Dolgu Duvar Nedir? Taşıyıcı Olmayan Bölme Duvarlar

Dolgu duvar (infill wall, partition wall, non-load-bearing wall), betonarme veya çelik çerçeve sistemde, kolon-kiriş çerçevesinin içine yerleştirilen, yapısal yük taşımayan bölme duvardır. Mekan ayırma, cephe kapatma, ses-ısı yalıtımı ve estetik fonksiyon görür. Çerçeve sistemli yapılarda toplam duvar yüzeyinin %80-90'ını oluşturur.

Dolgu Duvar Malzemeleri

Yatay Delikli Kil Tuğla

• TS EN 771-1 Tipo C/D
• Boyut: 190×85×190 mm (13.5'lik), 190×135×190 (19'luk)
• Basınç dayanımı: 5-7 N/mm²
• Hafif (700-900 kg/m³)
• En yaygın iç bölme malzemesi

Gaz Beton Blok

• Boyut: 600×200-300×100-300 mm
• Basınç dayanımı: 3-5 N/mm²
• Hafif (350-650 kg/m³)
• İyi ısı yalıtımı (λ=0.10-0.18 W/mK)

Bims Blok

• Doğal volkanik agrega
• 600×190×190 mm
• 4-6 N/mm²
• Orta ağırlık (700-1200 kg/m³)

Alçı Blok

• 666×500×80-100 mm
• Sadece iç bölme
• Hafif (800 kg/m³)
• Su geçirgenliği yüksek (ıslak hacim hariç)

Tipik Kalınlıklar

Tablo: Tipik Kalınlıklar özeti.

Dolgu vs Taşıyıcı Duvar

Tablo: Dolgu vs Taşıyıcı Duvar özeti.

Sismik Davranış

Olumlu Etkiler

1. Yatay rijitlik artışı — Tepe ötelenmesini azaltır
2. Enerji yutma — Çatlak ile sönüm artar
3. Doğal periyot kısalır — Hesaplanan T'den daha kısa gerçekleşir
4. İkincil yatay yük yolu — Çerçeve aksamada ek savunma

Olumsuz Etkiler

1. Düzensiz dağılım → Burulma — Bir tarafta dolu, diğerinde boş
2. Yumuşak kat — Alt kat dükkan/garaj, üst kat dolu
3. Kısa kolon — Yarım yükseklik duvar, kolonu kısaltır
4. Diyagonal kafes etkisi — Tasarlanmamış yük yolu
5. Düzlem dışı devrilme — Out-of-plane yıkım

Kısa Kolon Etkisi (Önemli!)

Senaryo: Bodrum kata bant pencere için dolgu duvar yarım yükseklikte örülmüştür.

Sonuç:

• Kolonun serbest boyu kısalır (örn. 3 m → 1.2 m)
• Kesme kuvveti L² ile arttığı için kolonda yoğunlaşır
• Etriye yetersiz kalır → diyagonal çatlak ve ezilme
• Ani kesme kırılması (gevrek, sünek değil)

Çözüm:

• Dolgu duvar tüm kat yüksekliği yapılır
• Veya dolgu-kolon arası genleşme derzi bırakılır
• Veya CFRP sargı ile kolon güçlendirilir

Yumuşak Kat Etkisi

Senaryo: Zemin kat dükkan (boş), üst katlar dolu duvarlı.

Sonuç:

• Üst katların rijitliği çok yüksek
• Alt kat plastik mafsal yoğunlaşması
• Tüm deformasyon alt katta → göçme

Türkiye'de en yaygın yıkım nedenidir. Marmara 1999, Kahramanmaraş 2023 — yüzlerce yumuşak kat yıkıldı.

TBDY 2018 Md. 7.10 Koşulları

• Dolgu duvar etkilerinin modellemeye dahil edilmesi
• Düzenli dağılım — burulma <%20
• Tek tarafta yığılma yasak
• Yumuşak kat yasaklı veya güçlendirilmeli
• Kısa kolon önlenmeli
• Düzlem dışı bağlantı detayı

Dolgu Duvar Yapım Kuralları

Harç

• M5-M10 harç (TS EN 998-2)
• 10-15 mm yatay derz
• 10 mm düşey derz
• Düşey derz şaşırtmalı (bağlama)

Çerçeve Bağlantı

• Kolona bağlantı: Bağlantı kelepçesi veya hatıl demiri
• Kirişe bağlantı: Üst boşluk 20-30 mm (sehim payı)
• Köşede: Kademeli örgü

Donatı (Cephe Dolgu)

• Yatay donatı her 4-5 sırada (özellikle uzun duvarlarda)
• Pencere üstü hatıl
• Kapı yan dikme

Sık Yapılan Hatalar

1. Yumuşak kat — Ticari alan + üst konut
2. Kısa kolon — Bant pencere arkası yarım duvar
3. Düzensiz dağılım — Bir cephede dolu, karşıda boş
4. Kalın dolgu + zayıf çerçeve — Çerçeve yıkılır, duvar kalır
5. Düzlem dışı zayıflık — Bağlantı detayı yetersiz
6. Sigorta-doğalgaz boşluğu — Donatı kesimi
7. Sonradan duvar açma — Plansız boşluklar

Güçlendirme

Mevcut yapıda dolgu duvar sorunları:

• FRP/CFRP sargı — Düzlem dışı çıkma önler
• Çelik gergi — Cephe duvarda yan duvara bağlama
• Yatay donatı şerit — Çatlak önleme
• Püskürtme beton — Tam dolgu güçlendirme
• Dolgu kaldırıp betonarme perde — Radikal çözüm

İlgili

• Taşıyıcı Duvar
• Yığma Yapı
• TBDY 2018

Son güncelleme: 18 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TBDY 2018 Md. 7.10, TS EN 771-1, TS EN 998-2, AFAD Hasar Tespit Raporu 2023.