İstinat Duvarı Tipleri Karşılaştırması

1. İstinat Duvarı Nedir?

İstinat (dayanma) yapıları, bir tarafta tutulan zemin ya da dolgu kütlesini dengede tutan yapısal elemanlardır. Zemin denge koşulunu kaybettiğinde aktif toprak basıncı (Rankine veya Coulomb kuramı) duvara yatay kuvvet uygular; duvar bu kuvvete kendi ağırlığı, pasif direnci ve ankraj/kazık tepkisiyle karşı koyar.

Kullanım alanları: teras düzenlemesi, yol/köprü yaklaşım rampaları, derin kazı iksa, liman ve deniz yapıları, kentsel altyapı.

Temel denge koşulları (statikte klasik global güvenlik sayıları; depremde TBDY 2018 Bölüm 16.12):

• Devrilmeye karşı: $G{S}_{dev}\ge 1,5$ (statik) veya $E_{dev}\le R_{dev}/{\gamma }_{Rdev}$, ${\gamma }_{Rdev}\ge 1,3$ (deprem, TBDY 2018 Denklem 16.21)
• Kaymaya karşı: $G{S}_{kay}\ge 1,5$ (statik; pasif direnç hesaba katılırsa $\ge 2,0$) veya $V_{th}\le R_{th}+0,3R_{pt}$, ${\gamma }_{Rh}=1,1$ ve ${\gamma }_{Rp}=1,4$ (deprem, TBDY 2018 Denklem 16.9 ve Tablo 16.2)
• Taban basıncı: $q_{max}\le q_{izin}$, eksantrisite $e\le B/6$

2. Yaygın İstinat Duvarı Tipleri

3. Karşılaştırma Tablosu

4. Ağırlık Duvarları

Ağırlık duvarları kendi kütleleriyle toprak basıncını dengeler; betonarme donatıya gerek duymaz.

Alt tipler ve özellikler:

• Gabion: Galvanizli tel kafes + irili kaya. H < 3 m, drenajı mükemmel, esnek. Kayaçlı bölgeler için ideal.
• Kuru kâgir taş: Geleneksel, kuru iklim. H < 2,5 m.
• Dökme beton: H < 4 m. Basit kalıp, düşük maliyet. Türkiye'de köy yollarında yaygın.

Ön boyutlandırma: Taban genişliği için tipik olarak yaklaşık $0,6H$ ile başlanır; son boyut devrilme, kayma ve taban basıncı tahkikleriyle belirlenir:

$$B\approx 0,6H\text{(o¨n boyutlandırma, ilk tahmin)}$$

Sınırlamalar: H > 4 m'de kesit boyutları ekonomik olmayan ölçülere ulaşır.

5. Betonarme Konsol İstinat Duvarı

Ters T şeklinde, en yaygın kullanılan tip. Taban plakası üzerindeki toprak ağırlığı devrilmeye karşı ana direnci oluşturur.

Boyutlandırma kuralı parmakları:

Kritik kesitler (betonarme boyutlandırma TS 500:2000'e göre):

1. Gövde dip kesiti: max eğilme momenti
2. Topuk kesiti: yukarıdaki toprak ağırlığı
3. Ön parmak kesiti: taban basıncı reaksiyonu

Taban dişi (key): Kayma güvenliğini artırmak için taban plakasına ek olarak beton diş yapılır; pasif direnç $R_p=\frac{1}{2}\gamma K_p{d}_{dis}^2$ ile hesaplanır.

6. MSE / Toprakarme Duvar

Jeosentetik şeritler (ya da çelik şeritler) zemin içine gömülerek sürtünme kuvvetiyle devrilmeyi ve kaymayı engeller.

Tasarım parametreleri (AASHTO LRFD Md.11.10):

• Dolgu zemini: $PI\le 6$, ${\varphi }^{\prime }\ge 25°$, $\gamma \ge 19$ kN/m³ (granüler)
• Şerit uzunluğu: $L\ge 0,7H$
• Şerit düşey aralığı: tipik 0,60 m veya 0,80 m
• Tasarım ömrü: 75–100 yıl (HDPE jeosentetik)

Avantajları: Hafif deprem yükü altında esnek davranış, hızlı inşa, ekonomik H > 6 m.

Sınırlamalar: Geniş saha gerektirir; kohezif dolgu KULLANILMAZ.

7. Ankrajlı Perde Duvar

Kısa kazık veya plak, zemin ankrajlarıyla (tendon) desteklenir. Kentsel derin kazılarda yaygındır.

Ankraj tipi karşılaştırma:

Ankraj testleri (Kazı Destek Yapıları Tasarım ve Uygulama Esasları 3.2.4; deney yöntemi TS EN 1537):

1. Araştırma testleri: kalıcı ankrajların kullanıldığı tüm projelerde zorunludur; geçici ankrajlarda Geoteknik Sorumlunun talebine göre yapılır.
2. Uygunluk testleri: her cephede en az birer ve toplam ankrajların en az %2'sinde; ispat yükü geçici ankrajlarda tasarım yükünün en az 1,33, kalıcı ankrajlarda en az 1,50 katı.
3. Kabul testleri: tüm ankrajlarda; ispat yükü geçici ankrajlarda tasarım yükünün en az 1,25, kalıcı ankrajlarda en az 1,33 katı.

8. Fore Kazık Perde

Yan yana veya çakışarak dizilen fore kazıklar bir perde oluşturur. YAS kontrolü orta-iyi; her zemin tipinde uygulanabilir.

Konfigürasyonlar:

• Açık perde: Kazıklar birbirine değmez; H < 8 m.
• Bitişik (teğet) perde (contiguous/tangent): Kazıklar birbirine değecek kadar yakın dizilir; su kontrolü sınırlıdır.
• Kesişen perde (secant): Donatısız birincil ve donatılı ikincil kazıklar birbirini keser; su geçirimsizliği kesişme miktarına (tipik 15–20 cm), ekipmana ve su basıncına bağlıdır (Kazı Destek Yapıları Tasarım ve Uygulama Esasları, Tablo 1.3). Uygulama toleransları TS EN 1536'ya göre denetlenir.

Tipik boyutlar:

9. Diyafram Duvar

En rijit ve su geçirmez tiptir. Panel paneline katarak oluşturulan sürekli beton duvar; hidrolik grab veya çark kazıcı ile kazılır.

Diyafram duvar uygulama ölçütleri (Kazı Destek Yapıları Tasarım ve Uygulama Esasları, Tablo 1.2, Madde 4.2.4 ve Tablo 4.1):

Kullanım yerleri: Metro ve tünel kazısı, derin otopark, iskele ve liman yapıları, nükleer tesis temeli.

10. Stabilite Kontrolleri

YAS'ın etkisi: Yeraltı suyu seviyesi duvar arkasında yükselirse hidrostatik basınç aktif basınç diyagramına eklenir:

$$u={\gamma }_w\cdot h_w,E_w=\frac{1}{2}{\gamma }_w{h}_w^2$$

Bu nedenle barbakan delikleri (tipik uygulamada Ø 100–150 mm, yaklaşık 2 m'yi aşmayan aralıklarla) veya drenaj geotekstili + çakıl filtresi sistemi kritiktir; TBDY 2018 16.12.3.1'e göre dayanma yapısıyla tutulan zemin kütlesinin drenaj önlemleriyle su tablası altında kalmaması esastır.

11. Seçim Rehberi

Ek seçim kriterleri:

12. Drenaj Tasarımı

Yetersiz drenaj; devrilme güvenliğini %30–50 düşürebilir.

Önerilen sistem (tipik uygulama; drenaj geotekstili TS EN 13252 kapsamındaki ürünlerden seçilir):

1. Duvar arkasına tipik olarak en az 30 cm genişliğinde çakıl filtre tabakası (Terzaghi filtre ölçütü: $D_{15,filtre}/D_{85,zemin}<5$)
2. Geotekstil koruyucu (filament, AOS < 0,25 mm)
3. Barbakan delikleri: Ø ≥ 100 mm, aralık ≤ 2 m, yatay, PVC boru
4. Dip dreni: Ø 100 mm oluklu drenaj borusu + geotekstil sargı
5. Tasarım debisi: $q_{drenaj}=k\cdot i\cdot A$ (Darcy)

ÇSB 2024 birim fiyat pozları:

13. Toprak Basıncı Teorisi Özeti

Örnek Problemler

Problem 1 — Kolay

Verilen: Ağırlık tipi doğal taş istinat duvarı:

• Toplam yükseklik: H = 4,5 m
• Geri dolgu: $\gamma =16$ kN/m³, ${\varphi }^{\prime }=30°$, $c^{\prime }=0$
• Zemin-duvar sürtünme açısı: $\delta =0°$ (Rankine varsayımı)
• Taban genişliği: B = 2,7 m ($=0,6H$)
• Duvar ağırlığı: W = 120 kN/m (taban merkezinden)
• Temel taşıma kapasitesi: $q_{izin}=150$ kPa

İstenen: Statik devrilme ve kayma güvenliğini hesaplayın.

Çözüm:

Adım 1 — $K_a$:

$$K_a={\tan }^2\left(45°-\frac{30°}{2}\right)={\tan }^{2}30°=\frac{1}{3}=0,333$$

Adım 2 — Aktif kuvvet:

$$E_a=\frac{1}{2}\times 0,333\times 16\times 4,5^2=\frac{1}{2}\times 0,333\times 16\times 20,25=53,9\text{ kN/m}$$

Etki noktası: $y=H/3=1,50$ m

Adım 3 — Devrilme momenti (ön uçtan, A):

$$M_{dev}=E_a\times y=53,9\times 1,50=80,9\text{ kN}\cdot \text{m/m}$$

Adım 4 — Stabilizasyon momenti:

$$M_{stab}=W\times (B/2)=120\times 1,35=162,0\text{ kN}\cdot \text{m/m}$$

Adım 5 — Devrilme Güvenlik Sayısı:

$$G{S}_{dev}=\frac{M_{stab}}{M_{dev}}=\frac{162,0}{80,9}=2,00\ge 1,5✓$$

Adım 6 — Kayma Güvenlik Sayısı ($\delta ={\varphi }^{\prime }=30°$ varsayımıyla):

$$G{S}_{kay}=\frac{W\cdot \tan (30°)}{E_a}=\frac{120\times 0,577}{53,9}=\frac{69,3}{53,9}=1,29$$

$1,29<1,50$ → Taban dişi (key) eklenmesi gereklidir.

Taban dişi ile gerekli pasif direnç:

$$R_{p,gerek}=1,5\times 53,9-69,3=80,85-69,3=11,55\text{ kN/m}$$

$K_p=3,0$ ve $\gamma =16$ kN/m³ için gerekli diş derinliği $d_{dis}$:

$$11,55=\frac{1}{2}\times 16\times 3,0\times d_{dis}^2\Rightarrow d_{dis}=\sqrt{0,481}=0,69\text{ m}\approx 70\text{ cm}$$

Sonuç: $G{S}_{dev}=2,00$ ✓; $G{S}_{kay}=1,29$ — yaklaşık 70 cm derinliğinde taban dişi gerekir (50 cm'lik diş yalnız $R_p=6,0$ kN/m ve $G{S}_{kay}=(69,3+6,0)/53,9=1,40<1,5$ verir). Pasif direnç hesaba katıldığında kayma için $GS\ge 2,0$ isteyen tasarım esaslarında (ör. UAB AYGM Geoteknik Tasarım Esasları, Şekil 6.5) gerekli diş derinliği yaklaşık 1,27 m'ye çıkar; bu durumda taban genişliğini artırmak daha uygun olabilir.

Kontrol: $K_a\times K_p=0,333\times 3,0=1,00$ ✓ (Rankine teorisi için $K_a\times K_p=1$)

Problem 2 — Orta

Verilen: Betonarme konsol istinat duvarı (ters T kesit):

• Toplam duvar yüksekliği: H = 6,0 m (taban plakası dahil)
• Taban plakası kalınlığı: t = 0,50 m
• Gövde yüksekliği (perde): h = 5,50 m
• Taban genişliği: B = 4,0 m (ön parmak: a = 0,80 m, topuk: c = 2,78 m; gövde kalınlığı: 0,42 m)
• Geri dolgu birim ağırlığı: ${\gamma }_{dolgu}=18,0$ kN/m³; ${\varphi }^{\prime }=30°$; $c^{\prime }=0$
• Zemin-beton sürtünme açısı: $\delta =20°$ ($=2{\varphi }^{\prime }/3$)
• Sürşarj: $q_{sur}=10$ kPa
• Temel zemini taşıma kapasitesi: $q_{izin}=200$ kPa
• Beton birim ağırlığı: ${\gamma }_c=24$ kN/m³

İstenen: Statik devrilme güvenliğini ($G{S}_{dev}$), kayma güvenliğini ($G{S}_{kay}$) ve taban eksantrisitesini hesaplayın.

Çözüm:

Adım 1 — $K_a$ (Rankine, $\delta =0°$ Rankine yüzeyi):

$$K_a={\tan }^2(30°)=\frac{1}{3}=0,333$$

Adım 2 — Aktif kuvvetler (1 m şerit):

$$E_{a,zemin}=\frac{1}{2}\times 0,333\times 18\times 6^2=107,9\text{ kN/m},y_1=H/3=2,0\text{ m}$$ $$E_{a,sursarj}=0,333\times 10\times 6,0=20,0\text{ kN/m},y_2=H/2=3,0\text{ m}$$ $$E_{a,toplam}=127,9\text{ kN/m}$$ $$M_{dev}=107,9\times 2,0+20,0\times 3,0=275,8\text{ kN}\cdot \text{m/m}$$

Adım 3 — Ağırlıklar ve stabilizasyon momentleri (ön uçtan, A noktası; gövde kolu 0,80 + 0,42/2 = 1,01 m, topuk üstü kolu 0,80 + 0,42 + 2,78/2 = 2,61 m):

Adım 4 — Devrilme Güvenliği (statik, $G{S}_{dev}\ge 1,5$):

$$G{S}_{dev}=\frac{M_{stab}}{M_{dev}}=\frac{942,9}{275,8}=3,42\ge 1,5✓$$

Adım 5 — Kayma Güvenliği:

$$G{S}_{kay}=\frac{N\cdot \tan (20°)}{E_{a,toplam}}=\frac{406,4\times 0,364}{127,9}=\frac{147,9}{127,9}=1,16$$

$1,16<1,50$ → kayma yetersiz. Gereken ek yatay direnç $1,5\times 127,9-147,9\approx 44$ kN/m'dir; bu direnç taban dişiyle (pasif direnç) ya da taban genişliği artırılarak sağlanmalı ve tahkik yinelenmelidir.

Adım 6 — Eksantrisite (bileşke orta üçte birde, $e\le B/6$):

$$e=\frac{B}{2}-\frac{M_{stab}-M_{dev}}{N}=2,0-\frac{942,9-275,8}{406,4}=2,0-1,641=0,359\text{ m}$$ $$e=0,359\text{ m}\le B/6=0,667\text{ m}✓q_{max}=\frac{406,4}{4,0}\left(1+\frac{6\times 0,359}{4,0}\right)=156,3\text{ kPa}\le q_{izin}=200\text{ kPa}$$

Sonuç: $G{S}_{dev}=3,42$ ✓; $e=0,359$ m $\le B/6$ ✓; $q_{max}=156,3$ kPa $\le 200$ kPa ✓; $G{S}_{kay}=1,16<1,5$ — taban dişi ya da daha geniş taban gerekli.

Kontrol: $q_{min}=101,6\times (1-0,539)=46,8$ kPa $>0$; taban tümüyle basınç altındadır.

Problem 3 — Zor

Verilen: Betonarme konsol istinat duvarı — deprem durumu (Mononobe-Okabe yöntemi):

• Duvar yüksekliği: H = 7,158 m
• Zemin birim hacim ağırlığı: $\gamma =18$ kN/m³
• Tasarım sürtünme açısı: ${\varphi }_d^{\prime }=30°$
• Dolgu eğimi: $\beta =10°$
• Kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısı: $S_{DS}=0,5$
• Yer değiştirme izni parametresi: $r=2$ (max $120\times S_{DS}=60$ mm)

İstenen: Mononobe-Okabe yöntemiyle (TBDY 2018 Bölüm 16.12) deprem durumunda devrilme ve kayma güvenliğini kontrol ediniz.

Çözüm:

Adım 1 — Deprem katsayıları (TBDY 2018 Denklem 16.22 ve Tablo 16.7):

$$k_h=\frac{0,4S_{DS}}{r}=\frac{0,4\times 0,5}{2}=0,100;k_v=0,5k_h=0,050$$

Adım 2 — Statik aktif toprak kuvveti (TBDY 2018 Denklem 16.24a; ${\varphi }_d^{\prime }=30°$, $\beta =10°$, $\psi =90°$, ${\delta }_d=0°$, $\theta =0°$):

$$K_a=0,374(\text{Denklem 16.24a},\theta =0)$$ $$P_a=\frac{1}{2}\gamma K_a{H}^2=\frac{1}{2}\times 18\times 0,374\times (7,158{)}^2=172,46\text{ kN/m}$$

Bileşenler: $P_{av}=172,46\times \sin 10°=29,95$ kN/m; $P_{ah}=172,46\times \cos 10°=169,84$ kN/m

Adım 3 — Sismik açı ve dinamik basınç ($k_v$ yukarı, TBDY Denklem 16.26a):

$$\theta =\arctan \left(\frac{k_h}{1-k_v}\right)=\arctan \left(\frac{0,10}{0,95}\right)=6,01°$$ $$K_{at}=0,462;K_{ad}=K_{at}-K_a=0,462-0,374=0,088$$ $$P_{ad}=\frac{1}{2}(1-k_v)\gamma K_{ad}{H}^2=\frac{1}{2}\times 0,95\times 18\times 0,088\times 51,24=38,55\text{ kN/m}$$

Dinamik kuvvet etki noktası: $H/2=3,579$ m (TBDY Madde 16.12.2.8).

Adım 4 — Devrilme kontrolü (TBDY Denklem 16.21, ${\gamma }_{R,dev}=1,3$):

Duvar geometrisi bölümlerine göre ağırlıklar ve moment hesabı (İMO 2023 s. 9–13):

$$E_{dev}=684,3\text{ kN}\cdot \text{m/m};R_{dev}=1110,2\text{ kN}\cdot \text{m/m}$$ $$684,3\le \frac{1110,2}{1,3}=854,0\text{ kN}\cdot \text{m/m}✓\text{ Devrilmeye kars¸ı GU¨VENLI˙}$$

Adım 5 — Kayma kontrolü (TBDY Denklem 16.9):

$$V_{th}=252,1\text{ kN/m}$$ $$K_p=2,81\Rightarrow R_{pt,karakt}=\frac{1}{2}(1-k_v)\gamma K_p(1,5{)}^2=54,1\text{ kN/m};R_{pt}=54,1/1,4=38,6\text{ kN/m}$$ $$R_{th}=\frac{P_{tv}\tan \delta }{{\gamma }_{rh}}=\frac{456,6\times 0,6}{1,1}=249,1\text{ kN/m}$$ $$252,1\le 249,1+0,3\times 38,6=260,7\text{ kN/m}✓\text{ Kaymaya kars¸ı GU¨VENLI˙}$$

Sonuç: TBDY 2018 Bölüm 16.12 Mononobe-Okabe yöntemiyle:

• Devrilme: $E_{dev}=684,3$ ≤ $R_{dev}/{\gamma }_R=854,0$ kN·m/m ✓
• Kayma: $V_{th}=252,1$ ≤ $R_{th}+0,3R_{pt}=260,7$ kN/m ✓

Kontrol: Her iki deprem yönü ($k_v$ yukarı ve aşağı) için kontrol yapılmıştır; her iki durumda da güvenlik koşulu sağlanmaktadır (İMO 2023 s. 18–21).

14. Türkiye'ye Özgü Saha Bilgileri

14.1 Zemin Tipleri

14.2 Yasal Zorunluluklar

• Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (3194 sayılı İmar Kanunu'na dayanır): Parsel içinde istinat duvarı yapılması gereken hallerde belediyeden istinat duvarı için yanal yüzey alanı üzerinden ruhsat alınması mecburidir; istinat duvarı tamamlanmadan bu parsellerdeki binalara yapı kullanma izni verilmez (Madde 60). Kazı sahasında kazık, palplanş veya istinat duvarı varsa bu yapıların projelerinin onaylanması ve ruhsatlandırılması zorunludur (Madde 59(3)).
• Yapı Denetimi Kanunu 4708, Madde 1: Kamu yapıları, ruhsata tabi olmayan yapılar ve belirli küçük yapılar gibi muafiyetler dışındaki yapıların denetimi bu Kanun kapsamındadır; ruhsata tabi olup Kanun kapsamı dışında kalan yapılarda fennî mesuliyet 3194 sayılı Kanun'un 26 ve 28. maddelerine göre mimar ve mühendislerce üstlenilir.
• Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (6331 sayılı Kanun'a dayanır), Ek-4: Kazılarda zemin yapısı, iklim koşulları, sarsıntılar, su kaynakları ve fazla yükler göz önüne alınarak uygun şev açıları belirlenir ve/veya statik hesabı yapılmış uygun destek ve setler kullanılır (madde 63(c)); 150 cm'den derin açık kazılarda yan yüzeylerin alttan oyularak çökertilmesi engellenir (madde 67). Bina kazılarında kazı destek yapıları Kazı Destek Yapıları Hakkında Yönetmelik ve eki Tasarım ve Uygulama Esasları'na göre projelendirilir.
• TBDY 2018 (Resmi Gazete 18.03.2018 No:30364): Yeni yapılacak binaların deprem etkisi altında tasarımı ile mevcut binaların değerlendirilmesi ve güçlendirme tasarımı için uygulanır (1.1.1); deprem etkisi altında dayanma yapılarının tasarım kuralları 16.12'de verilir.

15. Tipik Kesit

Sık Yapılan Hatalar

1. Sürşarj kuvvetini aktif basınç hesabına dahil etmemek: Komşu bina, yol veya depo yükü varken $q_{sur}=0$ almak, $M_{devrilme}$'yi %10–30 düşük hesaplar.
2. Kayma kontrolünde pasif direnci her zaman eklemek: Pasif direnç yalnızca duvar önündeki zeminin kalıcı ve sıkıştırılmış olduğu durumda hesaba katılmalıdır; gevşek dolgu, sonradan kazı veya erozyon riski olan ön yüzde ihmal edilir. TBDY 2018 kayma tahkikinde de tasarım pasif direncinin yalnız %30'u kullanılır ($V_{th}\le R_{th}+0,3R_{pt}$, Denklem 16.9) ve $R_{pt}$ karakteristik değerin ${\gamma }_{Rp}=1,4$'e bölünmesiyle bulunur.
3. $K_a$ hesabında ${\varphi }^{\prime }$ yerine ${\varphi }_u$ (drene olmamış) kullanmak: Uzun dönem duraylılık analizinde drenajlı parametreler kullanılmalıdır; kısa dönem (inşaat sırasında) için $c_u$, $\varphi =0$ uygulanabilir.
4. Taban basıncı kontrolünde dikdörtgen dağılım varsaymak: Eksantrisite $e>B/6$ ise taban basıncı yamuk değil üçgen dağılıma geçer; $q_{max}=2N/(3\times (B/2-e))$ formülü kullanılmalıdır.
5. Barbakan deliklerini ihmal etmek: Drenajsız duvarın arkasında su birikmesi hidrostatik basınç oluşturur (${\gamma }_w=10$ kN/m³); bu hesaba dahil edilmezse devrilme ve kayma güvensizleşir.
6. Deprem kuvvetlerini göz ardı etmek: TBDY 2018 16.12.2'ye göre toplam (statik + dinamik) toprak basıncı Mononobe–Okabe esaslı Denklem 16.23–16.24 ile, $k_h=0,4S_{DS}/r$ (Denklem 16.22) kullanılarak hesaplanmalı; devrilme ve kayma bu basınçla tahkik edilmelidir (16.12.1).
7. MSE duvarı için granüler olmayan dolgu kullanmak: Kohezif dolgu, drenaj koşullarını bozarak jeosentetik şerit-zemin sürtünmesini azaltır; $PI\le 6$ ve ${\varphi }^{\prime }\ge 25°$ dolgu zemini şartı aranır (AASHTO LRFD Madde 11.10.6.2).
8. Taban donma derinliğini göz ardı etmek: Özellikle İç ve Doğu Anadolu'da don derinliği 120–180 cm'e ulaşır; temel alt kotu bu değerin altına alınmazsa heave riski oluşur (KGM Teknik Şartnamesi 2020).
9. Diyafram duvar bentonit kontrollerini yapmamak: Kazı Destek Yapıları Tasarım ve Uygulama Esasları 4.2.4'e göre bulamacın viskozitesi ve yoğunluğu hendek içinde daima kontrol altında tutulmalı, bentonit seviyesi kılavuz duvar alt kotunun altına düşürülmemeli ve beton dökümüne kuyu dibinden alınan bentonit numunesinin deney sonuçları olumlu çıktıktan sonra başlanmalıdır (sınırlar Tablo 4.1); ihmal panel çökmesine neden olabilir.
10. TBDY 2018'de dinamik basınç etki noktasını yanlış seçmek: Mononobe-Okabe yöntemiyle hesaplanan artık dinamik basınç ($\Delta P_{ad}$), statik bileşkeden farklı olarak duvar orta noktasına ($H/2$) etki eder (TBDY 2018 Madde 16.12.2.8).

Kaynaklar

1. TS EN 1997-1:2004+A1:2013. Geoteknik Tasarım — Bölüm 1: Genel Kurallar. TSE. Bölüm 9 (dayanma yapıları).
2. TBDY 2018. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği. Resmi Gazete 18.03.2018 No:30364. Bölüm 16.8.3–16.8.4 (taşıma gücü, kayma), 16.12 (dayanma yapıları; Denklem 16.21–16.26, Tablo 16.7), 16.13 (şev duraylılığı).
3. TS 500:2000. Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları. TSE. Madde 9.5.1 (beton örtüsü), Madde 11.2 (min. donatı).
4. TS 3168 EN 1536:2001 (Kasım 2001). Özel Jeoteknik Uygulamalar — Delme (Fore) Kazıklar. TSE. Madde 7.2 (toleranslar).
5. TS EN 1537:1999+A1:2013. Zemin Ankajlarının Uygulanması. TSE.
6. TS EN 1538:2010+A1:2015. Diyafram Duvarların Uygulanması. TSE.
7. TS EN 13252:2001. Jeotekstiller — Drenaj Sistemlerinde Kullanım İçin Gerekli Özellikler. TSE.
8. Das, B.M. (2019). Principles of Foundation Engineering, 9. Baskı. Cengage. Bölüm 13–14.
9. İMO. (26.01.2023). TBDY-2018, Kısım 16: Deprem Etkisi Altında Temel Zemini ve Temellerin Tasarımı İçin Özel Kurallar — Örnek Hesaplar (sunum). İMO, Ankara. s. 4–21.
10. AASHTO LRFD Bridge Design Specifications, 9. Baskı. Madde 11.10 (MSE duvar tasarımı).
11. FHWA NHI-10-024. (2009). Design and Construction of Mechanically Stabilized Earth Walls. FHWA, ABD.
12. Kerisel, J. ve Absi, E. (1990). Active and Passive Earth Pressure Tables, 3. Baskı. Balkema.
13. KGM Teknik Şartnamesi 2020. Don Derinliği ve Temel Koşulları. Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara.
14. 3194 Sayılı İmar Kanunu. (1985). Resmi Gazete 09.05.1985 No:18749.
15. 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun. (2001). Resmi Gazete 13.07.2001 No:24461.
16. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. (2012). Resmî Gazete 30.06.2012 No:28339.
17. Kazı Destek Yapıları Tasarım ve Uygulama Esasları (Kazı Destek Yapıları Hakkında Yönetmelik eki). Resmî Gazete 16.07.2026 No:33311. Tablo 1.2–1.3, Madde 3.2.4, 4.2.4, Tablo 4.1.
18. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü. (2020). Geoteknik Tasarım Esasları. Şekil 6.5, Bölüm 6.9.
19. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği. Madde 59, 60.
20. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği. Ek-4, madde 63 ve 67.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Temel Boyutlandırma Hesaplama
• Zemin Taşıma Gücü Hesaplama

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.

yapidan (2026). İstinat Duvarı Tipleri Karşılaştırması. Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/tm/istinat-duvari-tipleri-karsilastirmasi