{,}2) + \bar{\lambda}^2\right] = 0{,}5\left[1 + 0{,}21(1{,}325 - 0{,}2) + 1{,}325^2\right]$$ $$\phi = 0{,}5\left[1 + 0{,}236 + 1{,}756\right] = 0{,}5 \times 2{,}992 = 1{,}496$$

Adım 6: Burkulma azaltma katsayısı:

$$\chi = \frac{1}{\phi + \sqrt{\phi^2 - \bar{\lambda}^2}} = \frac{1}{1{,}496 + \sqrt{1{,}496^2 - 1{,}325^2}} = \frac{1}{1{,}496 + \sqrt{2{,}238 - 1{,}756}} = \frac{1}{1{,}496 + 0{,}694} = 0{,}457$$

Adım 7: Tasarım burkulma kapasitesi:

$$N_{b,Rd} = \chi \cdot A \cdot f_{yd} = 0{,}457 \times 4{,}53 \text{ cm}^2 \times 21{,}36 \text{ kN/cm}^2 = 44{,}2 \text{ kN}$$

Adım 8: Kapasite kontrolü:

$$N_{Ed} = 25{,}0 \text{ kN} < N_{b,Rd} = 44{,}2 \text{ kN} \quad \checkmark$$

Sonuç: Kullanım oranı = 25,0 / 44,2 = %56,6 — Yeterli, ancak dikme ek yük almamalıdır.

Kontrol: Bölüm plastik kapasitesi: $N_{Rd} = A \cdot f_{yd} = 4{,}53 \times 21{,}36 = 96{,}8$ kN $\gg N_{Ed}$ ✓

Problem 3 — Zor

Veriler:

• İskele: Boru-klemp, S235, yükseklik $H = 11{,}0$ m, genişlik $b = 12{,}35$ m
• Yük sınıfı: 3 ($q_1 = 2{,}0$ kN/m²)
• Arazi kategorisi: III ($z_0 = 0{,}30$ m, $z_{min} = 5$ m)
• Temel rüzgar hızı: $v_b = 26{,}2$ m/s (ulusal ek)
• Kaplama yok; toplam elemanlar yüzey oranı ≈ %20

İstenen: Maksimum rüzgar yükünü (servis dışı durumu) hesaplayın ve ankraj satırı başına kuvveti belirleyin.

Çözüm:

Adım 1: Pürüzlülük faktörü $c_r(z)$, $z = 11$ m $> z_{min} = 5$ m:

$$k_r = 0{,}19 \times \left(\frac{z_0}{z_{0,II}}\right)^{0{,}07} = 0{,}19 \times \left(\frac{0{,}30}{0{,}05}\right)^{0{,}07} = 0{,}19 \times 6^{0{,}07} = 0{,}19 \times 1{,}132 = 0{,}215$$ $$c_r(z) = k_r \cdot \ln\frac{z}{z_0} = 0{,}215 \times \ln\frac{11}{0{,}30} = 0{,}215 \times 3{,}597 = 0{,}773$$

Adım 2: Ortalama rüzgar hızı:

$$v_m(z) = c_r(z) \cdot c_o(z) \cdot v_b = 0{,}773 \times 1{,}0 \times 26{,}2 = 20{,}25 \text{ m/s}$$

Adım 3: Türbülans yoğunluğu:

$$I_v(z) = \frac{k_l}{c_o(z) \cdot \ln(z/z_0)} = \frac{1{,}0}{1{,}0 \times 3{,}597} = 0{,}278$$

Adım 4: Tepe hız basıncı ($\rho = 1{,}25$ kg/m³):

$$q_p(z) = \left[1 + 7 \times 0{,}278\right] \times \frac{1}{2} \times 1{,}25 \times 20{,}25^2 = 2{,}946 \times 256{,}3 = 754 \text{ N/m}^2 = 0{,}754 \text{ kN/m}^2$$

Adım 5: Etkin rüzgar basıncı (açık iskele, yüzey oranı %20):

$$q_{eff} = q_p(z) \times 0{,}20 = 0{,}754 \times 0{,}20 = 0{,}151 \text{ kN/m}^2$$

Ekipman izin alanı (200 mm yükseklik TS EN 12811-1 §6.2.7.4.1) katkısı dahil ≈ 0,17 kN/m²

Adım 6: Toplam yatay rüzgar kuvveti ($H=11$ m, $L_w=20$ m):

$$F_w = q_{eff} \times H \times L_w = 0{,}17 \times 11 \times 20 = 37{,}4 \text{ kN}$$

Adım 7: Devrilme momenti (yükleme merkezinde $z \approx H/2 = 5{,}5$ m):

$$M_{dev} = F_w \times z_F = 37{,}4 \times 5{,}5 = 205{,}7 \text{ kNm}$$

Adım 8: Öz ağırlık stabilite momenti ($G_{iskele} \approx 40$ kN, $d = 0{,}25$ m):

$$M_{stab} = G_{iskele} \times d = 40 \times 0{,}25 = 10{,}0 \text{ kNm}$$

Adım 9: Net devrilme momenti ve ankraj kuvveti (4 ankraj satırı, satır aralığı ~3 m):

$$M_{net} = M_{dev} - M_{stab} = 205{,}7 - 10{,}0 = 195{,}7 \text{ kNm}$$ $$T_{ankraj,toplam} = \frac{M_{net}}{L_w \times d_{ankraj}} \approx \frac{195{,}7}{20 \times 4} = 2{,}45 \text{ kN/ankraj}$$

Sonuç: Her ankraj için çekme kuvveti ≈ 2,45 kN → TS EN 1992-4 kapsamında M10 kimyasal ankraj tipik tasarım kapasitesi 8–15 kN; standart ankraj yeterlidir.

Kontrol: $\gamma_F = 1{,}50$ uygulandığında tasarım yükü = $2{,}45 \times 1{,}50 = 3{,}68$ kN → M10 ankraj minimum kapasitesi 8 kN $\gg$ 3,68 kN ✓

6. İskele Statik Hesabı İş Akışı

Aşağıdaki akış diyagramı, iskele statik hesabının TS EN 12811-1 kapsamında adım adım nasıl yürütüleceğini özetlemektedir: iskele tipi seçimi → yük sınıfı belirleme → yük kombinasyonları → platform kirişi boyutlandırması → dikme burkulma → ankraj tasarımı → devrilme kontrolü → kapasite doğrulama sırası izlenir.

7. SVG Teknik Kesit Detayı

8. Türkiye'ye Özgü Saha Koşulları

8.1 Yasal Çerçeve

Türkiye'de iskele kurulumu, kullanımı ve sökümü aşağıdaki mevzuat kapsamında düzenlenmektedir:

Tablo 9: Yasal Çerçeve

8.2 Deprem ve İklim Etkileri (TBDY 2018)

Türkiye yüksek deprem riskli bir ülkedir. İskele statik hesabında:

• Deprem sırasında iskelelerin boşaltılması esastır; sismik tasarım zorunlu değildir.
• Ancak TBDY 2018'e göre deprem sonrası inceleme iskelelerinde özel güvenlik tedbirleri alınmalıdır.
• Don derinliği bölgeye göre 20–160 cm arasında değişir; zemin taşıma gücü ve taban plakası boyutlandırılmasında kritiktir.

8.3 Birim Fiyat Referansları (Çevre Şehircilik Bakanlığı, 2025)

Tablo 10: Birim Fiyat Referansları (Çevre Şehircilik Bakanlığı, 2025)

Güncel birim fiyat ve analiz için Çevre Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Cetveli (yıllık güncelleme) esas alınmalıdır.

8.4 Türkiye Zemin ve Malzeme Koşulları

• Türkiye'de yaygın zemin tipleri: alüvyon (Delta Ovası, İstanbul), kireçtaşı (Akdeniz bölgesi), marn (İç Anadolu), volkanik tüf (Kapadokya).
• Zayıf zemin üzerine kurulan iskeleler için taban plakası alanı büyütülmeli veya altına çakıl-kum serme yapılmalıdır (TS EN 12811-1 Madde 6.1.2).
• S235 çelik boru Türkiye'de yaygın; TS EN 10219 ve TS EN 10220 kapsamında üretilmektedir.

9. Sık Yapılan Hatalar

Tablo 11: Sık Yapılan Hatalar

Dikkat: 5/10/2013 tarihli Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği (28786 sayılı RG) uyarınca, güvenlik hesapları yapılmadan veya güvenli olduğu tespit edilmeden kurulan iskeleler kullanılamaz. Yüklenicinin yasal sorumluluğu 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamında sürmektedir.

İlgili Standartlar ve Kaynaklar

1. TS EN 12811-1:2005 — Geçici İş Donanımları, İş İskeleleri — Performans Gerekleri ve Genel Tasarım. TSE, Aralık 2005.
2. TS EN 12810-1:2005 — Ön Yapımlı Bileşenlerden Oluşan Cephe İskeleleri — Bölüm 1: Mamul Özellikleri. TSE.
3. TS EN 12810-2:2005 — Cephe İskeleleri — Bölüm 2: Özel Yapısal Tasarım Metodları. TSE.
4. TS EN 1993-1-1:2005 — Çelik Yapıların Tasarımı — Genel Kurallar. TSE.
5. TS EN 1991-1-4:2007 — Yapılar Üzerindeki Etkiler: Rüzgar Yükleri. TSE.
6. TS EN 1990:2004 — Yapı Tasarımının Temelleri. TSE.
7. TS EN 74:2005 — İskeleler — Boru ve Birleştirme Elemanları. TSE.
8. TS EN 1992-4:2018 — Beton İçin Tasarım — Ankrajlar. TSE.
9. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, 5/10/2013, 28786 sayılı RG. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.
10. Ahşap ve Ön Yapımlı Çelik ile Alüminyum Alaşımlı Bileşenlerden Oluşan Dış Cephe İş İskelelerine Dair Tebliğ, 19/09/2014, 29124 sayılı RG.
11. SCIA Engineer Advanced Package Training — Scaffolding, 2015. Bölüm 3–9.
12. Çevre Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Cetveli, 2025. Poz 15.185.1021.

Kaynakça

1. İlgili Türk Standartları (TS) ve Avrupa Normları (EN)
2. TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
3. İlgili ders kitapları ve teknik kaynaklar

Not: Bu makale eğitim amaçlıdır. Projelerde güncel yönetmelik ve standartlara başvurunuz.

Kaynaklar

1. TS EN 12811-1:2005 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
2. TS EN 12810-1 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
3. TS EN 12810-2 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
4. TS EN 1993-1-1 — CEN — Avrupa Standardizasyon Komitesi (Eurocode). https://eurocodes.jrc.ec.europa.eu
5. TS EN 1991-1-4 — CEN — Avrupa Standardizasyon Komitesi (Eurocode). https://eurocodes.jrc.ec.europa.eu
6. TS EN 1990 — CEN — Avrupa Standardizasyon Komitesi (Eurocode). https://eurocodes.jrc.ec.europa.eu
7. 6331 sayılı Kanun — T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr
8. Kalıp ve İskele.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Boru Çapı Hesaplama
• Pompa Gücü Hesaplama