ÇYTHYE 2018 §6.5 uyarınca I kesitli çelik kirişlerde yanal-torsiyonel burkulma (LTB) kontrolü, kritik moment Mcr ve χLT katsayısı hesabı.
| Parametre | Açıklama | Birim |
|---|---|---|
| Wpl | Plastik mukavemet momenti | cm³ |
| Lb | Yanal desteksiz boy | m |
| fy | Çelik akma dayanımı | MPa |
| C1 | Moment dağılımı katsayısı | - |
| profil | Profil tipi (IPE, HEA, HEB) | - |
| Md | Tasarım momenti | kN·m |
Elastik kritik moment
Mcr (kN·m)
Boyutsuz yanal narinlik λ̄LT
lambda_LT (-)
Yanal burkulma katsayısı χLT
chi_LT (-)
Tasarım moment kapasitesi
Mb_Rd (kN·m)
Profil seçilir ve kataloğundan Wpl, Iz, It, Iw değerleri okunur.
Yanal desteksiz boy Lb, kiriş üst başlığında yanal mesnetler arası mesafedir.
Moment dağılımı katsayısı C₁ moment diyagramına göre tablo veya formülden bulunur (sabit moment: C₁=1.0).
Elastik kritik moment Mcr = C₁·(π²·E·Iz/(K·Lb)²)·√(Iw/Iz + (K·Lb)²·G·It/(π²·E·Iz)) hesaplanır.
Boyutsuz yanal narinlik λ̄LT = √(Wpl·fy/Mcr) ile bulunur.
Kesit tipine göre burkulma eğrisi seçilir; χLT = 1/(ΦLT + √(ΦLT² - λ̄LT²)) ≤ 1.0.
Tasarım kapasitesi Mb,Rd = χLT·Wpl·fy/γM1 hesaplanır ve Md ≤ Mb,Rd kontrolü yapılır.
Çelik Kiriş Yanal Burkulma Hesabı — Online Hesaplama
Tam ekran açİnce uzun I kesitli kirişlerde basınç bölgesi üst başlığın yanal olarak yer değiştirip dönmesiyle oluşan kararsızlık durumudur; LTB (lateral-torsional buckling) olarak bilinir.
Üst başlığın yanal hareketini engelleyen elemanlar arası mesafedir; döşemenin çelik kirişe yapışması durumunda Lb = 0 alınır ve LTB önemsizdir.
Kısa kirişlerde yanal burkulma önemsiz olur ve χLT = 1.0 alınır; tam plastik moment kapasitesi Mpl = Wpl·fy kullanılır.
Moment diyagramının şeklini hesaba katar; sabit moment için C₁=1.0, parabolik moment için C₁ ≈ 1.13-1.36 arası değer alır ve kritik momenti artırır.
Evet, konsolda üst başlık çekme altındaysa (alt başlık basınçta) yanal destek zor olur; etkin uzunluk K·Lb ≈ 2·Lb alınır ve Mcr küçülür.
Kutu ve dairesel kesitlerde burulma rijitliği çok yüksek olduğu için LTB pratikte oluşmaz; χLT = 1.0 kabul edilir ve tam kapasiteye çalışılır.