Başlangıç
Başlangıç
Tasarım akış şemaları için temel kavramlar, terminoloji ve referans tablolar.
Tasarım akış şemaları; TS 500, TBDY 2018 ve Eurocode serisi hükümlerini adım adım karar ağacı biçiminde sunarak mühendis iş akışını standartlaştırır. Bir tasarım sürecinin tipik omurgası: girdi (zemin etüdü, mimari,…
Seviyenize göre önerilen makale sırası — temelden ileri düzeye doğru ilerleyin.
Tasarım akış şemaları için temel kavramlar, terminoloji ve referans tablolar.
Tasarım akış şemaları çekirdek hesap yöntemleri ve standart uygulamaları.
Tasarım akış şemaları ileri konular, özel problemler ve karar/kontrol süreçleri.
15 makale gösteriliyor
Kiriş tasarımını yük analizinden deprem detaylandırmasına sekiz adımda sıralar; eğilme, kesme, burulma, çatlak ve sehim kontrollerini çözülmüş örnekle gösterir.
DTS ve BYS belirlendikten sonra eşdeğer deprem yükü, mod birleştirme ve zaman tanım alanı yöntemlerinden hangisine izin verildiğini Madde 4.6, Tablo 4.4 ve Madde 5.5.2.2 ile adımlar.
SPT-N ve zemin profiline göre tekil, radye veya kazıklı temel eşiklerini sayısallaştırır; don derinliği, oturma sınırları ve TS 500 boyutlandırmasıyla doğrular.
Profil seçiminden birleşime uzanan kontrol zincirini kurar: ε ile kesit sınıfı, çekme, basınç-burkulma, eğilme-LTB ve birleşik etki tahkikleri sırayla uygulanır.
Sondaj sayısı ve derinliğinin belirlenmesinden başlayıp SPT ile arazi deneylerini, laboratuvar programını, Vs30 zemin sınıfını ve rapor içeriğini sıralar.
Trafik etüdünden ESAL, taban zemininden Mr üretip AASHTO 1993 yapısal sayısını hesaplar; SN'yi tabaka kalınlıklarına dağıtıp don derinliğini kontrol eder.
Nüfus projeksiyonundan su ihtiyacı, isale hattı çapı, depo hacmi ve şebeke hidroliğini sırayla boyutlandırır; su darbesi ve dezenfeksiyon kontrolleriyle kapanır.
Ön etütten kesin kabule mimari, statik ve tesisat projelerinin sıralamasını, BIM çakışma kontrolünü ve ruhsat-vize duraklarını süre tahminleriyle verir.
Döşeme tipi kararını TS 500 ölçütleriyle verir; minimum kalınlık, yük analizi, eğilme-kesme donatısı ve sehim-çatlak kontrollerini tek akışta birleştirir.
Duvar tipini yükseklik, zemin parametreleri ve inşaat yöntemine göre eleyen karar akışı sunar; Rankine aktif basıncı ve TS 7994 kayma-devrilme tahkiklerini içerir.
Geoteknik kategori atamasıyla başlar; masa başı çalışma, sondaj sayısı-derinliği ve laboratuvar programını belirleyip Casagrande kartıyla sınıflandırmayı gösterir.
Rölöve, karot ve tahribatsız deneylerden performans değerlendirmesine geçer; betonarme ve yığma güçlendirme seçeneklerini bir karar ağacında karşılaştırır.
ÇED süreci; 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ÇED Yönetmeliği kapsamında inşaat projelerinin çevresel etkilerini değerlendirip 'ÇED Olumlu/Olumsuz' kararına bağlayan idari süreçtir.
Belediye eksiksiz başvuruda yapı ruhsatını 3194 sayılı Kanun Madde 22'ye göre en geç 30 günde verir. İmar durumu, proje, yapı denetim ve onay adımları.
2024'te bina mevzuatında gerçekte neyin değiştiğini resmî kayıtlara göre özetler: güçlendirme ruhsatı düzenlemesi, TBDY 2018, BYKHY ve BEP'te değişmeyen hükümler ve yeni TS 825.
2024'te bina mevzuatında gerçekte neyin değiştiğini resmî kayıtlara göre özetler: güçlendirme ruhsatı düzenlemesi, TBDY 2018, BYKHY ve BEP'te değişmeyen hükümler ve yeni TS 825.
Kiriş tasarımını yük analizinden deprem detaylandırmasına sekiz adımda sıralar; eğilme, kesme, burulma, çatlak ve sehim kontrollerini çözülmüş örnekle gösterir.
Profil seçiminden birleşime uzanan kontrol zincirini kurar: ε ile kesit sınıfı, çekme, basınç-burkulma, eğilme-LTB ve birleşik etki tahkikleri sırayla uygulanır.
ÇED süreci; 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ÇED Yönetmeliği kapsamında inşaat projelerinin çevresel etkilerini değerlendirip 'ÇED Olumlu/Olumsuz' kararına bağlayan idari süreçtir.
DTS ve BYS belirlendikten sonra eşdeğer deprem yükü, mod birleştirme ve zaman tanım alanı yöntemlerinden hangisine izin verildiğini Madde 4.6, Tablo 4.4 ve Madde 5.5.2.2 ile adımlar.
Bu alandaki akış şemaları, Türkiye'deki betonarme tasarımı için TS 500:2000'i, deprem tasarımı için Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'ni (TBDY 2018) esas alır. Uluslararası karşılığı ve tamamlayıcı kaynak olarak da TS EN 1992-1-1:2014 (Eurocode 2) kullanılır. Her akış şemasındaki karar adımı, bu standartların ilgili maddelerine atıfla doğrulanmalıdır.
Tasarım akış şeması, bir yönetmeliğin hükümlerini sıralı kontrol adımlarına dönüştüren ve her adımın çıktısını bir sonrakinin girdisi olarak kullanan bir karar ağacıdır. Örneğin betonarme kiriş tasarımı; kesit boyutlandırma, yük analizi, eğilme, kesme, burulma, servis kontrolleri ve deprem detaylandırma gibi birbirine bağlı aşamalardan oluşur. Bu yöntem, hiçbir zorunlu kontrolün (donatı sınırları, sehim, sarılma bölgesi gibi) atlanmamasını sağlar.
En kritik kontroller, can güvenliğini doğrudan etkileyen kapasite ve sünme koşullarıdır. Deprem bölgelerinde TBDY 2018 Madde 7.3.3 uyarınca kuvvetli kolon–zayıf kiriş koşulu (ΣM_ra ≥ 1.2·ΣM_rk) ve Madde 7.3.4 uyarınca sarılma bölgesi etriye düzeni belirleyicidir. Ayrıca TS 500 Madde 7.3'teki minimum/maksimum donatı oranı sınırları ile P-delta (ikinci mertebe) kontrolü atlanmaması gereken adımlardır.
TBDY 2018'de analiz yöntemi; Bina Yükseklik Sınıfı (BYS), Deprem Tasarım Sınıfı (DTS) ve düzensizlik durumuna göre seçilir. Düzenli, HN ≤ 25 m ve kat sayısı ≤ 8 olan yapılarda Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi (EDYY); düzensizlik veya yükseklik sınırı aşıldığında Mod Birleştirme Yöntemi (MBY); BYS = 1 olan yapılarda ise Zaman Tanım Alanında doğrusal olmayan analiz (ZTA) zorunludur (TBDY 2018 Tablo 4.4).
Evet. Temel tipi seçimi, istinat duvarı ve yapı güçlendirme gibi akış şemaları zemin parametrelerine bağlı olduğundan, önce zemin etüdü tamamlanmalıdır. 4708 sayılı Yapı Denetimi Kanunu ve 3194 sayılı İmar Kanunu Madde 22 uyarınca zemin etüd raporu, yapı ruhsatı alınmadan önce onaylatılmak zorundadır. Vs30 değeri (TBDY 2018 Denklem 16.1) zemin sınıfını belirler ve buna göre sıvılaşma analizi gibi ek karar adımları devreye girer.