Temel Tasarımında Sık Yapılan Hatalar

Hata 1: Yetersiz veya Geçersiz Zemin Raporu Kullanımı

Hata: Proje parseline ait olmayan ya da eski tarihli bir zemin etüt raporu kullanılması; SPT deneyi yapılmadan zemin parametrelerinin varsayılması.

Sonuç: Yanlış taşıma gücü → aşırı oturma veya taşıma gücü kırılması.

Doğrusu: TS EN ISO 22475-1:2006 ve TS 1500:2000 kapsamında, proje parseline özgün ve güncel bir zemin araştırması yapılmalıdır.

• Yapı büyüklüğüne bağlı olarak minimum sondaj sayısı: binanın temel iz alanı 250 m²'ye kadar için en az 2 sondaj, daha büyük yapılarda her 500 m² için ilave sondaj.
• Temel tabanının en az 1.5B (B = temel genişliği) altında zemin profili incelenmeli.
• Zemin raporunun içermesi gerekenler: SPT deneyi ve N değerleri, laboratuvar sonuçları (dane boyu, Atterberg limitleri, konsolidasyon), yeraltı su seviyesi, uygulanabilir taşıma gücü tavsiyesi.

Tablo 1: Hata 1: Yetersiz veya Geçersiz Zemin Raporu Kullanımı

Saha Notu: Türkiye'de 4708 Sayılı Yapı Denetimi Kanunu (2001) uyarınca zemin etüdü zorunlu tutulmakta; ancak denetim boşluklarından yararlanan uygulamalar nedeniyle hatalı ya da başka parsele ait raporların kullanıldığı vakalar görülmektedir. Yapı denetim kuruluşlarının zemin raporunun proje parseline ait olduğunu onaylaması zorunludur.

Hata 2: Güvenlik Sayısı Uygulanmadan Taşıma Gücünün Kullanılması

Hata: Nihai taşıma gücünün ($q_{ult}$) doğrudan zemin basıncı sınırı olarak kullanılması.

Sonuç: Temel altında plastik denge bölgesi genişler; oturma ve taşıma gücü kırılması riski artar.

Doğrusu:

$q_{izin} = \frac{q_{ult}}{GS}$

Tablo 2: Hata 2: Güvenlik Sayısı Uygulanmadan Taşıma Gücünün Kullanılması

Saha Notu: GS = 3 standardının altında kalan uygulamalarda uzun vadeli oturma kayıpları yıllarca devam edebilir. Statik yük altında GS ≥ 3 ve deprem kombinasyonunda GS ≥ 2 koşulunu sağlamak Türk projelendirme mevzuatının zorunlu gereğidir.

Hata 3: Zımbalama Kontrolünün Atlanması

Hata: Temel kalınlığının yalnızca moment hesabına göre belirlenmesi; zımbalama (delme-kesme) kontrolünün yapılmaması.

Sonuç: Temel altı ani zımbalama kırılması — uyarı belirtisi vermeksizin gelişen gevrek göçme biçimi.

Doğrusu (TS 500:2000 Madde 8.3.1):

$V_{pd} \leq 0{,}65\sqrt{f_{ck}} \cdot u_p \cdot d$

• $u_p$: Kritik çevre (kolon yüzünden $d/2$ dışarıda)
• $d$: Efektif derinlik (paspay çıkarılmış)
• $f_{ck}$: Karakteristik beton basınç dayanımı (MPa)

Tablo 3: Hata 3: Zımbalama Kontrolünün Atlanması

Saha Notu: Zımbalama kontrolü, betonarme temel hesabında çoğunlukla ikinci plana atılmaktadır. Özellikle büyük yüklü ve küçük planlı tekil temellerde (ince–büyük alanı olmayan) bu kontrol kritik hale gelir ve temel kalınlığını belirleyen tasarım kriteri olur.

Hata 4: Drenaj ve Su Yalıtımının İhmal Edilmesi

Hata: Yeraltı su seviyesinin yüksek olduğu zeminlerde drenaj ve su yalıtım sistemi projelendirilmeden temel inşaatına geçilmesi.

Sonuç: Uplift basıncı → temel kaldırılma riski; uzun vadede beton ve donatı korozyonu.

Doğrusu:

• Kaldırma kuvveti kontrolü: $N_k / F_{kaldırma} \geq 1{,}2$
• Su yalıtım membranı: TS EN 13967 uyumlu bitümlü membran veya polimer levha
• Drenaj sistemi: geotekstil + drenaj borusu (Y.18.460 veya eşdeğeri)
• TBDY 2018 Madde 12.7: deprem bölgelerinde bodrum su yalıtımı zorunlu

Tablo 4: Hata 4: Drenaj ve Su Yalıtımının İhmal Edilmesi

Saha Notu: Türkiye'nin yağışlı Karadeniz kıyı şeridinde (Trabzon, Rize, Artvin) ve kışları bol kar yağışlı iç bölgelerinde (Kütahya, Afyon, Erzurum) yeraltı su seviyesi mevsimsel olarak 1–2 m yükselebilmektedir. Bu bölgelerdeki bodrum katlı yapılarda su yalıtım sistemi göz ardı edilmemelidir.

Hata 5: Bağ Kirişinin Tasarıma Dahil Edilmemesi

Hata: Deprem bölgelerinde tekil temeller arasına bağ kirişi konulmaması.

Sonuç: Depremde tekil temeller arasında diferansiyel yatay hareket → üst yapıda ilave moment ve hasar.

Doğrusu (TBDY 2018 Madde 4.10.4):

Tablo 5: Hata 5: Bağ Kirişinin Tasarıma Dahil Edilmemesi

Minimum bağ kirişi kesiti:

• Genişlik (b): ≥ 250 mm
• Yükseklik (h): ≥ 500 mm
• Boyuna donatı oranı: min. $\rho = 0{,}008$ (TS 500:2000 Madde 3.3)
• Etriye sıklaştırma bölgesi: kolon yüzünden h mesafeye kadar TBDY 2018 Madde 7.4.5 uygulanır

Saha Notu: Bağ kirişinin temel ile aynı kota oturtulması inşaat sıralaması açısından büyük kolaylık sağlar. Zemin kotunda kalan bağ kirişleri, bodrum kat döşemesine gömülmemelidir; aksi hâlde döşeme ile ortak çalışarak istenmedik rijitlik dağılımına yol açar.

Dikkat: Bağ kirişi tekil temeller arasındaki moment aktarım elemanı değildir; yalnızca yatay yük ve oturma farklarını sınırlamak amacıyla çekme-basınç etkisine çalışır.

Hata 6: Zemin Basıncı Dağılımının Yanlış Kabulü

Hata: Her durumda düzgün yayılı zemin basıncı kabulü yapılması; dışmerkezlik (eksantrisite) hesabına girilmemesi.

Sonuç: $q_{max}$ gerçekte çok daha yüksek; taşıma gücü aşılır.

Doğrusu:

$q_{max} = \frac{N}{B \cdot L}\left(1 + \frac{6e_x}{B} + \frac{6e_y}{L}\right) \leq q_{izin}$

$e > B/6$ ise temel tabanında çekme bölgesi oluşur ve yeniden boyutlandırma gerekir.

Deprem kombinasyonlarında zemin basıncı genellikle tek taraflı dağılır (trapez veya üçgen). Bu durumda efektif temel boyutları ($B' = B - 2e_x$, $L' = L - 2e_y$) kullanılarak ortalama basınç hesaplanmalıdır.

Tablo 6: Hata 6: Zemin Basıncı Dağılımının Yanlış Kabulü

Saha Notu: Deprem yüklemeleri dahil tüm kombinasyonlar için dışmerkezlik kontrolü yapılmalıdır. Türkiye'de sık karşılaşılan hata; zemin gerilme hesabında deprem kombinasyonu kullanmak yerine yalnızca statik kombinasyona başvurmaktır. Depremde $q_{izin,deprem} = 1{,}25 \cdot q_{izin,statik}$ uygulanabilir (TBDY 2018 Md. 12.5.2).

Dikkat: Düzensiz yük taşıyan kolon gruplarında (çerçeve kenar ve köşe kolonları) eksantrisite büyük değerlere ulaşabilir. Her kolon için ayrı temel analizi yapılmalıdır.

Hata 7: Tasarım Yük Bileşimlerinde Hata

Hata: Servis yükleri ile tasarım yüklerinin karıştırılması; zemin taşıma gücü kontrolünde tasarım (faktörlü) yüklerin kullanılması.

Sonuç: Temel boyutu ya fazla ya da yetersiz.

Doğrusu:

• Zemin taşıma gücü kontrolü: Servis (karakteristik) yükler kullanılır → $q \leq q_{izin}$
• Betonarme boyutlandırma: Tasarım (faktörlü) yükler kullanılır → $G_d = 1{,}4G + 1{,}6Q$

Tablo 7: Hata 7: Tasarım Yük Bileşimlerinde Hata

Saha Notu: Türkiye'de betonarme temel projelendirmesinde "taşıma gücü yöntemi" (TS 500:2000 Bölüm 1) esas alınır. Bu yöntemde yük katsayıları $\gamma_G = 1{,}4$ (kalıcı) ve $\gamma_Q = 1{,}6$ (hareketli) şeklinde uygulanır. Zemin gerilmesi kontrolünde ise bu katsayılar kullanılmaz.

Dikkat: Deprem yük kombinasyonlarında TS 498:1997 yerine TBDY 2018 Bölüm 4.4.3'te verilen kombinasyonlar kullanılmalıdır. Bu iki set birbiriyle tutarsız değer verebilir; her ikisi kontrol edilmeli ve elverişsiz olanı temel alınmalıdır.

Hata 8: Farklı Oturma Kontrolünün Yapılmaması

Hata: Toplam oturmanın küçük göründüğü durumlarda diferansiyel oturma görmezden gelinmesi.

Sonuç: Yüksek diferansiyel oturma → kolonlar arasında moment → çatlak ve yapısal hasar.

Doğrusu:

• Diferansiyel oturma sınırları: $\Delta s / L \leq 1/300$ (çerçeve), $1/500$ (perde sistemi)
• Heterojen zeminde her temel için ayrı oturma hesabı yapılmalı
• TS EN 1997-1:2012 Ek H'de oturma sınır değerleri bulunmaktadır

Tablo 8: Hata 8: Farklı Oturma Kontrolünün Yapılmaması

Saha Notu: Türkiye'nin alüvyon ovalarında (Gediz, Büyük Menderes, Çukurova gibi) zemin profili kısa mesafelerde köklü değişiklikler gösterir. Bu ovalarda mutlaka her temel için konsolidasyon analizi yapılmalıdır.

Dikkat: Oturma hesabında konsolidasyon oturması (uzun vadeli) ile ani oturma (anlık elastik) ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Killi zeminlerde uzun vadeli konsolidasyon oturması yıllarca devam edebilir.

Hata 9: Sıvılaşabilir Zemin Üzerinde Sığ Temel Uygulanması

Hata: SPT $N < 10$ olan doygun kumlu zeminlerde derinleştirme veya güçlendirme yapılmadan sığ temel kullanılması.

Sonuç: Deprem sırasında zemin sıvılaşması → taşıma kapasitesi sıfırlanır.

Doğrusu (TBDY 2018 Madde 16.6):

• Sıvılaşma analizi DTS = 1, 2, 3 olan bölgelerde zorunludur
• Yüzeyden 20 m derinliğe kadar olan doygun granüler zeminler değerlendirilmelidir
• Düzeltilmiş SPT vuruş sayısı $N_{1,60} < 30$ olan tabakalarda sıvılaşma tetiklenme analizi yapılır (TBDY 2018 Madde 16.6.5)
• Sıvılaşma riski varsa: derin temel, zemin enjeksiyonu veya kompaksiyon ile zemin iyileştirmesi

Tablo 9: Hata 9: Sıvılaşabilir Zemin Üzerinde Sığ Temel Uygulanması

Saha Notu: Kütahya Merkez ilçesi için yapılan araştırmalarda yüzeyden 4–6 m derinlikteki gevşek alüvyon tabakalarında $M = 6{,}5$ büyüklüğündeki depremde önemli sıvılaşma potansiyeli hesaplanmıştır (Şengül ve Karabaş, 2021). Simav ve Kütahya fay zonları aktif olduğundan, bu bölgelerde zemin raporu olmadan temel tasarımı son derece risklidir.

Dikkat: Sıvılaşma değerlendirmesi sonucu $FS < 1{,}2$ ise risk yüksek kabul edilir ve zemin iyileştirmesi zorunlu hale gelir.

Hata 10: Kolon-Temel Donatı Sürekliliğinin Sağlanmaması

Hata: Kolon boyuna donatılarının temel içine yeterli kenetlenme boyu bırakılmaması.

Sonuç: Moment ve eksenel kuvvet aktarımı yetersiz; kolon-temel birleşiminde çekme hasarı.

Doğrusu (TS 500:2000 Madde 7.4):

Kenetlenme boyu:

$l_{bk} = \frac{f_{yd}}{4 \cdot f_{bk}} \cdot \phi \geq 20\phi$

TBDY 2018 kapsamında deprem yükü altında ek kenetlenme uzunluğu koşulları uygulanır.

Tablo 10: Hata 10: Kolon-Temel Donatı Sürekliliğinin Sağlanmaması

Not: f_bk değerleri TS 500:2000 Çizelge 3.3'ten alınmıştır. B420C: TBDY 2018 uyumlu sismik donatı çeliği.

Saha Notu: Kolon kalıbı kaldırıldıktan sonra kenetlenme boyunun yetersiz bırakıldığı anlaşılırsa, ek çubuk kaynağı veya mekanik kuplaj ile sorun giderilebilir. Türkiye'de sık yapılan hata: kolon eksenel yükü için kenetlenme boyunu hesaplamak, ancak deprem momenti için gerekli ek uzunluğu gözden kaçırmaktır.

Dikkat: TBDY 2018 Madde 7.3.5 ve 7.4.2'de moment aktaran birleşimlerde kenetlenme uzunluğuna deprem büyütme katsayısı uygulanması gerekmektedir. Yalnızca eksenel yüke göre kenetlenme hesabı yapmak yetersizdir.

Hata 11: Prefabrik Elemanlar Altında Temel Tasarımının Gözden Kaçırılması

Hata: Prefabrik kolon/kiriş altındaki cep/yuvalı temellerde sızdırmazlık dolgu dikkate alınmadan zemin basıncı hesaplanması.

Sonuç: Moment aktarımı sağlıklı değil; bağlantı gevşeyince sismik rijitlik azalır.

Doğrusu: Prefabrik bağlantı detayı TS EN 1992-1-1 kapsamında ayrıca kontrol edilmeli; cep derinliği $d_{cep} \geq 1{,}2 \cdot h_{kolon}$ sağlanmalıdır.

Saha Notu: Sanayi yapılarında (fabrika, depo, hangar) prefabrik kolon-temel cep bağlantıları yaygındır. Bu bağlantılarda grout dolgusunun basınç dayanımının en az C25 olması, ankraj çubuklarının TBDY 2018 Madde 12.4'e göre boyutlandırılması gerekmektedir.

Hata 12: Mevcut Yapıya Komşu Temel Kazısında Müdahale Hesabı Yapılmaması

Hata: Bitişik parsel veya yapı temelinin etkilenmesi araştırılmadan derin kazı açılması.

Sonuç: Komşu yapı temelinin altındaki zemin kayar; oturma veya çökme riski.

Doğrusu:

• Etki yarıçapı analizi (Rankine/Coulomb tetikleyici gerilme): $\sigma_v \geq 0{,}5 \cdot q_{izin,komşu}$ olan bölgelerde müdahale gerekir
• Gerekirse iksa / ankajlı perde sistemi
• Komşu yapıya izleme enstrümantasyonu (inklinometre, şakul ölçümleri)
• 6331 İSG Kanunu Madde 4: İşveren, kazı çalışmalarında komşu yapı güvenliğini sağlamakla yükümlüdür

Saha Notu: Türkiye'de özellikle şehir merkezlerindeki bodrum katlı yenileme projelerinde komşu yapı hasarı sık karşılaşılan bir durumdur. Kazı derinliği 2 m'yi geçen tüm projelerde kazı stabilitesi hesabı ve IYGS raporunun (İksa ve Yeraltı Güçlendirme Sistemi) yapılması önerilmektedir.

Don Derinliği ve Temel Taban Kotu

Temel taban kotu, don derinliğinin altında belirlenmelidir. Don etkisi zeminde donma-çözülme döngüsü yaratır; bu durum temel tabanı altında zemin mukavemet değişimine ve frost heave (don şişmesi) riskine yol açar.

Tablo 11: Don Derinliği ve Temel Taban Kotu

Saha Notu: Kütahya ili için don penetrasyon derinliği 70–90 cm olarak belirlenmiştir. Bu nedenle bölgede minimum temel taban kotu −1,0 m olmalıdır. Konut projelerinde temel taban kotunu zemin raporunda belirtilen taşıyıcı katmana dayandırmak daha güvenilirdir.

Teknik Kesit: Tekil Temel Detayı

Temel Tasarım Akış Diyagramı

Örnek Problemler

Problem 1 — Kolay

Veriler:

• Kolon boyutları = 55 × 55 cm
• Servis yükler: G = 1225 kN, Q = 875 kN
• Zemin emniyet gerilmesi: q_izin = 250 kN/m²
• Malzeme: C20, S420, paspay = 50 mm

İstenen: Tekil temel boyutlarını ve temel kalınlığını belirleyiniz; zımbalama kontrolü yapınız.

Çözüm:

Adım 1: Tasarım yükü

$N_d = 1{,}4G + 1{,}6Q = 1{,}4 \times 1225 + 1{,}6 \times 875 = 1715 + 1400 = 3115 \text{ kN}$

Adım 2: Temel alanı (servis yük kullanılır)

$A = \frac{N_k}{q_{izin}} = \frac{G + Q}{q_{izin}} = \frac{1225 + 875}{250} = \frac{2100}{250} = 8{,}4 \text{ m}^2$

Seçilen temel: $B = L = 3{,}0 \text{ m}$ → $A = 9{,}0 \text{ m}^2 > 8{,}4 \text{ m}^2$

Adım 3: Gerçek zemin gerilmesi

$\sigma_z = \frac{N_k}{B \cdot L} = \frac{2100}{9{,}0} = 233{,}3 \text{ kN/m}^2 \leq 250 \text{ kN/m}^2$

Adım 4: Tasarım zemin gerilmesi (beton boyutlandırma için)

$\sigma_{z,d} = \frac{N_d}{B \cdot L} = \frac{3115}{9{,}0} = 346{,}1 \text{ kN/m}^2$

Adım 5: Temel kalınlığı kabulü ve zımbalama

$h = 70$ cm → $d = 70 - 5 - 0{,}9 \approx 64$ cm kabul

Kritik çevre: $u_p = 4 \times (55 + 64) = 4 \times 119 = 476 \text{ cm} = 4760 \text{ mm}$

Kritik çevre alanı: $A_p = (55 + 64)^2 = 119^2 = 14161 \text{ cm}^2 = 1{,}42 \text{ m}^2$

Zımbalama yükü: $V_{pd} = N_d - \sigma_{z,d} \times A_p = 3115 - 346{,}1 \times 1{,}42 = 3115 - 491 = 2624 \text{ kN}$

Zımbalama kapasitesi (TS 500:2000 Md. 8.3.1):

$V_{pd,max} = 0{,}65\sqrt{f_{ck}} \cdot u_p \cdot d = 0{,}65 \times \sqrt{20} \times 4760 \times 640 \approx 8836 \text{ kN}$

$V_{pd} = 2624 \text{ kN} \leq 8836 \text{ kN}$ — Zımbalama güvenli

Sonuç:

• Tekil temel: 3,0 m × 3,0 m × 0,70 m, C20 beton
• Kontrol: $\sigma_z = 233{,}3 \text{ kN/m}^2 < q_{izin} = 250 \text{ kN/m}^2$ — Geçer; Zımbalama — Geçer

Problem 2 — Orta

Veriler:

• Tekil temel: B = 2,0 m, L = 2,0 m, h = 60 cm
• Servis yük: N_k = 600 kN, M_x = 40 kN· m (deprem)
• Zemin izin gerilmesi: q_izin = 200 kN/m² (statik), q_izin,dep = 250 kN/m² (depremli)
• Beton: C25

İstenen: Dışmerkezlik kontrolü ve q_max hesabı; zemin gerilmesi yeterliliği.

Çözüm:

Adım 1: Dışmerkezlik

$e_x = \frac{M_x}{N_k} = \frac{40}{600} = 0{,}067 \text{ m}$

Adım 2: Çekirdek sınırı kontrolü

$\frac{B}{6} = \frac{2{,}0}{6} = 0{,}333 \text{ m}$

$e_x = 0{,}067 \text{ m} < 0{,}333 \text{ m}$ → Çekme bölgesi yok

Adım 3: Maksimum zemin basıncı

$q_{max} = \frac{N_k}{B \cdot L}\left(1 + \frac{6e_x}{B}\right) = \frac{600}{4{,}0}\left(1 + \frac{6 \times 0{,}067}{2{,}0}\right) = 150 \times 1{,}201 = 180{,}2 \text{ kN/m}^2$

Adım 4: Kontrol

$q_{max} = 180{,}2 \text{ kN/m}^2 \leq q_{izin,dep} = 250 \text{ kN/m}^2$ — Geçer

Adım 5: Minimum zemin basıncı

$q_{min} = \frac{N_k}{B \cdot L}\left(1 - \frac{6e_x}{B}\right) = 150 \times 0{,}799 = 119{,}8 \text{ kN/m}^2 > 0$

Sonuç:

• Temel 2,0 m × 2,0 m boyutlarında yeterlidir
• Kontrol: $e_x/B = 0{,}034 < 1/6$ → Çekirdek içinde; $q_{max} < q_{izin,dep}$ — Geçer

Problem 3 — Zor

Veriler:

• Tekil temel: B = L = 3,0 m, h = 70 cm, paspay = 50 mm
• Kolon: 55 × 55 cm
• Tasarım zemin gerilmesi: $\sigma_{z,d} = 346{,}1 \text{ kN/m}^2$ (Problem 1'den)
• Beton C20, S420 (B420C sismik çelik)
• DTS = 1, BYS = 6 (bağ kirişi zorunlu)
• Bağ kirişine etkiyen kolon yükü: N_max = 1800 kN

İstenen: (a) Tekil temel donatı alanını hesaplayınız, (b) Bağ kirişi minimum donatısını belirleyiniz.

Çözüm:

Adım 1: Efektif derinlik

$d = h - paspay - \frac{\phi}{2} \approx 700 - 50 - 9 = 641 \text{ mm}$

Adım 2: Kritik kesitteki moment (kolon yüzünden)

Kolon yüzünden temel ucuna mesafe:

$a = \frac{B - b_{kolon}}{2} = \frac{3000 - 550}{2} = 1225 \text{ mm} = 1{,}225 \text{ m}$

Moment (TS 500:2000 Madde 10.3.2):

$M_d = \sigma_{z,d} \cdot L \cdot \frac{a^2}{2} = 346{,}1 \times 3{,}0 \times \frac{(1{,}225)^2}{2} = 779{,}0 \text{ kNm}$

Adım 3: Donatı hesabı

$K = \frac{M_d}{b \cdot d^2} = \frac{779{,}0 \times 10^6}{3000 \times 641^2} = 0{,}632 \text{ N/mm}^2$

$K < K_{lim} = 8{,}16 \text{ N/mm}^2$ → Tek donatı yeterli

$A_s = \frac{M_d}{0{,}86 \times f_{yd} \times d} = \frac{779{,}0 \times 10^6}{0{,}86 \times 365 \times 641} = 3866 \text{ mm}^2$

Minimum donatı (TS 500:2000 Madde 3.3): $A_{s,min} = 0{,}002 \times 3000 \times 700 = 4200 \text{ mm}^2$

→ $A_s = \max(3866, 4200) = 4200 \text{ mm}^2$ → Seçilen: 15Φ19 her yönde ($A_s = 4240 \text{ mm}^2$)

Adım 4: Bağ kirişi boyutu ve donatısı (TBDY 2018 Md. 4.10.4)

Eksenel kuvvet:

$N_{bag} = \pm 0{,}10 \times N_{max} = \pm 0{,}10 \times 1800 = \pm 180 \text{ kN}$

Minimum kesit: b ≥ 250 mm, h ≥ 500 mm → Seçilen: 300 × 500 mm

Boyuna donatı (çekme kontrolü):

$A_{s,bag} = \frac{N_{bag}}{f_{yd}} = \frac{180{,}000}{365} = 493 \text{ mm}^2$

Minimum donatı: $A_{s,min} = 0{,}008 \times 300 \times 500 = 1200 \text{ mm}^2$

→ Seçilen: 4Φ20 = 1257 mm² ($\rho = 0{,}84\% > 0{,}8\%$)

Etriye: φ8/100 mm (sıklaştırma bölgelerinde φ8/150 mm — TBDY 2018 Md. 7.4.5)

Sonuç:

• Temel donatısı: Her yönde 15Φ19 @ ~200 mm ($A_s = 4240 \text{ mm}^2 \geq A_{s,min}$)
• Bağ kirişi: 300×500 mm, 4Φ20 boyuna donatı, φ8/100 etriye
• Kontrol: $A_s > A_{s,min}$ — Geçer; $N_{bag}$ tasarımı TS 500 + TBDY 2018 uyumlu — Geçer

Sık Yapılan Hatalar (Özet)

Tablo 12: Sık Yapılan Hatalar (Özet)

Kaynaklar

1. TS 500:2000, Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları, Türk Standartları Enstitüsü — Madde 8.3.1 (Zımbalama), Madde 7.4 (Kenetlenme), Madde 10.3.2 (Temel tasarımı).
2. TS 1500:2000, İnşaat Mühendisliğinde Zeminlerin Sınıflandırılması, TSE.
3. TBDY 2018, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı — Madde 12.3–12.7, Madde 4.10.4, Madde 16.6.
4. TS EN 1997-1:2012, Geoteknik Tasarım — Kısım 1: Genel Kurallar, TSE.
5. TS EN 13967:2012, Esnek Su Yalıtım Levhaları — Zemin Altı Su Yalıtımına Yönelik Plastomer Bitüm Levhalar, TSE.
6. TS EN ISO 22475-1:2006, Geoteknik Araştırma ve Deney — Örnekleme Yöntemleri ve Yeraltı Suyu Ölçümleri, TSE.
7. Dündar, C. ve Tokgöz, S. (2006). Çözümlü Örneklerle Betonarme Problemleri, Çukurova Üniversitesi, Adana.
8. Kaymak, B., Öğe, M. ve Dağdeviren, U. (2023). "Elverişsiz Yükleme Durumlarında Tekil Temellerde Farklı Oturmaların Üst Yapıya Etkileri", Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 11(2), 794–806. DOI: 10.21923/jesd.1198532.
9. Şengül, T. ve Karabaş, B. (2021). "Kütahya Merkez İlçesinde Sıvılaşma Potansiyelinin CBS ile İncelenmesi", BSEU Journal of Science, 8(2), 817–825.
10. 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun (2001). T.C. Resmî Gazete, 24461.
11. 3194 Sayılı İmar Kanunu (1985 ve güncellemeleri). T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı.
12. KGM Karayolları Teknik Şartnamesi — Türkiye Don İndeksi ve Don Penetrasyon Derinliği Haritası.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla ilgili ücretsiz mühendislik hesaplama araçlarımızla ön tasarım ve kontrol yapabilirsiniz:

• Temel Boyutlandırma Hesaplama
• Zemin Taşıma Gücü Hesaplama

Önemli Mühendislik Uyarısı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; nihai tasarım, hesap ve uygulama kararları, güncel yönetmelikler ile proje koşulları çerçevesinde yetkili bir inşaat mühendisinin denetiminde alınmalıdır. Sayısal örnekler ve formüller genel mühendislik pratiğini yansıtır; her projenin kendine özgü zemin, yük ve çevre koşulları proje müellifince ayrıca değerlendirilmelidir.