Başlangıç
Başlangıç
Altyapı ve drenaj için temel kavramlar, terminoloji ve referans tablolar.
Altyapı ve drenaj; yağmursuyu toplama, yüzey ve yeraltı drenajı, menfez, kanalizasyon ile altyapı hatlarının (içme suyu, doğal gaz) tasarımını kapsar. Drenaj sisteminin amacı; yapıya gelen yüzey suyunu hızla…
Seviyenize göre önerilen makale sırası — temelden ileri düzeye doğru ilerleyin.
Altyapı ve drenaj için temel kavramlar, terminoloji ve referans tablolar.
Altyapı ve drenaj çekirdek hesap yöntemleri ve standart uygulamaları.
Altyapı ve drenaj ileri konular, özel problemler ve karar/kontrol süreçleri.
13 makale gösteriliyor
Yağmursuyu Drenaj Sistemi Tasarımı için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Fransız Drenajı ve Perdedren Tasarımı için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Menfez Hidrolik Hesabı için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Boru Malzemeleri Karşılaştırması: Beton, HDPE, PVC için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Bodrum İzolasyonu ve Temel Drenajı için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Drenaj Filtresi Tasarımı için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Yeraltı Su Seviyesi Düşürme (Dewatering) Yöntemleri için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Yağmursuyu Yönetimi: Sürdürülebilir Drenaj Sistemleri (SuDS) için uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Kanalizasyon Hat Basınç Testi ve Kabul Prosedürü için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Doğal Gaz Boru Hattı: Yerleşim ve Güvenlik Mesafeleri için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
İçme Suyu Şebekesi: Basınç Bölgesi ve Depo Yeri Seçimi için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Geçirimsiz Membran ve Geoliner Seçimi için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Fransız Drenajı ve Perdedren Tasarımı için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Bodrum İzolasyonu ve Temel Drenajı için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Boru Malzemeleri Karşılaştırması: Beton, HDPE, PVC için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Doğal Gaz Boru Hattı: Yerleşim ve Güvenlik Mesafeleri için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Drenaj Filtresi Tasarımı için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Fransız Drenajı ve Perdedren Tasarımı için temel kavramları, uygulama adımları ve kritik mühendislik kontrollerini özetleyen pratik rehber.
Drenaj alanında tek bir yönetmelik yerine işin türüne göre değişen bir standartlar kümesi geçerlidir. Yağmursuyu ve kanalizasyon hatlarında TS EN 752 ile Yağmursuyu Toplama Yönetmeliği, kanal sızdırmazlık testlerinde TS EN 1610, geotekstil ve drenaj filtrelerinde TS EN 13252/TS EN 13253, dewatering ve zemin suyu işlerinde ise Eurocode 7 olarak bilinen EN 1997-1 esas alınır. Sismik bölgelerdeki yapı çevresi drenaj ve membran uygulamalarında ayrıca TBDY 2018 deprem yönetmeliği dikkate alınır.
Yüzey akış debisi yaygın olarak Rasyonel Yöntem (Q = C·i·A) ile bulunur; burada akış katsayısı yüzey türüne, yağış şiddeti ise bölgenin IDF (şiddet–süre–tekerrür) eğrilerine ve seçilen tekerrür süresine bağlıdır. Belirlenen pik debiye göre boru çapı Manning formülü ile boyutlandırılır ve hidrolik profil kontrol edilir. Tekerrür süresi, yolların ve kentsel alanların önem derecesine göre seçilir; kritik altyapıda daha uzun tekerrür süreleri kullanılır.
En kritik nokta, drenaj filtresinin zemin tanelerini tutarken suyu serbestçe geçirmesidir; bu sağlanmazsa iç erozyon (piping) veya tıkanma oluşur. Granüler filtrelerde Terzaghi filtre kriterleri, geotekstil filtrelerde ise gözenek açıklığı (O95/AOS) ve geçirimlilik (permitivite) kriterleri kontrol edilir. Ayrıca toplanan suyun yapıdan uzaklaştırılacağı sürekli bir tahliye güzergahı bulunmalıdır; çıkışı olmayan drenaj zamanla su biriktirip yalıtımı tehdit eder.
Yerçekimli (gravitasyonel) kanalizasyon ve atıksu hatlarında sızdırmazlık TS EN 1610 standardına göre doğrulanır. Standart, su ile yapılan sızdırmazlık testini (W-testi), hava ile yapılan testi (L/LN-testi) ve muayene bacalarının test edilmesini kapsar; her biri için izin verilen basınç düşüşü ve süre sınırları tanımlıdır. Test, hat geri dolgudan önce yapılır ve sonuçlar kabul kriterlerinin altında kalırsa hat onaylanır.
Menfezlerin (boru ve kutu menfez) hidrolik tasarımı, FHWA HDS-5 (Hydraulic Design of Highway Culverts) yöntemi ve KGM Karayolu Tasarım El Kitabı esas alınarak yapılır. Tasarım debisi genellikle Rasyonel Yöntem veya bölgesel taşkın analizleriyle belirlenir; ardından menfezin giriş kontrollü mü çıkış kontrollü mü çalıştığı kontrol edilerek yukarı havuz su kotu (headwater) sınırlandırılır. Boyutlandırmada akımın geçirilmesinin yanı sıra dolgu üzerindeki yola taşkın taşmaması ve rüsubat/tıkanma riski de değerlendirilir.