Zemin Sınıfı ZB: Az ayrışmış kaya, çok sıkı kum-çakıl

TBDY Tablo 16.1 Parametreleri

Vs30 (kayma dalgası hızı)

760–1500 m/s

Üst 30 m için sismik saha testiyle ölçülür.

SPT N60

50–100

Standart penetrasyon testi %60 enerji düzeltmesi.

Cu (drenajsız kesme dayanımı)

250–500 kPa

Özellikle killi zeminlerde saha/laboratuvar ölçümü.

Tanım ve Mühendislik Değerlendirmesi

ZB sınıfı, TBDY 2018 Tablo 16.1 uyarınca Vs30 değeri 760-1500 m/s aralığında olan az ayrışmış kaya kütlelerini ve çok sıkı kum-çakıl formasyonlarını temsil eder. SPT N60 değeri 50'nin üzerinde, drenajsız kesme dayanımı Cu 250 kPa'dan büyüktür. Bu sınıfta spektral büyütme katsayısı Fs, TBDY §4.2.2 Tablo 4.2'ye göre ZA'ya kıyasla biraz daha yüksek olsa da yine de düşük kalır (Fs ≈ 0.9). Az ayrışmış kayalarda çatlak yoğunluğu orta düzeydedir; bu nedenle derin sondajlarda RQD değeri ölçülerek kaya kalitesi doğrulanır. Türkiye'de ZB tipik olarak Marmara'nın kuzey yamaçlarında, Ege'nin kireçtaşı topraklarında ve İç Anadolu'nun tüf kütlelerinin bozunmamış bölümlerinde görülür. Temel tasarımında tekil veya sürekli temel yeterlidir; yalnızca çok yüksek yapılar için radye temel veya kısa kazıklar tercih edilir. TBDY madde 16.1.1 kapsamında Vs30 sismik saha testiyle belirlenir; tek başına SPT değeri yeterli değildir.

Tipik Temel ve Örnek Bölgeler

Tipik temel türleri	tekil temel, sürekli temel, radye temel
Örnek şehir ve bölgeler	İstanbul — Sarıyer-Beykoz formasyonu · İzmir — Bornova kireçtaşı yamaçları · Konya — Sille tüf kütleleri

ZB Sınıfı — Uzman Konu Sayfaları

Genel Bakış

Zemin Sınıfı ZB Nedir? (Az Ayrışmış Kaya)

TBDY Tablo 16.1 Vs30 760-1500 m/s + SPT >50 + Cu >250 kPa tanımı

Taşıma Gücü

ZB Zemin Sınıfı Taşıma Gücü Hesabı

Terzaghi/Meyerhof formülü + güvenli gerilme örneği (400-800 kPa aralığı)

Tasarım Spektrumu

ZB için Tasarım Spektrumu (Fs ≈ 0.9)

TBDY §4.2.2 spektral parametreler + ZA ile karşılaştırma

Temel Tasarımı

ZB Zemin Sınıfında Temel Tasarımı

TBDY §16.3 — tekil/sürekli/radye; yüksek yapılarda kısa kazık

Zemin Sınıfı ZB — Sıkça Sorulan Sorular

Zemin sınıfı ZB nedir?

Vs30 760-1500 m/s aralığındaki az ayrışmış kaya veya çok sıkı kum-çakıl zeminleri. ZA'dan sonra ikinci en iyi sismik davranışı gösterir.

ZB sınıfı Vs30 aralığı nedir?

TBDY 2018 Tablo 16.1 uyarınca ZB sınıfı için Vs30 760–1500 m/s aralığında olmalıdır.

ZB sınıfında hangi temel tipi uygundur?

ZB zemin sınıfında genel olarak tekil temel, sürekli temel, radye temel temel tipleri tercih edilir. Yapı yüksekliği, toplam yük ve yerel zemin profili kesin seçimi belirler.