Teknik Rapor Yazım Kılavuzu — Mühendis İçin

Özet

Teknik rapor, mühendislik çalışmasının sonuçlarını, yöntemini ve önerilerini sistematik biçimde belgeleyen resmi dokümandır. Bu kılavuz, Türkiye'de görev yapan inşaat ve yapı mühendisleri için standart teknik rapor yapısını, yazım kurallarını ve sık yapılan hataları açıklar. Kılavuz; rapor düzeni için TS ISO 5966 yaklaşımı ve yaygın kurum şablonları, betonarme hesap belgeleri için TS 500:2000 Bölüm 2, doküman kontrolü için ISO 9001:2015 Madde 7.5 (Dokümante Edilmiş Bilgi) ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu esas alınarak hazırlanmıştır.

Dikkat: TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası'nın 21 Mayıs 2025 tarihli meslektaşlara çağrısına göre, yalnızca gözlemsel incelemelere dayanan ve mühendislik hesabı içermeyen "teknik rapor" adı verilen belgelerin yasal, bilimsel veya mühendislik açısından geçerliliği yoktur. Mevcut binaların deprem etkisi altındaki performansının değerlendirilmesinde TBDY 2018 Bölüm 15'teki hesap kuralları uygulanır (Madde 15.1.1).

Teknik Raporun Yapısı

Tablo 1: Teknik Raporun Yapısı

Bölüm düzeni TS ISO 5966 yaklaşımına ve yaygın kurum şablonlarına dayanır; bir raporda hangi bölümlerin zorunlu olduğunu sözleşme, idare şartnamesi ve ilgili mevzuat belirler.

Saha Notu: Yapı denetimi kapsamındaki yapılarda inşaat tamamlanınca yapı denetim kuruluşu iş bitirme tutanağını düzenleyip ilgili idareye verir; idare yapıyı ruhsat ve ekleri açısından kontrol ederek tutanağı en geç on beş iş günü içinde onaylar ve yapı kullanma izni bu onaylı tutanak üzerinden yürür (Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği Madde 23(2) ve (4)). Hesap ve deney raporlarının bu aşamada güncel revizyonlarıyla dosyada bulunması denetimi kolaylaştırır.

1. Kapak Sayfası

Kapakta bulunması önerilen içerik (kurum veya sözleşme şablonuna göre değişebilir):

• Rapor başlığı (kısa, açıklayıcı)
• Proje adı ve kodu
• İşveren / müşteri
• Hazırlayan kurum / firma (varsa İMO tescil no)
• Yazar(lar) adı ve unvanı
• Raporun versiyonu (Revizyon No: 00, 01, 02...)
• Tarih (YYYY-MM-DD formatı, ISO 8601)
• Onaylayan mühendis (imza + kaşe) — 5070 sayılı Kanun Md. 5'e göre güvenli e-imza da geçerlidir
• Gizlilik seviyesi (Gizli / Dahili / Genel)

Saha Notu: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 57(18)'e göre proje müellifliği ve fennî mesuliyet üstlenen mimar ve mühendislerin 6235 sayılı TMMOB Kanunu uyarınca ilgili meslek odasına kayıtlı olmaları ve büro tescillerini yaptırmaları gerekir. Oda sicil ve büro tescil numaralarının kapakta yer alması, raporun sorumlusunu açıkça gösterir.

Dikkat: 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu Madde 5'e göre güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur; kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukuki işlemler ise güvenli elektronik imzayla yapılamaz. Bazı idareler teslimde ıslak imza isteyebildiğinden teslim biçimi sözleşmede önceden netleştirilmelidir.

2. Revizyon Yönetimi

ISO 9001:2015 kalite yönetim sistemi uygulayan kuruluşlarda revizyon yönetimi, dokümante edilmiş bilginin kontrolü (Madde 7.5) kapsamında yürütülür. TS 500:2000 Madde 2.5'e göre de uygulama sırasında gerekli görülen proje değişiklikleri projeyi yapan mühendisçe onaylanmalı ve imzalı bir tutanakla belgelenmelidir.

Revizyon Kodlaması Kuralları:

• İlk yayın: Rev 00
• Sonraki revizyonlar: Rev 01, 02, 03...
• Büyük kapsamlı yeniden yazımlar için ana versiyon arttırılabilir: v2.0
• Revizyon tarihi için ISO 8601 biçimi (YYYY-MM-DD) önerilir

Saha Notu: Türkiye'deki kamu yapılarında (DSİ, KGM, İller Bankası projeleri) revizyon takibi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın onay süreçlerinde kritik bir adım olup her revizyon ayrı bir onay döngüsü gerektirebilir.

Dikkat: Yayımlanmış (dağıtılmış) bir raporda yapılan her içerik değişikliği, küçük de olsa, yeni revizyon numarasıyla yayımlanmalı ve revizyon listesine işlenmelidir.

3. Özet (Executive Summary)

Özet şu dört soruya cevap vermelidir:

1. Ne amaçlandı? (Kapsam — proje kodu, yapı türü, bölge)
2. Nasıl yapıldı? (Yöntem — kullanılan standartlar ve yazılımlar)
3. Ne bulundu? (Sonuç — sayısal değerler, güvenlik katsayıları)
4. Ne öneriliyor? (Öneri — güçlendirme, revize, onarım vb.)

Uzunluk: Genellikle 1 sayfayı aşmaması önerilir (yaklaşık 300–400 kelime; kurum şablonuna göre değişebilir)

Özette yeni bilgi yer almamalı; yalnızca rapor gövdesinde sunulan bulgular özetlenmelidir. Sayısal sonuçların (güvenlik katsayısı, izin verilen-hesaplanan değer karşılaştırması) özette verilmesi önerilir.

4. Giriş Bölümü

Girişte genellikle şunlar yer alır:

• Raporun hazırlanma nedeni (sipariş no, sözleşme madde referansı)
• Kapsam sınırları ("Bu rapor X'i kapsar; Y kapsam dışıdır")
• Kullanılan temel standartlar ve yönetmelikler (tam numara + yıl + madde)
• Referans alınan diğer raporlar (revizyon no ve tarih ile birlikte)
• Kullanılan yazılımlar (sürüm no ile: "SAP2000 v25.0", "ideCAD Statik v11.2")

Saha Notu: Deprem hesabı içeren raporlarda girişte ya da tasarım ilkeleri özetinde projenin Bina Kullanım Sınıfı (BKS), DD-2 deprem yer hareketi düzeyindeki kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısı $S_{DS}$ ve bunlara göre TBDY 2018 Tablo 3.2'den belirlenen Deprem Tasarım Sınıfı (DTS) belirtilmelidir; TS 500:2000 Madde 2.2 de deprem yönetmeliğinden alınan bilgilerin hesapların başında özetlenmesini ister.

5. Hesap Notasyonu ve Birim Standartları

Saha Notu: Türk inşaat sektöründe yaygın olarak kullanılan kN ve MPa'nın yanı sıra eski tf (ton-kuvvet) birimleri hâlâ bazı saha ekiplerince kullanılmaktadır. Aynı raporda birim karışıklığı ciddi hesap hatalarına (örn. 1 tf ≈ 9,81 kN; 1 kgf/cm² = 0,098 MPa) yol açabilir.

Dikkat: Beton dayanım sınıfı C25/30 biçiminde (silindir/küp karakteristik basınç dayanımı, MPa) yazılmalıdır; bu gösterim TS EN 206'daki basınç dayanımı sınıflarında kullanılır. TBDY 2018 Madde 7.2.5.1'e göre betonarme binalarda C25'ten daha düşük dayanımlı beton kullanılamaz.

6. Tablolar ve Şekiller

Tablo Kuralları

• Her tablonun numarası ve başlığı üst kısımda (yaygın uygulama)
• Kaynak/referans tablonun altında
• Birim sütun başlığında belirtilmeli

${}^{\ast }{f}_{cd}=f_{ck}/{\gamma }_{mc}=f_{ck}/1,5$ (TS 500:2000 Madde 6.2.5, yerinde dökülen beton)

Şekil Kuralları

• Her şeklin numarası ve başlığı alt kısımda (yaygın uygulama)
• Referans veya özgün bilgisi (kaynak yazar, yayın yılı, sayfa) belirtilmeli
• Eksen etiketleri ve birimler mevcut olmalı

7. Kaynak Gösterme (ISO 690:2021)

Makale:

Soyadı, Ad. (Yıl). Makale başlığı. Dergi adı, Cilt(Sayı), Sayfa aralığı. Doi: ...

Standart:

TS EN 206:2013+A2:2021. Beton — Spesifikasyon, Performans, Üretim ve Uygunluk. Ankara: TSE.
TS 500:2000. Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları. Ankara: TSE.

8. Hesap Notları

Mühendislik hesap notlarında aşağıdaki sıra önerilir. TS 500:2000 Madde 2.2'ye göre betonarme hesaplarının başında taşıyıcı sistem, temel zemini ve zemin emniyet gerilmesi, malzeme sınıfları, yükler, deprem yönetmeliğinden alınan bilgiler ve yararlanılan standartlar "Tasarım İlkeleri" başlığıyla özetlenir; standartta verilenler dışında kullanılan denklem ve abaklar belirtilir:

1. Giriş verilerini listele — her parametrenin birimi, sembolü ve kaynağı (tablo formatında)
2. Varsayımları belirt — "Zemin emniyet gerilmesi 200 kPa kabul edilmiştir (zemin etüdü raporu Rev00, Sayfa 12)"
3. Formülü yaz, sonra sayı gir — formülü görmeden sonuç sunma; formülden önce standart referansı ekle
4. Her adımı numaralandır — büyük hesaplarda takibi kolaylaştırır
5. Kontrol cümlesi ekle — "Hesaplanan değer şartname sınırını sağlamaktadır: 5,2 kN/m² < 8,0 kN/m² — Yeterli (GK = 8,0/5,2 = 1,54)"

9. Teknik Rapor Akış Diyagramı

10. Dijital Formatlama Standartları

11. Sayısal Örnek — Hesap Notu Formatı

11.1 Giriş Parametreleri

11.2 Yük Kombinasyonu (TS 500:2000 Md. 6.2.6 — düşey yük birleşimi)

$$p_d=1,4\cdot G_k+1,6\cdot Q_k=1,4\times 6,0+1,6\times 2,0=11,6{\text{ kN/m}}^2$$

11.3 Kiriş Tasarım Momenti

$$M_d=\frac{p_d\cdot L^2}{8}=\frac{11,6\times 6,0^2}{8}=52,2\text{ kN}\cdot \text{m/m}$$

11.4 Kontrol Cümlesi

Hesaplanan: $M_d=52,2$ kN·m/m | Kapasite: $M_{Rd}=68,5$ kN·m/m | Sonuç: $M_d=52,2<M_{Rd}=68,5$ — Yeterli ($GK=1,31$)

12. Çözümlü Problemler

Problem 1 — Yük Kombinasyonu ve Hesap Notu Formatı (Kolay)

Veriler:

• Taşıyıcı duvar kalınlığı = 50 cm
• Temele aktarılan karakteristik düşey yük = $G_k$ = 135 kN/m
• Zemin emniyet gerilmesi = $f_{ze}$ = 130 kN/m²

İstenen: Tasarım yükü ($N_d$) ve temel genişliğini ($b$) hesap notu formatında belirt; kontrol cümlesi yaz.

Çözüm:

Adım 1 — Tasarım yükü (TS 500:2000 Md. 6.2.6, $F_d=1,4G+1,6Q$; burada yalnız $G$):

$$N_d=1,4\times 135=189,0\text{ kN/m}$$

Adım 2 — Zemin tasarım dayanımı:

$$f_{zd}=1,4\times f_{ze}=1,4\times 130=182,0{\text{ kN/m}}^2$$

Adım 3 — Temel genişliği:

$$b=\frac{N_d}{f_{zd}}=\frac{189,0}{182,0}=1,04\text{ m}\to \text{Sec¸ilen: }b=1,20\text{ m}$$

Adım 4 — Kontrol:

$${\sigma }_{\text{zemin}}=\frac{N_d}{b}=\frac{189,0}{1,20}=157,5{\text{ kN/m}}^2<f_{zd}=182,0{\text{ kN/m}}^2\Rightarrow \text{Yeterli}$$

Sonuç: Temel genişliği $b=1,20$ m, zemin gerilmesi 157,5 kN/m² < 182,0 kN/m².

Problem 2 — Kiriş Tasarım Momenti ve Donatı (Orta)

Veriler:

• Kiriş açıklığı: $L=5,0$ m; Kesit: $b\times h=300\times 500$ mm
• Beton: C25/30 → $f_{cd}=25/1,5=16,7$ MPa (dikdörtgen gerilme bloğunda $0,85f_{cd}=14,2$ MPa); Donatı: S420 → $f_{yd}=420/1,15=365,2$ MPa
• $g_k=7,5$ kN/m; $q_k=5,0$ kN/m; faydalı yükseklik $d=455$ mm

Çözüm:

Adım 1 — Tasarım yükü:

$$p_d=1,4\times 7,5+1,6\times 5,0=18,5\text{ kN/m}$$

Adım 2 — Tasarım momenti:

$$M_d=\frac{p_d\cdot L^2}{8}=\frac{18,5\times 5,0^2}{8}=57,8\text{ kN}\cdot \text{m}$$

Adım 3 — Boyutsuz moment katsayısı:

$$K=\frac{M_d}{b\cdot d^2\cdot 0,85f_{cd}}=\frac{57,8\times 10^6}{300\times 455^2\times 14,2}=0,066$$

Adım 4 — Mekanik donatı oranı:

$$\omega =1-\sqrt{1-2K}=1-\sqrt{0,868}=0,068$$

Adım 5 — Gerekli donatı alanı:

$$A_s=\omega \cdot b\cdot d\cdot \frac{0,85f_{cd}}{f_{yd}}=0,068\times 300\times 455\times \frac{14,2}{365,2}=361{\text{ mm}}^2$$

Adım 6 — Asgari donatı kontrolü (TS 500:2000 Madde 7.3, Denk. 7.3; $f_{ctd}=0,35\sqrt{f_{ck}}/1,5=0,35\sqrt{25}/1,5=1,17$ MPa, Denk. 3.1):

$$A_{s,\min }=0,8\frac{f_{ctd}}{f_{yd}}bd=0,8\times \frac{1,17}{365,2}\times 300\times 455=350{\text{ mm}}^2<A_s=361{\text{ mm}}^2\Rightarrow \text{Hesap donatısı belirleyici}$$

Seçilen donatı: 2∅16 = 402 mm² > $A_s$ = 361 mm² > $A_{s,\min }$ = 350 mm²

Sonuç: Kiriş donatısı 2∅16 (402 mm²); $a=402\times 365,2/(14,2\times 300)=34,5$ mm, $M_{Rd}=402\times 365,2\times (455-34,5/2)\times 10^{-6}=64,3$ kN·m > $M_d$ = 57,8 kN·m — Yeterli ($GK=1,11$)

Problem 3 — Betonarme Tekil Temel Boyutlandırması (Zor)

Veriler:

• Malzeme: C25/30, S420 (TBDY 2018 Madde 7.2.5.1: betonarme binalarda en az C25)
• Zemin emniyet gerilmesi: $f_{ze}$ = 350 kN/m²
• Kolon kesiti: 70 × 70 cm
• Karakteristik düşey yük: $N_k$ = 4.500 kN; Ek moment: $M_{kx}$ = 315 kN·m
• Deprem tasarım sınıfı: DTS = 2 (TBDY 2018 Tablo 3.2)

Çözüm:

Adım 1 — Tasarım yükleri:

$$N_d=1,4\times 4500=6300\text{ kN}$$ $$M_{dx}=1,4\times 315=441\text{ kN}\cdot \text{m}$$

Adım 2 — Zemin tasarım dayanımı:

$$f_{zd}=1,4\times 350=490{\text{ kN/m}}^2$$

Adım 3 — Dışmerkezlik:

$$e=\frac{M_{dx}}{N_d}=\frac{441}{6300}=0,070\text{ m}<\frac{b_x}{6}=\frac{4,50}{6}=0,750\text{ m}\Rightarrow \text{Yamuk dag˘ılım}$$

Adım 4 — 4,50 × 4,50 m temel denemesi:

$${\sigma }_{max}=\frac{N_d}{b_x\cdot b_y}+\frac{6M_{dx}}{b_y\cdot b_x^2}=\frac{6300}{20,25}+\frac{6\times 441}{4,50\times 20,25}=311,1+29,0=340,1{\text{ kN/m}}^2$$ $$340,1{\text{ kN/m}}^2<f_{zd}=490{\text{ kN/m}}^2\Rightarrow \text{Yeterli}(GK=490/340,1=1,44)$$

Sonuç: Tekil temel boyutu $b_x=b_y=4,50$ m

Kontrol: Taban alanı yeterli; temel yüksekliği ve donatısı için eğilme, kesme ve zımbalama TS 500:2000 Madde 10.3.2'ye göre ayrıca hesaplanmalıdır. Deprem yükleme durumunda taşıma gücü TBDY 2018 Madde 16.8.3.1'e göre ($q_o\le q_k/{\gamma }_{Rv}$) ayrıca kontrol edilir.

Saha Notu — Zemin emniyet gerilmesi: Alüvyon dolgu sahalarında zemin emniyet gerilmesi düşük olabilir (tipik olarak 100–200 kN/m² mertebesinde). Hesapta kullanılan değer, zemin ve temel etüdü raporundaki değerle aynı olmalı; raporun adı, revizyonu ve sayfası belirtilmelidir. TS 500:2000 Madde 2.2'ye göre temel zemini cinsi, temel kotu, zemin özellikleri ve zemin emniyet gerilmesi hesapların başındaki tasarım ilkelerinde verilir.

Sık Yapılan Hatalar

Temel Parametreler

Not: Bu makale eğitim amaçlıdır. Projelerde güncel yönetmelik ve standartlara başvurunuz.

Kaynaklar

1. TS ISO 5966:1994 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
2. ISO 9001:2015 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
3. ISO 690:2021 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
4. 5070 Elektronik İmza Kanunu — T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
5. TS 500:2000 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
6. TBDY 2018 — AFAD / T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Resmî Gazete — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (18.03.2018)
7. TS 498:1987 — TSE — Türk Standardları Enstitüsü. Türk Standardları Enstitüsü (tse.org.tr)
8. 4708 Yapı Denetimi Kanunu — T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
9. TS EN ISO/IEC 17025:2018 — ISO / TSE — Türk Standardları Enstitüsü. TSE (tse.org.tr)
10. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği — Madde 57(18). Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
11. Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği — Madde 23. Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
12. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası — Odamızdan Meslektaşlarımıza Çağrı (21.05.2025). imo.org.tr

yapidan (2026). Teknik Rapor Yazım Kılavuzu — Mühendis İçin. Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/cd/teknik-rapor-yazim-kilavuzu-muhendis