6331 Sayılı İSG Kanunu: 2026 Güncel Uygulama

6331 sayılı İSG Kanunu; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, mevcut koşulların iyileştirilmesi ve işverenlerle çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesi için temel kanundur. 2026 uygulamasında yalnız kanun metnine değil, yapı işleri, iş ekipmanları, kişisel koruyucu donanım ve işyeri eklentilerine ilişkin ikincil düzenlemelere de birlikte bakılmalıdır (6331 sayılı Kanun, md. 1-2).

Önemli Güvenlik Uyarısı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; sahaya özgü risk değerlendirmesinin, geçici yapıların, kaldırma düzenlerinin ve iş ekipmanlarının uygunluğu yetkili kişilerce incelenmelidir. Nihai mühendislik değerlendirmesi ile mevzuata uygunluk denetimi, ilgili işverenin ve görevli yetkin kişilerin sorumluluğundadır.

Editöryel kaynak kontrolü: Yapıdan Editör Kurulu, aşağıdaki resmî mevzuat bağlantılarını esas alarak editöryel kaynak kontrolü gerçekleştirmiştir. Teknik uzman onayı beyan edilmemektedir. Güncelleme tarihi: 28 Temmuz 2026.

6331 Sayılı Kanun Neyi Düzenliyor?

Kanun, kamu ve özel sektöre ait işyerleri ile işverenlere, işveren vekillerine, çırak ve stajyerler dâhil çalışanlara uygulanır; fabrika, bakım merkezi, proje ofisi ve şantiye gibi çalışma ortamları bu genel kapsam içinde değerlendirilir. Kanunda sayılan Türk Silahlı Kuvvetleri, kolluk, afet müdahalesi, ev hizmetleri, kendi nam ve hesabına çalışanlar ve hükümlü-tutuklulara ilişkin bazı faaliyetler kapsam istisnalarıdır (6331 sayılı Kanun, md. 2).

İşveren; mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi, gerekli organizasyonun kurulması, araç ve gereçlerin sağlanması, tedbirlerin değişen şartlara uyarlanması ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışma yürütür. İşveren ayrıca alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar (6331 sayılı Kanun, md. 4).

Tablodaki yükümlülükler, 6331 sayılı Kanun’un belirtilen maddelerine dayanır.

Önceki Uygulama Takviminden Farkı

6331 sayılı İSG Kanunu 30 Haziran 2012’de yayımlanmış bir düzenlemedir; 2026 açısından “yeni” olan, kanunun kendisi değil, ertelenmiş hükümlerin güncel yürürlük durumu ve işyerlerinin artık eski geçiş tarihlerine güvenememesidir. Kanunun yürürlük maddesi, bazı hükümler için işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve kamu veya özel sektör niteliğine göre farklı tarihler öngörmüş; bu takvim daha sonraki kanuni değişikliklerle ötelenmiştir (6331 sayılı Kanun, md. 38 ve değişiklik notları).

Güncel metin esas alındığında iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesine ilişkin 6 ve 7. maddelerin, geçiş takviminde kalan kamu kurumları ile 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri bakımından da 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlükte olduğu dikkate alınmalıdır (6331 sayılı Kanun, md. 6, 7 ve 38).

Bu karşılaştırma, 6331 sayılı Kanun’un 6, 10, 23 ve 38. maddeleri ile Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği birlikte okunarak hazırlanmıştır.

İlgili Maddeler ve Uygulama Karşılıkları

İşverenin genel yükümlülüğü

İşyeri dışındaki uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz; çalışanların İSG alanındaki yükümlülükleri de işverenin sorumluluğunu etkilemez. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz (6331 sayılı Kanun, md. 4).

Risk değerlendirmesi

İşveren risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır; değerlendirmede belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu, kullanılacak ekipman ve kimyasal maddelerin seçimi, işyerinin tertip ve düzeni ile özel politika gerektiren çalışan grupları dikkate alınır (6331 sayılı Kanun, md. 10).

Beşli matris kullanılan bir önceliklendirme çalışmasında risk skoru şu basit bağıntıyla gösterilebilir:

$$ISG_R = ISG_O \times ISG_S$$

Bu skor, tek başına mevzuata uygunluk kararı veya mühendislik doğrulaması değildir. 6331 sayılı Kanun’un 5 ve 10. maddeleri uyarınca tehlikenin ortadan kaldırılması, riskle kaynağında mücadele ve toplu korunmaya kişisel korunmadan önce öncelik verilmesi değerlendirmede ayrıca ele alınır (6331 sayılı Kanun, md. 5 ve 10).

Acil durum ve tahliye

İşveren; çalışma ortamı, kullanılan maddeler, ekipman ve çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek acil durumları önceden değerlendirir. Önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım için uygun donanıma sahip yeterli sayıda kişinin görevlendirilmesi ve düzenli tatbikat yapılması 11. maddede düzenlenir (6331 sayılı Kanun, md. 11).

Çalışmaktan kaçınma hakkı

Ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışan, kurula; kurul bulunmayan işyerinde işverene başvurarak durumun belirlenmesini ve tedbir alınmasını talep edebilir. Tehlikenin ciddi, yakın ve önlenemez olduğu durumda çalışan, 13. maddede belirtilen çerçevede tehlikeli bölgeyi terk ederek güvenli yere gidebilir (6331 sayılı Kanun, md. 13).

Tasarıma ve Şantiye Uygulamasına Etkisi

Yapı işlerinde güvenlik yalnız kişisel koruyucu donanım dağıtımından ibaret değildir. Proje hazırlık ve uygulama aşamalarında genel korunma ilkelerinin dikkate alınması; sağlık ve güvenlik planı, koordinasyon ve yapı alanına özgü asgari şartların yönetilmesi Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği kapsamında ele alınır.

Tablodaki yapı alanı tedbirleri Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği, ekipman kontrolleri İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, donanım seçimi ise Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği ile ilişkilidir.

İşyeri bina ve eklentilerinde yapı, elektrik tesisatı, acil çıkışlar, yangınla mücadele, havalandırma, sıcaklık, aydınlatma, tabanlar, duvarlar, kapılar ve trafik yollarına ilişkin asgari koşullar ayrıca değerlendirilir (İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği).

Risk Defterinden Sahaya: İzlenebilirlik Zinciri

Bir tedbirin dosyada yazılı olması, sahada etkili olduğunu tek başına göstermez. 6331 sayılı Kanun’un 4, 5 ve 10. maddeleri bakımından uygulanabilir bir kontrol zinciri; tehlikenin tanımı, riskten etkilenen görev, seçilen tedbir, sorumlu kişi, hedef tarih ve saha doğrulamasını birbirine bağlamalıdır (6331 sayılı Kanun, md. 4, 5 ve 10).

Bu kayıt yapısı, kanundaki risklerden korunma ilkelerinin ve işverenin izleme-denetleme görevinin sahada izlenebilir hâle getirilmesine yönelik bir uygulama yöntemidir; hukuki kayıt formatı yerine geçmez (6331 sayılı Kanun, md. 4-5).

Birden Fazla İşveren Bulunan Şantiyelerde Koordinasyon

Aynı çalışma alanını paylaşan işverenler, iş hijyeni ile iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin uygulanmasında iş birliği yapar; işin yapısı dikkate alınarak mesleki risklerin önlenmesi ve korunma çalışmalarının koordinasyonu sağlanır. İşverenler birbirlerini ve çalışan temsilcilerini riskler konusunda bilgilendirir (6331 sayılı Kanun, md. 23).

Yapı alanında bu koordinasyon; vinç çalışma yarıçapının farklı ekiplerin güzergâhlarıyla kesişmesi, eş zamanlı sıcak çalışma yapılması, kazı kenarındaki araç trafiği veya ortak iskelenin birden fazla ekipçe kullanılması gibi arayüz risklerine odaklanmalıdır. Koordinatör görevlendirilmiş olması, proje sorumlularının ve işverenlerin kanundan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz (Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği).

Çevresel Olay ile Çalışan Güvenliğinin Kesiştiği Nokta

Toz, tehlikeli atık, yakıt döküntüsü, gürültü veya kontrolsüz emisyon aynı olay içinde hem çalışan maruziyeti hem çevresel etki yaratabilir. Çevrenin korunması, kirlenmenin önlenmesi ve çevresel etkilerin kontrolüne ilişkin çerçeve 2872 sayılı Kanun’da düzenlenirken çalışanların sağlık ve güvenliği 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk yönetiminde ele alınır (2872 sayılı Çevre Kanunu; 6331 sayılı Kanun, md. 4-5 ve 10).

Bu nedenle saha olay kayıtlarında çalışan maruziyeti, yayılım alanı, çevresel alıcılar, kullanılan müdahale ekipmanı ve atığın kontrol yöntemi ayrı başlıklarda izlenebilir. Her iki kanunun yükümlülükleri kendi kapsamı içinde değerlendirilmelidir.

Geçiş Hükümleri ve Güncel Uygulama Kontrolü

6331 sayılı Kanun’un 38. maddesi, farklı hükümlerin yürürlüğü için ayrı tarihler belirlemiş ve bu tarihler kanuni değişikliklere konu olmuştur. 2026’da değerlendirme yapılırken ilk yayımdaki tarih çizelgesi yerine mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel işlenmiş metin ve değişiklik notları esas alınmalıdır (6331 sayılı Kanun, md. 38).

Güncel kontrol sırası şöyledir:

1. İşyerinin kamu veya özel sektör niteliği, çalışan sayısı ve ana faaliyet konusu belirlenir.
2. Ana faaliyet üzerinden tehlike sınıfı ve buna bağlı İSG hizmet ihtiyacı kontrol edilir.
3. İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerekiyorsa diğer sağlık personeli görevlendirmesi güncel 6, 8 ve 38. maddeler üzerinden doğrulanır.
4. Risk değerlendirmesi, acil durum, sağlık gözetimi, eğitim ve çalışan katılımı kayıtları ayrı ayrı incelenir.
5. Yapı işi varsa özel şantiye hükümleri; kullanılan makine ve kaldırma araçları varsa ekipman hükümleri ayrıca uygulanır.

Bu sıra, 6331 sayılı Kanun, Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği ve İş Ekipmanları Yönetmeliği arasındaki uygulama ilişkisini görünür kılar.

Sık Sorulan Sorular

6331 sayılı İSG Kanunu hangi işyerlerini kapsar?

Kanun, 2. maddede sayılan istisnalar dışında kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine; işverenlere, işveren vekillerine, çırak ve stajyerler dâhil çalışanlara uygulanır (6331 sayılı Kanun, md. 2).

50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyeri kapsam dışında mıdır?

Hayır. Çalışan sayısının 50’den az olması işyerini kanunun genel kapsamından çıkarmaz. İSG profesyoneli görevlendirmesi yönünden güncel yürürlük durumu, kanunun 6 ve 38. maddeleriyle birlikte değerlendirilir (6331 sayılı Kanun, md. 2, 6 ve 38).

İş güvenliği uzmanı bulunması işverenin sorumluluğunu kaldırır mı?

Hayır. İş sağlığı ve güvenliği hizmetinin dışarıdan alınması veya uzman görevlendirilmesi, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz (6331 sayılı Kanun, md. 4).

Risk değerlendirmesi yalnız iş kazasından sonra mı yenilenir?

Risk değerlendirmesi; iş kazası veya meslek hastalığı dışında taşınma, bina ya da teknolojide değişiklik, üretim yönteminin değişmesi, yeni tehlikenin ortaya çıkması ve benzeri risk değişikliklerinde de güncellenebilir. Kanuni temel, risk değerlendirmesinin yapılmasını veya yaptırılmasını düzenleyen 10. maddedir (6331 sayılı Kanun, md. 10).

Şantiyede yalnız 6331 sayılı Kanun’a bakmak yeterli midir?

Hayır. Yapı alanının organizasyonu, sağlık ve güvenlik planı, çalışma yerleri ve özel yapı riskleri Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği; ekipmanların kullanım ve kontrolleri ise İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Kişisel koruyucu donanım verilmesi riski kontrol etmek için yeterli midir?

Tek başına yeterli kabul edilemez. Kanunun 5. maddesi, toplu korunma tedbirlerine kişisel korunma tedbirlerinden önce öncelik verilmesini öngörür; kullanılacak donanımın özellikleri ayrıca Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği kapsamında değerlendirilir (6331 sayılı Kanun, md. 5).

Çalışan ciddi ve yakın tehlikede ne yapabilir?

Çalışan, kurul veya işverenden durumun belirlenmesini ve tedbir alınmasını isteyebilir; ciddi, yakın ve önlenemez tehlikede ise 13. maddede belirtilen koşullarla tehlikeli bölgeyi terk ederek güvenli yere gidebilir (6331 sayılı Kanun, md. 13).

İlgili Hesaplama Araçları

• İSG risk matrisi

Kaynaklar

1. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331) (R.G.: 30.06.2012) — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
2. Çevre Kanunu (2872 Sayılı) (R.G.: 11.08.1983) — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2872&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
3. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (R.G.: 05.10.2013) — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18928&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
4. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (R.G.: 25.04.2013) — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18318&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
5. Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (R.G.: 2016) — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18540&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
6. İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Yönetmeliği (R.G.: 17.07.2013) — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18592&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

yapidan (2026). 6331 Sayılı İSG Kanunu: 2026 Güncel Uygulama. Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/isg/6331-sayili-isg-kanunu