Lento, kapı veya pencere boşluğunun üstünü geçen ve üzerindeki yükleri yan mesnetlere aktaran taşıyıcı elemandır. Sözcük, boşluk üstündeki elemanı tarif eder; her lentonun aynı mesnet modeliyle veya aynı donatıyla çözüldüğünü söylemez. Yığma yapı ile betonarme çerçeve içindeki dolgu duvar uygulamasının kapsamını ayırmak gerekir.
Tanım ve Temel Kavramlar
Bir projede lentoyu okurken önce kapı/pencere açıklığını, lentonun hangi duvara veya elemana oturduğunu ve kesit detayını bulun. Üstte bir döşeme bulunması, onun yükünün otomatik olarak lentoya aktarıldığı anlamına gelmez; yük yolu ve mesnet modeli projeden belirlenir. Bu nedenle her lento için doğrudan “basit kiriş” kabulü veya duvarda kemerleşme nedeniyle yük azaltımı yapılmaz.
Türleri ve Sınıflandırılması
Projelerde malzeme ve imalat adıyla farklı lento tarifleri görülebilir. Buradaki sayısal yönetmelik açıklaması TBDY 2018 Bölüm 11 kapsamındaki yığma binaların betonarme lentoları içindir. Bir hazır ürünün, çelik elemanın veya restorasyon detayının ölçüsü bu tablodan seçilmez; ilgili projesi ve ürün belgesi okunur.
Tasarım Esasları
TBDY 2018 Madde 11.5.3, yığma binalarda kapı ve pencere boşluklarının üstünde betonarme lento yapılmasını ister. Aynı maddede iki alt sınır bulunur:
| Büyüklük | Madde 11.5.3 koşulu | Kapsam |
|---|---|---|
| Lentonun duvara oturan bölümünün boyu | En az 200 mm (20 cm) | TBDY Bölüm 11 kapsamındaki yığma bina |
| Lento yüksekliği | En az 150 mm (15 cm) | Aynı kapsam |
Bölümün kapsamı Madde 11.1.1'de donatısız, kuşatılmış ve donatılı yığma binalar ile donatılı panel sistemli binalar olarak açıklanır. Yukarıdaki alt sınırlar, taşıma gücü, sehim, bağlantı ve donatı kontrollerinin tamamlandığını göstermez. Başka bir yapı sistemi veya ürün için doğrudan genel ölçüye dönüştürülmemelidir.
Ölçü okuma örneği: Yalnız uzunluk hesabını göstermek için net boşluk 1,20 m ve her iki uçta oturma 0,20 m varsayılsın. Toplam eleman uzunluğu 1,20 + 0,20 + 0,20 = 1,60 m olur. Bu işlem uygun kesit veya donatı seçmez; varsayımsal çizimde üç uzunluğu toplar.
Türkiye Uygulamaları
Paftada açıklık, iki yandaki oturma ve kesit yüksekliği ayrı ayrı okunmalıdır. Donatı işaretleri için statik proje okuma rehberi, ankraj kavramı için kenetlenme boyu yazısı kullanılabilir. Bir hesap aracının verdiği sonuç, projedeki mesnet ve yük kabullerinden bağımsız yorumlanmaz.
Yaygın Hatalar
- 15–20 cm'yi her lento için yeterli saymak: TBDY 11.5.3 kapsamındaki yığma binada 150 mm oturma, 200 mm alt sınırın altındadır.
- Her lentoyu basit kiriş saymak: Projedeki süreklilik ve mesnet modeli okunmadan donatı yeri veya yük modeli seçilmez.
- Sadece açıklığa bakıp donatı seçmek: Kesit ve uygulama detayının da okunması gerekir.
- Çatlak açısıyla tek başına neden teşhisi koymak: Bu sözlük sayfası bir çatlak incelemesinin yerine geçmez; mevcut durum çatlak onarımı kapsamında ayrıca değerlendirilir.
İlgili Standartlar ve Yönetmelikler
Buradaki 200 mm ve 150 mm değerlerinin kaynağı TBDY 2018 Madde 11.5.3'tür. TS 500 veya Eurocode 6'ya doğrulanmamış bir lento boyu hükmü atfedilmemiştir.
İlgili İçerikler
Kaynaklar
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 — Bakanlık tam metni, Madde 11.1.1 ve 11.5.3; PDF s. 265 ve 272. Erişim: 23 Eylül 2026.
İlgili Hesaplama Araçları
Aşağıdaki araçlar, kendi kapsam ve girdi kabulleriyle ön hesap okumaya yardımcı olur: