TS 500 §8.3 uyarınca kolon etrafında plak döşeme zımbalama (punching shear) dayanım kontrolü ve kritik çevre u₁ hesabı.
| Parametre | Açıklama | Birim |
|---|---|---|
| a | Kolon boyutu a | cm |
| b | Kolon boyutu b | cm |
| d | Döşeme faydalı yüksekliği | cm |
| fck | Beton basınç dayanımı | MPa |
| Vd | Tasarım zımbalama kuvveti | kN |
Kritik çevre (kolon çevresinden d/2 mesafede)
u1 (cm)
Zımbalama dayanımı
Vpr (kN)
Vd/Vpr kapasite oranı
oran (-)
Güvenlik durumu
kontrol (-)
Kolon kesit boyutları a ve b ile döşeme faydalı yüksekliği d değerini belirleyin.
Beton sınıfından fck değerini seçin (C25, C30 vb).
Kritik çevre u₁ = 2·(a+b) + 4·π·d formülü ile kolon çevresinden d/2 mesafede bulunur.
Zımbalama dayanımı Vpr = 0.35·√fck·u₁·d hesaplanır.
Tasarım zımbalama kuvveti Vd (kolon yükü - içerisindeki döşeme reaksiyonu) ile karşılaştırılır.
Vd ≤ Vpr ise güvenli; aksi halde döşeme kalınlığı artırılır veya zımbalama donatısı eklenir.
Kenar ve köşe kolonlarda kritik çevre kısaldığından zımbalama riski daha yüksektir.
Plak Döşeme Zımbalama Kontrolü — Online Hesaplama
Tam ekran açKirişsiz plak döşemelerde kolonun döşemeyi delerek geçmesi riski olarak tanımlanır; kolon etrafında kesme kuvvetleri yoğunlaşır ve gevrek kırılma eğilimi gösterir.
Deneysel çalışmalar ve TS 500, plak içindeki çatlakların kolon yüzünden yaklaşık d/2 mesafede oluştuğunu göstermiştir; çevre bu noktada hesaplanır.
Kirişsiz döşemelerde çift taraflı başlı sürgü (stud rail) veya eğik etriye şeklinde kolon etrafına radyal olarak yerleştirilir; TS 500 §8.3.3 aralık sınırları getirir.
Kenar ve köşe kolonlarda kritik çevre u₁ kısalır; aynı Vd değeri daha küçük alana dağıtıldığı için gerilme artar ve zımbalama riski yükselir.
İlk boyutlandırmada h = L/30 ile başlanır; zımbalama kontrolü sağlanamazsa h artırılır veya kolon başı mantarlaştırılarak u₁ büyütülür.
Mantar başlık (drop panel) u₁ çevresini genişletir ve kritik kesitteki d değerini artırır; böylece Vpr dayanımı önemli ölçüde yükselir.
Kolona moment aktarımı olduğunda Vd yerine artırılmış βsp·Vd kullanılır; eksantrisite gerilme dağılımını bozarak kritik gerilmeyi yükseltir.