Teknik Rapor Yazım Kılavuzu — Mühendis İçin

Dikkat: TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası'nın 2025 tarihli bilgilendirme yazısına göre, yalnızca gözlemsel incelemelere dayanan ve mühendislik hesabı içermeyen "teknik rapor" adı verilen belgeler yasal ve bilimsel geçerliliğe sahip değildir. Deprem güvenliği değerlendirmelerinin TBDY 2018 Bölüm 15 esaslarına göre yapılması zorunludur.

Teknik Raporun Yapısı

Tablo 1: Teknik Raporun Yapısı

Saha Notu: Türkiye'deki yapı denetim uygulamalarında (4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun), yapı denetim kuruluşları tarafından hazırlanan teknik raporların İş Bitirme Tutanağı veya Yapı Kullanma İzni belgesiyle birlikte sunulması zorunludur.

1. Kapak Sayfası

Zorunlu içerik (TS ISO 5966:1994 Madde 5.1):

• Rapor başlığı (kısa, açıklayıcı)
• Proje adı ve kodu
• İşveren / müşteri
• Hazırlayan kurum / firma (varsa İMO tescil no)
• Yazar(lar) adı ve unvanı
• Raporun versiyonu (Revizyon No: 00, 01, 02...)
• Tarih (YYYY-MM-DD formatı, ISO 8601)
• Onaylayan mühendis (imza + kaşe) — 5070 sayılı Kanun Md. 5'e göre güvenli e-imza da geçerlidir
• Gizlilik seviyesi (Gizli / Dahili / Genel)

Saha Notu: Türkiye'de TMMOB kapsamındaki Serbest Müşavirlik ve Mühendislik Büroları'nın onay gerektiren teknik belgeler için SMM (Serbest Müşavirlik Mühendisliği) bürosu tescilinin yapılmış olması zorunludur. İMO tescil numarasının kapak sayfasında belirtilmesi hem mesleki sorumluluk hem de yasal geçerlilik açısından kritik önem taşır.

Dikkat: 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu Madde 5'e göre güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurmaktadır. Bununla birlikte, bazı idarelerin hâlâ ıslak imza talep ettiği bilinmekte olup sözleşme şartları önceden netleştirilmelidir.

2. Revizyon Yönetimi

Revizyon yönetimi ISO 9001:2015 Madde 7.5 (Dokümante Edilmiş Bilgi) kapsamında zorunlu bir süreçtir.

Tablo 2: Revizyon Yönetimi

Revizyon Kodlaması Kuralları:

• İlk yayın: Rev 00
• Sonraki revizyonlar: Rev 01, 02, 03...
• Büyük kapsamlı yeniden yazımlar için ana versiyon arttırılabilir: v2.0
• Revizyon tarihi ISO 8601 standardına göre YYYY-MM-DD formatında olmalıdır

Saha Notu: Türkiye'deki kamu yapılarında (DSİ, KGM, İller Bankası projeleri) revizyon takibi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın onay süreçlerinde kritik bir adım olup her revizyon ayrı bir onay döngüsü gerektirebilir.

Dikkat: Herhangi bir içerik değişikliği — tek cümle bile — revizyon numarasını artırmalı ve revizyon listesine kayıt eklenmelidir.

3. Özet (Executive Summary)

Özet şu dört soruya cevap vermelidir:

1. Ne amaçlandı? (Kapsam — proje kodu, yapı türü, bölge)
2. Nasıl yapıldı? (Yöntem — kullanılan standartlar ve yazılımlar)
3. Ne bulundu? (Sonuç — sayısal değerler, güvenlik katsayıları)
4. Ne öneriliyor? (Öneri — güçlendirme, revize, onarım vb.)

Uzunluk: En fazla 1 sayfa / 300–400 kelime (TS ISO 5966:1994 Madde 5.3)

Özette yeni bilgi yer almamalı; yalnızca rapor gövdesinde sunulan bulgular özetlenmelidir. Sayısal sonuçlar (güvenlik katsayısı, izin verilen-hesaplanan değer karşılaştırması) mutlaka yer almalıdır.

4. Giriş Bölümü

Giriş şunları içermelidir (TS ISO 5966:1994 Madde 5.4):

• Raporun hazırlanma nedeni (sipariş no, sözleşme madde referansı)
• Kapsam sınırları ("Bu rapor X'i kapsar; Y kapsam dışıdır")
• Kullanılan temel standartlar ve yönetmelikler (tam numara + yıl + madde)
• Referans alınan diğer raporlar (revizyon no ve tarih ile birlikte)
• Kullanılan yazılımlar (sürüm no ile: "SAP2000 v25.0", "ideCAD Statik v11.2")

Tablo 3: Giriş Bölümü

Saha Notu: Kütahya gibi orta-yüksek depremsellik bölgelerinde (Kısa Periyot Spektral İvme $S_S > 0{,}50$ g, TBDY 2018 Türkiye Deprem Tehlike Haritası), giriş bölümünde projenin DTS (Deprem Tasarım Sınıfı) ve BKS (Bina Kullanım Sınıfı) parametrelerinin TBDY 2018 Tablo 3.2'den alınarak belirtilmesi zorunludur.

5. Hesap Notasyonu ve Birim Standartları

Tablo 4: Hesap Notasyonu ve Birim Standartları

Saha Notu: Türk inşaat sektöründe yaygın olarak kullanılan kN ve MPa'nın yanı sıra eski tf (ton-kuvvet) birimleri hâlâ bazı saha ekiplerince kullanılmaktadır. Aynı raporda birim karışıklığı ciddi hesap hatalarına (örn. 1 tf ≈ 9,81 kN; 1 kgf/cm² = 0,098 MPa) yol açabilir.

Dikkat: Beton dayanım sınıfı yazımında C25/30 formatı (silindir/küp) kullanılmalıdır. TS EN 206:2021 Madde 4 bu sınıflandırmayı zorunlu kılmaktadır.

6. Tablolar ve Şekiller

Tablo Kuralları

• Her tablonun numarası ve başlığı üst kısımda (TS ISO 5966:1994 Md. 6.3)
• Kaynak/referans tablonun altında
• Birim sütun başlığında belirtilmeli

Tablo 5: Tablo Kuralları

$^*f_{cd} = f_{ck} / \gamma_c = f_{ck} / 1{,}5$ (TS 500:2000 Md. 2.1)

Şekil Kuralları

• Her şeklin numarası ve başlığı alt kısımda (TS ISO 5966:1994 Md. 6.4)
• Referans veya özgün bilgisi (kaynak yazar, yayın yılı, sayfa) belirtilmeli
• Eksen etiketleri ve birimler mevcut olmalı

7. Kaynak Gösterme (ISO 690:2021)

Makale:

Soyadı, Ad. (Yıl). Makale başlığı. Dergi adı, Cilt(Sayı), Sayfa aralığı. Doi: ...

Standart:

TS EN 206:2013+A2:2021. Beton — Spesifikasyon, Performans, Üretim ve Uygunluk. Ankara: TSE.
TS 500:2000. Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları. Ankara: TSE.

Tablo 6: Kaynak Gösterme (ISO 690:2021)

8. Hesap Notları

Mühendislik hesap notlarında TS ISO 5966:1994 Madde 6.5'e göre aşağıdaki sıra zorunludur:

1. Giriş verilerini listele — her parametrenin birimi, sembolü ve kaynağı (tablo formatında)
2. Varsayımları belirt — "Zemin emniyet gerilmesi 200 kPa kabul edilmiştir (zemin etüdü raporu Rev00, Sayfa 12)"
3. Formülü yaz, sonra sayı gir — formülü görmeden sonuç sunma; formülden önce standart referansı ekle
4. Her adımı numaralandır — büyük hesaplarda takibi kolaylaştırır
5. Kontrol cümlesi ekle — "Hesaplanan değer şartname sınırını sağlamaktadır: 5,2 kN/m² < 8,0 kN/m² — Yeterli (GK = 8,0/5,2 = 1,54)"

9. Teknik Rapor Akış Diyagramı

10. Dijital Formatlama Standartları

Tablo 7: Dijital Formatlama Standartları

11. Sayısal Örnek — Hesap Notu Formatı

11.1 Giriş Parametreleri

Tablo 8: Giriş Parametreleri

11.2 Yük Kombinasyonu (TS 500:2000 Md. 5.2 — Kombinasyon 1)

$$p_d = 1{,}4 \cdot G_k + 1{,}6 \cdot Q_k = 1{,}4 \times 6{,}0 + 1{,}6 \times 2{,}0 = 11{,}6 \text{ kN/m}^2$$

11.3 Kiriş Tasarım Momenti

$$M_d = \frac{p_d \cdot L^2}{8} = \frac{11{,}6 \times 6{,}0^2}{8} = 52{,}2 \text{ kN\cdot m/m}$$

11.4 Kontrol Cümlesi

Hesaplanan: $M_d = 52{,}2$ kN· m/m | Kapasite: $M_{Rd} = 68{,}5$ kN· m/m | Sonuç: $M_d = 52{,}2 < M_{Rd} = 68{,}5$ — Yeterli ($GK = 1{,}31$)

12. Çözümlü Problemler

Problem 1 — Yük Kombinasyonu ve Hesap Notu Formatı (Kolay)

Veriler:

• Taşıyıcı duvar kalınlığı = 50 cm
• Temele aktarılan karakteristik düşey yük = $G_k$ = 135 kN/m
• Zemin emniyet gerilmesi = $f_{ze}$ = 130 kN/m²

İstenen: Tasarım yükü ($N_d$) ve temel genişliğini ($b$) hesap notu formatında belirt; kontrol cümlesi yaz.

Çözüm:

Adım 1 — Tasarım yükü (TS 500:2000 Md. 5.2, Kombinasyon 1):

$$N_d = 1{,}4 \times 135 = 189{,}0 \text{ kN/m}$$

Adım 2 — Zemin tasarım dayanımı:

$$f_{zd} = 1{,}4 \times f_{ze} = 1{,}4 \times 130 = 182{,}0 \text{ kN/m}^2$$

Adım 3 — Temel genişliği:

$$b = \frac{N_d}{f_{zd}} = \frac{189{,}0}{182{,}0} = 1{,}04 \text{ m} \rightarrow \text{Seçilen: } b = 1{,}20 \text{ m}$$

Adım 4 — Kontrol:

$$\sigma_{\text{zemin}} = \frac{N_d}{b} = \frac{189{,}0}{1{,}20} = 157{,}5 \text{ kN/m}^2 < f_{zd} = 182{,}0 \text{ kN/m}^2 \Rightarrow \textbf{Yeterli}$$

Sonuç: Temel genişliği $b = 1{,}20$ m, zemin gerilmesi 157,5 kN/m² < 182,0 kN/m².

Problem 2 — Kiriş Tasarım Momenti ve Donatı (Orta)

Veriler:

• Kiriş açıklığı: $L = 5{,}0$ m; Kesit: $b \times h = 300 \times 500$ mm
• Beton: C25/30 → $f_{cd} = 14{,}2$ MPa; Donatı: S420 → $f_{yd} = 365{,}2$ MPa
• $g_k = 7{,}5$ kN/m; $q_k = 5{,}0$ kN/m; faydalı yükseklik $d = 455$ mm

Çözüm:

Adım 1 — Tasarım yükü:

$$p_d = 1{,}4 \times 7{,}5 + 1{,}6 \times 5{,}0 = 18{,}5 \text{ kN/m}$$

Adım 2 — Tasarım momenti:

$$M_d = \frac{p_d \cdot L^2}{8} = \frac{18{,}5 \times 5{,}0^2}{8} = 57{,}8 \text{ kN\cdot m}$$

Adım 3 — Boyutsuz moment katsayısı:

$$K = \frac{M_d}{b \cdot d^2 \cdot f_{cd}} = \frac{57{,}8 \times 10^6}{300 \times 455^2 \times 14{,}2} = 0{,}066$$

Adım 4 — Mekanik donatı oranı:

$$\omega = 1 - \sqrt{1 - 2K} = 1 - \sqrt{0{,}868} = 0{,}068$$

Adım 5 — Gerekli donatı alanı:

$$A_s = \omega \cdot b \cdot d \cdot \frac{f_{cd}}{f_{yd}} = 0{,}068 \times 300 \times 455 \times \frac{14{,}2}{365{,}2} = 340 \text{ mm}^2$$

Adım 6 — Asgari donatı kontrolü (TS 500:2000 Md. 7.3.1):

$$A_{s,\min} = 0{,}0028 \times 300 \times 455 = 382 \text{ mm}^2 > 340 \text{ mm}^2 \Rightarrow \text{Asgari donatı belirleyici}$$

Seçilen donatı: 3∅13 = 398 mm² > $A_{s,\min}$ = 382 mm²

Sonuç: Kiriş donatısı 3∅13 (398 mm²); $M_{Rd}$ ≈ 64,3 kN· m > $M_d$ = 57,8 kN· m — Yeterli ($GK = 1{,}11$)

Problem 3 — Betonarme Tekil Temel Boyutlandırması (Zor)

Veriler:

• Malzeme: C20/25, S420
• Zemin emniyet gerilmesi: $f_{ze}$ = 350 kN/m²
• Kolon kesiti: 70 × 70 cm
• Karakteristik düşey yük: $N_k$ = 4.500 kN; Ek moment: $M_{kx}$ = 315 kN· m
• Bölge deprem sınıfı: DTS-2 (TBDY 2018 Tablo 3.2)

Çözüm:

Adım 1 — Tasarım yükleri:

$$N_d = 1{,}4 \times 4500 = 6300 \text{ kN}$$ $$M_{dx} = 1{,}4 \times 315 = 441 \text{ kN\cdot m}$$

Adım 2 — Zemin tasarım dayanımı:

$$f_{zd} = 1{,}4 \times 350 = 490 \text{ kN/m}^2$$

Adım 3 — Dışmerkezlik:

$$e = \frac{M_{dx}}{N_d} = \frac{441}{6300} = 0{,}070 \text{ m} < \frac{b_x}{6} = 0{,}500 \text{ m} \Rightarrow \text{Yamuk dağılım}$$

Adım 4 — 4,50 × 4,50 m temel denemesi:

$$\sigma_{max} = \frac{N_d}{b_x \cdot b_y} + \frac{M_{dx} \cdot 6}{b_x^2} = \frac{6300}{20{,}25} + \frac{441 \times 6}{20{,}25} = 311{,}1 + 130{,}7 = 441{,}8 \text{ kN/m}^2$$ $$441{,}8 \text{ kN/m}^2 < f_{zd} = 490 \text{ kN/m}^2 \Rightarrow \textbf{Yeterli} \quad (GK = 1{,}11)$$

Sonuç: Tekil temel boyutu $b_x = b_y = 4{,}50$ m

Kontrol: TS 500:2000 Md. 13.1 ve TBDY 2018 zemin-yapı etkileşim koşulları (Md. 16.7) sağlanmaktadır.

Saha Notu — Kütahya / Orta Anadolu: Kütahya ili çevresindeki alüvyon dolgu sahalarında zemin emniyet gerilmesi değerleri genellikle 100–200 kN/m² aralığındadır. Zemin etüt raporunda belirtilen değer SPT N değerleriyle birlikte TS 3234:2011 kapsamında doğrulanmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

Tablo 9: Sık Yapılan Hatalar

Temel Parametreler

Tablo 10: Temel Parametreler

Kaynakça

1. İlgili Türk Standartları (TS) ve Avrupa Normları (EN)
2. TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
3. İlgili ders kitapları ve teknik kaynaklar

Not: Bu makale eğitim amaçlıdır. Projelerde güncel yönetmelik ve standartlara başvurunuz.

Kaynaklar

1. TS ISO 5966:1994 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
2. ISO 9001:2015 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
3. ISO 690:2021 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
4. 5070 Elektronik İmza Kanunu — T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr
5. TS 500:2000 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
6. TBDY 2018 — AFAD / T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180318M1-2.htm
7. TS 498:1987 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
8. 4708 Yapı Denetimi Kanunu — T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr
9. TS EN ISO/IEC 17025:2018 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. https://www.tse.org.tr
10. Çizim ve Dokümantasyon.