Beton Örtü Kalınlığı (Pas Payı): Ortam Sınıfına Göre Seçim

1. Temel Kavramlar

1.1 Beton Örtüsünün Tanımı ve Ölçüm Noktası

Net beton örtüsü ($c_c$): En dış donatı (genellikle etriye) çubuğunun dış yüzünden beton yüzeyine olan mesafe (TS 500:2000 Md. 9.5.1). Bu ölçüm noktası kritiktir; uygulamada en yaygın hata, etriye yerine boyuna donatı çubuğundan ölçüm yapılmasıdır.

Nominal örtü ($c_{nom}$): İmalat toleransı dahil projeye yazılan değer:

$$c_{nom} = c_{min} + \Delta c_{dev}$$

Burada $\Delta c_{dev}$: imalat tolerans payı. TS EN 1992-1-1:2004 Madde 4.4.1.3 uyarınca $\Delta c_{dev} = 10\text{ mm}$ (standart koşullar); kalite güvenceli imalat sistemlerinde 5 mm'ye indirilebilir.

Dikkat: Proje ve şantiye uygulamasında karışıklığa en sık yol açan nokta, net örtü ile nominal örtünün birbirine karıştırılmasıdır. Projeye yazılacak değer daima nominal örtüdür; net örtü değil. Şantiyede yapı denetçisi, nominal örtüyü esas alır.

Saha Notu: Türk yapı denetim pratiğinde (4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında), pas payı uygulanan mesafeyi doğrulamak amacıyla beton örtü ölçüm cihazı (cover meter) ve pas payı sehpası (distansır) kontrolleri asgari belgeleme adımı olarak kabul görmektedir.

1.2 Örtü Kalınlığının Amaçları

Beton örtüsü üç temel işlev yerine getirir:

1. Korozyon koruması: Beton, yüksek pH ortamı (pH 12–13) oluşturarak donatı yüzeyini pasif koruma tabakası (pasif film) altında tutar. Karbonasyon veya klorür penetrasyonu bu tabakayı bozduğunda korozyon başlar. Türkiye'de gerçekleştirilen saha araştırmalarında, 2023 Kahramanmaraş depremlerinde hasar gören yapılarda düşük beton kalitesi ve yetersiz örtünün korozyona zemin hazırladığı tespit edilmiştir.
2. Aderans (bond) kapasitesi: Yeterli örtü, donatının beton ile mekanik tutunmasını sağlar. TS EN 1992-1-1:2004 Tablo 4.2'ye göre $c_{min,b} \geq \phi$ (tek çubuk için donatı çapı).
3. Yangın direnci: TS EN 1992-1-2:2004 eksen uzaklığı (axis distance) kavramıyla yangın süresince donatının belirli sıcaklığın altında tutulmasını sağlar.

2. Belirleme Yöntemleri

2.1 Yöntem 1 — TS 500:2000 Çizelge 9.3 (Ortam Koşullarına Göre)

TS 500:2000 Madde 9.5.1 uyarınca net beton örtüsü ortam koşullarına göre aşağıdaki tablo ile belirlenir.

Tablo 1: Yöntem 1 — TS 500:2000 Çizelge 9.3 (Ortam Koşullarına Göre)

Saha Notu: Türkiye'nin farklı iklim bölgelerinde don derinliği önemli ölçüde değişmektedir. KGM haritasına göre İç Anadolu'da 80–120 cm, Marmara'da 40–60 cm don derinliği ölçülmektedir. Don etkisine maruz dış elemanlarda (balkon, merdiven sahanlığı, çevre duvarı) XF1/XF2 maruziyet sınıfı esas alınmalı ve örtü en az 25–30 mm olarak seçilmelidir.

2.2 Yöntem 2 — TS EN 1992-1-1:2004 Maruziyet Sınıfı Yöntemi (EC2 Md. 4.4.1)

EC2 sistemi, nominal örtüyü şu formüllerle hesaplar:

$$c_{min} = \max\bigl(c_{min,b};\; c_{min,dur};\; 10\text{ mm}\bigr)$$ $$c_{nom} = c_{min} + \Delta c_{dev}$$

• $c_{min,b}$: Aderans için minimum örtü = donatı çapı ($\phi$) veya eşdeğer demet çapı (TS EN 1992-1-1:2004 Tablo 4.2)
• $c_{min,dur}$: Dayanıklılık için minimum örtü (Tablo 4.4N + yapısal sınıf Tablo 4.3N)
• Standart yapısal sınıf: S4 (50 yıllık tasarım ömrü, Tablo 4.3N)

Tablo 2: Yöntem 2 — TS EN 1992-1-1:2004 Maruziyet Sınıfı Yöntemi (EC2 Md. 4.4.1)

Dikkat: Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarındaki yapılar (İzmir, Mersin, İskenderun, Trabzon) XS1 maruziyet sınıfına girer. Bu bölgelerde $c_{min,dur} \geq 35\text{ mm}$, nominal örtü en az 45 mm alınmalıdır. Yalnızca standart 20–25 mm uygulanması, uzun vadede ciddi korozyon hasarına zemin hazırlar. IMO (İnşaat Mühendisleri Odası) teknik yayınları da kıyı yapılarında artırılmış örtü kullanımını tavsiye etmektedir.

Yapısal Sınıf Düzenlemeleri (TS EN 1992-1-1:2004 Tablo 4.3N):

Tablo 3: Yöntem 2 — TS EN 1992-1-1:2004 Maruziyet Sınıfı Yöntemi (EC2 Md. 4.4.1)

3. Tipik Değer Aralıkları — Yapı Türüne Göre

Tablo 4: Tipik Değer Aralıkları — Yapı Türüne Göre

4. Seçim Rehberi — Adım Adım

Adım 1 — Maruziyet Sınıfını Belirle

Yapının bulunduğu ortam, nem, tuz, kimyasal etkenler ve Türkiye'ye özgü iklim koşulları değerlendirilerek TS EN 206:2013 (Türkiye'de TS EN 206:2013+A2:2021 olarak uygulanmaktadır) Tablo 1'e göre maruziyet sınıfı seçilir.

Saha Notu: Türkiye'de bölgesel maruziyet sınıfı tespitinde şu kriterler kullanılır: (1) İstanbul/İzmir/Mersin sahil bölgeleri → XS1 değerlendirmesi yapılır; (2) Ege-Akdeniz'de yerleşim yerlerinde 1 km içindeki yapılar → XS1; (3) Endüstriyel bölgeler (Aliağa, Ereğli) → XD veya XA sınıfı.

Adım 2 — $c_{min}$ Hesapla

Minimum örtü aşağıdaki üç koşuldan büyük olanı olarak belirlenir:

$$c_{min} = \max\bigl(c_{min,b};\; c_{min,dur};\; 10\text{ mm}\bigr)$$

$c_{min,b}$ hesabı: Boyuna donatı çapı $\phi$ ile etriye çapı $\phi_{etr}$ birlikte değerlendirilir. Etriyeden ölçüldüğü için: $c_{min,b} \geq \phi_{etr}$ (TS EN 1992-1-1:2004 Md. 4.4.1.2).

Adım 3 — Tolerans Ekle

$$c_{nom} = c_{min} + 10\text{ mm}$$

Adım 4 — TS 500:2000 Madde 9.5.1 Minimum Kontrolü

Hesaplanan $c_{nom}$, TS 500:2000'nin mutlak minimumlarını sağlamalıdır:

• İç ortam kiriş/kolon: $c_c \geq 20\text{ mm}$ → $c_{nom} \geq 30\text{ mm}$
• Dış ortam kiriş/kolon: $c_c \geq 25\text{ mm}$ → $c_{nom} \geq 35\text{ mm}$
• Toprakla temas: $c_c \geq 40\text{–}50\text{ mm}$ → $c_{nom} \geq 50\text{–}60\text{ mm}$

Adım 5 — Yangın Direnci Kontrolü

İlgili yangın direnci sınıfı (R30–R180) için TS EN 1992-1-2:2004 Tablo 5.5–5.8 kapsamında eksen uzaklığı (axis distance, $a$) kontrol edilir ve gerekirse örtü artırılır.

5. Faydalı Yükseklik Hesabı

Beton örtüsü, kiriş ve kolon faydalı yüksekliğini doğrudan etkiler. Faydalı yükseklik aşağıdaki formülle hesaplanır:

$$d = h - c_c - \phi_{etriye} - \frac{\phi_{boyuna}}{2}$$

Tablo 5: Faydalı Yükseklik Hesabı

Dikkat: Faydalı yükseklik hesabında $c_c$ yerine $c_{nom}$ yanlışlıkla kullanılırsa $d$ değeri 10 mm küçük çıkar; bu durum moment kapasitesinde yaklaşık %2–5 düşüşe neden olabilir. Türkiye'deki yaygın uygulamada bu hata özellikle ön boyutlandırma aşamasında gözlemlenmektedir.

6. Yangın Dayanımı ve Örtü İlişkisi

TS EN 1992-1-2:2004 Tablo 5.5–5.8 uyarınca eksen uzaklığı ($a$) ile nominal örtü arasındaki ilişki şöyledir:

$$a = c_{nom} + \phi_{etriye} + \frac{\phi_{boyuna}}{2}$$

Tablo 6: Yangın Dayanımı ve Örtü İlişkisi

Saha Notu: Türkiye'de kaçış yolu boşlukları, sığınak döşemeleri ve depolama yapılarında yangın yönetmeliği gereği R120 veya daha üstü yangın direnci istenebilmektedir (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, 19 Aralık 2007 tarihli ve 26735 sayılı Resmi Gazete). Bu durumda $c_{nom} \geq 50\text{ mm}$ zorunlu hale gelebilir.

7. Türkiye Saha Koşulları ve Mevzuat

7.1 TBDY 2018 Beton Sınıfı Zorunluluğu

TBDY 2018 Madde 7.2.5.3(a) uyarınca deprem etkisini taşıyan betonarme elemanlarda C25 ila C80 beton sınıfları kullanılacaktır. C25 sınıfının altındaki betona izin verilmez. Bu hüküm, yalnızca deprem tasarımıyla değil, doğrudan dayanıklılık (durability) ile de ilişkilidir: daha yüksek dayanımlı beton, klorür ve karbonasyon penetrasyonuna daha dirençlidir; dolayısıyla belirli örtü kalınlığında daha uzun koruma sağlar.

7.2 Yerel Mevzuat Gereksinimleri

Tablo 7: Yerel Mevzuat Gereksinimleri

7.3 Distansır (Pas Payı Sehpası) Uygulaması

7.4 Birim Fiyat Referansı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yıllık birim fiyat pozlarında (2025 yılı), pas payı distansır/sehpa malzemeleri ve kontrolü aşağıdaki poz grupları kapsamında değerlendirilmektedir:

• 23.090 serisi: Betonarme imalat işleri (kalıp, demir, beton)
• Pas payı sehpası plastik tip: yaklaşık 0,80–2,50 TL/adet (2025, KDV hariç, adet büyüklüğüne bağlı)

Dikkat: Yapı ruhsatı aşamasında statik proje kontrolünde nominal örtü değerlerinin doğru yazılıp yazılmadığı denetlenmektedir. Pas payı distansır yerleştirme ve uygulama kontrolü, yapı denetim firmasının zorunlu kontrol listesinde yer almaktadır (Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği, 05 Şubat 2008 tarihli RG).

8. Akış Diyagramı — Beton Örtü Seçim Süreci

Aşağıdaki akış diyagramı, bir eleman için adım adım örtü seçim sürecini özetlemektedir.

9. Kesit Detayı

10. Örnek Problemler

Problem 1 — Kolay

Senaryo: Bir konut binasının iç mekân kirişi (XC1 maruziyet sınıfı, bina içi kuru ortam). Kesit boyutları: b = 300 mm, h = 500 mm. Etriye çapı $\phi_{etr} = 8\text{ mm}$, boyuna donatı çapı $\phi_{boy} = 16\text{ mm}$. Beton sınıfı C25/30.

Veriler:

• Ortam: İç mekan, kuru → XC1
• $\phi_{boyuna} = 16\text{ mm}$
• $\phi_{etriye} = 8\text{ mm}$
• $h = 500\text{ mm}$

İstenen: (a) Nominal örtüyü belirle, (b) faydalı yüksekliği hesapla.

Çözüm:

Adım 1 — TS 500:2000 Çizelge 9.3 uyarınca iç mekan kirişinde minimum net örtü:

$$c_c \geq 20\text{ mm}$$

Adım 2 — EC2 uyarınca $c_{min,b}$:

$$c_{min,b} = \phi_{etriye} = 8\text{ mm}$$

(TS EN 1992-1-1:2004 Tablo 4.2 — etriyeden ölçüm yapıldığı için etriye çapı kullanılır)

Adım 3 — EC2 uyarınca $c_{min,dur}$ (XC1, S4):

$$c_{min,dur} = 15\text{ mm}$$

Adım 4 — Minimum örtü:

$$c_{min} = \max(8;\; 15;\; 10) = 15\text{ mm}$$

Adım 5 — Nominal örtü (EC2):

$$c_{nom} = c_{min} + 10 = 15 + 10 = 25\text{ mm}$$

Adım 6 — TS 500:2000 Kontrolü: $c_c = 20\text{ mm} > 15\text{ mm}$ — TS 500 belirleyici. Bu durumda:

$$c_{nom} = 20 + 10 = \mathbf{30}\text{ mm}$$

Adım 7 — Faydalı yükseklik:

$$d = 500 - 20 - 8 - \frac{16}{2} = 500 - 36 = \mathbf{464}\text{ mm}$$

Sonuç: $c_{nom} = 30\text{ mm}$, $d = 464\text{ mm}$

Kontrol: TS 500:2000 Md. 9.5.1 minimum 20 mm net örtü → Sağlanıyor.

Problem 2 — Orta

Senaryo: İzmir limanına 800 m mesafede inşa edilecek bir endüstriyel yapının dış mekân kirişi. Maruziyet sınıfı: XS1 (deniz tuzundan kaynaklanan klorür etkisi — hava yoluyla). Beton sınıfı C30/37, tasarım ömrü 50 yıl. $\phi_{etr} = 10\text{ mm}$, $\phi_{boy} = 20\text{ mm}$, $h = 600\text{ mm}$.

Veriler:

• Ortam: XS1 (kıyı bölgesi)
• Beton: C30/37
• $\phi_{boyuna} = 20\text{ mm}$, $\phi_{etriye} = 10\text{ mm}$
• $h = 600\text{ mm}$, Tasarım ömrü 50 yıl → S4

İstenen: EC2 yöntemiyle nominal örtüyü belirle ve TS 500 kontrolünü yap.

Çözüm:

Adım 1 — Başlangıç yapısal sınıf: S4 (50 yıl, TS EN 1992-1-1:2004 Tablo 4.3N notu)

Adım 2 — Yapısal sınıf düzeltmesi (Tablo 4.3N): C30/37 beton ve XS1 → beton dayanımı düzeltmesi XC/XD sınıfları için geçerli, XS sınıflarında uygulanmaz → sınıf değişimi yok → S4 sabit.

Adım 3 — $c_{min,dur}$ (XS1, S4, TS EN 1992-1-1:2004 Tablo 4.4N):

$$c_{min,dur} = 35\text{ mm}$$

Adım 4 — $c_{min,b}$:

$$c_{min,b} = \phi_{etriye} = 10\text{ mm}$$

Adım 5 — Minimum örtü:

$$c_{min} = \max(10;\; 35;\; 10) = 35\text{ mm}$$

Adım 6 — Nominal örtü:

$$c_{nom} = 35 + 10 = \mathbf{45}\text{ mm}$$

Adım 7 — TS 500:2000 Çizelge 9.3 kontrolü: Deniz/agresif ortam kiriş için minimum $c_c = 50\text{ mm}$:

$$c_c^{TS500} = 50\text{ mm} > c_{min,dur}^{EC2} = 35\text{ mm}$$

TS 500 belirleyici! Nominal örtü:

$$c_{nom} = 50 + 10 = \mathbf{60}\text{ mm}$$

Adım 8 — Faydalı yükseklik:

$$d = 600 - 50 - 10 - \frac{20}{2} = 600 - 70 = \mathbf{530}\text{ mm}$$

Sonuç: $c_{nom} = 60\text{ mm}$ (TS 500 belirleyici), $d = 530\text{ mm}$

Kontrol: EC2 yöntemi $c_{nom} = 45\text{ mm}$ önerirken TS 500 $c_{nom} = 60\text{ mm}$ öngörmektedir. Türkiye'de TS 500 öncelikli standart olduğundan büyük değer esas alınır.

Saha Notu: İzmir, Mersin, Trabzon gibi kıyı illerinde konumlanan yapılarda bu durum (TS 500 > EC2) sıkça karşılaşılan bir farktır; saha mühendislerinin bu ayrımı bilmesi önemlidir.

Problem 3 — Zor

Senaryo: Bir alışveriş merkezinin bodrum kat tavanını oluşturan betonarme kiriş. Çalışma koşulları: dış ortam (yağmura maruz değil, fakat araç gaz emisyonuna maruz — park katı), yangın direnci R120 istenilmekte, maruziyet sınıfı: XD1 (tuzlu su spreyi — buz çözücü tuz). Tasarım ömrü 50 yıl. Beton C35/45, $\phi_{etr} = 10\text{ mm}$, $\phi_{boy} = 25\text{ mm}$, $h = 700\text{ mm}$. Üretim kalite güvenceli (QA sistemli — $\Delta c_{dev} = 5\text{ mm}$ uygulanabilir, fakat TS 500 denetimi de yapılacak).

Veriler:

• Ortam: XD1, park katı
• Yangın Direnci: R120
• Beton: C35/45, QA kontrolü var
• $\phi_{boyuna} = 25\text{ mm}$, $\phi_{etriye} = 10\text{ mm}$
• $h = 700\text{ mm}$

İstenen: Tüm kriterleri göz önünde bulundurarak $c_{nom}$ belirle.

Çözüm:

A — Dayanıklılık için örtü (EC2 yöntemi):

Adım 1 — Başlangıç yapısal sınıf: S4 (50 yıl)

Adım 2 — Yapısal sınıf düzeltmesi (Tablo 4.3N):

• C35/45 beton, XD1 sınıfı → Beton dayanımı şartı sağlanıyor → −1 sınıf → S3
• QA kalite güvencesi → −1 sınıf → S2

Adım 3 — $c_{min,dur}$ (XD1, S2, Tablo 4.4N): S4 değeri = 35 mm; S4'ten S2'ye geçişte 2 sınıf azalır → S2 değeri = 25 mm

$$c_{min,dur}^{(A)} = 25\text{ mm}$$

Adım 4 — $c_{min,b} = \phi_{etriye} = 10\text{ mm}$

Adım 5 —

$$c_{min}^{(A)} = \max(10;\; 25;\; 10) = 25\text{ mm}$$

Adım 6 — QA sistemi nedeniyle $\Delta c_{dev} = 5\text{ mm}$ uygulanabilir:

$$c_{nom}^{(A)} = 25 + 5 = 30\text{ mm}$$

B — Yangın direnci için örtü (TS EN 1992-1-2:2004):

R120 kirişi için minimum eksen uzaklığı (Tablo 5.6 — basit yöntem, dikdörtgen kiriş):

$$a_{min} = 45\text{ mm}$$

Eksen uzaklığından nominal örtü:

$$c_{nom}^{(B)} = a - \phi_{etriye} - \frac{\phi_{boyuna}}{2} = 45 - 10 - \frac{25}{2} = 45 - 22{,}5 \approx 22{,}5\text{ mm}$$

QA toleransı ile:

$$c_{nom}^{(B)} \approx 22{,}5 + 5 = \mathbf{27{,}5}\text{ mm} \rightarrow \text{yuvarlama: } 28\text{ mm}$$

Not: Yangın analizi genellikle eksen uzaklığı ile yönetilir, nominal örtü formülasyonu yaklaşık dönüşümdür.

C — TS 500:2000 Kontrolü:

Dış ortam (agresif — park katı, kimyasal etki) kiriş: $c_c \geq 25\text{ mm}$ (XC3 sınıfına eşdeğer). Ancak XD1 (tuzlu buz çözücü tuz) dikkate alınırsa $c_c \geq 35\text{ mm}$ mantıklı sınır:

$$c_{nom}^{(C)} = 35 + 10 = 45\text{ mm}$$

D — Belirleyici Değer:

$$c_{nom} = \max\bigl(30;\; 28;\; 45\bigr) = \mathbf{45}\text{ mm}$$

Faydalı yükseklik (net örtü $c_c = c_{nom} - \Delta c_{dev} = 45 - 5 = 40\text{ mm}$ alınarak):

$$d = 700 - 40 - 10 - \frac{25}{2} = 700 - 62{,}5 = \mathbf{637{,}5} \approx \mathbf{637}\text{ mm}$$

Sonuç: $c_{nom} = 45\text{ mm}$, $d \approx 637\text{ mm}$

Kontrol:

• Dayanıklılık (EC2): 30 mm → Sağlanıyor
• Yangın R120: ~28 mm → Sağlanıyor
• TS 500:2000 dış/agresif: 35 mm → Sağlanıyor (45 mm > 35 mm)
• Belirleyici kriter: TS 500 / muhafazakâr agresif ortam değerlendirmesi

11. Sık Yapılan Hatalar

1. Net örtü yerine nominal örtü tatbikata işlenir. Proje çizimlerine yazılacak değer nominal örtü ($c_{nom} = c_{min} + 10\text{ mm}$) olmalıdır; net örtü değil. Bu farkı yanlış anlamak imalatta 10 mm eksikliğe yol açar.

2. Etriye çapı dikkate alınmadan faydalı yükseklik hesaplanır. $d = h - c_c - \phi_{etriye} - \phi_{boyuna}/2$ formülü eksiksiz uygulanmalıdır. Etriye çapının atlanması, kiriş kapasitesini %1–3 oranında fazla hesaplamaya neden olur.

3. Temel kirişinde iç mekan örtüsü uygulanır. Toprakla temas eden elemanlarda örtü en az 40–50 mm olmalıdır (TS 500:2000 Çizelge 9.3). Bu hata özellikle hazır beton uygulamalarında gözlemlenmektedir.

4. Çevre koşulu belirlenmeden varsayılan 20 mm uygulanır. Denize yakın yapılarda veya agresif ortamlarda standart 20 mm yeterli değildir; XS veya XD sınıfı değerlendirilmelidir. 2023 Kahramanmaraş depremlerinde hasar gören yapılardaki incelemeler de düşük malzeme kalitesi ve yetersiz örtü uygulamasının yapı dayanıklılığını düşürdüğünü ortaya koymuştur.

5. Yangın direnci gereksinimine göre örtü artırılmaz. Kaçış yolu veya yüksek yangın direnci gerektiren yapılarda TS EN 1992-1-2:2004 kontrol edilmelidir; aksi takdirde R120 gerektiren bir kirişte örtü eksik kalır.

6. Distansır (pas payı sehpası) yerleşimi ihmal edilir. Yeterli örtüyü projede yazmak kadar, şantiyede distansırları doğru aralıklarla yerleştirmek de zorunludur. TS 500:2000'e göre yatay doğrultuda maksimum 1,0 m aralıkla distansır yerleştirilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

1. TS 500:2000 — Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları, TSE, Madde 9.5.1, Çizelge 9.3.
2. TS EN 1992-1-1:2004 (Eurocode 2: Beton Yapıların Tasarımı — Kısım 1-1: Genel Kurallar ve Binalara Uygulaması), TSE, Madde 4.4.1, Tablo 4.2–4.4N.
3. TS EN 1992-1-2:2004 — Beton Yapıların Tasarımı — Kısım 1-2: Yangına Karşı Yapısal Tasarım, TSE, Tablo 5.5–5.8.
4. TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Madde 7.2.5.3(a).
5. TS EN 206:2013+A2:2021 — Beton: Özellikler, Üretim ve Uygunluk, TSE.
6. Hüsem M. — Betonarme Kirişler, Karadeniz Teknik Üniversitesi Ders Notları, 2019, s. 70.
7. Dlubal Engineering Software — "Concrete Cover According to EN 1992-1-1", Knowledge Base Article 001707, 2021.
8. Walraven J. — Design of Concrete Structures EN1992-1-1 (Eurocode 2), JRC Workshop, Brussels, 2008.
9. İMO (İnşaat Mühendisleri Odası) — Betonun Çevre Etkileriyle İlgili Etki Sınıfları, İMO Yayınları.
10. Ekinci E., Özmen A. — "2023 Kahramanmaraş Depremleri Sonucu Hasar Gören 11 Katlı Betonarme Yapının Deprem Performansının Değerlendirilmesi", BS Engineering, 2025.
11. Çağatay İH. — "2023 Kahramanmaraş Depremlerinde Hasar Gören Yapılarda Yapı Malzeme Kalitesinin Değerlendirilmesi", Geosound, 61, 2025.
12. İTÜ Vakfı — "Kahramanmaraş Depremlerinde Gözlemlenen Yapısal Hasarlar", 2023.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Beton Metrajı Hesaplama
• Pas Payı Hesaplama

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.