Zemin Sınıfı ZE: Gevşek kum-çakıl, yumuşak-orta sert kil

Q: ZE sınıfında hangi temel tipi uygundur?

ZE zemin sınıfında genel olarak radye temel, kazık temel, derin temel temel tipleri tercih edilir.

TBDY Tablo 16.1 Parametreleri

Vs30 (kayma dalgası hızı)

< 180 m/s

Üst 30 m için sismik saha testiyle ölçülür.

SPT N60

< 15

Standart penetrasyon testi %60 enerji düzeltmesi.

Cu (drenajsız kesme dayanımı)

< 70 kPa

Özellikle killi zeminlerde saha/laboratuvar ölçümü.

Tanım ve Mühendislik Değerlendirmesi

ZE sınıfı, TBDY 2018 Tablo 16.1 uyarınca Vs30 180 m/s'nin altında, SPT N60 15'in altında ve Cu 70 kPa'dan küçük olan gevşek kum-çakıl ile yumuşak-orta sert kil zeminlerini kapsar. Ayrıca toplam kalınlığı 3 m'den büyük olan plastisite indisi PI > 20 ve su muhtevası w > %40 olan kil tabakaları da ZE sınıfında değerlendirilir. Spektral büyütme katsayısı Fs, TBDY §4.2.2 Tablo 4.2 uyarınca kısa periyotta 1.4-1.8, uzun periyotta F1 değeri 2.0'a kadar yükselebilir; bu durum orta-yüksek katlı yapılar için tasarım spektrumunu belirgin biçimde yükseltir. 1999 Kocaeli depreminde Adapazarı'nda gözlemlenen yapı hasarlarının ve büyük oturmaların önemli bölümü ZE benzeri zemin koşullarından kaynaklanmıştır. Temel tasarımında radye veya kazık temel neredeyse zorunludur; tekil/sürekli temel sadece çok düşük yükler için uygundur. Sıvılaşma ve yatay yayılma (lateral spreading) riski TBDY §16.6 uyarınca detaylı analiz gerektirir. ZE zeminlerde yerinde iyileştirme yöntemleri (jet-grout, derin karıştırma, taş kolon) sıklıkla tercih edilir.

Tipik Temel ve Örnek Bölgeler

Tipik temel türleri	radye temel, kazık temel, derin temel
Örnek şehir ve bölgeler	İstanbul — Avcılar, Beylikdüzü sahil şeridi · Adana — Seyhan ovası · İzmir — Bayraklı alüvyonu

ZE Sınıfı — Uzman Konu Sayfaları

Genel Bakış

Zemin Sınıfı ZE Nedir? (Yumuşak Kil / Gevşek Kum)

TBDY Tablo 16.1 Vs30 < 180 m/s + yüksek plastisite kil koşulu

Taşıma Gücü

ZE Zemin Sınıfı Taşıma Gücü ve Risk Analizi

Düşük taşıma gücü + konsolidasyon oturması + zemin iyileştirme seçenekleri

Tasarım Spektrumu

ZE için Tasarım Spektrumu (Fs 1.4-1.8)

TBDY §4.2.2 yüksek spektral büyütme + uzun periyot F1 = 2.0 etkisi

Temel Tasarımı

ZE Zemin Sınıfında Temel Tasarımı ve Zemin İyileştirme

TBDY §16.3/16.5/16.6 — radye/kazık zorunlu; sıvılaşma + jet-grout/taş kolon

Zemin Sınıfı ZE — Sıkça Sorulan Sorular

Zemin sınıfı ZE nedir?

Vs30 < 180 m/s olan gevşek kum, yumuşak-orta sert kil veya PI > 20 yüksek plastisiteli kil zeminleri. Yüksek sismik büyütme ve oturma riski taşır.

ZE sınıfı Vs30 aralığı nedir?

TBDY 2018 Tablo 16.1 uyarınca ZE sınıfı için Vs30 < 180 m/s aralığında olmalıdır.

ZE sınıfında hangi temel tipi uygundur?

ZE zemin sınıfında genel olarak radye temel, kazık temel, derin temel temel tipleri tercih edilir. Yapı yüksekliği, toplam yük ve yerel zemin profili kesin seçimi belirler.