Bina Kullanım Sınıfı (BKS) Nedir? TBDY 2018

Bina Kullanım Sınıfı (BKS), TBDY 2018'in getirdiği bir sınıflandırmadır. Binanın depremden sonra kullanıma devam etme zorunluluğuna, içinde bulunan insan sayısına ve olası hasarın sonuçlarına göre üç seviyede tanımlanır. Her sınıfa karşılık gelen Bina Önem Katsayısı (I) ve performans hedefleri farklıdır.

TBDY 2018 Tablo 3.1 — BKS Tanımları

Tablo: TBDY 2018 Tablo 3.1 — BKS Tanımları özeti.

BKS-1: Kritik Binalar (I = 1.5)

Deprem sonrası derhal hizmet vermesi gereken yapılar:

• Hastaneler, sağlık ocakları
• İtfaiye binaları
• Afet yönetim merkezleri
• Polis karakolları
• Telefon/iletişim binaları
• Elektrik, su, doğalgaz kritik tesisleri
• Sivil savunma binaları
• Zehirli-patlayıcı madde depoları
• Konsolosluklar, büyükelçilikler

Performans Hedefi:

• DD-2 (475 yıl): Sınırlı Hasar (SH)
• DD-1 (2475 yıl): Kontrollü Hasar (KH)

BKS-2: Toplanma Binaları (I = 1.2)

Çok sayıda insanın uzun süre bulunduğu yapılar:

• Okullar, üniversiteler, yurtlar
• Sinema, tiyatro, konser salonları
• Kültür merkezleri
• Müzeler, ibadet yerleri
• Stadyumlar, spor salonları (>1000 kişi)
• Toplantı salonları (>500 kişi)
• Alışveriş merkezleri (büyük)
• Tren istasyonları, havalimanı terminalleri
• Cezaevleri, yüksek güvenlikli tesisler

Performans Hedefi:

• DD-2 (475 yıl): Kontrollü Hasar (KH)
• DD-1 (2475 yıl): Göçmenin Önlenmesi (GÖ)

BKS-3: Genel Binalar (I = 1.0)

Diğer tüm binalar (en yaygın sınıf):

• Konutlar (apartman, villa, residans)
• Ofis binaları
• Oteller
• Küçük mağazalar, işyerleri
• Depo, ambar binaları
• Otopark binaları
• Endüstriyel tesis binaları (özel risk olmayan)

Performans Hedefi:

• DD-2 (475 yıl): Kontrollü Hasar (KH) — temel hedef
• DD-3 (72 yıl): Sınırlı Hasar (SH)

2007 Yönetmeliği ile Karşılaştırma

2007 DBYBHY: Bina Önem Katsayısı (I) kullanılıyordu:

• I = 1.5: Hastane, itfaiye vb.
• I = 1.4: Okul, müze, toplanma binaları
• I = 1.2: Yurt, pansiyon, askeri kışla, cezaevi
• I = 1.0: Konut, ofis, depo (diğer binalar)

2018 TBDY: BKS sistemi getirildi; daha net kategoriler, daha az kademe (3 sınıf).

Performans Hedefleri Tablosu

TBDY 2018 Tablo 3.4 — BKS ve DD kombinasyonları:

Tablo: Performans Hedefleri Tablosu özeti.

• KK: Kesintisiz Kullanım (hasar yok, bina derhal kullanılabilir)
• SH: Sınırlı Hasar (çok sınırlı, kolayca onarılabilir hasar)
• KH: Kontrollü Hasar (can güvenliği sağlanır, onarılabilir hasar)
• GÖ: Göçmenin Önlenmesi (ağır hasar, ama göçme yok)

BKS Seçiminin Pratik Etkileri

BKS artışıyla birlikte tasarım yükü artar:

Tablo: BKS Seçiminin Pratik Etkileri özeti.

Karar Verme Rehberi

1. Hastane/itfaiye/polis? → BKS-1
2. Okul/stadyum/sinema/alışveriş merkezi? → BKS-2
3. Konut/ofis/mağaza/depo? → BKS-3

TBDY 2018 Atıfları

• Madde 3.1: Tanımlar
• Madde 3.3: Deprem tasarım sınıfı (DTS) belirleme
• Tablo 3.1: BKS ve örnek binalar
• Tablo 3.4: Performans hedefi matrisi

Sık Sorulan Sorular

Apartmanın BKS'si nedir? Normal konut apartmanları BKS-3, I=1.0. Özel güvenlikli lüks konut projeleri (residance) dahi BKS-3 olarak tasarlanır.

Okul binası BKS-1 mi yoksa BKS-2 mi? BKS-2. Ancak eğitim+afet toplanma noktası olarak planlanan okullar yerel yönetmelikle BKS-1'e çıkarılabilir.

BKS seçiminde kim karar verir? Proje müellifi (tasarım mühendisi), proje gerekliliklerine ve yerel yönetmeliklere göre karar verir. Yapı denetim firması onaylar.

BKS artırmanın maliyete etkisi? BKS-3 → BKS-2: %15-25 maliyet artışı (donatı ve beton kalitesi). BKS-3 → BKS-1: %30-50 maliyet artışı + nonlineer analiz.

İlgili Terimler

• TBDY 2018 Nedir?
• DTS (Deprem Tasarım Sınıfı)
• Spektral İvme

Son güncelleme: 22 Nisan 2026 · Kaynaklar: TBDY 2018 Madde 3, Tablo 3.1 ve 3.4.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla bağlantılı ücretsiz mühendislik hesaplama araçları:

• Deprem Yükü Hesaplama (TBDY 2018)
• Bina Periyodu Hesaplama
• Deprem Tasarım Sınıfı (DTS) Hesaplama