ÇYTHYE 2018 §12 uyarınca yüksek dayanımlı bulonların kesme, çekme, ezilme ve kombine yükleme kapasitesi hesabı; e₁ ve p₁ kenar mesafeleri.
| Parametre | Açıklama | Birim |
|---|---|---|
| d | Bulon nominal çapı | mm |
| As | Bulon gerilmeli kesit alanı | mm² |
| t | Plaka kalınlığı | mm |
| fub | Bulon kopma dayanımı | MPa |
| fu | Plaka kopma dayanımı | MPa |
| e1 | Kenar mesafesi e₁ | mm |
| p1 | Delik aralığı p₁ | mm |
Delik çapı
d0 (mm)
Bulon kesme kapasitesi
Fv_Rd (kN)
Plaka ezilme kapasitesi
Fb_Rd (kN)
Bulon çekme kapasitesi
Ft_Rd (kN)
Tasarım bulon kapasitesi (min)
F_Rd (kN)
Bulon çapı d ve sınıfı (4.6, 5.6, 8.8, 10.9) seçilir; gerilmeli kesit As katalogdan alınır.
Delik çapı d₀ = d + 2 mm (standart tolerans) olarak hesaplanır.
Kesme kapasitesi Fv,Rd = 0.6·fub·As/γM2 formülü ile bulunur (8.8 ve 10.9 için).
Ezilme kapasitesi Fb,Rd = 2.5·α·fu·d·t/γM2 hesaplanır; α = min(e₁/(3·d₀), fub/fu, 1.0).
Çekme kapasitesi Ft,Rd = 0.9·fub·As/γM2 formülü ile bulunur.
Minimum kenar mesafesi e₁ ≥ 1.2·d₀, delik aralığı p₁ ≥ 2.2·d₀ kontrolleri yapılır.
Kombine yüklemede Fv,Ed/Fv,Rd + Ft,Ed/(1.4·Ft,Rd) ≤ 1.0 koşulu sağlanır.
Çelik Bulonlu Birleşim Tasarımı — Online Hesaplama
Tam ekran açÖrneğin 8.8 sınıfı: fu = 800 MPa, fy = 0.8·fu = 640 MPa demektir. 4.6 sıradan, 8.8 ve 10.9 yüksek dayanımlı bulonlardır.
Bu mesafeler plakanın ezilme ve yırtılma kapasitesini belirler; e₁ < 1.2·d₀ olursa kenarda patlak verme riski artar.
α = min(e₁/(3·d₀), p₁/(3·d₀) - 0.25, fub/fu, 1.0) ile bulunur; iç bulonlar ve kenar bulonlar için farklı formüller kullanılır.
Dinamik yüklerde veya kayma istenmeyen durumlarda önceden sıkıştırılmış bulonlar (preloaded) kullanılır; sürtünme dayanımı Fs,Rd = ks·n·μ·Fp,C/γM3 ile hesaplanır.
Montaj toleransı için standart delikler d₀ = d + 2 mm alınır; büyük çaplı bulonlarda (d > 24 mm) d₀ = d + 3 mm olabilir.
ÇYTHYE 2018 hem dişli hem dişsiz kesme düzlemi için formüller verir; dişli bölgede As kullanılır, dişsizde A alınır ve Fv,Rd büyük çıkar.