Rasyonel yöntem ile yağmur suyu debisi
Bu hesaplama aracı ön değerlendirme amacıyla tasarlanmıştır. Gerçek proje hesabı olarak kullanılamaz; sonuçların sorumlu mühendis tarafından onaylanması gerekir.
Hesap kapsamı ve yöntem
DSİ ve TS EN 752 uyarınca Q = C·i·A/360 rasyonel yöntemiyle yüzey akış debisi ve yağış şiddeti temelli drenaj boru çapı hesabı.
Q = C·i·A/360 (L/s). C = akış katsayısı (çatı: 0.9, asfalt: 0.85, bahçe: 0.2). i = yağış şiddeti (mm/saat). A = drenaj alanı (hektar).
Örnek: A=5 hektar karma alan, C_ort=0.55, i=80 mm/saat (10 yıl tekerrür) → Q = 0.55×80×5/360 = 0.61 m³/s = 611 L/s.
Bu araç yalnızca rasyonel yöntem ile yağmur suyu debisi kapsamındaki büyüklükleri değerlendirir. Teknik referansların listelenmesi, tek başına tam standart uygunluğu veya proje onayı anlamına gelmez. Girdiler proje verisinden alınmalı ve sonuçlar sorumlu mühendis tarafından kontrol edilmelidir.
Her yüzey tipi için C·A çarpımları toplanıp toplam alana bölünerek ağırlıklı ortalama C hesaplanır. Karma kentsel alanlarda tipik değer 0.55-0.75 arasındadır.
TS EN 752'ye göre yerleşim alanı yan yollar için 2-5 yıl, ana cadde için 10-20 yıl, önemli altyapı için 30-100 yıl önerilir. Risk analizi ile belirlenir.
Havza alanı 80-100 hektardan küçük olduğunda rasyonel yöntem uygundur. Büyük havzalarda SCS veya birim hidrograf yöntemleri tercih edilir.
Havzanın en uzak noktasından çıkış ağzına suyun ulaşma süresi tc'dir; bu süre için ortalama şiddet tasarım değerini verir ve kısa tc'de i büyür.
Beton için n=0.013, HDPE/PVC için n=0.010, taşlı kanal için n=0.025 alınır. Boru pürüzlülüğü ve yaşlanma göz önüne alınmalıdır.
Birikim ve tıkanmayı önlemek için TS EN 752 minimum hız 0.7 m/s şartını karşılayan eğim seçilir. Boru çapı küçüldükçe eğim artar.
Güvenlik payı olarak i değerine %10-25 arttırma uygulanabilir. DSİ güncel IDF eğrileri kullanılmalı ve yerel istasyon verileri doğrulanmalıdır.