[ÖNİZLEME] 6306 sayılı kanun
Yerel önizleme — SEO Trend Engine taslağı. Hedef kelime: 6306 sayılı kanun.
Etiketler (2)
6306 Sayılı Kanun: Kentsel Dönüşüm ve Riskli Yapı Süreci
Neyi Düzenliyor?
6306 sayılı kanun, afet riski altındaki alanların, rezerv yapı alanlarının ve riskli yapıların tespit edilmesi; tahliye, yıkım, planlama, hak sahipliği, anlaşma ve yeniden yapım süreçlerinin yürütülmesi için temel çerçeveyi belirler. 2026 itibarıyla bu başlık, yalnızca “kentsel dönüşüm hukuku” konusu değil; yapı denetim kuruluşları, laboratuvarlar, şantiye mühendisleri ve proje ekipleri için doğrudan saha ve ruhsat takibi gerektiren güncel bir uygulama alanıdır. [1][2]
6306 kapsamındaki “riskli yapı”, riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlayan ya da yıkılma/ağır hasar görme riski bilimsel ve teknik verilere göre tespit edilen yapıdır. Riskli yapı tespiti; 6306 Uygulama Yönetmeliği’nin Ek-2’sindeki Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar uyarınca yapılır ve yapı denetimi veya laboratuvar kuruluşları da Başkanlıkça lisanslandırılmaları halinde bu tespit sürecinde görev alabilir. [2][5]
Önceki Sürümden Farklar / Güncel Değişiklikler
| Konu | Eski uygulama | Güncel uygulama notu |
|---|---|---|
| Karar yeter sayısı | Uygulamada uzun süre hisseleri oranında 2/3 çoğunluk eşiği esas alınıyordu. | 7471 sayılı Kanun sonrası 6306 uygulamalarında paydaşların hisseleri oranında salt çoğunluğu ile karar alınması esası öne çıkmıştır; uygulama yönetmeliği de riskli alan, rezerv yapı alanı ve riskli yapı parsellerinde salt çoğunluk kararına göre tevhit, ifraz, yeniden yapım, pay satışı ve benzeri işlemleri düzenler. [2][6] |
| Kurumsal yapı | İşlemler ağırlıklı olarak Bakanlık ve yerel idare ekseninde yürütülüyordu. | 2024 konsolide metinde “Başkanlık” Kentsel Dönüşüm Başkanlığı olarak tanımlanmış; riskli yapı tespiti, elektronik yazılım sistemi, lisanslandırma ve tebligat süreçlerinde Başkanlık rolü açıkça işlenmiştir. [2] |
| Tebligat ve ilan | Klasik yazılı tebligat ağırlıklı süreçler vardı. | Riskli yapı tahliye/yıkım tebligatında yapıya tutanak asılması, e-Devlet bildirimi, muhtarlıkta 15 gün ilan ve Başkanlık internet sayfasında ilan yöntemleri birlikte uygulanır. [2] |
| Müteahhit teminatı | Haziran 2024 konsolide metinde riskli yapı parsellerinde yapı yaklaşık maliyet bedelinin %10u kadar teminat düzenlemesi yer alıyordu. | 13.12.2024 tarihli değişiklikle Yönetmelik m.13/9-c’deki %10 ibareleri %6 olarak değiştirilmiştir. Riskli yapı parselinde güncel teminat okuması: . [2][7] |
| Uygulama aktörü ifadesi | Yönetmelik m.15/2’de “ilgili idare” ifadesi kullanılıyordu. | 13.12.2024 değişikliğiyle bu ifade “uygulama alanında Başkanlık, İdare veya TOKİ” olarak güncellenmiştir. [7] |
İlgili Maddeler
| Başlık | Uygulama etkisi |
|---|---|
| Riskli yapı tespiti | Riskli yapı tespiti, Ek-2 teknik esaslarına ve Başkanlıkça belirlenen elektronik yazılım sistemine göre yapılır; inşaat halinde olup ikamet edilmeyen yapılar ile metrukluk/statik bütünlüğü bozulmuş yapılar bu tespitin konusu yapılmaz. [2][5] |
| Lisanslı kuruluşlar | 4708 sayılı Kanuna göre Bakanlıktan izin belgeli yapı denetimi kuruluşları ve laboratuvar kuruluşları, Başkanlıkça lisanslandırılmaları halinde riskli yapı tespiti yapabilecek kuruluşlar arasında sayılır. [2] |
| İtiraz ve teknik heyet | Riskli yapı tespitine itiraz edilirse rapor teknik heyet tarafından teknik yönden incelenir; risk durumunun değişmesi halinde tapu müdürlüğüne bildirim yapılır. [2] |
| Tahliye ve yıkım | Riskli yapı tespiti kesinleşirse idare, 90 günü aşmayan süre vererek tahliye ve yıkımı ister; süresinde yıkılmayan yapılarda elektrik, su ve doğal gaz hizmetlerinin durdurulması ve mülki amir/kolluk desteğiyle tahliye-yıkım süreci uygulanabilir. [2] |
| Paydaş kararı | Riskli yapı parsellerinde, yapılar yıkılmadan önce dahi tevhit, ifraz, yeniden bina yaptırma, pay satışı, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı gibi işlemlere hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar verilebilir. [2] |
| Karara katılmayan paydaş | Salt çoğunluk kararına katılmayan maliklerin arsa payları, açık artırma usulüyle satılabilir; satış için karar tutanağı, teklif bildirimi ve SPK yetkili gayrimenkul değerleme kuruluşunca belirlenen değer belgeleri gerekir. [2] |
Tasarıma ve Şantiye Uygulamasına Etkisi
6306 sayılı kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti, yeni bina tasarımı için kullanılan bir performans değerlendirmesi değildir; Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar, bu yöntemlerin bina deprem performans değerlendirmesi veya güçlendirme projesi amacıyla kullanılamayacağını açıkça belirtir. Bu nedenle bir yapının 6306 kapsamında “riskli bulunmaması”, o yapının güncel depreme dayanıklı tasarım koşullarını sağladığı anlamına gelmez. [5]
Riskli yapı tespitinde taşıyıcı sistem türü, kat yüksekliği ve kat adedine göre farklı yöntemler uygulanır: betonarme binalar az, orta ve yüksek katlı sınıflara ayrılır; yığma binalar ayrı bölümden değerlendirilir; karma sistemlerde sınıfa göre betonarme ve yığma davranışın modele katılma şekli belirlenir. [5]
Mevcut betonarme binalarda rölöve, donatı tespiti, beton dayanımı ve modelleme adımları doğrudan tespit raporunun teknik omurgasını oluşturur. Az katlı betonarme binalarda rölöve alınan katlarda kolon/perde donatı düzeni belirlenir; mevcut beton dayanımı için tahribatsız yöntemler ve seçili elemanlardan beton numunesi alınması gerekir; beton numuneleri TS EN 12504-1 koşullarına göre değerlendirilir ve mevcut beton dayanımı düzeltilmiş dayanım ortalamasının %85i olarak alınır. [5]
Şantiye tarafında 6306 süreci, yapı denetim klasörüne ayrıca şu kontrollerin eklenmesini gerektirir: riskli yapı tespit raporu kesinleşme durumu, yıkım ruhsatı, altyapı kesinti belgeleri, yıkım sorumlusu/fenni mesul kaydı, salt çoğunluk karar tutanağı, karara katılmayan maliklere bildirim belgeleri, SPK yetkili değerleme raporu ve 13.12.2024 sonrası güncel teminat oranına göre teminat dosyası. [2][7]
Geçiş Hükümleri ve 2026 Kontrol Notu
Uygulama Yönetmeliği’nin geçiş hükmü, yönetmeliğin yayımı öncesinde Bakanlığa iletilmiş ancak henüz Bakanlar Kuruluna teklif olarak sunulmamış riskli alan ilanı ve rezerv yapı alanı belirleme işlemlerinin yönetmelik hükümlerine göre tamamlanacağını düzenler. [2]
2026’da dosya incelenirken yalnızca Haziran 2024 konsolide metinle yetinilmemeli; 13.12.2024 tarihli değişiklik de dosyaya işlenmelidir. Özellikle riskli yapı parsellerinde gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerince yürütülen uygulamalarda teminat hesabı yapılırken eski %10 oranı yerine güncel %6 oranı kontrol edilmelidir. [7]
Kaynaklar
- 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (R.G.: 31.05.2012/28309) — TBMM / Mevzuat Bilgi Sistemi — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6306&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, Haziran 2024 konsolide metin (R.G.: 15.12.2012/28498; son işlenen değişiklik: 21.05.2024/32552) — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — https://webdosya.csb.gov.tr/db/altyapi/icerikler/yonetmel-k---7.5.16849-20240604152834.pdf
- Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar, 6306 Ek-2 (R.G./Ek-2 teknik esas) — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — https://webdosya.csb.gov.tr/db/altyapi/icerikler/r-skl--yapilarin-tesp-t-ed-lmes-ne-il-sk-n-esaslar-20190218134628.pdf
- 7471 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı KHK’de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (R.G.: 09.11.2023/32364) — Resmî Gazete — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231109-1.htm
- 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.: 13.12.2024/32751) — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — https://webdosya.csb.gov.tr/db/isparta/duyurular/resm--gazete-yonetmel-k-guncel-20241223143812.pdf