DSİ ve TS EN 752 uyarınca Q = C·i·A/360 rasyonel yöntemiyle yüzey akış debisi ve yağış şiddeti temelli drenaj boru çapı hesabı.
| Parametre | Açıklama | Birim |
|---|---|---|
| A | Drenaj alanı A | ha |
| C | Akış katsayısı C | - |
| i | Yağış şiddeti i (tc süresi için) | mm/saat |
| tc | Konsantrasyon süresi tc | dk |
| T | Tekerrür periyodu T (2-100 yıl) | yıl |
Tasarım debisi Q
Q (m³/s)
Tahmini akış hızı V
V (m/s)
Önerilen boru çapı D
D (mm)
Havza sınırları topografik haritadan çizilir ve drenaj alanı A (ha) ölçülür.
Yüzey tipine göre akış katsayısı C seçilir: çatı 0.90, asfalt 0.85, park/çim 0.20.
Konsantrasyon süresi tc = t0 (yüzey) + tf (kanal) ile bulunur.
DSİ IDF eğrisinden T tekerrür ve tc süresine göre yağış şiddeti i mm/saat okunur.
Rasyonel formül Q = C·i·A/360 ile tasarım debisi hesaplanır.
Manning v = (1/n)·R^(2/3)·S^(1/2) ile boru hızı ve çapı belirlenir.
TS EN 752 kentsel drenaj minimum hız 0.7 m/s, maksimum 3.0 m/s kontrolü yapılır.
Rasyonel Yöntem Yağmur Suyu Drenaj — Online Hesaplama
Tam ekran açHer yüzey tipi için C·A çarpımları toplanıp toplam alana bölünerek ağırlıklı ortalama C hesaplanır. Karma kentsel alanlarda tipik değer 0.55-0.75 arasındadır.
TS EN 752'ye göre yerleşim alanı yan yollar için 2-5 yıl, ana cadde için 10-20 yıl, önemli altyapı için 30-100 yıl önerilir. Risk analizi ile belirlenir.
Havza alanı 80-100 hektardan küçük olduğunda rasyonel yöntem uygundur. Büyük havzalarda SCS veya birim hidrograf yöntemleri tercih edilir.
Havzanın en uzak noktasından çıkış ağzına suyun ulaşma süresi tc'dir; bu süre için ortalama şiddet tasarım değerini verir ve kısa tc'de i büyür.
Beton için n=0.013, HDPE/PVC için n=0.010, taşlı kanal için n=0.025 alınır. Boru pürüzlülüğü ve yaşlanma göz önüne alınmalıdır.
Birikim ve tıkanmayı önlemek için TS EN 752 minimum hız 0.7 m/s şartını karşılayan eğim seçilir. Boru çapı küçüldükçe eğim artar.
Güvenlik payı olarak i değerine %10-25 arttırma uygulanabilir. DSİ güncel IDF eğrileri kullanılmalı ve yerel istasyon verileri doğrulanmalıdır.