Zemin Sınıfı ZA: Sağlam, sert kaya

TBDY Tablo 16.1 Parametreleri

Vs30 (kayma dalgası hızı)

> 1500 m/s

Üst 30 m için sismik saha testiyle ölçülür.

SPT N60

> 100

Standart penetrasyon testi %60 enerji düzeltmesi.

Cu (drenajsız kesme dayanımı)

> 500 kPa

Özellikle killi zeminlerde saha/laboratuvar ölçümü.

Tanım ve Mühendislik Değerlendirmesi

ZA sınıfı zeminler, TBDY 2018 Tablo 16.1 uyarınca kayma dalgası hızı (Vs30) 1500 m/s'den büyük olan sağlam, sert, çatlaksız kaya kütlelerini kapsar. Bu zeminlerde sismik dalgaların yüzeye ulaşırken büyütülme (amplifikasyon) etkisi ihmal edilebilir düzeydedir; tasarım spektrumu kayıp katsayıları (Fs ve F1) TBDY §4.2.2 Tablo 4.2'de en düşük değerleri alır (Fs ≈ 0.8). Oturma problemi ile karşılaşılmaz, taşıma gücü pratikte yapı yüklerinin çok üstündedir ve genellikle tekil temel dahi yeterlidir. ZA sınıfı, Türkiye'de özellikle Orta Anadolu'nun kireçtaşı platolarında, Doğu Karadeniz'in granit-gabro kütlelerinde ve bazı masif kaya oluşumlarında görülür. TBDY madde 16.1.1 kapsamında, ZA sınıfının belirlenebilmesi için Vs30 değerinin saha sismik yöntemlerle (MASW, ReMi) doğrulanmış olması gerekir; yalnızca görsel sınıflandırma yeterli değildir. Deprem tasarım kategorisi (DTS) daha düşük olma eğilimindedir, bu da kesme kuvveti ve moment taleplerini doğrudan düşürür.

Tipik Temel ve Örnek Bölgeler

Tipik temel türleri	tekil temel, sürekli temel
Örnek şehir ve bölgeler	Ankara — Kızılcahamam kireçtaşı zonları · Rize — Ardeşen granit platformu · Kayseri — Erciyes volkanik kaya kütleleri

ZA Sınıfı — Uzman Konu Sayfaları

Genel Bakış

Zemin Sınıfı ZA Nedir? (Sağlam Kaya)

TBDY Tablo 16.1 tanımı + Vs30/SPT/Cu aralıkları + tipik oluşum bölgeleri

Taşıma Gücü

ZA Zemin Sınıfı Taşıma Gücü ve Örnek Hesap

Terzaghi/Meyerhof nihai taşıma gücü; ZA'da güvenli gerilme pratik üst sınırı

Tasarım Spektrumu

ZA için Tasarım Spektrumu ve Fs Katsayıları

TBDY §4.2.2 Tablo 4.2 Fs ≈ 0.8 + yatay elastik spektrum çizimi

Temel Tasarımı

ZA Zemin Sınıfında Temel Tasarımı

TBDY §16.3 — tekil/sürekli temel yeterli; kazık gerekmez; oturma göz ardı edilebilir

Zemin Sınıfı ZA — Sıkça Sorulan Sorular

Zemin sınıfı ZA nedir?

Vs30 > 1500 m/s olan sağlam ve sert kaya zeminleri. En iyi taşıma ve spektral performans gösteren sınıftır.

ZA sınıfı Vs30 aralığı nedir?

TBDY 2018 Tablo 16.1 uyarınca ZA sınıfı için Vs30 > 1500 m/s aralığında olmalıdır.

ZA sınıfında hangi temel tipi uygundur?

ZA zemin sınıfında genel olarak tekil temel, sürekli temel temel tipleri tercih edilir. Yapı yüksekliği, toplam yük ve yerel zemin profili kesin seçimi belirler.