Zemin Sınıfı ZF: Özel zemin (saha-özgün analiz gerekli)

Q: Zemin sınıfı ZF nedir?

TBDY §16.2.2.4 kapsamında saha-özgün sismik analiz gerektiren özel zeminler: sıvılaşan kumlar, çok yumuşak/organik killer, turbalar, kollapsibl zeminler.

Q: ZF sınıfında hangi temel tipi uygundur?

ZF zemin sınıfında genel olarak derin kazık, jet-grout + radye, zemin iyileştirmeli kazık temel tipleri tercih edilir.

TBDY 2018 §16.2.2.4 — Saha-Özgün Analiz Zorunlu

TBDY 2018 §16.2.2.4 uyarınca ZF sınıfı için saha-özgün sismik tepki analizi ZORUNLUDUR. Standart Tablo 16.2 katsayıları kullanılamaz.

TBDY Tablo 16.1 Parametreleri

Vs30 (kayma dalgası hızı)

< 180 m/s

Üst 30 m için sismik saha testiyle ölçülür.

SPT N60

< 15

Standart penetrasyon testi %60 enerji düzeltmesi.

Cu (drenajsız kesme dayanımı)

< 70 kPa

Özellikle killi zeminlerde saha/laboratuvar ölçümü.

Tanım ve Mühendislik Değerlendirmesi

ZF sınıfı, TBDY 2018 madde 16.2.2.4 uyarınca standart sınıflandırma tablosuyla temsil edilemeyen özel zemin durumlarını kapsar. Bu sınıfa giren zeminler şunlardır: (a) Sıvılaşma potansiyeli yüksek, doygun gevşek kum tabakaları; (b) 3 m'den kalın turba veya organik (OH, PT) killer; (c) 8 m'den kalın, yüksek plastisiteli (PI > 75) kil tabakaları; (d) 36 m'den kalın, yumuşak-orta sert kil (Cu < 50 kPa) profilleri; (e) Kollapsibl (çökecek) zeminler, şişen killer, hassas killer (quick clay). ZF sınıfı için TBDY tablo 16.2'de standart spektral katsayı verilmez; bunun yerine saha-özgün bir sismik tepki analizi (site-specific response analysis) zorunludur. Bu analiz için SHAKE2000, DEEPSOIL veya eşdeğer programlarla 1B/2B lineer olmayan dinamik analiz yapılmalı, saha için özel spektrum üretilmelidir. Sıvılaşma değerlendirmesi TBDY §16.6 uyarınca Boulanger-Idriss veya NCEER yöntemleriyle yapılır. Temel tasarımında derin kazık (Cp tabakasına oturan), jet-grout kolon veya derin zemin iyileştirme yöntemleri tercih edilir. ZF zeminli sahalarda yapı izin süreci sırasında jeoteknik rapor mutlaka saha-özgün analiz sonuçlarını içermelidir; yalnızca standart Tablo 16.1 yaklaşımı yetersiz ve yasal olarak geçersizdir.

Tipik Temel ve Örnek Bölgeler

Tipik temel türleri	derin kazık, jet-grout + radye, zemin iyileştirmeli kazık
Örnek şehir ve bölgeler	Adapazarı — sıvılaşma zonları · İzmir — Bayraklı doygun kum bölgeleri · İstanbul — bazı kıyı dolgu alanları · Batı Karadeniz — turbalık bölgeleri

ZF Sınıfı — Uzman Konu Sayfaları

Genel Bakış

Zemin Sınıfı ZF Nedir? (Özel Zemin — Saha Analizi Zorunlu)

TBDY §16.2.2.4 özel durum koşulları + sıvılaşma/organik/kollapsibl kategoriler

Taşıma Gücü

ZF Zemin Sınıfı Taşıma Gücü ve Sıvılaşma Analizi

Boulanger-Idriss sıvılaşma + düşük taşıma gücü + zemin iyileştirme

Tasarım Spektrumu

ZF için Saha-Özgün Tasarım Spektrumu

TBDY §16.2.2.4 — SHAKE2000/DEEPSOIL 1B sismik tepki analizi

Temel Tasarımı

ZF Zemin Sınıfında Derin Temel ve Zemin İyileştirme

TBDY §16.3/16.5/16.6 — derin kazık + jet-grout + yasal gereklilikler

Zemin Sınıfı ZF — Sıkça Sorulan Sorular

Zemin sınıfı ZF nedir?

TBDY §16.2.2.4 kapsamında saha-özgün sismik analiz gerektiren özel zeminler: sıvılaşan kumlar, çok yumuşak/organik killer, turbalar, kollapsibl zeminler.

ZF sınıfı Vs30 aralığı nedir?

TBDY 2018 Tablo 16.1 uyarınca ZF sınıfı için Vs30 < 180 m/s aralığında olmalıdır.

ZF sınıfında hangi temel tipi uygundur?

ZF zemin sınıfında genel olarak derin kazık, jet-grout + radye, zemin iyileştirmeli kazık temel tipleri tercih edilir. Yapı yüksekliği, toplam yük ve yerel zemin profili kesin seçimi belirler.

ZF sınıfı için saha-özgün analiz neden zorunludur?

TBDY 2018 §16.2.2.4 uyarınca ZF sınıfı standart tablo parametreleriyle temsil edilemeyen özel zemin durumlarını (sıvılaşan kumlar, organik killer, kollapsibl zeminler vb.) kapsar. Bu zeminlerde tasarım spektrumunun saha-özgün 1B/2B sismik tepki analiziyle üretilmesi gerekir.