Zemin Sınıfı ZE Nedir? (Yumuşak Kil / Gevşek Kum)

ZE sınıfı, TBDY 2018 Tablo 16.1 uyarınca Vs30 180 m/s'nin altında, SPT N60 15'in altında ve Cu 70 kPa'dan küçük olan gevşek kum-çakıl ile yumuşak-orta sert kil zeminlerini kapsar. Ayrıca toplam kalınlığı 3 m'den büyük olan plastisite indisi PI > 20 ve su muhtevası w > %40 olan kil tabakaları da ZE sınıfında değerlendirilir. Spektral büyütme katsayısı Fs, TBDY §4.2.2 Tablo 4.2 uyarınca kısa periyotta 1.4-1.8, uzun periyotta F1 değeri 2.0'a kadar yükselebilir; bu durum orta-yüksek katlı yapılar için tasarım spektrumunu belirgin biçimde yükseltir. 1999 Kocaeli depreminde Adapazarı'nda gözlemlenen yapı hasarlarının ve büyük oturmaların önemli bölümü ZE benzeri zemin koşullarından kaynaklanmıştır. Temel tasarımında radye veya kazık temel neredeyse zorunludur; tekil/sürekli temel sadece çok düşük yükler için uygundur. Sıvılaşma ve yatay yayılma (lateral spreading) riski TBDY §16.6 uyarınca detaylı analiz gerektirir. ZE zeminlerde yerinde iyileştirme yöntemleri (jet-grout, derin karıştırma, taş kolon) sıklıkla tercih edilir.